{"id": "q_2", "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]."}
{"id": "q_1", "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły."}
{"id": "q_4", "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_3", "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**."}
{"id": "q_6", "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3]."}
{"id": "q_5", "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6]."}
{"id": "q_7", "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9]."}
{"id": "q_8", "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1]."}
{"id": "q_9", "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]."}
{"id": "q_10", "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku."}
{"id": "q_11", "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę."}
{"id": "q_12", "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*."}
{"id": "q_13", "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”)."}
{"id": "q_15", "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów."}
{"id": "q_14", "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]"}
{"id": "q_17", "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\"."}
{"id": "q_16", "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]"}
{"id": "q_18", "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem."}
{"id": "q_19", "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2]."}
{"id": "q_20", "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9]."}
{"id": "q_21", "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2]."}
{"id": "q_22", "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii."}
{"id": "q_23", "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”."}
{"id": "q_24", "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem."}
{"id": "q_25", "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7]."}
{"id": "q_26", "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa."}
{"id": "q_27", "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3]."}
{"id": "q_29", "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_28", "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr."}
{"id": "q_30", "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6]."}
{"id": "q_31", "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6]."}
{"id": "q_33", "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem."}
{"id": "q_32", "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2]."}
{"id": "q_34", "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10]."}
{"id": "q_35", "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta."}
{"id": "q_36", "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]."}
{"id": "q_37", "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5]."}
{"id": "q_38", "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6]."}
{"id": "q_39", "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5]."}
{"id": "q_40", "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny."}
{"id": "q_42", "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9]."}
{"id": "q_41", "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii."}
{"id": "q_43", "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9]."}
{"id": "q_45", "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku."}
{"id": "q_44", "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte."}
{"id": "q_46", "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven."}
{"id": "q_47", "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem."}
{"id": "q_49", "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny."}
{"id": "q_50", "question": "W którym wieku żył Sofokles?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3]."}
{"id": "q_51", "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście."}
{"id": "q_52", "question": "W którym państwie wynaleziono papier?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1]."}
{"id": "q_48", "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8]."}
{"id": "q_54", "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie."}
{"id": "q_55", "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych."}
{"id": "q_53", "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3]."}
{"id": "q_56", "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\")."}
{"id": "q_58", "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło."}
{"id": "q_59", "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną."}
{"id": "q_57", "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5]."}
{"id": "q_60", "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9]."}
{"id": "q_62", "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10]."}
{"id": "q_61", "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3]."}
{"id": "q_63", "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]."}
{"id": "q_66", "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce."}
{"id": "q_67", "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku."}
{"id": "q_69", "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią."}
{"id": "q_68", "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2]."}
{"id": "q_71", "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2]."}
{"id": "q_70", "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni."}
{"id": "q_72", "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”."}
{"id": "q_74", "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_73", "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9]."}
{"id": "q_75", "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2]."}
{"id": "q_76", "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9]."}
{"id": "q_77", "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich."}
{"id": "q_78", "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1]."}
{"id": "q_80", "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1]."}
{"id": "q_79", "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację."}
{"id": "q_81", "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1]."}
{"id": "q_82", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10]."}
{"id": "q_84", "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1]."}
{"id": "q_83", "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1]."}
{"id": "q_85", "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku."}
{"id": "q_86", "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej."}
{"id": "q_88", "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6]."}
{"id": "q_87", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9]."}
{"id": "q_90", "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1]."}
{"id": "q_89", "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1]."}
{"id": "q_91", "question": "Co oznacza skrót LOP?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń."}
{"id": "q_93", "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_94", "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1]."}
{"id": "q_92", "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł."}
{"id": "q_95", "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9]."}
{"id": "q_97", "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4]."}
{"id": "q_96", "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku."}
{"id": "q_98", "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty."}
{"id": "q_99", "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie."}
{"id": "q_100", "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym."}
{"id": "q_101", "question": "Czy Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Galapagos i Wyspy Żółwie to określenia odnoszące się do tego samego archipelagu. W [1] wskazano, że \"Galapagos, także Wyspy Żółwie\" to nazwy używane w odniesieniu do tego samego obszaru, a hiszpańska nazwa urzędowa to \"Archipiélago de Colón\". Dodatkowo w [1] wyjaśniono, że nazwa \"Galápagos\" pochodzi od hiszpańskiego słowa \"galápago\", oznaczającego żółwia, co jest związane z zamieszkującymi wyspy żółwiami słoniowymi. \n\nW [3] również potwierdzono, że żółwie słoniowe (\"Chelonoidis niger\") żyją na wyspach Galapagos, co dodatkowo wskazuje na związek między nazwą \"Wyspy Żółwie\" a tym archipelagiem. \n\nZatem obie nazwy odnoszą się do tego samego archipelagu, przy czym \"Galapagos\" jest nazwą powszechnie używaną, a \"Wyspy Żółwie\" to alternatywne określenie nawiązujące do charakterystycznych mieszkańców tych wysp."}
{"id": "q_102", "question": "Cień którego ptaka występuje w tytule przeboju Varius Manx?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tytule przeboju Varius Manx występuje „Orła cień”. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano: „Orła cień – utwór muzyczny polskiego zespołu Varius Manx, wydany w maju 1996 nakładem wytwórni Zic Zac. Pierwszy singiel z albumu pt. \"Ego\" z 1996”. \n\nW [2] również wspomniano: „W maju wydali zapowiadający płytę singel „Orła cień”, który stał się przebojem w kraju, docierając na szczyt wielu polskich list przebojów”. \n\nPodobnie w [4]: „Wiosną 1996 wydali pierwszy singiel z nową wokalistką, „Orła cień”, który stał się wielkim przebojem”."}
{"id": "q_104", "question": "Władcą którego państwa był cesarz Dioklecjan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cesarz Dioklecjan był władcą Cesarstwa Rzymskiego. Objął władzę w 284 roku, a jego panowanie zapoczątkowało okres dominatu, charakteryzujący się absolutną władzą cesarza [1][2]. Wprowadził również system tetrarchii, w którym władza była dzielona między czterech władców, jednak on sam zachował pozycję zwierzchnią [1][4]. Jego reformy administracyjne i militarne miały znaczący wpływ na późniejsze dzieje imperium."}
{"id": "q_103", "question": "W 1967 r. chirurg z Kapsztadu Christiaan Barnard dokonał przełomowej operacji. Czego dotyczyła?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1967 roku Christiaan Barnard dokonał pierwszej na świecie transplantacji ludzkiego serca. Operacja ta została przeprowadzona 3 grudnia 1967 roku w Szpitalu Groote Schuur w Kapsztadzie. Serce zostało pobrane od Denise Darvall, ofiary wypadku drogowego, a biorcą był 53-letni Louis Washkansky [1][2]. \n\nBarnard kierował zespołem chirurgów, w którym uczestniczył także jego młodszy brat, dr Marius Barnard. Operacja zakończyła się sukcesem, jednak Washkansky zmarł po 18 dniach na zapalenie płuc, spowodowane osłabieniem układu odpornościowego przez leki przeciw odrzuceniu przeszczepu [2]. \n\nTa przełomowa operacja otworzyła nowy rozdział w historii medycyny, pokazując, że przeszczepienie serca jest możliwe, co później stało się standardem w leczeniu schyłkowej niewydolności serca [2][6]."}
{"id": "q_105", "question": "Z którego państwa pochodzi ser ementalski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ser ementalski pochodzi ze Szwajcarii. Nazwa sera pochodzi od doliny rzeki Emme w kantonie berneńskim w Szwajcarii [1]. Oficjalna data powstania sera to rok 1293 [1]."}
{"id": "q_107", "question": "Kto jest reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski” jest Steven Spielberg. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że film został wyreżyserowany przez Stevena Spielberga na podstawie książki Michaela Crichtona. Potwierdza to również [2], gdzie wymieniono „Park Jurajski” jako jeden z filmów w reżyserii Spielberga."}
{"id": "q_106", "question": "Czy Szymon Peres jest laureatem nagrody Nobla?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Szymon Peres jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. W 1994 roku otrzymał ją wraz z Icchakiem Rabinem i Jasirem Arafatem za rozmowy pokojowe, które prowadził jako izraelski minister spraw zagranicznych, których skutkiem były tzw. porozumienia z Oslo [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że Peres, Rabin i Arafat zostali laureatami Pokojowej Nagrody Nobla w 1994 roku. W [4] wymieniono go również jako jednego z kontrowersyjnych laureatów tej nagrody, co jednak nie podważa faktu, że ją otrzymał. \n\nW [5] i [9] wspomniano ogólnie o Nagrodzie Nobla, ale bez wskazania konkretnych laureatów, natomiast w [10] wymieniono laureatów literackiej Nagrody Nobla, gdzie Peres nie figuruje."}
{"id": "q_108", "question": "Jak nazywał się najwybitniejszy rzeźbiarz starożytności, autor m.in. posągu Ateny na Akropolu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najwybitniejszym rzeźbiarzem starożytności, autorem posągu Ateny na Akropolu, był Fidiasz. Jego dzieła, takie jak Atena Partenos czy Zeus Olimpijski, uznawane są za szczytowe osiągnięcia greckiej rzeźby klasycznej. Fidiasz kierował pracami rzeźbiarskimi na Akropolu ateńskim i wywarł decydujący wpływ na rozwój greckiej rzeźby monumentalnej [2]. \n\nDodatkowo, w [7] i [10] potwierdzono, że Fidiasz był twórcą posągu Ateny Partenos, wykonanego techniką chryzelefantyny, co stanowiło jedno z jego najbardziej znanych dzieł."}
{"id": "q_111", "question": "Jak zatytułowany jest pierwszy film fabularny Andrzeja Wajdy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszym filmem fabularnym Andrzeja Wajdy jest \"Pokolenie\", który powstał w 1954 roku, a miał premierę w 1955 roku [2]. Film ten został zrealizowany na podstawie powieści Bohdana Czeszki i opowiada o młodych aktywistach Gwardii Ludowej podczas II wojny światowej [4]."}
{"id": "q_113", "question": "Które morskie zwierzęta z typu półstrunowców żyły od kambru do karbonu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że do typu półstrunowców (Hemichordata) należały następujące morskie zwierzęta, które żyły od kambru do karbonu:  \n\n1. **Graptolity (†Graptolithina)** – wymarła gromada zwierząt, której przedstawiciele występowali od kambru do wczesnego karbonu. Tworzyły kolonie o różnych kształtach, np. wstęgowe, siateczkowate czy drzewkowate [1][3].  \n2. **Yunnanozoon** – półstrunowiec morski, który żył w kambrze (ok. 525 mln lat temu). Posiadał cechy anatomiczne zbliżone do strunowców, w tym 13 par szczelin skrzelowych [6].  \n\nDodatkowo, wśród współczesnych półstrunowców wymienia się **jelitodyszne (Enteropneusta)**, które również prowadzą morski tryb życia, jednak w dokumentach nie ma bezpośrednich informacji o ich występowaniu w erze paleozoicznej [8].  \n\nW przypadku graptolitów podkreśla się ich znaczenie jako skamieniałości przewodnich dla okresu od kambru do karbonu [3][5]."}
{"id": "q_115", "question": "Vespa to marka włoskich skuterów i włoska nazwa którego owada?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Vespa to marka włoskich skuterów, a także włoska nazwa osy. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n1. Vespa to linia włoskich skuterów należąca do firmy Piaggio, co zostało wyraźnie wskazane w [1].  \n2. W [4] i [6] Vespa jest wymieniona jako rodzaj owada z rodziny osowatych (Vespidae), obejmujący największe osy, co potwierdza również [10], gdzie szerszeń europejski (\"Vespa crabro\") jest określony jako gatunek typowy rodzaju \"Vespa\".  \n\nDodatkowo, w [1] nazwa skutera Vespa nawiązuje do włoskiego słowa \"osa\" (\"Vespa\" w języku włoskim), co podkreśla związek między marką pojazdu a owadem."}
{"id": "q_116", "question": "Stolicą którego państwa jest Chartum?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Chartum jest stolicą Sudanu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Chartum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli „trąba słonia”) – stolica Sudanu\". Dodatkowo, w [6] wymieniono Chartum jako prowincję w środkowym Sudanie, co potwierdza jego przynależność do tego kraju."}
{"id": "q_118", "question": "Na którym kontynencie rozgrywa się akcja „Czasu Apokalipsy” Coppoli?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcja filmu \"Czas Apokalipsy\" Francisa Forda Coppoli rozgrywa się w Azji, konkretnie w trakcie wojny wietnamskiej. Główny bohater, kapitan Benjamin Willard, otrzymuje zadanie zlikwidowania pułkownika Waltera Kurtza, który stworzył swoje własne quasi-państwo na pograniczu Kambodży [2]. \n\nDodatkowo, w filmie pojawiają się nawiązania do opowiadania Josepha Conrada \"Jądro ciemności\", które również inspirowało reżysera [2]. Mimo że akcja oryginalnego utworu Conrada toczyła się w Afryce, adaptacja Coppoli przeniosła ją na kontynent azjatycki, zachowując jednak podobne motywy i atmosferę."}
{"id": "q_117", "question": "Na której wyspie leży Dominikana?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dominikana leży na wyspie Haiti, która wchodzi w skład Wielkich Antyli. Zajmuje ona wschodnią część tej wyspy, podczas gdy zachodnia część należy do Republiki Haiti [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że Dominikana to drugie co do wielkości państwo na Morzu Karaibskim, które dzieli wyspę Haiti z położoną po zachodniej stronie Republiką Haiti. \n\nW [4] wskazano, że Dominikana leży na północnym skraju płyty karaibskiej, a trzon wyspy Haiti stanowią Kordyliery, co dodatkowo potwierdza jej położenie na tej wyspie. \n\nW [7] wspomniano, że wyspa Saona, która jest drugą co do wielkości wyspą wchodzącą w skład Republiki Dominikany, znajduje się w pobliżu głównej wyspy Haiti. \n\nPodsumowując, Dominikana leży na wyspie Haiti, która jest częścią Wielkich Antyli [1][2][4][7]."}
{"id": "q_119", "question": "W którym stanie znajduje się Cape Canaveral, główny poligon kosmiczny USA?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cape Canaveral znajduje się w stanie Floryda. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n- \"Cape Canaveral – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Brevard\" [1].  \n- \"Przylądek Canaveral i przylegająca do niego wyspa Merritt Island na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego na Florydzie są miejscem najbardziej aktywnego poligonu rakietowego i stanowisk startowych w Stanach Zjednoczonych\" [6].  \n- \"Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego (ang. \"John F. Kennedy Space Center\", KSC) – kosmodrom amerykańskiej agencji kosmicznej NASA, położony na przylądku Canaveral w stanie Floryda\" [4].  \n\nDodatkowo, inne dokumenty również wskazują na lokalizację w stanie Floryda, np. [2], [3], [5], [6]."}
{"id": "q_121", "question": "W którym wieku urodził się Witold Gombrowicz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Witold Gombrowicz urodził się w XX wieku. Dokładna data jego narodzin to 4 sierpnia 1904 roku [1]. Informacja ta znajduje się w pierwszym zdaniu biografii pisarza."}
{"id": "q_120", "question": "Jak po łacinie nazywa się okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie po łacinie nazywa się *vacatio legis* (łac. „próżnowanie ustawy”). Jest to czas przeznaczony na zapoznanie się z nowymi przepisami i przygotowanie do ewentualnych zmian wynikających z ich wejścia w życie [1]. \n\nW polskim prawie *vacatio legis* wynosi co do zasady 14 dni od dnia ogłoszenia aktu normatywnego, chyba że dany akt określi późniejszy termin. W uzasadnionych przypadkach akty mogą wchodzić w życie w krótszym terminie, a w szczególnych sytuacjach (np. gdy wymaga tego ważny interes państwa) – nawet z dniem ogłoszenia [1][3]. \n\nPrzykładowo, w przypadku rozporządzeń Unii Europejskiej, jeśli akt nie określa daty wejścia w życie, obowiązuje 20-dniowe *vacatio legis* od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym UE [9]."}
{"id": "q_123", "question": "Która symfonia Beethovena kończy się „Odą do radości”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Symfonią Ludwiga van Beethovena, która kończy się „Odą do radości”, jest IX Symfonia d-moll op. 125. Finał tego dzieła wykorzystuje tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera, co czyni ją pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną [1]. \n\nFragment finału tej symfonii, w opracowaniu Herberta von Karajana, został przyjęty jako hymn Unii Europejskiej [6]. Warto również zaznaczyć, że Beethoven planował napisanie kantaty do „Ody do radości” już wcześniej, a prace nad IX Symfonią trwały w latach 1822–1824 [5]."}
{"id": "q_124", "question": "Z czym według przysłowia porywamy się na słońce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_122", "question": "Który zakon kryje się pod skrótem SJ?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pod skrótem SJ kryje się zakon Towarzystwo Jezusowe, znany również jako jezuici. Skrót ten pochodzi od łacińskiej nazwy \"Societas Jesu\" (SJ). Zakon ten został założony przez Ignacego Loyolę i zatwierdzony przez papieża Pawła III w 1540 roku [1]. \n\nJezuici są zakonem apostolskim, który charakteryzuje się dyspozycyjnością do służby papieżowi w różnych dziedzinach, zwłaszcza w tych najtrudniejszych. Nie mają ściśle ustalonego zakresu działania, ponieważ wyznaczają go \"znaki czasu\" [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że skrót SJ może również odnosić się do szwedzkiej agencji państwowej zarządzającej taborem kolejowym, znanej jako Statens Järnvägar, która istnieje od XIX wieku [8]. Jednak w kontekście religijnym i historycznym, skrót SJ zwykle oznacza Towarzystwo Jezusowe."}
{"id": "q_126", "question": "Do czyjej niewoli dostają się żołnierze angielscy w filmie „Most na rzece Kwai”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W filmie „Most na rzece Kwai” brytyjscy żołnierze dostają się do niewoli japońskiej. Akcja filmu rozgrywa się podczas II wojny światowej, a jeńcy są zmuszani do budowy mostu na rzece Kwai w Birmie przez Japończyków [2]. \n\nGłównym antagonistą jest pułkownik Saito, japoński komendant obozu, który próbuje złamać morale Brytyjczyków, zmuszając ich do pracy wbrew konwencji genewskiej [2]. W filmie nie ma wzmianki o innych nacjach poza Japończykami jako strażnikami obozu. \n\nDodatkowo, w powieści Pierre’a Boulle’a, na której oparty jest film, również opisano japońską niewolę brytyjskich żołnierzy [1]."}
{"id": "q_125", "question": "W której dziedzinie przyznawana jest nagroda Pritzkera?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nagroda Pritzkera jest przyznawana w dziedzinie architektury. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], jest to amerykańska nagroda architektoniczna, która honoruje żyjących architektów za ich wkład w rozwój środowiska człowieka poprzez sztukę architektoniczną. Laureaci otrzymują 100 tys. USD oraz brązowy medal. \n\nDodatkowo, w [3] i [4] wymienieni są laureaci tej nagrody, tacy jak Luis Barragán i Peter Zumthor, którzy są znanymi architektami. W [6] również potwierdzono, że Ryūe Nishizawa jest laureatem Nagrody Pritzkera, co dodatkowo wskazuje na architektoniczny charakter tej nagrody. \n\nPodsumowując, Nagroda Pritzkera jest przyznawana w dziedzinie architektury, co potwierdzają zarówno opis samej nagrody, jak i przykłady jej laureatów."}
{"id": "q_128", "question": "Jak nazywamy głazy przyniesione przez lądolody?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Głazy przyniesione przez lądolody nazywane są głazami narzutowymi, eratykami lub narzutniakami. Nazwa \"eratyk\" pochodzi od łacińskiego słowa \"errare\", co oznacza \"błądzić\", i odnosi się do faktu, że te głazy zostały przetransportowane przez lądolód z dalekich miejsc, często ze Skandynawii [1]. \n\nW niektórych regionach Polski, np. na Kaszubach, głazy narzutowe są nazywane \"diabelskimi kamieniami\" lub \"czarcimi głazami\", co wiąże się z lokalnymi legendami i wierzeniami [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że głazy narzutowe są różnie zachowanym materiałem skalnym o dużej wytrzymałości i odporności na działanie czynników klimatycznych, zbudowanym przeważnie z granitów, amfibolitów, gnejsów, migmatytów, porfirów lub kwarcytów [1]."}
{"id": "q_127", "question": "Co znajduje się w godle Izraela?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W godle Państwa Izrael znajduje się złoty świecznik menora, który jest odwołaniem do wersetu z Księgi Zachariasza: „...Widzę świecznik, cały ze złota, a u jego szczytu zbiornik, podtrzymujący siedem lamp, a każda lampa ma siedem palników. I dwie oliwki stoją, jedna z prawej, a druga z lewej strony zbiornika” (Za 4:2,3) [6]. Menora ma symbolizować wszechświat, oświecenie spływające z góry Syjon oraz rolę Żydów wśród narodów świata, a także ich posłannictwo jako narodu wybranego [6]. \n\nDodatkowo, po bokach menory umieszczone są gałązki oliwne, które odwołują się do pokojowych zamiarów i postaw Żydów, a także do ważnej roli drzew oliwnych w gospodarce Izraela [6]. Nad menorą znajduje się napis „ישראל” (Izrael), który ma odzwierciedlać nazwę państwa i jest częścią frazy „pokój Izraelowi” (שלום על ישראל) [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że menora została wybrana jako główny element herbu Państwa Izrael ze względu na jej historyczne konotacje, odwołanie do świetności czasów starożytnych i związek z judaizmem [6]."}
{"id": "q_129", "question": "Co oznacza w dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie salto mortale?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie \"salto mortale\" oznacza \"skok śmierci\". Jest to niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem, wykonywany z dużej wysokości [1]. \n\nWarto zauważyć, że w języku polskim termin ten jest używany w znaczeniu przenośnym, np. w kontekście ryzykownych decyzji lub działań, które mogą mieć poważne konsekwencje. W akrobatyce natomiast \"salto mortale\" odnosi się do konkretnego elementu gimnastycznego, polegającego na obrocie w powietrzu wokół osi prostopadłej do wysokości człowieka [1]."}
{"id": "q_130", "question": "Jak nazywamy wykres funkcji tangens?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wykres funkcji tangens nazywamy tangensoidą. Informacja ta znajduje się w [7], gdzie wymieniono funkcje trygonometryczne i ich wykresy, w tym tangensoidę jako wykres funkcji tangens. \n\nCytat: *\"Do funkcji trygonometrycznych zalicza się przede wszystkim sinus, kosinus i tangens, a także kotangens, sekans, kosekans i kilka innych, wspominanych rzadziej. Funkcje trygonometryczne to główny przedmiot badań trygonometrii; jej dział poświęcony tym funkcjom nazywano goniometrią, przy czym termin ten ma też inne znaczenia.\"* [7]"}
{"id": "q_131", "question": "Jak się nazywają religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, które wykonywane początkowo jedynie podczas nabożeństw kościelnych, zanim usamodzielniły się w latach 30. XX wieku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, nazywane są **negro spirituals** lub **gospels**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że blues wywodzi się m.in. z \"murzyńskiej pieśni religijnej, np. gospel, powstałej ze zbiorowego czytania Biblii, powtarzania przez wiernych słów pastora lub księdza, śpiewnych zawołań do Boga, modlitw, zbiorowych żalów okolicznościowych\".\n2. W [2] potwierdzono, że \"negro spirituals – pieśni tworzone przez czarnoskórych niewolników mające treść i charakter religijny\", które były jednym z gatunków wywodzących się z bluesa.\n3. W [4] wymieniono \"negro spirituals\" jako kluczowy element genezy jazzu, obok innych form muzycznych.\n\nZatem odpowiedź na pytanie obejmuje oba terminy: **negro spirituals** i **gospels**."}
{"id": "q_132", "question": "Jak nazywał się sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku, który rozpadł się po 1915 roku po przystąpieniu Włoch do Ententy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku nazywał się **Trójprzymierzem**. Został on zawarty w Wiedniu jako tajny obronny układ między tymi trzema państwami europejskimi [1]. Trójprzymierze było odnawiane w latach 1887, 1891, 1902 i 1912, ale rozpadło się w 1915 roku, gdy Włochy przystąpiły do działań wojennych przeciwko Austro-Węgrom, opuszczając sojusz [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że Trójprzymierze było rozwinięciem wcześniejszego **Dwuprzymierza** z 1879 roku, które obejmowało tylko Niemcy i Austro-Węgry [1]. Po przystąpieniu Włoch do Ententy w 1915 roku, sojusz ten przestał istnieć w pierwotnej formie, a państwa centralne (Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria) zaczęły być określane jako **Czwórprzymierze** [9]."}
{"id": "q_133", "question": "Jakiej narodowości był Ernesto Guevara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ernesto Guevara był Argentyńczykiem. Urodził się w argentyńskim Rosario w 1928 roku [1]. Jego rodzina wywodziła się z klasy średniej i miała korzenie hiszpańsko-irlandzkie [1]. W młodości podróżował po Ameryce Łacińskiej, a później zaangażował się w rewolucję kubańską, jednak jego pochodzenie było argentyńskie."}
{"id": "q_134", "question": "Jak nazywa się cienki pomarszczony papier dekoracyjny, rodzaj bibuły?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_135", "question": "W którym wieku żyła francuska pisarka George Sand?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Francuska pisarka George Sand żyła w XIX wieku. Urodziła się 1 lipca 1804 roku, a zmarła 8 czerwca 1876 roku [1]."}
{"id": "q_136", "question": "Prawo jazdy kategorii Am uprawnia do kierowania motorowerem, tramwajem czy trolejbusem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem, ale nie tramwajem ani trolejbusem. \n\nTok rozumowania:  \n1. **Motorower**: Kategoria AM jest wymieniona jako dokument uprawniający do kierowania motorowerem [2][3].  \n2. **Tramwaj**: Do kierowania tramwajem wymagane jest pozwolenie na kierowanie tramwajem, a nie prawo jazdy [5][8].  \n3. **Trolejbus**: W dokumentach nie ma bezpośredniej wzmianki o trolejbusach, ale ponieważ są one pojazdami elektrycznymi poruszającymi się po szynach (podobnie jak tramwaje), można wnioskować, że również wymagają odrębnego uprawnienia, a nie prawa jazdy kategorii AM.  \n\nPodsumowanie:  \n- Kategoria AM uprawnia do kierowania motorowerem [2][3].  \n- Do kierowania tramwajem potrzebne jest pozwolenie na kierowanie tramwajem [5][8].  \n- Brak informacji o trolejbusach, ale logicznie można założyć, że również wymagają odrębnego uprawnienia."}
{"id": "q_137", "question": "Któremu procesowi należy poddać ropę naftową, aby otrzymać z niej użyteczne produkty?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aby otrzymać użyteczne produkty z ropy naftowej, należy poddać ją procesowi przetwórstwa, który obejmuje zarówno przetwórstwo pierwotne, jak i wtórne.  \n\n1. **Przetwórstwo pierwotne** – obejmuje demineralizację, destylację ropy naftowej, próżniową destylację mazutu oraz procesy rozdziału frakcyjnego. W tym etapie nie zmienia się skład chemiczny produktów, a jedynie rozdziela się je na frakcje o różnych temperaturach wrzenia [1].  \n\n2. **Przetwórstwo wtórne** – polega na przekształcaniu łańcuchów węglowodorowych w mniejsze cząsteczki. Do procesów wtórnych należą:  \n   - kraking termiczny, katalityczny i radiacyjny,  \n   - reforming,  \n   - hydrokraking,  \n   - hydrooczyszczanie,  \n   - visbreaking,  \n   - izomeryzacja [1].  \n\nDodatkowo, w celu poprawy jakości produktów, stosuje się procesy takie jak hydrorafinacja, która stabilizuje surowiec poprzez obniżenie zawartości siarki, azotu i innych zanieczyszczeń [7].  \n\nOstatecznym etapem jest destylacja frakcyjna, która pozwala wyodrębnić z ropy poszczególne składniki, takie jak benzyna, nafta czy oleje [9]."}
{"id": "q_138", "question": "Czy Juda Tadeusz był apostołem Jezusa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Juda Tadeusz był jednym z dwunastu apostołów Jezusa. W [1] wskazano, że widnieje na listach Dwunastu Apostołów w Łk 6,16 oraz Dz 1,13 jako \"Juda Jakubowy\". Ewangelia Jana określa go słowami \"Juda, ale nie Iskariota\" [1]. Tradycja, przynajmniej zachodnia, utożsamia go z Judą, \"bratem Jakuba\" [1]. \n\nW [2] potwierdzono, że tradycja chrześcijańska utożsamia autora Listu Judy z Judą Tadeuszem, jednym z dwunastu apostołów, choć sam autor nie nazywa siebie apostołem. \n\nW [5] również wskazano, że kościół katolicki utożsamia osobę Tadeusza z Edessy z Judą Tadeuszem, jednym z Dwunastu Apostołów. \n\nW [9] opisano, że według Euzebiusza z Cezarei Tadeusz z Edessy był jednym z uczniów Chrystusa, który został wysłany do Edessy po wniebowstąpieniu Tomasza. \n\nZatem Juda Tadeusz był apostołem Jezusa, choć w niektórych tradycjach wschodnich odróżnia się go od Tadeusza z Edessy [3][5]."}
{"id": "q_139", "question": "Intarsja to sztuka polegająca na wykładaniu na powierzchniach drewnianych wzoru z którego materiału?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Intarsja to technika zdobnicza polegająca na wykładaniu powierzchni przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi [1]. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu [1]. \n\nW niektórych przypadkach, zwłaszcza w odmianie zwanej markieterią, wykorzystuje się również inne materiały, takie jak metal, kość słoniowa, szylkret czy marmur [2]. Jednak w klasycznej intarsji dominuje użycie drewna jako głównego materiału zdobniczego [1]. \n\nPrzykłady gatunków drewna wykorzystywanych w intarsji obejmują m.in. paduk (padauk), który charakteryzuje się głębokim czerwonawym odcieniem i jest stosowany m.in. w meblarstwie [5]."}
{"id": "q_141", "question": "Gdzie znajduje się siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości znajduje się w Hadze, w Holandii. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że siedzibą Trybunału jest Haga.  \n- W [2] wymieniono Pałac Pokoju w Hadze jako siedzibę Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.  \n- W [3] podkreślono, że Haga jest międzynarodowym centrum sądownictwa, w tym siedzibą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.  \n- W [9] potwierdzono, że głównym, stałym sądem międzynarodowym jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze.  \n\nDodatkowo, w [7] zaznaczono, że w Holandii mają swoją siedzibę m.in. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości."}
{"id": "q_140", "question": "Jak nazywa się dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dziedziczną chorobą polegającą na zaburzeniu krzepnięcia krwi jest hemofilia. Jest to grupa trzech uwarunkowanych genetycznie skaz krwotocznych, których objawy wynikają z niedoborów czynników krzepnięcia: VIII (hemofilia A), IX (hemofilia B) lub XI (hemofilia C) [4]. Hemofilia A i B są chorobami sprzężonymi z płcią, dziedziczą się w sposób recesywny, co oznacza, że chorują głównie mężczyźni, podczas gdy kobiety są zwykle nosicielkami [4]. Hemofilia C dziedziczy się w sposób autosomalny recesywny i dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn [4]. \n\nObjawy hemofilii obejmują krwawienia wewnętrzne (np. do stawów, mięśni) oraz zewnętrzne (np. z błon śluzowych), a także krwawienia, które mogą zagrażać życiu, takie jak krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego [1]. Choroba ta jest spowodowana mutacjami w genach odpowiedzialnych za produkcję czynników krzepnięcia [4]."}
{"id": "q_142", "question": "Jakiego koloru jest liść klonu na kanadyjskiej fladze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liść klonu na kanadyjskiej fladze jest koloru czerwonego. Informacja ta znajduje się w opisie flagi Kanady: \"W środkowej części na białym tle umieszczony jest czerwony, stylizowany liść klonowy o jedenastu wierzchołkach\" [7]. Dodatkowo, w innych fragmentach również potwierdzono, że liść klonu na fladze jest czerwony, np. \"Prostokąt podzielony na trzy pionowe pasy: czerwony, biały i czerwony, z umieszczonym w centrum, na białym pasie, czerwonym liściem klonu\" [1]."}
{"id": "q_143", "question": "Jak nazywa się dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia nazywa się **polisą**. Jest to dokument, w którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia [2]. Polisa powinna zawierać m.in. dane ubezpieczyciela i ubezpieczonego, przedmiot i zakres ubezpieczenia, wysokość składki oraz okres ubezpieczenia [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że brak polisy nie oznacza automatycznie braku lub nieważności umowy ubezpieczenia, ale ciężar udowodnienia istnienia ważnej umowy spoczywa na osobie dochodzącej świadczenia [2]."}
{"id": "q_145", "question": "Jak brzmi nazwa Banku Centralnego w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nazwa Banku Centralnego w Polsce to Narodowy Bank Polski (NBP). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że NBP jest polskim bankiem centralnym z siedzibą główną w Warszawie. Potwierdzenie tej nazwy można również znaleźć w [8], gdzie wskazano, że NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce."}
{"id": "q_144", "question": "Jak w tenisie i siatkówce nazywa się dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tenisie i siatkówce dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania nazywa się **netem**. \n\nW tenisie, jeśli piłka dotknie taśmy siatki podczas serwisu, ale wpadnie w karo serwisowe, zostaje wywołana komenda „net”, a podający powtarza serwis. Net nie jest uznawany za błąd serwisowy, ponieważ można wykonać nieograniczoną liczbę netów w jednej akcji [4]. \n\nW siatkówce, jeśli piłka dotknie siatki podczas zagrywki, ale przeleci na stronę przeciwnika, nie jest to uznawane za błąd. Błędem jest natomiast, gdy piłka dotknie siatki i nie przeleci na drugą stronę lub gdy dotknie górnej 7-centymetrowej taśmy siatki [1][8]. \n\nW obu dyscyplinach net jest więc sytuacją, w której piłka dotyka siatki podczas serwisu, ale nie zawsze skutkuje to błędem lub koniecznością powtórzenia zagrywki."}
{"id": "q_147", "question": "Grenlandia jest autonomiczną częścią którego państwa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Grenlandia jest autonomiczną częścią Danii. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- \"Obecnie pod względem politycznym Grenlandia stanowi autonomiczne terytorium Danii\" [1].  \n- \"Na mocy konstytucji duńskiej z 1953 roku Grenlandia jest integralną częścią Królestwa Danii, posiadającą od 1979 roku szeroką autonomię\" [3].  \n- \"Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – monarchia konstytucyjna tworzona przez właściwą Danię, Grenlandię i Wyspy Owcze\" [8].  \n\nAutonomia Grenlandii obejmuje m.in. własną administrację, parlament (Landsting) oraz rząd, podczas gdy kwestie obronne i zagraniczne pozostają w gestii Danii [3][8]."}
{"id": "q_148", "question": "Jakim zdrobniałym imieniem męskim określa się poduszkę w sypialni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_146", "question": "Jak nazywa się duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu, szpitalu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu lub szpitalu nazywany jest kapelanem. W zależności od kontekstu, może to być:\n\n1. **Kapelan wojskowy** – duchowny pełniący służbę duszpasterską w siłach zbrojnych. W Wojsku Polskim II RP tytuł ten przysługiwał duchownym różnych wyznań, np. rzymskokatolickiego, prawosławnego, ewangelickiego czy mojżeszowego [1][2][4][7]. Kapelani wojskowi podlegali zarówno władzom wojskowym, jak i kościelnym, w zależności od wyznania [4][7].\n\n2. **Kapelan więzienny** – duchowny sprawujący opiekę duszpasterską nad więźniami. Przykładem może być ks. Sikorski, który pełnił tę funkcję w więzieniu na Białołęce [10].\n\n3. **Kapelan szpitalny** – duchowny zajmujący się duszpasterstwem w szpitalach. Wspomniano o nim w kontekście służby duszpasterskiej wyznania prawosławnego [2] oraz katolickiego [6].\n\nWarto zaznaczyć, że w przypadku wyznań protestanckich, np. ewangelicko-augsburskiego, duchowny nazywany jest pastorami, choć w kontekście wojskowym również używano terminu \"kapelan\" [5][6]."}
{"id": "q_150", "question": "Z jakiego miasta pochodzi Adam Małysz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Adam Małysz pochodzi z miasta Wisła. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że urodził się on 3 grudnia 1977 w Wiśle. Dodatkowo w [6] wskazano, że Wisła była miejscem jego wczesnego życia i edukacji, a także że tam znajduje się bar „U Bociana”, związany z jego sukcesami sportowymi."}
{"id": "q_149", "question": "Do której rzeki wpada Nysa Łużycka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nysa Łużycka jest lewobrzeżnym dopływem Odry. Uchodzi do niej na 542,4 km jej biegu, na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf [1]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się również w innych fragmentach, np. \"Największymi lewobrzeżnymi dopływami są rzeki wypływające w Sudetach, m.in. [...] Nysa Łużycka\" [6] oraz \"Główne rzeki to: Łaba (niem. \"Elbe\"), Mulda (\"Mulde\"), Biała Elstera (\"Weiße Elster\") oraz tworząca polsko-niemiecką granicę Nysa Łużycka (\"Lausitzer Neiße\")\" [7]."}
{"id": "q_151", "question": "Które fale mogą rozchodzić się w próżni: dźwiękowe czy radiowe?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W próżni mogą rozchodzić się fale radiowe (elektromagnetyczne), natomiast fale dźwiękowe nie mogą się w niej rozchodzić. \n\nFale radiowe (elektromagnetyczne) są zaburzeniami pola elektromagnetycznego, które mogą rozchodzić się w próżni bez konieczności obecności ośrodka materialnego. Prędkość tych fal w próżni jest stała i wynosi około 3·10^8 m/s [7][8]. \n\nFale dźwiękowe są natomiast zaburzeniami mechanicznymi, które wymagają ośrodka materialnego (np. powietrza, wody, ciała stałego) do rozchodzenia się. W próżni, gdzie nie ma cząsteczek materialnych, fale dźwiękowe nie mogą się rozchodzić [2][5]. \n\nPodsumowując:\n- Fale radiowe (elektromagnetyczne) mogą rozchodzić się w próżni [7][8].\n- Fale dźwiękowe nie mogą rozchodzić się w próżni [2][5]."}
{"id": "q_152", "question": "Jak nazywa się dziennikarz, publicysta, założyciel i redaktor „Życia i Nowoczesności”, prezes SDP?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dziennikarzem, publicystą, założycielem i redaktorem „Życia i Nowoczesności” oraz prezesem SDP był Stefan Bratkowski. \n\nInformacje te znajdują się w następujących fragmentach:\n- W [3] podano, że Stefan Bratkowski był pierwszym kierownikiem dodatku „Życie i Nowoczesność” („ŻiN”) i jednym z jego założycieli.\n- W [8] wskazano, że Stefan Bratkowski był prezesem SDP w latach 1980–1989 oraz honorowym prezesem tej organizacji.\n- W [1] potwierdzono, że Stefan Bratkowski pełnił funkcję honorowego prezesa SDP. \n\nDodatkowo w [4] i [7] wspomniano o jego zaangażowaniu w działalność SDP i Centrum Monitoringu Wolności Prasy."}
{"id": "q_153", "question": "Jaki kryptonim nosił projekt stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Projekt stworzenia przez Stany Zjednoczone bomby atomowej w czasie II wojny światowej nosił kryptonim „Projekt Manhattan” [1][2][3][5]. Kryptonim ten był używany w celu zachowania tajności prac nad bronią jądrową."}
{"id": "q_155", "question": "Z którego języka pochodzi jednostka powierzchni „morga”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jednostka powierzchni „morga” pochodzi z języka niemieckiego. W [1] wskazano, że wywodzi się od niemieckiego słowa „Morgen”, co oznaczało „ranek” i odnosiło się do obszaru ziemi, który jeden człowiek mógł zaorać lub skosić w ciągu dnia roboczego. W staropolskim języku tłumaczono to słowo jako „jutrzyna”, jednak nie utrzymało się ono w powszechnym użyciu [1]. \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że polski „łan” (który był powiązany z morgą) wywodzi się od staro-wysoko-niemieckiego wyrazu „Lehen” lub „Lehn”, co również wskazuje na niemieckie korzenie tych jednostek mierniczych. \n\nW [6] również wspomniano, że nazwa „morg” (w kontekście włóki chełmińskiej) była kalką z języka niemieckiego. \n\nZatem źródłem pochodzenia „morgi” jest język niemiecki."}
{"id": "q_154", "question": "W którym roku reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3 miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii pod kierownictwem Antoniego Piechniczka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3. miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii w 1982 roku pod kierownictwem Antoniego Piechniczka. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że \"W 1982 wraz z reprezentacją prowadzoną przez Antoniego Piechniczka pojechał na swoje trzecie mistrzostwa świata, które odbywały się w Hiszpanii. Polska zajęła na tym turnieju 3. miejsce\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"Polska zajęła na tym turnieju 3. miejsce\", a w [7] dodano, że \"W grze o finał nie byli oni jednak w stanie zatrzymać Włochów (0:2), przyszłych mistrzów świata, a zwłaszcza Paolo Rossiego, autora dwóch bramek. 10 lipca w Alicante drużyna Piechniczka zmierzyła się z Francuzami w spotkaniu o 3. miejsce, które zakończyło się zwycięstwem Polski 3:2\".  \n- W [9] również wspomniano, że \"Władysław Żmuda w 1982 roku wraz z reprezentacją Polski prowadzoną przez selekcjonera Antoniego Piechniczka pojechał na swoje trzecie mistrzostwa świata, które odbywały się w Hiszpanii. Reprezentacja Polski zajęła na tym turnieju 3. miejsce\"."}
{"id": "q_156", "question": "Z kim reprezentacja polski rozgrywała mecz finałowy w piłce nożnej na olimpiadzie w Monachium?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reprezentacja Polski w piłce nożnej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Monachium w 1972 roku rozegrała mecz finałowy z reprezentacją Węgier. Mecz zakończył się zwycięstwem Polski 2:1, co przyniosło jej złoty medal [1]. \n\nWcześniej, w fazie grupowej, Polacy rywalizowali z Kolumbią (1:1), Danią (1:1), ZSRR (1:2) i Marokiem (0:5), a w finale spotkali się właśnie z Węgrami [1]."}
{"id": "q_158", "question": "Jak nazywa się podróżnik, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Podróżnikiem, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, był Vasco da Gama. Wyruszył on w 1497 roku z Portugalii i opłynął Afrykę od południa, docierając do Indii w 1498 roku [1]. Jego wyprawa otworzyła nową drogę handlową między Europą a Azją Południową."}
{"id": "q_157", "question": "Jakim zwierzęciem był Behemot z powieści Mistrz i Małgorzata?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Behemot z powieści \"Mistrz i Małgorzata\" Michaiła Bułhakowa był kotem o nadprzyrodzonych zdolnościach, który potrafił przybierać postać człowieka. W powieści opisany jest jako ogromny, czarny kot, który zachowuje zdolność manipulowania przedmiotami, np. podczas podawania monety bileterce w tramwaju [1]. \n\nBehemot jest przedstawiony jako postać o podwójnej naturze – łączy w sobie cechy kota i człowieka. W scenach, gdy przemienia się w człowieka, zachowuje kocie cechy, np. twarz [1]. W innych momentach, nawet jako kot, wykonuje gesty typowe dla ludzi, np. szura tylną łapą, jednocześnie przednią wykonując gesty portiera [8]. \n\nW literaturze fantastycznej Behemot jest przykładem kotołaka – istoty łączącej cechy kota i człowieka, co potwierdza jego przynależność do tego gatunku [6]. \n\nPodsumowując, Behemot z \"Mistrza i Małgorzaty\" był kotem o zdolnościach przemieniania się w człowieka, co czyni go literackim przykładem kotołaka."}
{"id": "q_160", "question": "Jak nazywamy zbiór zasad używania znaków przestankowych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zbiór zasad używania znaków przestankowych nazywamy interpunkcją. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa *interpunctio*, co dosłownie oznacza \"wstawianie punktów w tekst\" [1]. Interpunkcja obejmuje zarówno same znaki przestankowe (np. kropka, przecinek, dwukropek), jak i zasady ich stosowania w zapisie tekstu. W języku polskim interpunkcja opiera się głównie na zasadzie składniowej, choć uwzględnia również aspekty semantyczne i rytmiczne [2]."}
{"id": "q_159", "question": "W którą szczególną noc raz w roku zakwita paproć?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z wierzeniami słowiańskimi, paproć zakwita raz w roku w Noc Kupały, czyli w noc przesilenia letniego, która przypada na 21-22 czerwca. W tym czasie, według legend, kwiat paproci ma obdarzać znalezców magicznymi mocami, takimi jak bogactwo, dostatek, jasnowidzenie czy rozumienie języka zwierząt [1][2]. \n\nDodatkowo, w Noc Kupały odbywają się liczne obrzędy i zwyczaje związane z zielenią i kwiatami, w tym poszukiwanie kwiatu paproci, który symbolizuje płodność i miłość [5]. Wierzono, że tego dnia rośliny otrzymują szczególną moc od słońca i ziemi, co czyniło je wyjątkowo leczniczymi [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że choć paproć nie istnieje w naturze jako kwitnąca roślina, to motyw ten jest głęboko zakorzeniony w kulturze i tradycjach słowiańskich [1][8]."}
{"id": "q_162", "question": "Czubatka to polska rasa kur czy kaczek?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czubatka to zarówno polska rasa kur, jak i kaczek. \n\nW przypadku kur, czubatka polska jest rasą kury czubatej, której krajem pochodzenia jest Polska [1]. Charakteryzuje się dużym bujnym czubem i brodą, a jej historia sięga czasów, gdy kury te wędrowały przez Europę, w tym przez Niemcy, Holandię i Włochy [1][3]. Wyróżnia się odmiany barwne, takie jak czubatka staropolska, białoczuby żółte i czerwone [1][3][9].\n\nW przypadku kaczek, czubatka to nazwa gatunkowa kaczki czubatej (*Aythya fuligula*), która występuje w Europie, w tym w Polsce, i jest objęta ścisłą ochroną gatunkową [8][10]. Charakteryzuje się czubem na głowie, metalicznie różowawomiedzianym lusterkiem oraz brązowo-szarym upierzeniem [7]. \n\nPodsumowując, czubatka to nazwa zarówno polskiej rasy kur, jak i gatunku kaczek, w zależności od kontekstu."}
{"id": "q_161", "question": "Które państwo szczyciło się flotą wojenną zwaną Wielką Armadą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielką Armadą określano flotę wojenną Hiszpanii, która w 1588 roku wyruszyła w kierunku Anglii, niosąc na pokładach około 30 tysięcy żołnierzy armii inwazyjnej. Nazwa ta pochodzi od hiszpańskiego określenia \"Grande y Felicísima Armada\" (Wielka i Szczęśliwa Armada) [2]. \n\nWielka Armada składała się z 130 okrętów i miała połączyć się z dodatkowymi siłami w Niderlandach, jednak plan ten nie powiódł się z powodu działań Holendrów oraz niekorzystnych warunków pogodowych. Ostatecznie flota hiszpańska poniosła klęskę, a jej resztki musiały opłynąć Wyspy Brytyjskie, tracąc wiele jednostek w sztormach [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Wielka Armada była wówczas największą flotą wojenną w Europie, a jej klęska znacząco osłabiła pozycję Hiszpanii na morzu, choć nie od razu – pełny upadek hiszpańskiej dominacji morskiej nastąpił dopiero po bitwie na płyciźnie Downs w 1639 roku [7]."}
{"id": "q_164", "question": "Kto grał z gospodarzami w meczu finałowym w mistrzostwach świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W meczu finałowym mistrzostw świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku gospodarze (Argentyna) zmierzyli się z reprezentacją Holandii. Mecz zakończył się zwycięstwem Argentyny 3:1 po dogrywce, a królem strzelców turnieju został Mario Kempes z 6 bramkami [1][2][3]. \n\nWynik meczu:\n**Argentyna 3:1 Holandia (po dogrywce)**  \nBramki:  \n- Mario Kempes (38', 115'),  \n- Daniel Bertoni (116') dla Argentyny,  \n- Dick Nanninga (82') dla Holandii [3].  \n\nSędzią finału był Włoch Sergio Gonella [2][6]."}
{"id": "q_163", "question": "Jak nazywał się program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego nosił tytuł „Sonda”. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Wspólnie ze Zdzisławem Kamińskim był autorem i gospodarzem nadawanego przez Telewizję Polską w latach 1977–1989 niezwykle popularnego (6 mln widzów) programu popularnonaukowego Sonda” [1].  \n- „Od października 1977 roku, wspólnie z Andrzejem Kurkiem był współgospodarzem wg pomysłu Zofii Żukowskiej i autorem obok Kurka i Marka Siudyma, niezwykle popularnego (w szczycie 30% widowni, 6 mln widzów) programu popularnonaukowego \"Sonda\", nadawanego w latach 1977–1989” [2].  \n- „Sonda – polski program popularnonaukowy emitowany na antenie TVP1 od 8 września 1977 do 29 września 1989, prowadzony przez Zdzisława Kamińskiego i Andrzeja Kurka” [3]."}
{"id": "q_165", "question": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem którego pierwiastka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem wodoru. Jego jądro (tryton) składa się z jednego protonu i dwóch neutronów, oznaczany jest symbolem 3H lub T [3]. Rozpada się w wyniku rozpadu β−, tworząc jądro helu 3He [3]. Czas połowicznego rozpadu trytu wynosi 12,33 lat [3]."}
{"id": "q_167", "question": "Na którym kontynencie leży Nizina La Platy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nizina La Platy leży na kontynencie Ameryki Południowej. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wskazano, że nizina ta jest położona w dolinie rzeki Parany z ujściem w zatoce La Plata. Dodatkowo w [2] i [3] potwierdzono, że jest to jedna z głównych nizin Ameryki Południowej, rozciągająca się między innymi w Argentynie, Urugwaju i Brazylii."}
{"id": "q_166", "question": "Enrico Caruso był słynnym basem czy tenorem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Enrico Caruso był słynnym tenorem. W [1] określono go jako „tenor liryczny, później tenor dramatyczny”, a w [2] wspomniano, że „miał w repertuarze około 70 partii operowych”. Dodatkowo w [7] napisano, że „w swoich czasach był sławny tak wielce, jak Enrico Caruso w swoich”, co potwierdza jego status jako wybitnego tenora. \n\nW [5] porównano go do Fiodora Szalapina, nazywając go „jednym z największych śpiewaków w historii opery”, co również wskazuje na jego tenorowe brzmienie. \n\nW [9] wspomniano, że „wielki tenor Enrico Caruso” śpiewał pieśni neapolitańskie jako bisy, co dodatkowo potwierdza jego tenorowy głos. \n\nPodsumowując, wszystkie źródła wskazują, że Caruso był tenorem, a nie basem."}
{"id": "q_168", "question": "Z okazji jakiego wydarzenia Józef Verdi skomponował operę „Aida”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Giuseppe Verdi skomponował operę „Aida” na zamówienie Ismaila Paszy, kedywa Egiptu, z okazji otwarcia Opery w Kairze. Opera została zamówiona w 1869 roku, a jej premiera odbyła się 24 grudnia 1871 roku w Kairze [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że „Aida” była również wykorzystana do uświetnienia otwarcia Kanału Sueskiego, choć nie była to bezpośrednia przyczyna jej powstania [1]."}
{"id": "q_170", "question": "W której konkurencji wielokrotnym rekordzistą był Waldemar Baszanowski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Waldemar Baszanowski był wielokrotnym rekordzistą w podnoszeniu ciężarów. W swojej karierze ustanowił 24 rekordy świata oraz 61 rekordów Polski [1]. Specjalizował się w wadze lekkiej (do 67,5 kg), gdzie zdobył m.in. dwa złote medale olimpijskie [1][8][9]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Baszanowski był trzykrotnym chorążym polskiej ekipy olimpijskiej (1964, 1968, 1972) [1]. Jego osiągnięcia w podnoszeniu ciężarów zostały docenione m.in. przez czytelników „Przeglądu Sportowego”, którzy w 1969 roku uznali go najlepszym sportowcem Polski [1]."}
{"id": "q_169", "question": "Jak nazywa się pracownia rzeźbiarza, malarza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pracownia rzeźbiarza lub malarza może być określana jako atelier (fr. wym. atelje) [1]. Jest to pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, stanowiących miejsce pracy twórczej artysty, dostosowanych do jego indywidualnych upodobań i charakteru wykonywanej profesji [1]. W przypadku pracowni malarskiej pożądane jest oświetlenie górne z kierunku północno-wschodniego [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście rzeźbiarzy, ich pracownie mogą być wyposażone w specjalistyczne narzędzia i materiały, takie jak kamień, drewno czy glina, oraz przestrzeń do prezentacji gotowych dzieł [9]. Przykładem może być pracownia Alfonsa Karnego, gdzie gromadzono jego dzieła i dokumentowano artystyczną działalność [10]. \n\nW przypadku malarzy, pracownie często są miejscem spotkań artystycznej bohemy, jak np. kawiarnie wokół placu Pigalle w Paryżu, gdzie artyści umieszczali swoje prace [7]. \n\nPodsumowując, zarówno dla rzeźbiarzy, jak i malarzy, ich pracownie nazywane są atelier, co podkreśla indywidualny i twórczy charakter tych przestrzeni [1][7][9][10]."}
{"id": "q_171", "question": "Jak odczytać rzymską liczbę zapisaną jako CCC?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rzymska liczba zapisana jako CCC oznacza wartość 300. Wynika to z faktu, że w systemie rzymskim litera C reprezentuje wartość 100, a powtórzenie tej litery trzykrotnie oznacza sumę trzech setek [1]. \n\nWarto zauważyć, że w wczesnym średniowieczu wielokrotność setek często zapisywano przez powtarzanie litery C, np. CCC = 300 [1]. Dodatkowo, w niektórych systemach, takich jak rzymski, do zapisu liczb używano kolejnych liter alfabetu, przy czym C odpowiadało wartości 100 [1]. \n\nPodsumowując, CCC w notacji rzymskiej to po prostu 100 + 100 + 100 = 300."}
{"id": "q_172", "question": "Kogo Latynosi pogardliwie nazywają gringo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Latynosi pogardliwie nazywają \"gringo\" cudzoziemców oraz osoby niemówiące po hiszpańsku. Z czasem określenie to nabrało wydźwięku pejoratywnego w stosunku do osób pochodzących ze Stanów Zjednoczonych lub Anglii, a ostatecznie stało się przymiotnikiem opisującym osoby o urodzie charakterystycznej dla krajów północy [1]. \n\nW kontekście historycznym, podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej, słowo \"gringo\" zaczęło być używane jako synonim nienawistnych i zaborczych Anglosasów, co wynikało z sytuacji, gdy maszerujący żołnierze śpiewali piosenkę \"Zieleni się trawka\" (\"Green grow the grass\"), której pierwsze słowa wymawiane z hiszpańska brzmiały \"gringo\" [2]. \n\nWspółcześnie \"gringo\" jest również potocznym określeniem turysty w Ameryce Południowej [1]."}
{"id": "q_173", "question": "Na jakim instrumencie grała prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W piosence Skaldów pt. „Prześliczna wiolonczelistka” tytułowa instrumentalistka grała na wiolonczeli. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór został zainspirowany postacią Anny Wójtowicz, wiolonczelistki zespołu Anawa. W teledysku do piosenki postać tę zagrała Ewa Szykulska [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że Anna Wójtowicz była wiolonczelistką w zespole Anawa, co współgra z opisem z [1]. \n\nW samym utworze muzycznym partia wiolonczeli była istotnym elementem aranżacji, co również wskazuje na to, że chodziło o grę na tym instrumencie [1]."}
{"id": "q_174", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Siedmiu samurajów”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem filmu „Siedmiu samurajów” jest Akira Kurosawa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że film został wyreżyserowany przez Akirę Kurosawę.  \n- W [2] wymieniono go jako twórcę tego dzieła wśród innych znanych filmów Kurosawy.  \n- W [4] potwierdzono, że „Siedmiu samurajów” to jeden z najbardziej znanych filmów Kurosawy.  \n\nDodatkowo, w [6] i [9] wspomniano, że amerykańskie remaki („Siedmiu wspaniałych” z 1960 i 2016) były oparte na filmie Kurosawy."}
{"id": "q_175", "question": "Odznaczenie wojskowe Krzyż Walecznych zostało ustanowione w Polsce przed czy po II wojnie światowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krzyż Walecznych został ustanowiony w Polsce przed II wojną światową. Rozporządzenie Rady Obrony Państwa ustanawiające to odznaczenie zostało wydane 11 sierpnia 1920 roku [1]. W okresie II wojny światowej odznaczenie to było nadal przyznawane, a jego zasady nadawania zostały zmodyfikowane dekretem Prezydenta RP z 20 września 1941 roku [7]. \n\nWniosek: Krzyż Walecznych został ustanowiony w Polsce przed II wojną światową, a jego historia sięga 1920 roku [1][7]."}
{"id": "q_177", "question": "Który starożytny lekarz żył wcześniej: Galen czy Hipokrates?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hipokrates żył w V wieku p.n.e. (ok. 460 p.n.e. – ok. 377 p.n.e./ok. 375 p.n.e.) [2], natomiast Galen urodził się w 129/ok. 130 roku n.e. i zmarł ok. 200/ok. 216 roku n.e. [1]. \n\nZatem Hipokrates żył wcześniej niż Galen."}
{"id": "q_176", "question": "Z flotą którego kraju Polacy walczyli w bitwie pod Oliwą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W bitwie pod Oliwą Polacy walczyli ze Szwedami. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że bitwa toczyła się między flotą polską a eskadrą okrętów szwedzkich.  \n- W [6] podkreślono, że Gustaw Adolf kontynuował wojnę ze Szwecją, a polska flota pod Oliwią zdjęła szwedzką blokadę Gdańska.  \n- W [7] potwierdzono, że bitwa miała znaczenie propagandowe, ponieważ pokazała, że polska flota może pokonać szwedzką.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że zwycięstwo pod Oliwią było ostatnim triumfem polskiej floty w starciu ze Szwedami."}
{"id": "q_179", "question": "Jak nazywał się kolega żaby Moniki, bohater popularnego w latach 90. programu „Ciuchcia”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kolegą żaby Moniki w programie „Ciuchcia” był Kulfon. Był to kukiełkowy bohater, którego imię było związane z jego wyglądem – miał długi czerwony nos, potocznie nazywany „kulfonem”. Kulfon był asystentem Docenta Doświadczalskiego, antagonisty Profesora Ciekawskiego, który prowadził program. Głosu Kulfonowi użyczał Mirosław Wieprzewski [2]. \n\nW programie „Ciuchcia” Kulfon i Monika prowadzili razem m.in. „Wiadomości po całości dla ludzkości” w ramach „Zagadkowej niedzieli” w Programie Trzecim Polskiego Radia [2]."}
{"id": "q_178", "question": "Jak nazywamy szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej, nazywamy łańcuchem pokarmowym lub łańcuchem troficznym. Łańcuchy te tworzą sieć zależności pokarmowych, umożliwiając zachodzenie cykli biogeochemicznych w ekosystemach [1]. \n\nW skład typowego łańcucha pokarmowego wchodzą następujące poziomy troficzne: producenci (organizmy autotroficzne, np. rośliny), konsumenci (organizmy heterotroficzne, np. zwierzęta) oraz reducenci (organizmy rozkładające martwą materię organiczną, np. bakterie i grzyby) [1]. \n\nWyróżnia się również różne typy łańcuchów pokarmowych, np. łańcuch pastwiskowy (oparty na odżywianiu się roślinami) i łańcuch detrytusowy (oparty na odżywianiu się martwą materią organiczną) [1]. \n\nSieć powiązanych ze sobą łańcuchów pokarmowych nazywana jest siecią troficzną lub siecią pokarmową [6]."}
{"id": "q_181", "question": "Imię którego reżysera, a zarazem wieloletniego dyrektora nosi Teatr Powszechny w Warszawie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Teatr Powszechny w Warszawie nosi imię Zygmunta Hübnera, wybitnego reżysera i dyrektora, który kierował tą instytucją w latach 1974–1989. Hübner przyczynił się do znaczącego rozwoju artystycznego teatru, współpracując z najwybitniejszymi indywidualnościami polskiego teatru i reżyserując wiele cenionych spektakli, takich jak \"Lot nad kukułczym gniazdem\" czy \"Zemsta\" [1][5]. Jego imię nadano teatrowi, aby upamiętnić jego wkład w rozwój sceny warszawskiej [7]."}
{"id": "q_180", "question": "Błękitne hełmy to popularna nazwa sił pokojowych UE, NATO czy ONZ?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Błękitne hełmy to popularna nazwa sił pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Nazwa ta pochodzi od koloru hełmów noszonych przez żołnierzy uczestniczących w misjach pokojowych ONZ. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- W [1] wskazano, że \"Siły pokojowe ONZ (popularnie zwane 'niebieskie / błękitne berety, niebieskie / błękitne hełmy') – część sił zbrojnych państw oddanych do dyspozycji ONZ w celu przeprowadzenia konkretnych operacji pokojowych\".\n- W [2] potwierdzono, że operacje pokojowe ONZ często obejmują użycie personelu wojskowego, zwanego \"Błękitnymi hełmami\".\n- W [6] odniesiono się do \"błękitnych hełmów ONZ\", co potwierdza, że nazwa ta jest ściśle związana z siłami pokojowymi tej organizacji.\n\nNie ma natomiast informacji sugerujących, że nazwa \"błękitne hełmy\" odnosi się do sił pokojowych Unii Europejskiej lub NATO."}
{"id": "q_183", "question": "Przychylny stosunek do którego kraju ma germanofil?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_182", "question": "Jaka jest częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce wynosi 50 Hz. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że w Polsce stosuje się napięcie sieciowe 230 V / 50 Hz.  \n- W [3] potwierdzono, że w Europie, w tym w Polsce, sieć niskiego napięcia dostarcza prąd przemienny o częstotliwości 50 Hz.  \n- W [5] podkreślono, że w Europie (w tym w Polsce) częstotliwość napięcia w sieci elektroenergetycznej wynosi 50 Hz, w przeciwieństwie do 60 Hz stosowanych w większości Ameryk.  \n- W [9] wskazano, że nominalna częstotliwość napięcia w polskim systemie elektroenergetycznym wynosi 50 Hz i jest wskaźnikiem równowagi między produkcją a poborem energii.  \n\nZatem odpowiedź opiera się na powyższych fragmentach [2], [3], [5] i [9]."}
{"id": "q_184", "question": "Jak inaczej nazywamy dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, według Biblii objawionych Mojżeszowi na górze Synaj?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, nazywanych jest w Biblii różnymi określeniami. W tradycji żydowskiej używa się terminu \"Dziesięć Oświadczeń\" (עשרת הדיברות, \"Aseret ha-Dibrot\") [1]. W języku greckim stosuje się nazwę \"dekalogos\", co oznacza \"dziesięć słów\" [1]. W polskich przekładach Pisma Świętego używa się również określeń takich jak \"Dziesięć Przykazań\" [1] czy \"Dekalog\" [1]. \n\nW chrześcijaństwie dziesięcioro przykazań jest często nazywane \"przykazaniami Bożymi\" lub \"przykazaniami moralnymi\", które zostały objawione Mojżeszowi na górze Synaj [9]. Warto zauważyć, że w judaizmie i chrześcijaństwie dziesięcioro przykazań jest uważane za fundament moralności i prawa Bożego [1][9]."}
{"id": "q_186", "question": "Z kim, pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło wojsko polskie w bitwie pod Raszynem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W bitwie pod Raszynem wojsko polskie pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego walczyło z korpusem wojsk austriackich, którymi dowodził arcyksiążę Ferdynand Karol d'Este [1][2][4]. \n\nW początkowej fazie kampanii Polacy współdziałali również z sojuszniczymi oddziałami Królestwa Saksonii, jednak w późniejszym etapie wojny polsko-austriackiej walczyły wyłącznie wojska polskie [2]. \n\nBitwa pod Raszynem była pierwszym starciem w tej wojnie, a jej wynik okazał się taktycznie nierozstrzygnięty, choć strategicznie korzystny dla strony polskiej [1][4]."}
{"id": "q_185", "question": "Mydło działa lepiej w wodzie twardej czy w miękkiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aby odpowiedzieć na pytanie, należy przeanalizować informacje dotyczące wpływu twardości wody na działanie mydła. \n\nW [3] wskazano, że twardość wody wynika z obecności jonów wapnia (Ca2+) i magnezu (Mg2+), które wpływają na napięcie powierzchniowe wody. Im większe napięcie powierzchniowe, tym trudniej woda zwilża powierzchnie, co utrudnia mycie. Dodatkowo twarda woda wymaga większych ilości mydła, ponieważ powoduje wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli kwasów tłuszczowych i metali odpowiedzialnych za twardość wody. \n\nW [10] opisano metody zmiękczania wody, co pośrednio potwierdza, że woda miękka jest bardziej pożądana w procesach mycia, ponieważ nie zawiera jonów zakłócających działanie mydła. \n\nPodsumowując, mydło działa lepiej w wodzie miękkiej, ponieważ twarda woda utrudnia jego pienienie się i skuteczne usuwanie zanieczyszczeń [3][10]."}
{"id": "q_188", "question": "W którym roku odbyła się konferencja w Jałcie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Konferencja w Jałcie odbyła się w dniach 4–11 lutego 1945 roku [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. [2] i [6], gdzie podano dokładne daty konferencji."}
{"id": "q_189", "question": "Kto, według Ewangelii św. Jana, powiedział o Chrystusie: „Oto człowiek”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Według Ewangelii św. Jana słowa „Oto człowiek” (łac. *Ecce homo*) wypowiedział Poncjusz Piłat, prezentując ubiczowanego i poniżonego Chrystusa tłumowi po jego ubiczowaniu i poniżeniu [1]. Scena ta jest opisana w Ewangelii św. Jana (J 19,5) i stanowi motyw często przedstawiany w sztuce chrześcijańskiej, zwłaszcza w okresie baroku [3]. \n\nWarto dodać, że w innych kontekstach (np. w Apokalipsie św. Jana) pojawiają się wizje Syna Człowieczego, ale w tym przypadku chodzi o wypowiedź Piłata [4]."}
{"id": "q_187", "question": "Z którego państwa przybył do Polski Zakon Ojców Paulinów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zakon Ojców Paulinów przybył do Polski z Węgier. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że zakon został założony na Węgrzech w roku 1215 lub 1225, a następnie sprowadzony do Polski przez Władysława Opolczyka w latach 1367–1372. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że paulini zostali sprowadzeni z Węgier na Jasną Górę w 1382 roku. \n\nCytowania:\n- \"Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika (potocznie paulini,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae&lt;/&gt;, skrót zakonny: OSPPE) – zakon założony w roku 1215 (tak podaje Annuario Pontificio) lub 1225 na Węgrzech przez bł. Euzebiusza z Ostrzyhomia.\" [1]\n- \"Paulini zostali sprowadzeni do Polski przez Władysława Opolczyka z Węgier w latach 1367–1372.\" [1]\n- \"Początki istnienia klasztoru sięgają dnia 22 czerwca 1382, kiedy to do Polski zostali sprowadzeni paulini z macierzystego klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą na Węgrzech przez księcia Władysława Opolczyka\" [5]."}
{"id": "q_190", "question": "Jak nazywa się wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem nazywa się handlem wymiennym lub barterem. \n\nHandel wymienny został zdefiniowany jako \"handel polegający na wymianie towaru na towar bez posługiwania się pieniędzmi\" [1]. Barter natomiast to \"wymiana towaru lub usługi na inny towar lub usługę\" [2]. W obu przypadkach transakcja odbywa się bez użycia pieniądza, a wartość wymienianych dóbr jest ustalana przez strony umowy. \n\nWarto również zaznaczyć, że barter może przybierać różne formy, np. barter wielostronny, w którym uczestnicy społeczności barterowej rejestrują kolejne transakcje, dążąc do zrównoważenia swoich sald [2]."}
{"id": "q_191", "question": "Które państwo jako pierwsze uchwaliło konstytucję?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że pierwszą konstytucją na świecie była Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, uchwalona w 1787 roku. Wskazuje na to fragment: *\"Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki jest często uznawana za pierwszą post-oświeceniową ustawę zasadniczą świata. Wcześniejsza jest jednak od niej Konstytucja Korsyki, która jest jednak bardzo krótka i częściowa\"* [5]. \n\nDodatkowo potwierdza to inny fragment: *\"Obradujący od 1775 r. II Kongres Kontynentalny w dniu 4 lipca 1776 r. ogłosił Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych. [...] Uchwalenie konstytucji. Ustrój powstającego państwa tworzył się w duchu oświeceniowym. Zdecydowano się na monteskiuszowską zasadę trójpodziału władz. W 1787 r. obowiązujące do tej pory artykuły konfederacji i wieczystej unii zastąpiła jedna z pierwszych w świecie konstytucji\"* [9]. \n\nWarto jednak zauważyć, że Konstytucja Korsyki (1755) była krótsza i mniej kompleksowa, dlatego często pomija się ją w tym kontekście."}
{"id": "q_192", "question": "Jakiego koloru była czapka frygijska?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czapka frygijska była najczęściej czerwona, co wynika z jej symboliki związanej z wolnością i rewolucją. W [1] wskazano, że \"Czerwona czapka frygijska była tam początkowo oznaką przynależności do klubu jakobinów. Przyjęta potem masowo przez ruch francuskich sankiulotów, stała się nie tylko symbolem rewolucji, ale jednym z głównych symboli narodowych Francji\". Podobnie w [2] wspomniano, że \"czerwona czapka frygijska ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;bonnet phrygien&lt;/&gt;) z kokardą \"tricolore\" stała się (obok barw narodowych i czerwonej gwiazdy) symbolem Wolnych Strzelców i Partyzantów Francuskich\". \n\nW innych kontekstach kolor czapki mógł się różnić, np. w [10] opisano czapki garnizonowe w różnych kolorach (khaki, stalowe, z białym denkiem) dla różnych rodzajów służb, ale nie były to czapki frygijskie w sensie historycznym. \n\nPodsumowując, klasyczna czapka frygijska jako symbol wolności była czerwona, co potwierdzają [1] i [2]."}
{"id": "q_193", "question": "„Bachantki” Eurypidesa to tragedia, komedia czy misterium?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "\"Bachantki\" Eurypidesa to tragedia, która jednak wyróżnia się na tle innych utworów tego gatunku ze względu na swoją tematykę i fabułę. Utwór opiera się na micie bachicznym, przedstawiając dramatyczne dzieje króla Teb Penteusza, który sprzeciwia się kultowi Dionizosa i w konsekwencji zostaje zabity przez bachantki, w tym swoją matkę Agawe [1]. \n\nChoć \"Bachantki\" są tragedią, ich tematyka i forma odbiegają od typowych dla tego gatunku utworów. Eurypides wykorzystuje wątek religijny, który był rzadko podejmowany przez dramatopisarzy greckich, co sprawia, że sztuka ma charakterystyczny wydźwięk misteryjny [2]. Ponadto obecność bóstwa (Dionizosa) przez cały czas trwania akcji, a nie tylko w prologu i epilogu, nadaje utworowi niezwykłej siły wyrazu, co również może przypominać elementy misterium [2]. \n\nWarto również zauważyć, że \"Bachantki\" są uznawane za jeden z najlepszych, jeśli nie najlepszy, utwór w twórczości Eurypidesa [1]. Ich unikalna forma i tematyka sprawiają, że sztuka pozostaje przedmiotem zainteresowania badaczy i czytelników do dziś."}
{"id": "q_194", "question": "Jak miał na imię heros, którego matką była Alkmena?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Heros, którego matką była Alkmena, miał na imię Herakles (lub Hercules w wersji rzymskiej). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Alkmena urodziła dziecko. Nadano mu imię Alkajosa bądź Alkidesa, od ojca Amfitriona. Później stało się ono znane pod innym imieniem, Heraklesa, uznawanego za najsławniejszego z herosów mitologii greckiej\" [2].  \n- \"Herakles (gr. Ἡρακλῆς, trl. Hēraklēs, gr. Ἡρακλέης, trl. Hērakléēs, <style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\">Hercules</style>), Alkides, Palajmon – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny\" [6].  \n- \"Hyllos (Ὕλλος) – w mitologii greckiej syn Heraklesa\" [8], co potwierdza pośrednio, że Herakles był synem Alkmeny.  \n\nDodatkowo, w [1] i [3] wspomniano, że Alkmena była matką herosa, choć nie podano tam jego imienia."}
{"id": "q_196", "question": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 r. armia szwedzka została pokonana przez armię polską dowodzoną przez kogo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 roku armia szwedzka została pokonana przez armię Rzeczypospolitej dowodzoną przez Jana Karola Chodkiewicza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Armia Rzeczypospolitej, licząca 3750 żołnierzy (w tym 1750 husarzy) pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza, pobiła trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką\" [1].  \n- \"W 1605 odniósł kolejne zwycięstwo nad Szwedami w bitwie pod Kircholmem. Jego czterotysięczny oddział pobił czternastotysięczny korpus szwedzki\" [6].  \n- \"Chodkiewicz został odwołany do kraju, z czego skorzystali Szwedzi\" [9].  \n\nDodatkowo, w [8] podano, że po bitwie gratulacje Chodkiewiczowi przesłali m.in. papież Paweł V i król Anglii Jakub I."}
{"id": "q_195", "question": "Jak nazywamy określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego, np. metodą izotopów węgla 12C i 14C?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego nazywamy datowaniem izotopowym lub radiodatowaniem. W przypadku wykorzystania izotopów węgla 12C i 14C mówimy o datowaniu radiowęglowym. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Metoda dostępna w wielu laboratoriach, również w Polsce, opracowana została przez Willarda Libby’ego i jego współpracowników w 1949. Libby otrzymał za tę pracę Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w 1960 roku.\" [1]\n- \"Technika datowania pozostałości organizmów zwana datowaniem radiowęglowym została opracowana w 1949 r. przez Willarda Libby’ego i współpracowników, za co otrzymał w 1960 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.\" [3]\n- \"Węgiel-14 (symbol: 14C) – promieniotwórczy izotop węgla, odkryty 27 lutego 1940 roku przez Martina Kamena i Sama Rubena. Jądro atomowe 14C zawiera 6 protonów i 8 neutronów.\" [7]\n\nDatowanie radiowęglowe opiera się na pomiarze proporcji izotopów węgla 12C i 14C w próbce, co pozwala określić czas od pobrania węgla z atmosfery do fotosyntezy i budowy danego organizmu [1]. Metoda ta jest stosowana głównie w naukach geologicznych i archeologicznych [3]."}
{"id": "q_197", "question": "Ile medali na igrzyskach w Atenach zdobyła Otylia Jędrzejczak?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Otylia Jędrzejczak zdobyła na igrzyskach olimpijskich w Atenach w 2004 roku trzy medale: jeden złoty i dwa srebrne. Złoto wywalczyła na dystansie 200 m stylem motylkowym, srebro na 100 m stylem motylkowym oraz na 400 m stylem dowolnym [1]. Była to największa liczba medali zdobytych przez jednego polskiego sportowca podczas jednych igrzysk, wyrównując rekord Ireny Szewińskiej [1]."}
{"id": "q_198", "question": "W której religii najważniejszymi świętami są Święto Zakończenia Postu i Święto Ofiar?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w islamie najważniejszymi świętami są Id al-Fitr (Święto Zakończenia Postu) oraz Id al-Adha (Święto Ofiar).  \n\n1. **Id al-Fitr** – święto dziękczynienia obchodzone na zakończenie Ramadanu, miesiąca postu. Jest to czas radości, modlitwy i solidarności społecznej, podczas którego muzułmanie składają sobie życzenia i obdarowują prezentami [2].  \n2. **Id al-Adha** – najważniejsze święto muzułmańskie, upamiętniające ofiarę Abrahama. W tym dniu składa się ofiary ze zwierząt (np. owiec, wielbłądów), a mięso dzieli się między potrzebujących, krewnych i na wspólną ucztę [1].  \n\nOba święta mają kluczowe znaczenie w islamie i są ściśle związane z praktykami religijnymi, takimi jak post (Ramadan) i ofiara (symbolizująca posłuszeństwo wobec Boga)."}
{"id": "q_199", "question": "W którym państwie leży miasto Tulon, niegdyś kolonia grecka, potem należące do Cesarstwa Rzymu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Miasto Tulon, niegdyś kolonia grecka, a następnie należące do Cesarstwa Rzymu, leży we Francji. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tulon to miasto w południowo-wschodniej Francji, regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, departamencie Var. Dodatkowo w [9] wspomniano, że Tulon był francuskim portem w czasie hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. \n\nWarto również zauważyć, że w [8] opisano kolonie rzymskie, w tym te zakładane na podbitych terenach, co może dotyczyć Tulonu, jednak bezpośrednio nie wskazano jego przynależności państwowej w tamtym okresie."}
{"id": "q_201", "question": "Podgórze i Prądnik – to dzielnice którego miasta?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Podgórze i Prądnik to dzielnice Krakowa. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w następujących fragmentach:\n- Podgórze: \"Obecnie podzielone na 6 dzielnic samorządowych: Dzielnica VIII Dębniki, Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, Dzielnica X Swoszowice, Dzielnica XI Podgórze Duchackie, Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim oraz Dzielnica XIII Podgórze\" [1].\n- Prądnik: \"Nad Prądnikiem usytuowane są miejscowości: Sułoszowa, Pieskowa Skała, Ojców, Prądnik Korzkiewski, Giebułtów, Januszowice, Pękowice i Zielonki oraz dzielnice Krakowa: Prądnik Biały, Prądnik Czerwony, Stare Miasto i Grzegórzki\" [5].\n\nDodatkowo, w [6] i [10] wspomniano o historycznym połączeniu Podgórza z Krakowem w XIX wieku, co potwierdza jego status jako części miasta."}
{"id": "q_200", "question": "W którym mieście odbywa się jarmark dominikański?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jarmark dominikański odbywa się w Gdańsku. Jest to największa tego typu impreza handlowo-kulturalna w Europie, organizowana co roku na przełomie lipca i sierpnia na Głównym Mieście [1]. Tradycja Jarmarku liczy ponad 750 lat, odkąd został on ustanowiony bullą papieską Aleksandra IV w 1260 roku na wniosek dominikanów [1]. \n\nWspółcześnie Jarmark trwa 3 tygodnie i przyciąga ponad 1000 wystawców oraz około 1,5 mln odwiedzających [3]. Formuła imprezy nawiązuje do jej średniowiecznych tradycji, łącząc handel z rozrywką [3]. \n\nDodatkowo, w ramach Jarmarku odbywa się Międzynarodowy Bieg św. Dominika – prestiżowa impreza sportowa na ulicach Głównego Miasta [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że mniejsze wersje jarmarków dominikańskich odbywają się również w innych miastach związanych z Zakonem Kaznodziejskim, takich jak Tarnobrzeg [4] czy Choroszcz [7], jednak największą i najbardziej znaną imprezą pozostaje ta w Gdańsku."}
{"id": "q_202", "question": "Jak się nazywał reprezentant Polski, który zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku tytuł mistrza olimpijskiego w jeździectwie w konkurencji skoków przez przeszkody zdobył Jan Kowalczyk, reprezentujący Polskę. W konkursie indywidualnym wywalczył złoto, a w drużynowym – srebro [1]. \n\nDodatkowo, w tej samej dyscyplinie, srebrne medale drużynowo zdobyli: Janusz Bobik, Wiesław Hartman i Marian Kozicki [2][4][5]."}
{"id": "q_203", "question": "Co było waleczne w tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku występowało określenie \"Waleczne Serce\" (\"Braveheart\"). Film nosił tytuł \"Braveheart. Waleczne Serce\" (\"Braveheart. The Wallace\") i opowiadał o szkockim bohaterze Williamie Wallace’u, który stał na czele powstania przeciwko angielskim najeźdźcom [4]. \n\nTytuł ten odnosi się do przydomka głównego bohatera, który w filmie został nazwany \"Braveheart\" (pol. \"Waleczne Serce\") przez swoich rodaków ze względu na jego odwagę i determinację w walce o niepodległość Szkocji [4]. \n\nFilm zdobył Oscary w 1996 roku w kategoriach: Najlepszy reżyser (Mel Gibson) oraz Najlepszy film [2][3]."}
{"id": "q_204", "question": "Co znaczy pochodzące z greki słowo ewangelia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowo „ewangelia” (gr. „εὐαγγέλιον”, pol. „dobra nowina”) w Nowym Testamencie oznacza głoszenie zbawiennego wydarzenia, a konkretnie przepowiadanie o śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa [1]. W rozumieniu teologii chrześcijańskiej, misterium paschalne – śmierć i zmartwychwstanie Jezusa – było wydarzeniem konstytutywnym dla wspólnoty apostolskiej pierwotnego Kościoła [1]. \n\nW szerszym znaczeniu „ewangelia” to także gatunek literatury chrześcijańskiej, pismo opisujące życie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, wchodzące w skład Nowego Testamentu [4]. Współczesne kościoły chrześcijańskie uznają cztery ewangelie kanoniczne: Mateusza, Marka, Łukasza i Jana [4]. \n\nW języku polskim tytuł „Neon Genesis Evangelion” (z greckiego „νέον γένεσις εὐαγγέλιον”) oznacza „Ewangelię nowego rodzaju”, gdzie „neon” to ‘nowy’, ‘młody’, „genesis” to ‘pochodzenie’, ‘narodziny’, a „euangelion” to właśnie ‘dobra nowina’ [2]. \n\nPodsumowując, słowo „ewangelia” ma dwa główne znaczenia: \n1. Głoszenie Dobrej Nowiny o śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa [1], \n2. Gatunek literacki opisujący życie i naukę Chrystusa [4]."}
{"id": "q_205", "question": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to które azjatyckie drapieżniki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to \"azjatyckie tygrysy\". Termin ten pierwotnie odnosił się do czterech wschodnioazjatyckich państw: Korei Południowej, Tajwanu, Singapuru i Hongkongu, które charakteryzowały się szybkim wzrostem PKB w latach 1960–1995 [5]. Później nazwa ta została rozszerzona na kolejne kraje regionu, takie jak Malezja, Tajlandia, Chiny, Filipiny i Indonezja, które również doświadczyły dynamicznego rozwoju gospodarczego [5]. \n\nWarto zauważyć, że w latach 70. XX wieku na Zachodzie Korea Południowa, Tajwan, Singapur i Hongkong zaczęły być określane mianem \"azjatyckich tygrysów\" [8]. Termin ten podkreślał ich imponujący wzrost gospodarczy, który był możliwy dzięki skutecznej polityce proeksportowej i innowacyjnym rozwiązaniom gospodarczym [8]. \n\nNależy jednak pamiętać, że w późniejszych latach niektóre z tych państw doświadczyły spowolnienia wzrostu lub nawet kryzysów gospodarczych, co osłabiło ich pozycję wśród \"azjatyckich tygrysów\" [5]. Mimo to, termin ten pozostaje popularny w dyskursie ekonomicznym i politycznym, odnosząc się do dynamicznie rozwijających się państw Azji."}
{"id": "q_206", "question": "Jak nazywa się europejski półwysep, na którym istniał Emirat Grenady?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Półwysep, na którym istniał Emirat Grenady, to Półwysep Iberyjski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Powstało po zajęciu Grenady w 1237 przez Muhammada ibn Nasira. Od 1246 lenno Kastylii. Po 1248 jedyny muzułmański kraj na Półwyspie Iberyjskim\"), [2] (\"Długi okres czwarty, kiedy na Półwyspie Iberyjskim istniało ostatnie państwo muzułmańskie, Emirat Grenady\"), [6] (\"To zakończyło rekonkwistę podjętą przez królestwa hiszpańskie wieki wcześniej. Trzydzieści sześć lat później, niedawno powstały Emirat Grenady pozostał jedynym muzułmańskim państwem na półwyspie, a jego obszar był w stosunku wasalnym do Królestwa Kastylii\") oraz [7] (\"Kiedy imperium Umajjadów zostało zastąpione przez imperium Abbasydów w 750, lenna muzułmańskie zjednoczyły się w emirat Kordoby rządzący al-Andalusem i częściami północno-zachodniej Afryki\")."}
{"id": "q_207", "question": "Kto jest odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Odpowiednikiem stopnia sierżanta w Marynarce Wojennej jest bosman. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wskazano, że \"Równorzędnym wobec sierżanta jest stopień bosmana w Marynarce Wojennej\". \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że \"Stopień bosmana powstał w Polsce w 1921, wraz z pozostałymi pierwszymi stopniami wojskowymi w Marynarce Wojennej. Wcześniej, od 1918 używano zapożyczonego z Wojsk Lądowych stopnia 'sierżanta marynarki'.\", co również wskazuje na związek tych dwóch stopni. \n\nW [9] również wspomniano, że \"Plutonowemu w marynarce wojennej odpowiada bosmanmat\", co dodatkowo potwierdza zasadę, że stopnie w Marynarce Wojennej mają swoje odpowiedniki w innych rodzajach sił zbrojnych."}
{"id": "q_208", "question": "Jak nazywał się według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara, nazywał się Abraham. Początkowo jego imię brzmiało Abram, ale Bóg zmienił je na Abraham w ramach przymierza zawartego po zapowiedzeniu urodzenia Izaaka [1]. \n\nWcześniejsze imię Abrama jest wspomniane w kontekście jego małżeństwa z Sarą: „Imię żony Abrama było Saraj” [1]. Po zmianie imienia przez Boga, Abraham stał się ojcem Izaaka, syna Sary, co potwierdza jego rolę jako patriarchy Izraela [1][2]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach biblijnych Abraham jest wymieniany jako mąż Sary, np. gdy opisane są wydarzenia związane z wypędzeniem Hagar i Izmaela [6] lub gdy Sara prosi go o oddalenie Hagar [1]."}
{"id": "q_209", "question": "W którym państwie toczy się akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya toczy się w Hiszpanii podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że akcja filmu (opartego na powieści) dzieje się w 1937 roku w Hiszpanii, podczas wojny domowej. W [2] podkreślono, że powieść opowiada o oddziale partyzanckim walczącym po stronie republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej. Z kolei w [8] wspomniano, że Hemingway zainspirował się wydarzeniami wojny domowej w Hiszpanii, pisząc tę książkę. \n\nDodatkowo, w [7] znajduje się informacja, że Hemingway dokończył pisanie zakończenia powieści w Sun Valley, co jednak nie dotyczy bezpośrednio miejsca akcji utworu."}
{"id": "q_210", "question": "Azowie to ród bogów skandynawskich czy azteckich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Azowie to ród bogów skandynawskich, a nie azteckich. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wyraźnie wskazano, że Asowie (Azowie) są jedną z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich. W przeciwieństwie do tego, w dokumentach nie ma żadnych wzmianek o związku Azów z mitologią aztecką. \n\nCytat potwierdzający:  \n*\"Asowie lub Azowie (Æsir, aesir – wym. ['aiser] po islandzku; liczba pojedyncza Áss, żeńska forma Ásynja, żeńska liczba mnoga Ásynjur – Asyny bądź Asynje) – jedna z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich, ród dobroczynnych bogów polityki i działań militarnych, którzy władają światem.\"* [1]"}
{"id": "q_211", "question": "Który prezydent RP podpisał w 1928 r. rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową w 1928 roku zostało podpisane przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- \"Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928\" [1].  \n- \"W 2013 r. 'za wybitne zasługi w pracy naukowo badawczej' został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, którym prezydent Bronisław Komorowski udekorował go 26 lutego 2013 r. w czasie uroczystości w 85. rocznicę podpisania przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego rozporządzenia o powołaniu Biblioteki Narodowej\" [4].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o otwarciu nowej siedziby BN w 1930 roku z udziałem prezydenta Mościckiego [5][6]."}
{"id": "q_212", "question": "Jak w starożytnym Rzymie nazywano niewolników walczących na arenie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W starożytnym Rzymie niewolników walczących na arenie nazywano gladiatorami. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa \"gladius\" oznaczającego miecz [1]. Gladiatorzy byli najczęściej niewolnikami, choć zdarzały się także osoby wolne, które dobrowolnie podejmowały się takich walk [1]. Walki gladiatorów były popularną rozrywką w starożytnym Rzymie i często odbywały się podczas igrzysk organizowanych przez cesarzy [2]."}
{"id": "q_214", "question": "Kto stał na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982 stał Leonid Breżniew. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Breżniew objął urząd I sekretarza KC KPZR (od 1966 sekretarza generalnego KC KPZR) po odsunięciu od władzy Chruszczowa w 1964 roku. Jego rządy trwały do 1982 roku, co potwierdza również [8], gdzie wskazano, że w tym okresie pełnił funkcję sekretarza generalnego."}
{"id": "q_213", "question": "Z którego dramatu pochodzi rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego, pochodzi z dramatu *Warszawianka* Stanisława Wyspiańskiego. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano, że Solski wcielił się w tę postać w prapremierowej inscenizacji *Warszawianki* w Teatrze Miejskim w Krakowie w 1898 roku. Rola ta była uznawana za ikonę polskiego teatru i wywarła ogromne wrażenie na publiczności [3]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że *Warszawianka* to dramat Wyspiańskiego, w którym występuje postać Starego Wiarusa – prostego żołnierza, przynoszącego wieść o klęsce w bitwie o Olszynkę Grochowską. \n\nZatem źródłem tej roli jest właśnie *Warszawianka* [3][4]."}
{"id": "q_215", "question": "Jaka ciecz jest najczęściej mierzona w baryłkach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Baryłka jest jednostką objętości głównie używaną w handlu ropą naftową [1]. W związku z tym, ropę naftową można uznać za ciecz najczęściej mierzoną w baryłkach. \n\nDodatkowo, w kontekście pomiarów poziomu cieczy, wśród wymienionych produktów znajdują się również ciecze związane z przemysłem naftowym, takie jak gaz ciekły [3]. Jednak w tym przypadku nie ma bezpośredniego odniesienia do jednostki baryłki. \n\nW przypadku innych cieczy, takich jak alkohol czy rtęć, używane są inne jednostki miary, np. litry lub logi [5][9]."}
{"id": "q_216", "question": "Jak nazywa się substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych nazywa się placebo. Jest to substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, niemające wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane jako terapia. Chory nie wie, że to, co zastosowano, nie jest prawdziwym leczeniem, a wszystko (oprócz leczniczych właściwości) jest takie samo jak w przypadku rzeczywistej terapii [1]. \n\nPlacebo jest stosowane w badaniach nad działaniem leków, zabiegów medycznych i niekonwencjonalnych, używane w ślepych i podwójnie ślepych próbach [1]. Może to być np. tabletka lub kapsułka wyglądająca identycznie jak lek, ale niezawierająca substancji aktywnej."}
{"id": "q_217", "question": "Kogo zagrał amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller w filmie Irvinga Thalberga?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller zagrał tytułową rolę Tarzana w filmie \"Człowiek-małpa\" (\"Tarzan the Ape Man\", 1932), którego producentem był Irving Thalberg [1]. Film ten był swobodną adaptacją powieści \"Tarzan wśród małp\" Edgara Rice’a Burroughsa i zapoczątkował serię 12 filmów o Tarzanie z Weissmullerem w roli głównej [1]. Warto zaznaczyć, że Weissmuller był wielokrotnym mistrzem olimpijskim w pływaniu, a jego rola Tarzana przyniosła mu ogromną popularność [2]."}
{"id": "q_219", "question": "Jak nazywa się poddawanie tkaniny kilkakrotnie na przemian działaniu nasyconej pary i suszeniu (np. w wyniku prasowania)?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_220", "question": "„Der Spiegel” to tygodnik, dziennik czy miesięcznik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Der Spiegel” to tygodnik. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to „niemiecki tygodnik opinii”, a także w [2], gdzie wymieniono go wśród tygodników opinii. Dodatkowo w [7] potwierdzono, że pismo ukazywało się co tydzień, co wskazuje na jego periodyczność."}
{"id": "q_218", "question": "Wieś Lipce to miejsce akcji „Chłopów” czy „Wesela”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wieś Lipce to miejsce akcji powieści \"Chłopi\" Władysława Reymonta. Akcja utworu rozgrywa się w fikcyjnej wsi Lipce, która nie odpowiada w pełni rzeczywistej miejscowości o tej nazwie (obecnie Lipce Reymontowskie) [9]. W rzeczywistych Lipcach kręcono również filmową adaptację \"Chłopów\" w reżyserii Jana Rybkowskiego [2]. \n\nNatomiast \"Wesele\" Stanisława Wyspiańskiego rozgrywa się w Bronowicach, gdzie odbywał się ślub Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny, który stał się inspiracją dla dramatu [6]. \n\nPodsumowując:\n- \"Chłopi\" – akcja w Lipcach [1][3][9],\n- \"Wesele\" – akcja w Bronowicach [6][8]."}
{"id": "q_221", "question": "Kto był ojcem Jana Kazimierza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ojcem Jana Kazimierza był Władysław Łokietek. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Jan Kazimierz urodził się jako najmłodszy syn Władysława Łokietka i Jadwigi Bolesławówny."}
{"id": "q_222", "question": "Kto był królem strzelców na Mistrzostwach Świata w 1974 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Królem strzelców na Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej w 1974 roku został Grzegorz Lato, reprezentant Polski, który zdobył 7 goli w turnieju. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że \"Królem strzelców z 7 golami na koncie został Grzegorz Lato\".  \n- W [6] wymieniono, że \"Królem strzelców turnieju został Grzegorz Lato. On też, z 7 bramkami, został królem strzelców turnieju\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"Grzegorz Lato z 7 bramkami został królem strzelców turnieju\".  \n\nDodatkowo, w [7] wskazano, że Lato jest jednym z sześciu królów strzelców w historii mundialu, którzy zdobyli mistrzostwo świata."}
{"id": "q_223", "question": "Kto jest wynalazcą peryskopu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wynalazcą prototypu peryskopu, zwanego polemoskopem, był Jan Heweliusz, gdański astronom, który skonstruował go w 1637 roku [1][3][5][7]. Polemoskop był urządzeniem obserwacyjnym wykorzystywanym początkowo do obserwacji pola bitwy, a później stał się pierwowzorem współczesnego peryskopu [3]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że peryskop w formie zbliżonej do współczesnej, z wykorzystaniem luster lub pryzmatów, został opracowany później. W 1854 roku Francuz Marie Davey opracował tubę obserwacyjną dla okrętów podwodnych, która wykorzystywała dwa lustra ustawione pod kątem 45° [2]. W 1872 roku lustra zastąpiono pryzmatami, a pod koniec XIX wieku amerykański wynalazca Simon Lake skonstruował peryskop składany, co umożliwiło jego chowanie podczas rejsu w zanurzeniu [2]. \n\nZatem, choć Heweliusz jest uznawany za wynalazcę prototypu peryskopu, jego konstrukcja była rozwijana i modyfikowana przez innych wynalazców w późniejszych latach."}
{"id": "q_224", "question": "Ile pełnych tygodni ma rok kalendarzowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rok kalendarzowy składa się z 52 pełnych tygodni oraz dodatkowego dnia w latach zwykłych (365 dni) lub dwóch dni w latach przestępnych (366 dni). \n\nWynika to z następujących informacji:\n- W roku zwykłym pierwszy i ostatni dzień roku przypadają na ten sam dzień tygodnia, co oznacza, że rok zawiera 52 pełne tygodnie i 1 dodatkowy dzień [10].\n- W latach przestępnych dodatkowe dni (24 i 25 lutego) oznacza się tą samą literą niedzielną, co skutkuje 52 tygodniami i 2 dodatkowymi dniami [10].\n- Rok zwykły w kalendarzu gregoriańskim liczy 365 dni, co odpowiada 52 tygodniom i 1 dniowi [1], natomiast rok przestępny ma 366 dni, czyli 52 tygodnie i 2 dni [1].\n\nDodatkowo, w kalendarzu Symmetry454 Calendar proponuje się, aby rok zwykły miał 364 dni (52 tygodnie), a przestępny – 371 dni (52 tygodnie i 7 dodatkowych dni) [8]. Jednak obecnie obowiązujący kalendarz gregoriański opiera się na 52 tygodniach z dodatkowymi dniami."}
{"id": "q_225", "question": "W 1812 r. wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez którą rzekę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez rzekę Berezynę. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że „Kolejne ciężkie straty Francuzi ponieśli podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na Białorusi”.  \n- W [3] podkreślono, że „Nad Niemen wróciło tylko kilkadziesiąt tysięcy skrajnie wyczerpanych żołnierzy”, co było skutkiem m.in. walk nad Berezyną.  \n- W [7] opisano bitwę nad Berezyną (28–29 listopada 1812), gdzie „Wielka Armia” straciła ok. 10 tys. maruderów i rannych.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że po dotarciu na Litwę Napoleon opuścił armię, co nastąpiło już po przeprawie przez Berezynę."}
{"id": "q_227", "question": "Kiszona kapusta ma kwaśny smak, ponieważ zawiera kwas askorbinowy, mlekowy czy octowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kwaśny smak kiszonej kapusty wynika z obecności kwasu mlekowego, który powstaje w wyniku fermentacji cukrów zawartych w świeżej kapuście przez bakterie mlekowe. Proces ten jest naturalny i nie wymaga dodatku kwasu octowego, choć nieuczciwi producenci mogą go stosować w celu szybkiego zakwaszenia surowej kapusty [1]. \n\nKwas mlekowy jest głównym składnikiem odpowiedzialnym za kwaśny smak kiszonej kapusty, a jego zawartość wynosi od 1% do 1,8% [4]. Kwas askorbinowy (witamina C) występuje w kiszonej kapuście, ale nie wpływa na jej kwaśny smak, a raczej na wartości odżywcze [7]. \n\nPodsumowując, kwaśny smak kiszonej kapusty jest efektem obecności kwasu mlekowego, a nie kwasu askorbinowego czy octowego [1][4]."}
{"id": "q_226", "question": "Kto dowodził wojskami Kartaginy podczas II wojny punickiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Podczas II wojny punickiej wojskami Kartaginy dowodził Hannibal, syn Hamilkara Barkasa. Hannibal przejął dowództwo nad armią kartagińską w Hiszpanii po śmierci Hazdrubala Starszego w 221 p.n.e. [1]. Był głównym wodzem podczas całej wojny, prowadząc kampanię w Italii, gdzie odniósł znaczące zwycięstwa, takie jak bitwa nad Trebią, nad Jeziorem Trazymeńskim czy pod Kannami [5]. \n\nW Hiszpanii działali również inni dowódcy kartagińscy, w tym młodsi bracia Hannibala – Magon Barkas i Hazdrubal Barkas. Magon brał udział w bitwie nad Trebią i później dowodził w Hiszpanii, gdzie pokonał rzymskie wojska ekspedycyjne [2]. Hazdrubal Barkas wyruszył z armią do Italii w 207 p.n.e., ale został rozbity nad rzeką Metaurus [3]. \n\nHannibal pozostał głównym dowódcą aż do końca wojny, kiedy został pokonany przez Scypiona Afrykańskiego Starszego w bitwie pod Zamą w 202 p.n.e. [5]."}
{"id": "q_228", "question": "Wokalistkami którego brytyjskiego girlsbandu były Mel C. i Victoria Adams?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Melanie Chisholm (Mel C) i Victoria Adams (obecnie Beckham) były wokalistkami brytyjskiego girlsbandu Spice Girls. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie wymieniono skład zespołu. Dodatkowo, w [2] potwierdzono, że Victoria Adams była członkinią Spice Girls, występując pod pseudonimem \"Posh Spice\"."}
{"id": "q_229", "question": "W którym państwie odbywa się festiwal Jazz Jamboree?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Festiwal Jazz Jamboree odbywa się w Polsce, a konkretnie w Warszawie. Jest to jeden z większych i najstarszych festiwali jazzowych w Europie [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się informacje o innych festiwalach o podobnej nazwie (np. Jamboree Skautowe), ale pytanie dotyczyło konkretnie Jazz Jamboree, który jest festiwalem muzycznym."}
{"id": "q_231", "question": "Od którego roku Święto Pracy obchodzone jest 1 maja?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Święto Pracy, popularnie zwane „1 Maja”, jest obchodzone od 1890 roku. Ustanowione zostało przez II Międzynarodówkę w 1889 roku dla upamiętnienia wydarzeń z pierwszych dni maja 1886 w Chicago [1]. W Polsce święto to stało się świętem państwowym od 1950 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w Ameryce Północnej Święto Pracy obchodzi się w pierwszy poniedziałek września, co wynika z lokalnych tradycji [3]."}
{"id": "q_230", "question": "Włoskie wino chianti jest słodkie czy wytrawne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Włoskie wino chianti jest wytrawnym winem czerwonym. Zawiera ono 11,5-12,5% alkoholu i powstaje z winogron szczepów sangiovese (min. 75%), canaiolo nero, trebbiano toscano i malvasia del chianti [1]. \n\nWino to jest produkowane w regionie Chianti w Toskanii, a jego nazwa pochodzi od historycznej krainy, w której jest wytwarzane. Najbardziej cenione są wina produkowane w sercu regionu, określane jako Chianti Classico DOCG [1]. \n\nChianti jest zwykle rozlewane do charakterystycznych pękatych butelek umieszczonych w plecionce, zwanych \"fiasco\" [1]."}
{"id": "q_233", "question": "Na co wlazł kotek w dziecięcej piosence?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W dziecięcej piosence kotek wchodzi na płotek. Jest to tytułowy motyw utworu, który pojawia się w pierwszej zwrotce: „Wlazł kotek na płotek i mruga” [1]. Piosenka ta jest znana jako „Wlazł kotek na płotek” i jest jedną z najpopularniejszych polskich piosenek ludowych, często śpiewaną przez dzieci [1]."}
{"id": "q_232", "question": "Ilu było apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezus Chrystus powołał dwie grupy apostołów:  \n\n1. **Dwunastu apostołów** – wymienionych w ewangeliach synoptycznych i Dziejach Apostolskich. Lista ta obejmuje Piotra, Andrzeja, Jakuba (Większego), Jana, Filipa, Bartłomieja, Mateusza, Tomasza, Jakuba (syna Alfeusza), Szymona Gorliwego, Judę Tadeusza oraz Judasza Iskariotę [6]. Po zdradzie Judasza, na jego miejsce wybrano Macieja, który dołączył do grona Dwunastu [9].  \n\n2. **Siedemdziesięciu dwóch (lub siedemdziesięciu) uczniów** – wysłanych przez Jezusa do głoszenia ewangelii przed jego wizytą w danym miejscu. Ich imiona nie są znane, ale tradycja prawosławna przypisuje im m.in. Prochora, Tymona, Parmenasa czy Stefana [2].  \n\nPodsumowując, Jezus powołał **12 apostołów** (Dwunastu) oraz **72 uczniów** (Siedemdziesięciu Dwóch), co daje łącznie **84 osoby**. Jednak w kontekście samego tytułu \"apostoł\" najczęściej mówi się o Dwunastu, którzy tworzyli ścisłe grono uczniów [1][6]."}
{"id": "q_234", "question": "Jak nazywa się trwała cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodząca w skład jądra atomowego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trwałą cząstką elementarną o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodzącą w skład jądra atomowego, jest **proton**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Proton (symbol *p*) to trwała cząstka subatomowa z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. Jest jednym z podstawowych składników materii [7].  \n- W jądrze atomowym protony wraz z neutronami tworzą nukleony, a ich liczba określa liczbę atomową danego pierwiastka [7][8].  \n- Proton składa się z dwóch kwarków górnych (*u*) i jednego kwarku dolnego (*d*), co nadaje mu ładunek +1 [7][8].  \n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że proton jest barionem, którego rozpad nie został dotąd zaobserwowany, co potwierdza jego trwałość."}
{"id": "q_236", "question": "Podaj pełną polską nazwę armii UPA?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pełna polska nazwa armii UPA to **Ukraińska Powstańcza Armia**. Skrótowiec UPA pochodzi od ukraińskiej nazwy \"Українська повстанська армія\" (Ukrajinśka powstanśka armija) [1]. W niektórych kontekstach używa się również nazwy **Ukraińska Armia Powstańcza**, co jest alternatywnym tłumaczeniem tej samej ukraińskiej nazwy [1]."}
{"id": "q_235", "question": "Ryza to 100, 500 czy 1500 arkuszy papieru?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ryza to tradycyjna jednostka liczby arkuszy papieru, która początkowo liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego. Obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g [1]. \n\nW przypadku papieru o większej gramaturze liczba arkuszy w ryzie jest mniejsza, np. dla gramatury 350g ryza zawiera 125 arkuszy [1]. \n\nW dawnej Polsce tradycyjna miara ilości arkuszy papieru, wynosząca 24 lub 25, co stanowiło 1/20 ryzy, a w późniejszych czasach 100 arkuszy [2]. \n\nPodsumowując, ryza to 500 arkuszy papieru o gramaturze 80g, ale w zależności od gramatury i historycznych kontekstów może oznaczać również inne wartości."}
{"id": "q_237", "question": "Ile tzw. wojen punickich (kartagińskich) stoczył Rzym z Kartaginą w latach 264–146 p.n.e.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W latach 264–146 p.n.e. Rzym stoczył z Kartaginą trzy wojny punickie (kartagińskie). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że \"Owocem starcia były trzy wojny punickie (ostatnia zakończyła się zniszczeniem Kartaginy w 146 p.n.e.)\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"Skutkiem było całkowite zniszczenie Kartaginy i wzrost potęgi Rzymu na arenie międzynarodowej\", co dotyczy III wojny, ale w kontekście całego konfliktu.  \n- W [3] wymieniono wszystkie trzy wojny: \"Pierwsza wojna punicka w latach 264–241 p.n.e. [...] drugiej wojny punickiej w latach 218–201 p.n.e. [...] Ostatnia, trzecia wojna punicka w latach 149–146 p.n.e.\".  \n- W [8] również wspomniano o \"serię wojen z Rzymem (wojny punickie), które doprowadziły do zagłady miasta w 146 p.n.e.\".  \n\nZatem odpowiedź brzmi: **trzy**."}
{"id": "q_238", "question": "Adwersarz to sprzymierzeniec czy przeciwnik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Adwersarz to przeciwnik, a nie sprzymierzeniec. Termin ten oznacza osobę, która jest przeciwnikiem głównego bohatera w utworze literackim, filmie lub grze. W teatrze greckim był to aktor grający drugą co do ważności rolę, a w sztukach teatralnych, filmach, komiksach i grach często jest to postać negatywna, będąca czarnym charakterem [1]. \n\nW języku polskim słowo „adwersarz” jest synonimem słów „przeciwnik” i „oponent”, co potwierdza, że chodzi o osobę stojącą po przeciwnej stronie [1]. \n\nW przeciwieństwie do sprzymierzeńca, który jest sojusznikiem i wspiera głównego bohatera, adwersarz działa przeciwko niemu, stając się przeszkodą w osiągnięciu celów."}
{"id": "q_239", "question": "Jak nazywa się główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu, nazywany jest lajkonikiem (konikiem zwierzynieckim, tatarzynem). Jest to postać w pseudoorientalnym stroju, poruszająca się na sztucznym koniku z drewna przytwierdzonym do pasa [1]. \n\nNazwa „lajkonik” wywodzi się prawdopodobnie ze staroniemieckiego słowa „lai” oznaczającego bractwo cechowe lub jest skrótem okrzyku „lej” („bij!”) zachęcającego tatarzyna do rozdawania ciosów buławą [1]. Inne teorie wskazują na pochodzenie od niemieckiego „Lauf” lub „Leibpferd” [8]. \n\nLajkonik przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Główny w Krakowie w towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków odzianych w stroje krakowskie i „tatarskie” [1]."}
{"id": "q_240", "question": "Za rządów którego przywódcy ZSRR doszło do interwencji wojsk radzieckich w Afganistanie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Interwencja wojsk radzieckich w Afganistanie rozpoczęła się w grudniu 1979 roku, za rządów Leonida Breżniewa. Decyzja o interwencji została podjęta przez kierownictwo KPZR, a sam Breżniew wyraził na nią zgodę, mimo obaw części establishmentu wojskowego [6]. \n\nWcześniej, w 1978 roku, w Afganistanie doszło do rewolucji kwietniowej, która doprowadziła do przejęcia władzy przez Ludowo-Demokratyczną Partię Afganistanu, co z kolei zwiększyło wpływy radzieckie w tym kraju [10]. Jednak w 1979 roku, w związku z narastającym konfliktem wewnętrznym i obawami przed utratą kontroli nad sytuacją, ZSRR zdecydował się na bezpośrednią interwencję zbrojną [1][10]. \n\nBreżniew był wówczas I sekretarzem KC KPZR i faktycznym przywódcą ZSRR. Jego rządy charakteryzowały się zarówno okresami odprężenia w stosunkach z Zachodem, jak i eskalacją konfliktów, takich jak właśnie interwencja w Afganistanie [3][6]."}
{"id": "q_241", "question": "W bitwie pod którym miastem zginął książę Józef Poniatowski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Książę Józef Poniatowski zginął w bitwie pod Lipskiem, która miała miejsce w dniach 16–19 października 1813 roku. W trakcie tej bitwy, nazywanej „Bitwą Narodów”, Poniatowski dowodził V Korpusem polskim i osłaniał przeprawę przez rzekę Elsterę. Zginął, próbując sforsować rzekę na koniu po przedwczesnym wysadzeniu mostu przez francuskich saperów [1][2][4]. \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że Lipsk upamiętnia tę bitwę m.in. pomnikiem Poniatowskiego oraz „Kamieniami Apla”, co potwierdza związek miasta z jego śmiercią."}
{"id": "q_242", "question": "Jak się nazywa jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu nazywa się genem. Gen zawiera informację genetyczną, która koduje białka lub inne cząsteczki RNA, wpływając na ekspresję cech fenotypowych [1][6]. \n\nW chromosomie geny są rozmieszczone w ściśle określonych miejscach zwanych locus (l.mn. loci). W obrębie chromosomu znajduje się wiele różnych loci, które stanowią rodzaj pojemników na samodzielne, ustrukturyzowane fragmenty informacji genetycznej, czyli geny [8]. W danym locus mogą występować różne warianty genu, zwane allelami, które mogą wpływać na różnice w ekspresji cech [8][9]. \n\nPrzykładowo, geny warunkujące grupę krwi u człowieka są przykładem alleli wielokrotnych, gdzie w tym samym locus mogą występować różne warianty, takie jak IA, IB i i0 [9]."}
{"id": "q_243", "question": "Kształty rubensowskie to sylwetka szczupła czy pełna?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kształty rubensowskie to sylwetka pełna, o mocnych, bujnych i zaokrąglonych kształtach. W kulturze baroku, którego przedstawicielem był Peter Paul Rubens, idealizowano kobiety o pełnych kształtach, co było odzwierciedleniem ówczesnego kanonu piękna. Rubens często przedstawiał na swoich obrazach kobiety o krągłych biodrach, wydatnych piersiach i pełnych udach, co stało się charakterystyczne dla jego stylu. \n\nPrzykłady takich przedstawień można znaleźć w opisach jego dzieł, np. w [3] wspomniano, że \"bujność kształtów, ruch ciał, przepych barw\" były typowe dla jego twórczości. W [6] podkreślono, że Rubens \"zróżnicował znakomicie odcienie ciała męskiego i kobiecego\", co sugeruje uwypuklenie pełnych kształtów. \n\nW przeciwieństwie do późniejszych trendów, np. chudości w latach 60. XX wieku [9], kształty rubensowskie były wyraźnie pełne i krągłe."}
{"id": "q_244", "question": "Który znak zodiaku przypada na okres 24.10–22.11?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, okres od 24 października do 22 listopada przypada na znak Skorpiona. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] podano, że według Evangeline Adams (1868–1932) okres panowania Skorpiona obejmował właśnie te daty: \"24 października a 23 listopada\". \n- W [4] potwierdzono, że Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Wagi pomiędzy 31 października a 23 listopada, co oznacza, że od 24 października do 22 listopada Słońce znajduje się już w znaku Skorpiona. \n\nDodatkowo w [1] wskazano, że choć dokładne ramy czasowe mogą się różnić w zależności od rocznika, to umowne granice ustalone przez Evangeline Adams są zgodne z podanym okresem."}
{"id": "q_245", "question": "W którym miesiącu roku wypada dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę, wypada w lipcu. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- W latach nieprzestępnych połowa roku przypada na godzinę 12:00 w dniu 2 lipca [1].  \n- W latach przestępnych połowa roku przypada na godzinę 0:00 w nocy z 1 na 2 lipca [3].  \n\nDodatkowo, rok kalendarzowy ma 365 dni (lub 366 w latach przestępnych), a lipiec jest siódmym miesiącem, co potwierdza, że jego początek (1 lipca) jest bliski środkowi roku."}
{"id": "q_246", "question": "Ile komór ma ludzkie serce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ludzkie serce ma dwie komory: prawą i lewą. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"U człowieka, tak jak u innych ssaków serce podzielone jest na cztery jamy: położone u góry dwa przedsionki, prawy i lewy oraz leżące poniżej nich dwie komory, prawą i lewą\" [1].  \n- \"Serce człowieka jest narządem czterojamowym, składa się z 2 przedsionków i 2 komór\" [2].  \n- \"Serce posiada cztery jamy, dwa położone wyżej przedsionki, jamy przyjmujące krew i dwie niżej leżące komory, wypompowujące krew\" [3].  \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że u ssaków (w tym u człowieka) występują dwie komory, w przeciwieństwie do innych grup kręgowców, gdzie liczba komór może być inna."}
{"id": "q_247", "question": "Jak nazywa się kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią nazywa się Koleją Transsyberyjską. Jest to najdłuższa linia kolejowa na świecie, prowadząca z Moskwy do Władywostoku przez Niżny Nowogród, Perm, Jekaterynburg, Omsk, Nowosybirsk, Krasnojarsk, Irkuck, Ułan Ude i Czytę. Całkowita długość torów wynosi 9288,8 km [7]. \n\nKolej Transsyberyjska została wybudowana w latach 1891–1916 i odgrywa kluczową rolę w transporcie towarów oraz pasażerów między europejską a azjatycką częścią Rosji [7]. Warto również wspomnieć, że istnieją alternatywne szlaki, takie jak Kolej Bajkalsko-Amurska (BAM), która biegnie równolegle do Kolei Transsyberyjskiej, ale dalej na północ [7]."}
{"id": "q_248", "question": "Jak nazywają się pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię, nazywane są meteorytami. Są to fragmenty ciał niebieskich (np. meteoroidów, asteroidów), które w postaci ciała stałego dotarły do powierzchni planety. Większość meteoroidów ulega całkowitemu spaleniu w atmosferze, ale niektóre, zwłaszcza większe, mogą przetrwać ten proces i osiągnąć powierzchnię Ziemi [1]. \n\nPrzykłady meteorytów wymienione w dokumentach to m.in.:\n- Hoba – największy znany meteoryt pozostający w całości, o masie szacowanej na ponad 60 ton [2],\n- Almahata Sitta – fragmenty meteorytu odnalezione po upadku meteoroidu 2008 TC3, o łącznej masie 3,95 kg [3],\n- Czelabińsk – fragmenty meteorytu, który spadł w 2013 roku, należące do chondrytów zwyczajnych [5],\n- Meteor ontaryjski – meteoryt typu CM, odnaleziony w 2014 roku w USA [7]. \n\nMeteoryty są cennym materiałem badawczym, ponieważ dostarczają informacji o składzie i historii ciał niebieskich w Układzie Słonecznym [1][3][7]."}
{"id": "q_250", "question": "Które owady afrykańskie powodują znaczne szkody zjadając drewno?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_249", "question": "Która część oka decyduje o jego kolorze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kolor oka jest determinowany przez tęczówkę, a konkretnie przez zawartość pigmentów (melaniny) w jej obrębie. W tęczówce wyróżnia się trzy główne elementy wpływające na kolor: zawartość pigmentów (melaniny) nabłonka tęczówki, zawartość melaniny w zrębie tęczówki oraz zagęszczenie komórek zrębu tęczówki [1]. \n\nNabłonek tęczówki zawiera pigment eumelaninę, natomiast warianty kolorów oczu są zazwyczaj zależne od zawartości melaniny w obrębie zrębu tęczówki. Gęstość komórek w zrębie decyduje o ilości pochłanianego światła, co również wpływa na ostateczny kolor oka [1]. \n\nDodatkowo, geny takie jak OCA2 i HERC2 mają wpływ na ekspresję pigmentów w tęczówce, co ostatecznie decyduje o jej barwie [5]."}
{"id": "q_252", "question": "Co znaczy dosłownie angielski termin „big beat”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Angielski termin „big beat” dosłownie oznacza „mocne uderzenie” [1]. W kulturze anglojęzycznej oryginalnie odnosił się nie do gatunku muzycznego, ale do cechy muzyki, tj. pulsacji [1]. Całostka „big beat” pojawiała się w tytułach utworów i programów telewizyjnych, np. „Heap Big Beat” Buddy'ego Morrowa czy program „The Big Beat” prowadzony przez Alana Freeda [1]."}
{"id": "q_251", "question": "Jaki kolor ma sierść konia bułanego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, sierść konia bułanego ma charakterystyczne umaszczenie. Koń bułany charakteryzuje się sierścią w kolorze bułanym, który jest opisywany jako mieszanka kolorów szarego i brązowego. W [8] wskazano, że maść bułana jest jedną z dopuszczalnych dla rasy Exmoor, gdzie opisano ją jako \"bułana, nakrapiane plamki na pysku, wokół oczu i w pachwinach\". Podobnie w [1] wymieniono bułaną jako jedną z maści koni, obok innych, takich jak kasztanowata czy gniada. \n\nW [8] dodatkowo podkreślono, że białe odmiany nie są dopuszczalne dla tej rasy, co sugeruje, że bułana maść ma wyraźnie widoczne szare i brązowe zabarwienie. \n\nPodsumowując, sierść konia bułanego ma kolor bułany, czyli szaro-brązowy z nakrapianymi plamkami w określonych miejscach ciała [8]."}
{"id": "q_253", "question": "Kto był ukochaną Erosa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Eros miał kilka ukochanych, w zależności od kontekstu mitologicznego lub literackiego:  \n\n1. **Psyche** – w mitologii greckiej Eros zakochał się w Psyche, pięknej dziewczynie, która stała się jego żoną po wielu perypetiach. Ich związek jest opisany m.in. w \"Metamorfozach\" Apulejusza [1].  \n2. **Afrodyta** – w niektórych wersjach mitów Eros jest synem Afrodyty i towarzyszy jej jako bóg miłości, choć nie jest to relacja romantyczna w sensie partnerskim [1][8].  \n3. **Nerites** – w innej wersji mitu Afrodyta początkowo kochała Neritesa, młodzieńca o wielkiej urodzie, ale ostatecznie podarowała skrzydła Erosowi, gdy ten wzbraniał się przed wzbiciem się wraz z nią na Olimp [5].  \n\nW zależności od źródła, ukochaną Erosa może być więc Psyche, Afrodyta (jako matka lub towarzyszka) lub Nerites (w wersji związanej z Afrodytą)."}
{"id": "q_254", "question": "Mikołaj Rej był kalwinem czy metodystą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mikołaj Rej był kalwinistą. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że Rej przeszedł na kalwinizm około 1548 roku i zaangażował się w działalność religijną tego wyznania.  \n- W [4] podkreślono, że Rej był \"ruchliwy, jowialny, dowcipny, otwarty wobec ludzi\", ale także \"kłótliwy, skąpy, bezwzględny i skłonny do pieniactwa\", co wiązało się z jego zaangażowaniem w spory religijne jako kalwinista.  \n- W [6] potwierdzono, że Rej był \"politykiem i teologiem ewangelickim\", co w kontekście XVI-wiecznej Polski oznaczało przynależność do kalwinizmu.  \n\nNie ma żadnych wzmianek o metodystach w dokumentach, ponieważ metodyzm powstał dopiero w XVIII wieku, długo po śmierci Reja."}
{"id": "q_256", "question": "Które państwo zamieszkują Khmerowie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Khmerowie zamieszkują głównie Kambodżę, gdzie stanowią 94% ludności [8]. Ponadto mniejsze grupy Khmerów mieszkają w Wietnamie (ok. 1,1 mln) [7], Tajlandii (ok. 1,1 mln) [1], USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii [1]. W Wietnamie Khmerowie są największą mniejszością etniczną, zamieszkującą głównie deltę Mekongu i tereny przygraniczne z Kambodżą [7][9]. W Tajlandii Khmerowie są znani jako \"Khmer Surin\" i żyją głównie w północno-wschodniej części kraju [1]."}
{"id": "q_255", "question": "W którym warszawskim gmachu Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Prezydent Narutowicz uczestniczył w otwarciu dorocznego Salonu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Podczas zwiedzania wystawy w sali nr 1 Niewiadomski oddał do Narutowicza z małej odległości trzy strzały z pistoletu\" [1].  \n- \"16 grudnia 1922 w czasie otwarcia wystawy w warszawskiej Zachęcie, obecny tam Niewiadomski oddał w kierunku prezydenta RP Gabriela Narutowicza trzy strzały z pistoletu\" [4].  \n- \"16 grudnia 1922 w pałacu 'Zachęty' został zamordowany pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Gabriel Narutowicz\" [7].  \n\nGmach Zachęty był miejscem zamachu, co potwierdzają również inne dokumenty, np. [3] i [8]."}
{"id": "q_257", "question": "Pijawka, skorpion czy kameleon – które z tych zwierząt jest gadem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że żadne z wymienionych zwierząt nie jest gadem. \n\nPijawki należą do typu pierścienic (Annelida) i są blisko spokrewnione ze skąposzczetami [1]. Skorpiony to pajęczaki, które wraz z pająkami i innymi grupami tworzą klasę Arachnida [3]. Kameleony są gadami, ale w pytaniu nie wymieniono ich explicite – zamiast tego pojawiła się pijawka, skorpion i kameleon (jako przedstawiciel kameleonowatych, a nie gadów jako grupy). \n\nGdyby pytanie dotyczyło kameleona, odpowiedź brzmiałaby: kameleon jest gadem, należy do rzędu łuskonośnych (Squamata) [2]. Jednak w obecnym brzmieniu pytania poprawna odpowiedź to: żadne z wymienionych zwierząt nie jest gadem."}
{"id": "q_258", "question": "Jak nazywa się w Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw, określany jest jako \"pozakastowiec\" [10]. Termin ten odnosi się do osób wykluczonych poza system ortodoksyjnego hinduizmu, np. w wyniku zaniechania obowiązków religijnych i społecznych wynikających z warny i dźati. Tacy ludzie są postrzegani jako istoty nie podlegające prawu karmy, czyli nie posiadające potencjału dla reinkarnowania w kolejnym ciele po śmierci [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w kontekście historycznym i społecznym, podobne grupy mogły być określane jako \"niedotykalni\" (dalitowie) [1] lub \"harijan\" [9], jednak termin \"pozakastowiec\" wydaje się bardziej ogólnym i neutralnym określeniem dla osób znajdujących się poza systemem kastowym."}
{"id": "q_259", "question": "Jak nazywał się herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera, nazywał się Stentor. Jego głos równał się sile głosu pięćdziesięciu mężczyzn [1]. Od jego imienia pochodzi określenie „stentorowy głos” (lub śmiech), oznaczające bardzo silny i donośny dźwięk [1]."}
{"id": "q_260", "question": "Mianem której Rzeszy określano Niemcy za Hitlera?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Niemcy za rządów Adolfa Hitlera określane były mianem III Rzeszy (niem. *Drittes Reich*). Nazwa ta pochodzi od koncepcji historycznej, zgodnie z którą I Rzeszą było Święte Cesarstwo Rzymskie, a II Rzeszą – Cesarstwo Niemieckie (1871–1918). Formalnie proklamacja III Rzeszy miała miejsce 15 marca 1933 w Poczdamie [1]. \n\nW późniejszym okresie, po aneksji Austrii w 1938 roku, państwo to nazywano również Rzeszą Wielkoniemiecką (niem. *Großdeutsches Reich*) [1]. Propaganda nazistowska używała także określenia *Tysiącletnia Rzesza* (niem. *Tausendjähriges Reich*), co miało symbolizować trwałość i potęgę nowego państwa [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że oficjalna nazwa państwa w tym okresie brzmiała Rzesza Niemiecka (niem. *Deutsches Reich*), ale w historiografii i powszechnym użyciu utrzymała się nazwa III Rzesza [2]."}
{"id": "q_261", "question": "Jak nazywa się grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru nazywa się karawaną. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Karawana to grupa podróżujących kupców, która przemieszcza się ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąc ze sobą juczne zwierzęta [1].\n- W starożytności i średniowieczu karawany stanowiły niemal jedyny sposób podróżowania po Azji Środkowej i Afryce Północnej, a ich szlaki są używane do dziś [2].\n- Zwierzęta juczne, takie jak wielbłądy, muły czy osły, były wykorzystywane do transportu towarów przez karawany [3].\n\nDodatkowo, w kontekście Sahary, karawany były tradycyjnie związane z Tuaregami, którzy prowadzili handel wymienny, dostarczając mleko, mięso i juczne zwierzęta w zamian za inne towary [2]."}
{"id": "q_263", "question": "Oszukać, przechytrzyć kogoś to wyprowadzić kogoś gdzie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_262", "question": "Jak nazywa się zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do której sypie się proch?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do którego sypie się proch, nazywa się panewką. Panewka jest połączona z zapałem (otworem zapałowym) i służy do inicjowania wystrzału poprzez zapalenie prochu, który następnie przenosi płomień do ładunku miotającego w lufie [1]. W przypadku broni skałkowej, po naciśnięciu spustu, kurek ze skałką opada na krzesiwo, generując iskry, które padają na panewkę z prochem, zapalając go [7]."}
{"id": "q_265", "question": "Które ptaki roznoszą pocztę w świecie Harry'ego Pottera, bohatera książek Joanne Rowling?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W świecie Harry’ego Pottera pocztę roznoszą sowy. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie wskazano, że „sowy pełnią funkcję posłańców listów”. Dodatkowo w [9] potwierdzono, że w kulturze puchacz śnieżny (gatunek sowy) był związany z postacią Hedwigi z cyklu powieści o Harrym Potterze. \n\nCytowanie:  \n*„sowy pełnią funkcję posłańców listów”* [3]  \n*„Puchaczem śnieżnym była Hedwiga z cyklu powieści o Harrym Potterze”* [9]."}
{"id": "q_264", "question": "Który generał stworzył legiony polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Generałem, który stworzył Legiony Polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej, był Jan Henryk Dąbrowski. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- W [1] wskazano, że Legiony Polskie we Włoszech zostały utworzone z inicjatywy Jana Henryka Dąbrowskiego przez Francuzów w północnych Włoszech.  \n- W [2] potwierdzono, że Dąbrowski był twórcą Legionów Polskich we Włoszech, a także bohaterem polskiego hymnu.  \n- W [4] podkreślono, że konwencja o utworzeniu Legionów została podpisana przez Dąbrowskiego z Administracją Generalną Lombardii.  \n- W [6] nawiązano do refrenu hymnu, w którym wyrażono nadzieję na powrót do Polski pod dowództwem generała Dąbrowskiego.  \n\nDodatkowo, w [7] i [9] również wspomniano o Dąbrowskim jako inicjatorze Legionów Polskich we Włoszech."}
{"id": "q_266", "question": "Do którego roku Bonn było stolicą RFN?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bonn było stolicą Republiki Federalnej Niemiec do 1991 roku. W tym roku, po zjednoczeniu RFN z NRD, Bundestag podjął decyzję o przeniesieniu siedziby głowy państwa do Berlina [8]. W styczniu 1994 roku Prezydent Federalny Richard von Weizsäcker przeniósł miano pierwszej oficjalnej siedziby z bońskiej willi Hammerschmidt na pałac Bellevue w Berlinie [8]. Mimo to Bonn zachowało status \"miasta federalnego\" (Bundesstadt) i pozostaje siedzibą kilku ministerstw [9]."}
{"id": "q_267", "question": "Jaka waluta obowiązuje w Irlandii Północnej – euro czy funt brytyjski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W Irlandii Północnej obowiązującą walutą jest funt brytyjski (GBP). Wynika to z faktu, że Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, gdzie funt brytyjski jest oficjalną walutą [3]. \n\nDodatkowo, w [7] wskazano, że Irlandia Północna jest krajem stanowiącym część Zjednoczonego Królestwa, co potwierdza związek z funtem brytyjskim. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] wspomniano o banknotach funta szterlinga emitowanych przez lokalne banki w Irlandii Północnej, co dodatkowo podkreśla status tej waluty w tym regionie. \n\nPodsumowując, w Irlandii Północnej obowiązuje funt brytyjski, a nie euro."}
{"id": "q_269", "question": "Na kanwie której sztuki George'a Bernarda Shawa powstało libretto jednego z najsłynniejszych musicali „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Libretto musicalu „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku, powstało na kanwie sztuki George’a Bernarda Shawa „Pigmalion” [1]. Musical opowiada historię kwiaciarki Elizy Doolittle, która pod wpływem profesora fonetyki Henry’ego Higginsa zmienia się w damę [1]. Sztuka „Pigmalion” była już wcześniej adaptowana na potrzeby filmu w 1938 roku, a jej tytuł pojawia się również w kontekście musicalu [9]."}
{"id": "q_268", "question": "Jak nazywana jest żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu nazywana jest \"gaździną\". Termin ten pochodzi od słowa \"gazda\", które oznacza właściciela gospodarstwa wiejskiego na Podhalu i w Beskidach Zachodnich [1]. \n\nPrzykładowo, w [5] wspomniana jest Katarzyna Gąsienica-Sobczak, która była żoną malarza Karola Kłosowskiego i prowadziła gospodarstwo oraz pensjonat \"Sobczakówka\" w Zakopanem. Można przypuszczać, że w tamtym kontekście również mogłaby być określana jako \"gaździna\". \n\nWarto zaznaczyć, że termin \"gazda\" występuje także w innych językach, takich jak rumuński, serbski, słowacki, ukraiński i węgierski, i prawdopodobnie został zaczerpnięty od pasterzy wołoskich w ramach kolonizacji wołoskiej [1]."}
{"id": "q_271", "question": "Czy Marylin Monroe była laureatką Oscara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Marilyn Monroe nigdy nie otrzymała Oscara. Była trzykrotnie nominowana do nagrody Akademii Filmowej, jednak nigdy nie zdobyła statuetki. W [2] wymieniono jej nominacje, ale nie ma wzmianki o wygranej. W [9] znajduje się lista laureatek Złotych Globów w kategorii komedia/musical, gdzie Monroe jest wymieniona jako zdobywczyni nagrody w 1959 roku za rolę w filmie *Pół żartem, pół serio*, jednak w kontekście Oscarów nie ma potwierdzenia jej zwycięstwa. \n\nWniosek: Monroe była nominowana do Oscara, ale nigdy go nie wygrała."}
{"id": "q_270", "question": "Jak nazywa się konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących, nazywa się **idiomem** (lub **idiomatem**, **idiomatyzmem**). Idiomy są wyrażeniami frazeologicznymi o charakterze swoistym, gdzie całościowe znaczenie nie wynika z sumy znaczeń składników. Przykłady idiomów to np. \"rzucać grochem o ścianę\" (‘marnować wysiłek na coś beznadziejnego’) czy \"mieć muchy w nosie\" (‘być obrażonym bez powodu’) [1]. \n\nW odróżnieniu od idiomów, **kolokacje** to związki wyrazowe, których znaczenie da się zrozumieć dosłownie, np. \"czysta woda\" (‘woda bez zanieczyszczeń’) [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminy \"idiom\" i \"frazem\" bywają używane zamiennie lub jako synonimy w zależności od tradycji językowej [4]."}
{"id": "q_272", "question": "Jak nazywa się dynastia aktualnie panująca w Danii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aktualnie panująca w Danii dynastia to Glücksburgowie (właśc. Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg), boczna linia Oldenburgów. Na tronie duńskim zasiadają od 1863 roku, kiedy to Chrystian IX Glücksburg został królem Danii [1]. Obecnie panującym monarchą jest Fryderyk X, a następcą tronu jest jego syn, Chrystian [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Glücksburgowie są również dynastią panującą w Norwegii (od 1905 roku) i w Grecji (z przerwami w latach 1863–1973) [1]. W Wielkiej Brytanii od 2022 roku panuje boczna linia tej dynastii – Windsorowie-Mountbattenowie [1]."}
{"id": "q_273", "question": "Jak nazywa się główny bohater komedii Gogola „Rewizor”, który ośmieszył mieszczan małego rosyjskiego miasteczka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Głównym bohaterem komedii Nikołaja Gogola *Rewizor* jest Chlestakow. Jest to młody człowiek, który zostaje omyłkowo wzięty za wysokiego urzędnika (rewizora) przez mieszkańców prowincjonalnego miasteczka. Chlestakow, korzystając z tej pomyłki, ośmiesza lokalnych notabli, którzy w obawie przed kontrolą starają się wypaść jak najlepiej, nieświadomi, że mają do czynienia z zwykłym oszustem. Komedia obnaża hipokryzję i korupcję wśród urzędników, a postać Chlestakowa służy jako narzędzie satyryczne [1]. \n\nWarto dodać, że *Rewizor* jest uznawany za jedną z najbardziej kontrowersyjnych sztuk w literaturze rosyjskiej, a Gogol wielokrotnie zmieniał jej tekst, twierdząc, że jego idea nie jest właściwie rozumiana [1]."}
{"id": "q_274", "question": "Jak nazywał się ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”, nazywał się Tuhaj-bej. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Azja był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego. W [4] również potwierdzono, że Azja Tuhaj-bejowicz był postacią literacką stworzoną przez Sienkiewicza, co dodatkowo wskazuje na związek imienia bohatera z jego ojcem. \n\nCytowanie:  \n*„Był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego, znanego z powieści »Ogniem i mieczem«”* [2].  \n*„Azja Tuhaj-bejowicz – fikcyjna postać literacka stworzona przez Henryka Sienkiewicza. Występuje w powieści »Pan Wołodyjowski«”* [4]."}
{"id": "q_275", "question": "Jak nazywał się papież sprawujący urząd podczas II wojny światowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Papieżem sprawującym urząd podczas II wojny światowej był Pius XII (właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli). Jego pontyfikat trwał od 2 marca 1939 do 9 października 1958, obejmując cały okres wojny [7]. \n\nWcześniej, w marcu 1939, Pius XII próbował zapobiec wybuchowi wojny, wysyłając pisma do Hitlera i Mussoliniego z prośbą o zachowanie pokoju [1]. Podczas wojny nawoływał do pokoju, organizował pomoc humanitarną i udzielał azylu Żydom, choć nigdy nie potępił ostro okrucieństw hitlerowców [1]. \n\nW 1944 Niemcy planowali nawet uprowadzenie lub internowanie Piusa XII, obawiając się jego proalianckiego nastawienia, ale plan ten nie został zrealizowany [4]."}
{"id": "q_276", "question": "Jak nazywa się miejscowość na Kujawach znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Miejscowość na Kujawach, znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku, to Płowce. Bitwa pod Płowcami miała miejsce 27 września 1331 roku i była jednym z ważniejszych starć w konflikcie polsko-krzyżackim w XIV wieku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"27 września 1331 r. na terenie wsi rozegrała się nierozstrzygnięta bitwa, w której starły się wojska polskie pod dowództwem króla Władysława I Łokietka z wojskami zakonu krzyżackiego\" [1].\n- \"27 września 1331 roku doszło do bitwy pod Płowcami na Kujawach. Bitwa nie została jednoznacznie rozstrzygnięta, lecz to strona polska zrealizowała swój cel\" [6].\n- \"27 września zaatakował Łokietek. Rozegrała się słynna bitwa pod Płowcami. Polski król pokonał Krzyżaków\" [10]."}
{"id": "q_277", "question": "Kto podpisał akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku podpisał generał Alfred Jodl, reprezentujący Naczelnego Dowódcę Wehrmachtu i prezydenta Rzeszy Karla Dönitza [1]. W ceremonii uczestniczyli również inni przedstawiciele niemieccy, w tym generał Hans-Georg von Friedeburg, który był obecny przy wszystkich aktach kapitulacji III Rzeszy [7]. \n\nWarto zaznaczyć, że 7 maja podpisano tzw. \"wstępny protokół kapitulacyjny\" w Reims, a następnie 8 maja w Berlinie odbyła się druga ceremonia podpisania aktu kapitulacji, w której uczestniczył feldmarszałek Wilhelm Keitel [6]."}
{"id": "q_278", "question": "W którym wieku zbudowano w Berlinie Reichstag?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reichstag w Berlinie został zbudowany w XIX wieku. Dokładnie w latach 1884–1894, według projektu Paula Wallota [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. [7], gdzie wskazano, że Wallot był budowniczym gmachu Reichstagu w Berlinie."}
{"id": "q_279", "question": "W którym wieku doszło do rozbicia Polski na dzielnice?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rozbicie Polski na dzielnice nastąpiło w XII wieku. Dokładna data to 1138 rok, kiedy to na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego Księstwo Polskie zostało podzielone na dzielnice [1]. Proces ten zapoczątkował okres rozbicia dzielnicowego, który trwał do 1320 roku [1][7]. \n\nWarto zaznaczyć, że już wcześniej, w X i XI wieku, zdarzały się podziały terytorialne, ale dopiero testament Krzywoustego utrwalił trwały system dzielnicowy [1][3]."}
{"id": "q_281", "question": "Który polski bokser zdobył dwa złote medale olimpijskie w Tokio i w Meksyku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jerzy Kulej jest polskim bokserem, który zdobył dwa złote medale olimpijskie – w Tokio w 1964 roku oraz w Meksyku w 1968 roku [1]. W obu przypadkach startował w wadze lekkopółśredniej. \n\nW Tokio pokonał w finale reprezentanta ZSRR Jewgienija Frołowa, a w Meksyku zwyciężył z Kubańczykiem Enrique Regüeiferosem [1]."}
{"id": "q_280", "question": "Dzięki któremu zjawisku nietoperze mogą w ciemnościach omijać przeszkody?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nietoperze mogą omijać przeszkody w ciemnościach dzięki echolokacji. Echolokacja to system określania położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego. Nietoperze wytwarzają krótkotrwałe dźwięki o wysokiej częstotliwości, a następnie odbierają fale odbite od przeszkód. Na podstawie kierunku, czasu powrotu i natężenia powracającego dźwięku, określany jest kierunek, odległość i wielkość przeszkody [1]. \n\nDodatkowo, niektóre gatunki nietoperzy (np. mroczkowate i podkowcowate) wykorzystują również termoregulację socjalną, przylegając do siebie ciałami, co zmniejsza straty ciepła i pomaga w orientacji w ciemnościach [10]."}
{"id": "q_282", "question": "Co kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe niż normalny kaftan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe rękawy niż normalny kaftan. Rękawy te są tak długie, że można je zawinąć wokół osoby krępowanej i związać z tyłu w supeł lub zamocować za pomocą specjalnych pasów [1]. \n\nW przeciwieństwie do innych rodzajów kaftanów, które są opisane w dokumentach (np. kaftan męski [2], kaftan z Zaborowa [3], kaftany z Krzczonowa [4], wams [5], sajan [6], szustokor [7], żupan [9]), kaftan bezpieczeństwa jest specjalnie zaprojektowany do zabezpieczania osób, które mogą zrobić krzywdę sobie lub innym, poprzez unieruchomienie ich ruchów [1]."}
{"id": "q_283", "question": "Które państwo dokonało aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku dokonały Austro-Węgry. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"W 1908 Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni i Hercegowiny\" [5].  \n- \"5 października 1908 Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni i Hercegowiny\" [8].  \n- \"Na skutek protestów węgierskich nowe terytorium nie zostało formalnie włączone pod jurysdykcję żadnej z części Monarchii habsburskiej\" [9], co potwierdza, że chodzi o Austro-Węgry.  \n\nDodatkowo, w [1] i [2] opisano kontekst aneksji, w tym manifest cesarski z 6-7 października 1908 roku, który ogłosił włączenie tych ziem do monarchii austro-węgierskiej."}
{"id": "q_285", "question": "W którym włoskim mieście rozgrywa się akcja opery „Tosca” Pucciniego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcja opery „Tosca” Giacoma Pucciniego rozgrywa się w Rzymie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: „Akcja rozgrywa się w Rzymie w czerwcu 1800 roku”. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że według libretta akcja ma miejsce w Rzymie, a dokładniej „po południu, wieczorem i wczesnym rankiem 17 i 18 czerwca 1800 roku”. \n\nW [8] wspomniano, że Puccini często jeździł do miast, w których miała toczyć się akcja jego oper, np. do Rzymu w trakcie komponowania „Toski”, co dodatkowo podkreśla związek dzieła z tym miastem."}
{"id": "q_284", "question": "Co wisiało nad Damoklesem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nad Damoklesem wisiał ostry miecz zawieszony na końskim włosie. Było to symboliczne przedstawienie nieustannego zagrożenia i niepewności, które towarzyszyło mu podczas uczty u tyrana Dionizjusza. Miecz ten stał się metaforą ciągłego niebezpieczeństwa i przemijalności szczęścia, co zostało opisane w anegdocie o syrakuzańskim tyranie [1][2]. \n\nW przenośni wyrażenie „miecz Damoklesa” oznacza stałą groźbę wiszącą nad kimś, kto korzysta z bogactwa lub przywilejów, ale jednocześnie żyje w ciągłym lęku przed utratą tych dóbr [2]. Historia ta została wykorzystana przez Cycerona w jego dziełach filozoficznych, aby unaocznić kruchość ludzkiego szczęścia [2]."}
{"id": "q_286", "question": "Jak nazywa się nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu nazywa się etymologią. Jest to dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu [1]. Etymologia zajmuje się również odtwarzaniem wyjściowej postaci wyrazu, wykrywaniem jego pierwotnego znaczenia oraz wyjaśnianiem jego dalszego rozwoju semantycznego i morfologicznego [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin „etymologia” pochodzi od greckiego słowa „ἔτυμον” (étymon), oznaczającego „rdzeń każdego słowa, pierwotne, początkowe znaczenie” [1]."}
{"id": "q_287", "question": "Ile medali zdobył na Olimpiadzie w Monachium amerykański pływak Mark Spitz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykański pływak Mark Spitz zdobył na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Monachium w 1972 roku siedem złotych medali. W każdej konkurencji, w której startował, pobił rekord świata. Jego osiągnięcie zostało poprawione dopiero w 2008 roku przez Michaela Phelpsa, który zdobył osiem złotych medali na igrzyskach w Pekinie [1][3][4][8]. \n\nWyniki Marka Spitza w poszczególnych konkurencjach:\n- 200 m stylem dowolnym – złoto (rekord świata: 1:52,78) [5]\n- 100 m stylem dowolnym – złoto (rekord świata: 51,22) [6]\n- 200 m stylem motylkowym – złoto (rekord świata: 2:00,70) [7]\n- 100 m stylem motylkowym – złoto (rekord świata: 54,27) [9]\n- Sztafeta 4 × 100 m stylem zmiennym – złoto (rekord świata: 3:48,16) [8]."}
{"id": "q_288", "question": "W którym mieście południowoamerykańskim odbyły się w 1992 roku obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój”, poświęconej problemom środowiska naturalnego i ekologii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Szczyt Ziemi – Międzynarodowa Konferencja „Środowisko i Rozwój” w 1992 roku odbyła się w Rio de Janeiro w Brazylii [1]. Była to II Konferencja ONZ poświęcona tym tematom, zorganizowana w 20 lat po I Konferencji w Sztokholmie. W obradach uczestniczyły 172 rządy oraz organizacje pozarządowe, a hasłem przewodnim było „Środowisko i Rozwój” [1]."}
{"id": "q_289", "question": "Jak potocznie nazywa się cienkie wysokie obcasy w damskich butach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Potocznie cienkie wysokie obcasy w damskich butach nazywa się \"szpilkami\". Termin ten odnosi się zarówno do samego obcasa, jak i do całego typu obuwia, które go posiada. Szpilki charakteryzują się zwężającym się ku dołowi obcasem, często z metalowym zakończeniem, co nadaje im elegancki i wysmuklający sylwetkę wygląd [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że szpilki mogą powodować problemy zdrowotne, takie jak haluksy czy wykrzywienie palców, ze względu na nacisk na przednią część stopy [1]. Mimo to pozostają popularnym elementem damskiej mody."}
{"id": "q_290", "question": "Pod jaką nazwą przeszły do historii wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą przeszły do historii pod nazwą **wojen punickich**. Nazwa ta pochodzi od słowa \"poeni\", którym Rzymianie nazywali Kartagińczyków jako potomków Fenicjan; stąd przydomek \"punicus\" – punicki [1]. \n\nWojny te były serią konfliktów zbrojnych między Republiką rzymską a Kartaginą, państwem powstałym z fenickich kolonii w Afryce Północnej (obecnie Tunezja). Rozegrały się one w okresie od 264 do 146 p.n.e. [2]. \n\nWyróżnia się trzy główne wojny punickie:\n1. Pierwsza wojna punicka (264–241 p.n.e.) – zakończyła się klęską Kartaginy i utratą przez nią Sycylii [1].\n2. Druga wojna punicka (218–201 p.n.e.) – największy konflikt, w którym Hannibal zaatakował Italię, ale ostatecznie Kartagina poniosła klęskę [10].\n3. Trzecia wojna punicka (149–146 p.n.e.) – zakończyła się całkowitym zniszczeniem Kartaginy i wzrostem potęgi Rzymu [3]."}
{"id": "q_291", "question": "Jakie imię nosiła czarodziejka z legendy o królu Arturze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W legendach arturiańskich występuje kilka czarodziejek, które noszą różne imiona. Najbardziej znane to:  \n\n1. **Morgana Le Fay** (lub Morgaine, Morgain) – przyrodnia siostra Artura, często przedstawiana jako obdarzona wielką mocą czarodziejka, która działała przeciwko królowi [2].  \n2. **Pani Jeziora** (ang. *Lady of the Lake*) – sojuszniczka Merlina, która uczestniczyła w tajemniczych misjach. W niektórych wersjach nazywana jest **Nimue**, **Nimueh**, **Ninia**, **Vivianą** lub **Marią Magdaleną** [4].  \n3. **Hellawes (Elen, Elena)** – czarodziejka, która kochała Lancelota i próbowała go uwieść w swojej Niebezpiecznej Kaplicy [1].  \n\nW zależności od wersji legendy, imiona te mogą się różnić lub być utożsamiane z innymi postaciami. Na przykład w niektórych tekstach Morgana Le Fay jest łączona z Panią Jeziora [9]."}
{"id": "q_292", "question": "Do którego państwa należą wyspy Kanaryjskie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wyspy Kanaryjskie należą do Hiszpanii. Są one archipelagiem hiszpańskich wysp autonomicznych, leżących na Oceanie Atlantyckim, około 100 km od wybrzeży południowego Maroka [2]. Wyspy te tworzą dwie hiszpańskie prowincje: Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas, a ich stolice to Las Palmas na Gran Canarii oraz Santa Cruz de Tenerife na Teneryfie [1]. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że Hiszpania obejmuje również Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim, co jest zgodne z wcześniejszymi informacjami. \n\nPodsumowując, Wyspy Kanaryjskie są integralną częścią Hiszpanii i stanowią jeden z jej regionów autonomicznych."}
{"id": "q_293", "question": "Jak nazywały się opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta nazywały się **myto**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Myto to opłata pobierana za przejazd drogą, autostradą, mostem, tunelem itp., jako podatek centralny bądź lokalny lub przez prywatnego właściciela obiektu [1].  \n- W średniowieczu myto początkowo obejmowało opłaty za przewożone towary, a później przybrało formę opłaty za usługę, przeprawę lub przejazd [1].  \n- W przypadku mostów, np. w Polsce, opłaty te nazywano **mostowe** i były one związane z przymusem drożnym, stanowiącym jedno z regaliów [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście dróg wodnych, np. na Tamizie, również stosowano termin **myto** (ang. *toll*) za przejazd mostów, takich jak Swinford Toll Bridge [10].  \n\nPodsumowując, zarówno w przypadku dróg lądowych, jak i wodnych, opłaty te określano jako **myto**."}
{"id": "q_295", "question": "Ile państw podpisało układ monachijski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Układ monachijski został podpisany przez cztery państwa: Niemcy, Włochy, Wielką Brytanię i Francję [1][2][3]. Czechosłowacja, której terytorium było przedmiotem konferencji, nie została zaproszona do udziału w negocjacjach [2][3]."}
{"id": "q_296", "question": "Jak nazywa się muzeum, w którym znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Mona Lisa”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obraz Leonarda da Vinci „Mona Lisa” znajduje się w muzeum Luwr (fr. „Musée du Louvre”) w Paryżu. Jest to jedno z największych muzeów na świecie, mieszczące się w dawnym pałacu królewskim [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że „Mona Lisa” jest jednym z najbardziej znanych i cenionych dzieł sztuki w historii, a jej wartość jest trudna do oszacowania [2]. Obraz trafił do stałej ekspozycji w Luwrze w 1797 roku [2]."}
{"id": "q_294", "question": "Jakie imiona noszą amerykańskie tenisistki siostry Williams?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykańskie tenisistki siostry Williams noszą imiona Venus i Serena. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [2], [4], [5], [6] oraz [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano: *\"Venus Ebony Starr Williams (ur. 17 czerwca 1980 w Lynwood) – amerykańska tenisistka, zwyciężczyni siedmiu turniejów wielkoszlemowych w grze pojedynczej, zdobywczyni niekalendarzowego Wielkiego Szlema w grze podwójnej (wraz z Sereną)\"*. \n\nW [2] natomiast wskazano: *\"Serena Jameka Williams (ur. 26 września 1981 w Saginaw) – amerykańska tenisistka, zdobywczyni Niekalendarzowego Wielkiego Szlema w grze pojedynczej i podwójnej, zdobywczyni Karierowego Złotego Wielkiego Szlema w grze pojedynczej i podwójnej, mistrzyni olimpijska w grze pojedynczej z Londynu (2012) i w grze podwójnej z Sydney (2000), Pekinu (2008) i Londynu (2012), wielokrotna zdobywczyni nagród WTA różnych kategorii. W grze pojedynczej 73-krotnie wygrała turnieje WTA, w tym 23 wielkoszlemowe: US Open 1999, French Open 2002, Wimbledon 2002, US Open 2002, Australian Open 2003, Wimbledon 2003, Australian Open 2005, Australian Open 2007, US Open 2008, Australian Open 2009, Wimbledon 2009, Australian Open 2010, Wimbledon 2010, Wimbledon 2012, US Open 2012, French Open 2013, US Open 2013, US Open 2014, Australian Open 2015, French Open 2015, Wimbledon 2015, Wimbledon 2016 oraz Australian Open 2017. Jest szóstą tenisistką w historii, która w tym samym czasie przodowała w klasyfikacji singlistek i deblistek. Uważana jest za jedną z najwybitniejszych tenisistek w historii tej dyscypliny. Jest młodszą siostrą tenisistki Venus Williams, także mistrzyni wielkoszlemowych turniejów.\"*"}
{"id": "q_297", "question": "W którym mieście wznosi się Złota Góra, na której ostatnio stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Złota Góra, na której stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II, znajduje się w Częstochowie. Informacja ta pochodzi z [8], gdzie opisano Park Miniatur Sakralnych „Złota Góra” w Częstochowie, w którym odsłonięto największą na świecie figurę Jana Pawła II o wysokości 13,8 metra. \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Złota Góra to wzgórze w granicach Częstochowy, co wspiera lokalizację podaną w [8]. \n\nWarto zauważyć, że w [2] i [4] opisano inne wzgórza o nazwie Złota Góra, ale nie są one związane z pomnikiem papieża."}
{"id": "q_298", "question": "Jak nazywa się wybitny rosyjski tancerz i baletmistrz, odtwórca głównej roli w amerykańskim filmie „Białe noce”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wybitnym rosyjskim tancerzem i baletmistrzem, który zagrał główną rolę w amerykańskim filmie *Białe noce* (1985), jest Michaił Barysznikow. Informacja ta znajduje się w [1] oraz [6], gdzie wymieniono jego najważniejsze role filmowe. W [1] podkreślono również, że Barysznikow jest uznawany za jednego z najwybitniejszych tancerzy baletowych XX wieku."}
{"id": "q_299", "question": "Redaktorem naczelnym którego pisma był od 1945 roku Jerzy Turowicz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jerzy Turowicz był redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego” od 1945 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Od założenia w 1945 współtworzył »Tygodnik Powszechny«”. W [2] potwierdzono, że „redaktorem naczelnym »Tygodnika Powszechnego« (1945–1953 i 1956–1999)” był właśnie Turowicz. Dodatkowo w [5] wskazano, że „Od 1956 pismo wróciło do pierwotnej redakcji, którą w kolejnych latach tworzyli m.in. Jerzy Turowicz jako redaktor naczelny”."}
{"id": "q_301", "question": "Kto gra postać Jima Lovella w filmie „Apollo 13”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W filmie „Apollo 13” postać Jima Lovella gra Tom Hanks [1]. Informacja ta znajduje się w części dotyczącej filmu „Apollo 13: Lost Moon” i jego ekranizacji."}
{"id": "q_300", "question": "Synami którego z bogów byli Remus i Romulus?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Remus i Romulus byli synami boga Marsa. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- Według legendy matka bliźniąt, Rea Sylwia, twierdziła, że ich ojcem jest bóg Mars [1].  \n- W innej wersji mitu Mars zgwałcił Reę Sylwię w świętym gaju, co zaowocowało narodzinami Romulusa i Remusa [6].  \n- W tradycji rzymskiej Mars był uznawany za ojca bliźniąt, co potwierdza również kult wilczycy i dzięcioła, poświęconych temu bogowi [4].  \n\nW niektórych wersjach mitu pojawiają się wątpliwości co do ojcostwa (np. sugestie, że sprawcą mógł być śmiertelnik), jednak dominująca wersja wskazuje na Marsa [1][6]."}
{"id": "q_302", "question": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne czy składnik ludzkiej krwi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne. Termin ten odnosi się do organizmów odżywiających się roślinami lub ich częściami, takimi jak liście, pąki, owoce czy nasiona. Wśród fitofagów wyróżnia się m.in. przeżuwacze, owady, nicienie i pasożytnicze grzyby [1]. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji sugerujących, że fitofagi to składnik ludzkiej krwi. W kontekście krwi pojawia się jedynie termin \"zoofag\", który odnosi się do organizmów odżywiających się tkankami zwierzęcymi, w tym krwią [8]. \n\nPodsumowując, fitofagi to wyłącznie zwierzęta roślinożerne, a nie składnik ludzkiej krwi."}
{"id": "q_303", "question": "Jak w religii chrześcijańskiej nazywa się anioł z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W religii chrześcijańskiej anioł z najwyższego chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł, nazywa się serafinem. Serafinowie są najwyższym chór anielski, wymienionym w Biblii w wizji proroka Izajasza (Iz 6,1-3), gdzie opisano ich jako istoty z sześcioma skrzydłami, wychwalające Boga [5]. \n\nW tradycji chrześcijańskiej serafini są często przedstawiani w sztuce z trzema parami skrzydeł, co symbolizuje ich bliskość Boga i najwyższą pozycję w hierarchii anielskiej. Ich imię pochodzi od hebrajskiego słowa \"שרף\" (saraf), które oznacza \"płonąć\" lub \"spalać się\", co podkreśla ich gorliwość w służbie Bożej [5]. \n\nW klasyfikacji anielskiej serafini stoją na czele dziewięciu chórów anielskich, przed cherubinami i tronami, co potwierdza ich najwyższą rangę wśród aniołów [5][7]."}
{"id": "q_304", "question": "Jak nazywa się owoc dębu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Owoc dębu nazywa się żołędzią. Jest to owoc szupinkowy (pozorny), składający się z orzecha i miseczki owocowej, ewentualnie odnoszący się do samego orzecha, czyli owocu właściwego [1]. Żołędź rozwija się w zmięśniałej i drewniejącej miseczce (kupuli, szupince), która obejmuje nasadę orzecha, czasem też obrasta go w znacznej części lub nawet w całości [1]. Sam orzech jest kulisty lub owalny, otoczony gładką, drewniejącą owocnią [1]."}
{"id": "q_305", "question": "Jak nazywa się koczowniczy lud berberyjski w środkowej Saharze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Koczowniczym ludem berberyjskim w środkowej Saharze są Tuaregowie. Zamieszkują oni obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Tradycyjnie są nomadami, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii oraz obsługą ruchu turystycznego [1]. \n\nNazwa \"Tuareg\" bywa odrzucana przez samych Berberów ze względu na negatywne konotacje (np. wywodzenie od arabskiego \"tawariq\" – \"bezbożnik\"), dlatego częściej używają oni określenia \"imazeghen\" (\"wolni ludzie\") lub \"Kel tagoulmoust\" (\"ludzie noszący zasłonę\") [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że Tuaregowie są spokrewnieni z Garamantami – starożytnym ludem berberyjskim, który zamieszkiwał tereny dzisiejszej Sahary w okresie od V w. p.n.e. do VII w. n.e. [6]."}
{"id": "q_307", "question": "Czy mszaki mają korzenie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych. Zamiast tego posiadają organy zwane chwytnikami (ryzoidami), które pełnią funkcję utrzymującą roślinę w podłożu [1]. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych i po raz pierwszy pojawiają się u paprotników. Organami utrzymującymi mszaki w podłożu są chwytniki (ryzoidy)\"*. \n\nDodatkowo w [3] podkreślono, że mszaki są przystosowane do siedlisk wilgotnych lub wodnych, co również sugeruje brak konieczności wykształcania korzeni w tradycyjnym rozumieniu. \n\nPodsumowując, mszaki nie mają korzeni w sensie morfologicznym i funkcjonalnym odpowiadającym korzeniom roślin naczyniowych, lecz posiadają inne struktury spełniające podobne zadania."}
{"id": "q_306", "question": "W którym wieku miała miejsce odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia miała miejsce w XVII wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [6] wskazano, że słynna odsiecz wiedeńska pod dowództwem Jana III Sobieskiego w 1683 roku była ostatecznym ciosem w zwycięskim pochodzie Turków w głąb Europy.  \n2. W [7] potwierdzono, że bitwa pod Wiedniem (nazywana odsieczą wiedeńską) miała miejsce 12 września 1683 roku, kiedy wojska polsko-cesarskie pod wodzą Jana III Sobieskiego pokonały armię Imperium Osmańskiego.  \n3. W [8] dodano, że w 1682 roku wybuchło powstanie antyhabsburskie na Węgrzech, a w 1683 roku Turcy podjęli przygotowania do wielkiej wyprawy wojennej, co doprowadziło do odsieczy.  \n\nCytowania:  \n- [6] „Słynna Odsiecz Wiedeńska, poprowadzona przez króla polskiego Jana III Sobieskiego w r. 1683, była ostatecznym ciosem, zadanym zwycięskiemu pochodowi Turków w głąb Europy.”  \n- [7] „Bitwa pod Wiedniem (inaczej nazywana odsieczą wiedeńską lub rzadziej wiktorią wiedeńską) – bitwa stoczona 12 września 1683 pod Wiedniem między wojskami polsko-cesarskimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego a armią Imperium Osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy.”  \n- [8] „W 1682 roku, w należącej do Austrii części Węgier (Górne Węgry – obecna Słowacja), wybuchło powstanie antyhabsburskie. […] Turcy, zajmujący pozostałą część Węgier, starali się je wykorzystać, a po oddaniu się Thökölyego w zależność lenną, Porta podjęła przygotowania do nowej wielkiej wyprawy wojennej.”"}
{"id": "q_309", "question": "Jak nazywał się pierwszy król Polski z dynastii Piastów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszym królem Polski z dynastii Piastów był Bolesław I Chrobry. Jego koronacja miała miejsce w 1025 roku [1][3][4][5][7]. Był on synem Mieszka I, pierwszego historycznego władcy Polski, i kontynuatorem jego polityki [3][4]."}
{"id": "q_308", "question": "Która drużyna była przeciwnikiem „Górnika Zabrze” w finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku „Górnik Zabrze” zmierzył się z angielskim klubem Manchester City. Mecz odbył się 29 kwietnia 1970 roku na stadionie Praterstadion w Wiedniu i zakończył się wynikiem 1:2 na korzyść Manchesteru City [5]. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że „Górnik Zabrze” jako pierwszy i dotychczas jedyny polski klub wystąpił w finale europejskich rozgrywek pucharowych, przegrywając w Wiedniu ze zdobywcą pucharu Anglii, Manchesterem City 1:2."}
{"id": "q_310", "question": "Jak brzmi nazwisko św. Ignacego, założyciela potężnego, charakteryzującego się ściśle przestrzeganą regułą posłuszeństwa, zakonu jezuitów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Święty Ignacy, założyciel zakonu jezuitów, nosił nazwisko Loyola. Jego pełne imię i nazwisko brzmiało Iñigo López de Oñaz y Loyola [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dorosłym życiu zmienił imię z Iñigo na Ignacy, co było spowodowane większym upowszechnieniem tego imienia i odwołaniem do biskupa i męczennika Ignacego Antiocheńskiego [1]. \n\nZakon jezuitów, założony przez św. Ignacego Loyolę, charakteryzuje się m.in. ścisłym przestrzeganiem posłuszeństwa, dyscypliną i działalnością misyjną [2]."}
{"id": "q_311", "question": "Jak nazywa się prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem nazywa się styczną do okręgu. Definicja ta wynika z faktu, że styczna jest granicznym położeniem siecznych przechodzących przez punkty zbliżające się do siebie na krzywej [2]. W przypadku okręgu styczna jest prostopadła do promienia o końcu w punkcie styczności [2]. \n\nPrzykładowo, w [9] wspomniano, że prosta Simsona punktu względem trójkąta jest zdefiniowana jako prosta przechodząca przez rzuty prostokątne punktu na boki trójkąta, przy czym punkt ten leży na okręgu opisanym na trójkącie. Zatem każda styczna do okręgu jest prostą mającą jeden punkt wspólny z tym okręgiem. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że definicja stycznej jako prostej mającej jeden punkt wspólny z okręgiem jest wystarczająca tylko dla okręgu, a w przypadku innych krzywych wymaga użycia bardziej ogólnej definicji opartej na granicy siecznych."}
{"id": "q_312", "question": "Jak nazywa się element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki, nazywa się pręcikiem. Pręcik (łac. \"stamen\") to męski organ płciowy w kwiacie, wytwarzający pyłek, czyli odpowiednik męskiego gametofitu powstający z mikrospory [1]. Składa się on z nitki pręcikowej (\"filamentum\") i główki (\"anthera\"), która jest zróżnicowana zazwyczaj na dwa pylniki (\"thecae\") połączone płonnym łącznikiem (\"connectivum\") [3]. W pylnikach powstają mikrospory, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku [2]."}
{"id": "q_314", "question": "Jaki sport uprawia bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\"?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\" uprawia boks zawodowy. Maggie Fitzgerald (grana przez Hilary Swank) jest utalentowaną pięściarką, która pod opieką trenera Frankiego Dunna (Clint Eastwood) rozpoczyna błyskotliwą karierę, nokautując przeciwniczki zwykle w pierwszej rundzie [1]."}
{"id": "q_315", "question": "Jaki kierunek rozpoczął na uniwersytecie w Charkowie Józef Piłsudski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Józef Piłsudski rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim jesienią 1885 roku [1]. W trakcie tych studiów zaangażował się w działalność konspiracyjną w niepodległościowych organizacjach studenckich [1]."}
{"id": "q_313", "question": "Którą wyspę Morza Śródziemnego wykorzystywali Anglicy w czasie II wojny światowej jako bazę morską i lotniczą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W czasie II wojny światowej Anglicy wykorzystywali Maltę jako bazę morską i lotniczą na Morzu Śródziemnym. Wyspa ta stanowiła kluczowy punkt w walce z siłami państw Osi, zwłaszcza w kampanii afrykańskiej. Malta była używana do zwalczania konwojów zaopatrzeniowych dla wojsk niemiecko-włoskich w Afryce Północnej oraz jako baza dla okrętów i lotnictwa alianckiego [1][2][3][7]. \n\nWyspa leżała na drodze szlaków komunikacyjnych z Gibraltaru do Egiptu oraz z Włoch do Afryki Północnej, co czyniło ją strategicznie ważną [1][2]. Mimo ciężkich bombardowań i prób zdobycia przez państwa Osi, Malta pozostała pod kontrolą aliantów do końca wojny, co miało znaczący wpływ na przebieg działań w regionie [3][7]."}
{"id": "q_316", "question": "Kto jest autorem komedii „Skąpiec”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem komedii „Skąpiec” jest Molier (właśc. Jean Baptiste Poquelin). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono tytuł sztuki wraz z nazwiskiem autora, oraz w [4], gdzie podano pełne imię i nazwisko twórcy wraz z tytułami jego najbardziej znanych dzieł, w tym „Skąpca”. \n\nDodatkowo, w [9] również wskazano Moliera jako autora „Skąpca” w kontekście filmowej adaptacji tej komedii. \n\nCytowania:  \n- „Skąpiec (fr. \"L'Avare\") – prozatorska komedia Moliera” [1]  \n- „Molière (pisownia spolszczona: Molier), właśc. Jean Baptiste Poquelin […] Prezentując galerię wiecznych typów ludzkich, dawał zarazem satyryczny obraz francuskiej obyczajowości XVII w. – ośmieszał […] manię gromadzenia bezużytecznych bogactw (\"Skąpiec\", wyst. 1668)” [4]  \n- „Do ich przykładów można zaliczyć Molierowskiego \"Skąpca\" w interpretacji Jeana Giraulta i Louisa de Funèsa” [9]."}
{"id": "q_317", "question": "Czy oceany tworzą jedną całość, czy nie sąsiadują ze sobą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Oceany tworzą jedną całość, czyli Wszechocean, który obejmuje wszystkie wody morskie na Ziemi. W jego skład wchodzą poszczególne oceany, które są ze sobą połączone, choć granice między nimi są umowne i nie zawsze łatwe do wyznaczenia. Na przykład Ocean Spokojny łączy się z Oceanem Arktycznym poprzez Cieśninę Ormuz, a z Oceanem Indyjskim poprzez Cieśninę Malakka [7]. Podobnie Ocean Atlantycki łączy się z Oceanem Indyjskim wzdłuż południka 20°E [3]. \n\nW historii geologicznej Ziemi zdarzały się okresy, gdy istniał tylko jeden wszechocean otaczający superkontynent, np. Panthalassa czy Mirowia [6]. Obecnie jednak oceany są ze sobą połączone, tworząc jedną całość, choć dzieli się je na pięć głównych części (Ocean Spokojny, Atlantycki, Indyjski, Południowy i Arktyczny) ze względu na ich położenie i cechy fizyczne [4]."}
{"id": "q_319", "question": "Jak inaczej nazywa się trąbka słuchowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trąbka słuchowa jest nazywana również trąbką Eustachiusza, trąbką Eustachiego, tubą Eustachiusza, tubą Eustachiego, tubą Eustachius, tubą pharyngotympanica lub salpinx [1]. Nazwa pochodzi od włoskiego anatomii Bartolomeo Eustachiusza, który jako pierwszy opisał ten kanał [1]."}
{"id": "q_318", "question": "Jak nazywa się spółgłoska podwojona np. w wyrazie „panna”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Spółgłoska podwojona, taka jak w wyrazie „panna”, nazywana jest geminatą. Jest to spółgłoska wymawiana dłużej niż jej pojedynczy odpowiednik, co wynika z podwojenia głoski w wymowie. W języku polskim geminaty występują m.in. w wyrazach takich jak „panna”, „manna” czy „gama” [1][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych językach, np. w języku fińskim, zjawisko podwojenia spółgłoski nazywane jest „podwojeniem końcowym” („loppukahdennus”) [2]. W języku szwedzkim natomiast podwójna spółgłoska wymawiana jest jak geminata, a nie jak dwie spółgłoski znajdujące się obok siebie [7]. \n\nW języku polskim geminaty mogą mieć podłoże w reprezentacji głębokiej lub powstawać na granicach morfemów i klityk [3]."}
{"id": "q_320", "question": "Kto jest autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”, jest Władysław Reymont. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- „Ziemia obiecana – polski film historyczno-obyczajowy z 1974 roku [...] stworzony na podstawie powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem” [1].  \n- „Ziemia obiecana – polski film fabularny z 1927 roku, będący adaptacją powieści Władysława Reymonta” [2].  \n- „Ziemia obiecana – powieść panoramiczna Władysława Reymonta” [5].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o adaptacjach filmowych:  \n- „Jest to jedna z najwybitniejszych powieści Reymonta, po \"Chłopach\" najczęściej tłumaczona na języki obce i filmowana” [8]."}
{"id": "q_321", "question": "W którym mieście znajduje się Muzeum Historii Żydów Polskich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muzeum Historii Żydów Polskich znajduje się w Warszawie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że muzeum mieści się w Śródmieściu Warszawy, na Muranowie, przy ul. Anielewicza 6.  \n- W [2] podkreślono, że placówka została utworzona w Warszawie, a jej budowa była wspierana przez miasto stołeczne Warszawa oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.  \n- W [4] i [5] opisano historię budowy gmachu muzeum na Muranowie, w centrum dawnej dzielnicy żydowskiej Warszawy.  \n- W [7] i [8] wymieniono Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie w kontekście współpracy międzynarodowej i działalności Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że dyrektorem muzeum został Zygmunt Stępiński, co potwierdza, że chodzi o placówkę w Warszawie."}
{"id": "q_322", "question": "Czy Epikur był filozofem greckim, czy rzymskim?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Epikur był filozofem greckim. Urodził się na wyspie Samos, a jego rodzice pochodzili z Aten. Założył swoją szkołę filozoficzną w Atenach, gdzie nauczał do końca życia. Jego filozofia, znana jako epikureizm, była rozwijana głównie w środowisku greckim, choć później zyskała popularność także wśród Rzymian [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w czasach Epikura Rzymianie coraz częściej interesowali się grecką filozofią, a sam Epikur miał wpływ na późniejszych rzymskich myślicieli, takich jak Lukrecjusz czy Cyceron [2]. Jednak sam Epikur pozostawał Grekiem zarówno pod względem pochodzenia, jak i kulturowym [1]."}
{"id": "q_324", "question": "Jak nazywa się żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show”, nazywa się Kermit. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono Kermita jako konferansjera programu, a także w [2], gdzie opisano go jako postać żaby z „Muppet Show”. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Kermit był ulubionym muppetem Jima Hensona, twórcy programu."}
{"id": "q_323", "question": "Jak nazywa się czeski reżyser, twórca filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czeskim reżyserem, twórcą filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”, jest Miloš Forman. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [3], [4], [5], [7] i [10]. \n\nPrzykładowo, w [1] wymieniono go jako jednego z największych twórców „nowego kina czechosłowackiego”, a w [3] i [4] opisano jego osiągnięcia związane z „Lotem nad kukułczym gniazdem”. Z kolei w [7] i [10] wspomniano o jego sukcesach przy realizacji „Amadeusza”."}
{"id": "q_325", "question": "Jak nazywa się pierwsza wokalistka zespołu Varius Manx?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszą wokalistką zespołu Varius Manx była Anita Lipnicka. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie podano, że Lipnicka była wokalistką zespołu w latach 1993–1996. W [1] również wspomniano, że Lipnicka odeszła z zespołu pod koniec 1995 roku, co potwierdza jej rolę jako pierwszej wokalistki."}
{"id": "q_326", "question": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w którym materiale?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w wosku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Ceroplastyka (łac. \"cera\" – wosk, \"plastica\" – modelowanie) – sztuka modelowania i rzeźbienia w wosku\". Dodatkowo w tym samym fragmencie wskazano, że wosk był uważany za idealne tworzywo imitujące ciało ludzkie."}
{"id": "q_327", "question": "Czyją żoną była Izolda Jasnowłosa, bohaterka średniowiecznego eposu o miłości?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Izolda Jasnowłosa była żoną króla Marka z Kornwalii. W legendzie \"Tristan i Izolda\" Tristan, będąc siostrzeńcem lub bratankiem króla Marka, został wysłany do Irlandii, aby prosić o rękę Izoldy w imieniu władcy. Po przybyciu do Kornwalii Izolda została żoną króla Marka, jednak przez przypadek wypiła napój miłosny z Tristanem, co wywołało ich nieszczęśliwą miłość [2]. \n\nDodatkowo, w innej wersji legendy, król Marek jest opisywany jako mąż Izoldy, a Tristan jako jego najwierniejszy sługa, co potwierdza, że Izolda Jasnowłosa była żoną króla Marka [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w niektórych wersjach legendy pojawia się postać Izoldy o Białych Dłoniach, która była żoną Tristana, jednak nie jest to ta sama postać co Izolda Jasnowłosa [1]."}
{"id": "q_329", "question": "Jak miała na imię radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie miała na imię Marusia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że Marusia była radziecką sanitariuszką, w której zakochał się Janek Kos. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Marusia była narzeczoną, a w finale żoną Janka Kosa."}
{"id": "q_328", "question": "Kto skomponował muzykę do opery „Król Roger”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muzykę do opery „Król Roger” skomponował Karol Szymanowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Król Roger – opera Karola Szymanowskiego” [1],  \n- „Karol Szymanowski napisał tylko dwie opery, którymi w dodatku zupełnie zrywa z wzorem Moniuszki, a mimo to współcześnie odkrywane są one jako najwybitniejsze jakie w Polsce napisano. Pierwsza jego opera, \"Hagith\", nie odniosła sukcesu w 1922 r. Uważana jest jednak za przedsmak „najwybitniejszej polskiej opery” – chodzi o \"Króla Rogera\" (1926 r.)” [5],  \n- „Szerokie uznanie w dziedzinie symfoniki zdobył Mieczysław Karłowicz (uczeń innego wybitnego polskiego kompozytora – Zygmunta Noskowskiego) określany jako „ojciec polskiego poematu symfonicznego”. Natomiast w dziedzinie pieśni i dzieł muzyki kameralnej na międzynarodowy rynek muzyczny wkroczył organizator życia muzycznego Władysław Żeleński (ojciec Tadeusza Boy-Żeleńskiego). Do pomoniuszkowskich wybitnych kompozytorów należeli także m.in. dwaj słynni lwowiacy: Jan Gall i Stanisław Niewiadomski. Wielką sławę w początku wieku zyskał pianista Ignacy Jan Paderewski, ale i kompozytor, który odniósł znaczny sukces swoją operą „Manru”. W czasach „Młodej Polski” działał najwybitniejszy polski kompozytor po Chopinie Karol Szymanowski, twórca niezwykle popularnej do dzisiaj na całym świecie opery „Król Roger”” [8].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że kompozytorem muzyki do „Króla Rogera” był Karol Szymanowski."}
{"id": "q_330", "question": "Dyskalkulia to zaburzenie której umiejętności?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dyskalkulia to zaburzenie umiejętności wykonywania działań arytmetycznych. Jest to specyficzne zaburzenie rozwojowe o podłożu środowiskowym lub genetycznym, które utrudnia osiągnięcie adekwatnego do wieku poziomu biegłości w procesach matematycznych, pomimo inteligencji w normie i sprzyjających warunków edukacyjnych [1]. \n\nOsoby cierpiące na dyskalkulię mają znaczne deficyty w zakresie elementarnych procesów umysłowego przetwarzania liczb, co objawia się m.in. trudnościami w liczeniu na palcach, błędami w dodawaniu lub odejmowaniu, a także problemami z opanowaniem strategii obliczeniowych [3]. \n\nW klasyfikacji chorób i zaburzeń DSM-IV dzieci z dyskalkulią są umieszczone w kategorii trudności w uczeniu się, co podkreśla, że jest to zaburzenie dotyczące konkretnych umiejętności matematycznych [1]."}
{"id": "q_331", "question": "Czy dla każdego pierwiastka znane są izotopy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że nie dla każdego pierwiastka znane są izotopy. Wśród naturalnie występujących pierwiastków 80 posiada stabilne izotopy, ale istnieją również pierwiastki, które nie mają stabilnych izotopów, np. technet (liczba atomowa 43), promet (liczba atomowa 61) oraz wszystkie pierwiastki o liczbach atomowych większych od 82 (w tym ołów) [1]. \n\nDodatkowo, wśród pierwiastków sztucznych (niewystępujących naturalnie na Ziemi) wszystkie są promieniotwórcze, co oznacza, że ich izotopy są niestabilne i ulegają rozpadowi [7]. Przykładem jest flerow (Fl), dla którego wszystkie znane izotopy są bardzo nietrwałe i nie występują na Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, nie wszystkie pierwiastki mają znane izotopy, a w szczególności nie wszystkie mają stabilne izotopy."}
{"id": "q_332", "question": "Jeden decygram ile to gram?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jeden decygram (dg) to 0,1 grama (g). Wynika to z faktu, że przedrostek \"decy\" oznacza mnożnik 0,1 (10-1), a gram jest podstawową jednostką masy w układzie SI. \n\nPotwierdzenie tej relacji można znaleźć w [6], gdzie wskazano, że przedrostek \"decy\" (d) odpowiada mnożnikowi 0,1, co oznacza, że 1 dg = 0,1 g. Dodatkowo w [3] podkreślono, że gram jest podstawową jednostką masy, do której dodawane są przedrostki, w tym \"decy\". \n\nZatem 1 decygram równa się 0,1 grama."}
{"id": "q_334", "question": "Nad jaką rzeką leży Białystok?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Białystok leży nad rzeką Białą, która jest lewym dopływem Supraśli. Informacja ta znajduje się w [1] (\"Miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą lewym dopływem Supraśli\") oraz w [3] (\"Rzeka Biała, Białka – lewy dopływ Supraśli\"). \n\nDodatkowo, w [1] podano, że rzeka Biała przepływa przez Białystok i jest odbiornikiem większości wód opadowych z terenu miasta oraz oczyszczonych ścieków przemysłowo-bytowych. W [3] opisano również przebieg rzeki, wskazując, że uchodzi do Supraśli niedaleko Fast. \n\nWarto również zauważyć, że w [8] wspomniano inną rzekę o nazwie Biała (w lokalnym uzusie nazywaną Białką), która jest prawym dopływem Wisły i przepływa przez Bielsko-Białą, jednak nie ma to związku z Białymstokiem."}
{"id": "q_333", "question": "Jak nazywa się zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę, nazywa się zaćmą (łac. *cataracta*). Jest to choroba, w której dochodzi do stopniowego zmętnienia soczewki, co utrudnia prawidłowe przepuszczanie światła do siatkówki i prowadzi do pogorszenia ostrości wzroku [1]. Zaćma jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty na świecie, dotykającą około 20 milionów ludzi, w tym około 800 tysięcy w Polsce [1]. \n\nObjawy zaćmy obejmują m.in. nieostre widzenie, olśnienie przy patrzeniu na źródła światła, widzenie plamek lub punktów w polu widzenia oraz zmniejszenie intensywności postrzeganych kolorów [3]. Leczenie zaćmy polega na operacyjnym usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu nowej [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że zaćma może mieć różne przyczyny, takie jak starzenie się, cukrzyca, urazy oka czy wrodzone wady rozwojowe [1][2]."}
{"id": "q_335", "question": "Starosta zarządza powiatem czy gminą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Starosta jest organem wykonawczym powiatu, a nie gminy. Pełni funkcję przewodniczącego zarządu powiatu, reprezentuje powiat na zewnątrz oraz wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej [1]. W gminie natomiast organem wykonawczym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta [7]. \n\nW przypadku miast na prawach powiatu zadania starosty i zarządu powiatu wykonuje prezydent miasta [1][3][8]. \n\nPodsumowując, starosta zarządza powiatem, a nie gminą."}
{"id": "q_336", "question": "Jak nazywa się polski kompozytor, autor muzyki do filmu Coppoli „Dracula”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polskim kompozytorem, który stworzył muzykę do filmu Francisa Forda Coppoli *Dracula*, jest Wojciech Kilar. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono *Draculę* jako jeden z najbardziej znanych filmów, do których Kilar skomponował muzykę. Dodatkowo w [9] potwierdzono, że Philip Glass również tworzył muzykę do tego filmu, jednak w kontekście pierwotnej niemej wersji z 1931 roku. \n\nOdpowiedź: Wojciech Kilar [1]."}
{"id": "q_337", "question": "Które miasto jest stolicą Bawarii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Bawarii jest Monachium. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Monachium jest \"stolica kraju związkowego Bawaria\". Dodatkowo w [9] wskazano, że Monachium jest największym miastem regionu, co potwierdza jego znaczenie jako stolicy."}
{"id": "q_338", "question": "Dokąd jechała winda w piosence zespołu 2 plus 1?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W piosence „Windą do nieba” zespołu 2 plus 1 winda jechała do nieba. Tytuł utworu oraz jego tekst jednoznacznie wskazują na to, że winda była metaforą podróży do zaświatów. \n\nW słowach piosenki pojawiają się fragmenty takie jak: „Wsiądź ze mną do windy, pojedziemy do nieba” [2] oraz „W windzie do nieba, w windzie do nieba, w windzie do nieba, w windzie do nieba” [2], które potwierdzają tę interpretację. \n\nDodatkowo, w teledysku do utworu akcja rozgrywa się na wiejskim weselu, co może sugerować kontekst ślubu jako symbolicznego przejścia do nowego etapu życia, jednak sama winda jest wyraźnie powiązana z motywem nieba [2]."}
{"id": "q_339", "question": "W którym województwie znajduje się Gorzów Wielkopolski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gorzów Wielkopolski znajduje się w województwie lubuskim. Informacja ta została potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Gorzów Wielkopolski jest siedzibą wojewody lubuskiego oraz że miasto leży w województwie lubuskim.  \n- W [4] podkreślono, że Gorzów Wielkopolski jest miastem na prawach powiatu w województwie lubuskim, a także siedzibą władz wojewódzkich.  \n- W [10] wymieniono Gorzów Wielkopolski jako jedno z miast województwa lubuskiego.  \n\nDodatkowo, w [8] i [7] wspomniano, że od 1999 roku Gorzów Wielkopolski jest siedzibą wojewody lubuskiego, co potwierdza przynależność miasta do tego województwa."}
{"id": "q_341", "question": "Jakie pokrewieństwo łączyło Jacka Soplicę i Sędziego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jacek Soplica i Sędzia byli braćmi. Jacek był starszym bratem Sędziego, co wynika z informacji zawartych w [1] (\"młodszy brat Jacka Soplicy\") oraz [3] (\"stryj Tadeusza, młodszy brat Jacka Soplicy\"). \n\nDodatkowo, w [1] podkreślono, że Sędzia nigdy nie widział Jacka, co sugeruje, że ich relacje były zdystansowane, mimo bliskiego pokrewieństwa."}
{"id": "q_340", "question": "Jaki tytuł nosi utwór Szymona Szymonowica którego bohaterami są Oluchna i Pietrucha?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Utwór Szymona Szymonowica, którego bohaterkami są Oluchna i Pietrucha, nosi tytuł *Żeńcy*. Jest to realistyczny obraz z życia wiejskiego, przedstawiający scenę ciężkiej pracy żeńców oraz konflikt między nimi a okrutnym Starostą [1]. \n\nW utworze Pietrucha jest odważną kobietą, która udaje śpiewanie pieśni pochwalnej, gdy Starosta jest w pobliżu, a gdy się oddala, złorzeczy mu. Oluchna obawia się, że gdyby Starosta o tym wiedział, zbiłby Pietruchę do krwi [1]. \n\n*Żeńcy* nie są sielanką w tradycyjnym rozumieniu, lecz antysielanką lub sielanką niekonwencjonalną, obnażającą trudne realia życia na wsi [1]."}
{"id": "q_343", "question": "Jak nazywa się ta część rośliny, której zasadniczą funkcją jest fotosynteza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zasadniczą funkcją fotosyntezy jest wytwarzanie substancji organicznych z dwutlenku węgla i wody przy wykorzystaniu energii świetlnej. Proces ten zachodzi głównie w liściach, które są podstawowymi organami asymilacyjnymi roślin [4]. \n\nLiście (łac. *folium*) to elementy budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych, które pełnią głównie funkcje odżywcze, w tym fotosyntezę. Ich duża powierzchnia umożliwia pochłanianie odpowiedniej ilości promieniowania słonecznego [2]. \n\nW niektórych przypadkach funkcję fotosyntetyczną przejmują również inne części roślin, np. spłaszczone ogonki liściowe (liściaki) lub łodygi (np. gałęziaki). Jednak podstawowym organem odpowiedzialnym za fotosyntezę pozostają liście [3]. \n\nPodsumowując, częścią rośliny, której zasadniczą funkcją jest fotosynteza, są **liście**."}
{"id": "q_342", "question": "Kto był twórcą potęgi Karolingów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Twórcą potęgi Karolingów był Karol Młot (Charles Martel). \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. Karol Młot był faktycznym władca państwa Franków i twórcą potęgi dynastii Karolingów, jednocząc rozbite na królestwa Austrazji, Neustrii, Burgundii i Akwitanii [1].  \n2. To on stworzył podwaliny systemu karolińskiego i rozszerzył wpływy terytorialne rodu poza granice państwa Franków [4].  \n3. Jego działania militarne, w tym zwycięstwo pod Poitiers w 732 roku, powstrzymały ekspansję Saracenów w Europie i umocniły pozycję Karolingów [1][6].  \n4. W historiografii uznaje się, że właśnie Karol Młot zapoczątkował erę dominacji Karolingów, choć formalnie tytuł królewski przejęli dopiero jego potomkowie [8].  \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że Karol Młot tytułował się księciem Franków, co świadczy o jego rosnącej władzy i ambicjach dynastycznych."}
{"id": "q_345", "question": "Z którego kontynentu pochodzi język suahili?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Język suahili pochodzi z kontynentu afrykańskiego. Jest to język z rodziny bantu, używany w Afryce Środkowej i Wschodniej, głównie w takich krajach jak Tanzania, Kenia, Demokratyczna Republika Konga i Uganda [1]. Nazwa „kiswahili” pochodzi od arabskiego słowa „sāhil” (wybrzeże), co wskazuje na jego związki z wybrzeżem Afryki Wschodniej [1]. Język ten jest również klasyfikowany jako część większej rodziny języków bantu, które są rozpowszechnione w Afryce Subsaharyjskiej [5]."}
{"id": "q_344", "question": "Kto jest reżyserem filmu: „Wałęsa, człowiek z nadziei”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem filmu „Wałęsa. Człowiek z nadziei” jest Andrzej Wajda. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [2], [6] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] stwierdzono: „Andrzej Wajda wyraził chęć zrealizowania filmu fabularnego o Lechu Wałęsie już w 2008 w swojej wypowiedzi dla telewizji TVN24”. W [2] podkreślono, że „Wałęsa. Człowiek z nadziei”, pokazany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji, „był próbą podtrzymania utopii stworzonej w \"Człowieku z żelaza\", realizując film \"Wałęsa. Człowiek z nadziei\" (2014), gdzie już bezpośrednio uczynił Wałęsę (granego przez Roberta Więckiewicza) głównym bohaterem”. \n\nW [6] wymieniono również datę premiery filmu (4 października 2013) oraz fakt, że Wajda był reżyserem etiudy „Człowiek z nadziei” w 2005 roku, co stanowiło inspirację dla tytułu. \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że postać Tadeusza Fiszbacha w filmie „Wałęsa. Człowiek z nadziei” zagrał Adam Woronowicz, co również wskazuje na reżyserię Wajdy."}
{"id": "q_346", "question": "Jak nazywa się umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem nazywa się konkordat. Jest to formalne porozumienie regulujące stosunki między Kościołem katolickim a danym państwem, dotyczące m.in. pozycji Kościoła, wolności religijnej, małżeństw sakramentalnych czy obsady stanowisk biskupich [1]. \n\nPrzykłady konkordatów obejmują m.in.:\n- Reichskonkordat (Niemcy, 1933) [2],\n- Konkordat hiszpański (1953) [6],\n- Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską (1925 i 1993) [4][5]. \n\nNazwa \"konkordat\" pochodzi od łacińskiego słowa *concordare* (zgadzać się) i bywa również używana jako ogólne określenie umów dwustronnych między władzą kościelną a państwową [1]."}
{"id": "q_347", "question": "Jak brzmi tytuł operetki Franza Lehara, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aria „Usta milczą, dusza śpiewa” pochodzi z operetki Franza Lehára pt. *Kraina uśmiechu* (niem. *Das Land des Lächelns*). Premiera tej operetki miała miejsce 10 października 1929 roku w Berlinie w Metropol-Theater. Libretto zostało napisane przez Ludwiga Herzera i Fritza Löhnera-Bedę [10]."}
{"id": "q_349", "question": "Dokończ przysłowie: „co kraj to...”", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_348", "question": "Za rolę w którym filmie Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara za rolę w filmie \"Forrest Gump\" (1994). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono, że Hanks został nagrodzony Oscarem za tę rolę, stając się zarazem drugim aktorem (po Spencerze Tracy), któremu udało się zdobyć Nagrodę Akademii Filmowej dwa razy z rzędu."}
{"id": "q_350", "question": "Jak brzmi nazwisko tancerza polskiego urodzonego w 1944 roku, solisty m.in. baletu Teatru Wielkiego w Warszawie i Baletu XX Wieku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tancerzem polskim urodzonym w 1944 roku, solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Baletu XX Wieku, był **Gerard Wilk**. Informacje te znajdują się w [1] oraz [7]. \n\nW [1] podano, że Gerard Wilk urodził się 12 stycznia 1944 roku w Gliwicach i był solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie w latach 1966–1970. Z kolei w [7] wspomniano, że w 1979 roku Wilk dołączył do Baletu XX Wieku Maurice’a Béjarta w Brukseli, występując pod uproszczonym nazwiskiem Wolk. \n\nDodatkowo, w [2] wymieniono go wśród czołowych solistów baletu Teatru Wielkiego w Warszawie."}
{"id": "q_351", "question": "Którego dnia roku kościół katolicki obchodzi Święto Trzech Króli?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Święto Trzech Króli w Kościele katolickim obchodzone jest 6 stycznia. Jest to uroczystość Objawienia Pańskiego, która upamiętnia przybycie mędrców ze wschodu do nowonarodzonego Jezusa. W polskiej tradycji święto to nazywane jest potocznie „Trzech Króli” [1][3][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że w Cerkwi prawosławnej święto to przypada na 19 stycznia według kalendarza gregoriańskiego (co odpowiada 6 stycznia według kalendarza juliańskiego) i nazywane jest Epifanią lub świętem Jordanu [8]. \n\nDodatkowo, w Kościele ewangelicko-augsburskim również obchodzi się to święto 6 stycznia pod nazwą Epifanii [8]."}
{"id": "q_352", "question": "Flamandowie czy Walonowie mają więcej mieszkańców w Belgii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Flamandowie stanowią większość ludności Belgii. \n\nW [3] podano, że Flamandowie (posługujący się językiem niderlandzkim) stanowią 57% populacji Belgii, podczas gdy Walonowie (francuskojęzyczni) – 33%. \n\nDodatkowo w [4] wskazano, że 55% Belgów używa języka niderlandzkiego, a 40% – francuskiego, co również potwierdza przewagę liczebną Flamandów. \n\nPodsumowując, Flamandowie są grupą demograficznie dominującą w Belgii."}
{"id": "q_354", "question": "Z której dynastii pochodził król Polski Władysław I Łokietek?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Król Polski Władysław I Łokietek pochodził z dynastii Piastów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był on synem Kazimierza I kujawskiego, a najstarszym z jego trzeciego małżeństwa z Eufrozyną, księżniczką opolską.  \n- W [3] podkreślono, że w 1320 roku został koronowany na króla Polski, a w [5] określono go jako przedstawiciela dynastii Piastów.  \n- W [7] potwierdzono, że był trzecim pod względem starszeństwa synem Kazimierza I kujawskiego, co dodatkowo wskazuje na jego przynależność do tej dynastii.  \n\nWnioskując na podstawie tych źródeł, Władysław I Łokietek należał do dynastii Piastów."}
{"id": "q_353", "question": "Częścią którego oceanu jest Morze Hebrydzkie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Morze Hebrydzkie jest częścią Oceanu Atlantyckiego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Morze Hebrydzkie jest częścią Oceanu Atlantyckiego, znajdującą się u wybrzeży zachodniej Szkocji. Dodatkowo, w [2] wskazano, że Hebrydy (wyspy otaczające Morze Hebrydzkie) leżą wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji, co potwierdza ich związek z Oceanem Atlantyckim. \n\nCytowania:\n- \"Morze Hebrydzkie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Sea of the Hebrides&lt;/&gt;) – część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji, morze otaczające wyspy Hebrydy.\" [1]\n- \"Hebrydy ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Hebrides&lt;/&gt;, wym. , lub \"Western Isles\";  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"gd\"&gt;Innse Gall&lt;/&gt;) – archipelag ok. 500 wysp na Oceanie Atlantyckim, wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji.\" [2]"}
{"id": "q_356", "question": "Czy liofilizacja żywności to pozbawienie jej wody, czy tłuszczu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liofilizacja żywności to proces polegający na usunięciu wody, a nie tłuszczu. W metodzie tej rozpuszczalnikiem, który jest usuwany, jest woda, a nie tłuszcz. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Liofilizacja to suszenie sublimacyjne zamrożonych substancji, w którym rozpuszczalnikiem jest woda [2].\n2. W procesie liofilizacji preparat jest zamrażany, a następnie usuwana jest z niego woda poprzez sublimację w obniżonym ciśnieniu [2].\n3. Liofilizacja żywności polega na odwodnieniu produktu poprzez usunięcie od 70% do 96% wody [1].\n4. W liofilizacji nie ma mowy o usuwaniu tłuszczu, lecz wyłącznie o wodzie jako rozpuszczalniku [2][8].\n\nZatem liofilizacja żywności jest procesem pozbawiania jej wody, a nie tłuszczu."}
{"id": "q_355", "question": "W którym miesiącu wypada w Polsce prima aprilis?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prima aprilis wypada w Polsce w kwietniu, co jest zgodne z tradycją obchodzoną w wielu krajach. Nazwa tego obyczaju pochodzi od łacińskiego wyrażenia \"prima aprilis\", oznaczającego \"pierwszy (dzień) kwietnia\" [1]. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, pierwszy dzień kwietnia jest dniem żartów, celowego wprowadzania w błąd i obchodzony jest jako dzień radosny [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych regionach Polski w przeszłości obchody podobne do prima aprilis miały miejsce również 12 marca, w dzień św. Grzegorza, patrona uczących się, jednak obecnie tradycja ta jest związana głównie z kwietniem [1]. \n\nDodatkowo, w kalendarzu rzymskim kwiecień był drugim miesiącem roku i liczył 29 dni, a jego nazwa pochodzi od słowa \"aperire\" – otwierać, co symbolizowało początek okresu wegetacji [8]. Współcześnie, w kalendarzu gregoriańskim, kwiecień jest czwartym miesiącem roku i ma 30 dni [10]."}
{"id": "q_358", "question": "W których górach leży Łysa Polana?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Łysa Polana leży w Tatrach Wysokich, w Dolinie Białki. Jest to duża polana pasterska, a zarazem niewielka osada, która została podzielona granicą polsko-słowacką [1]. \n\nDodatkowo, w Beskidzie Małym znajduje się szczyt o nazwie Łysa Góra, który nie jest tożsamy z Łysą Polaną w Tatrach [2]. W Beskidzie Niskim również występuje szczyt o nazwie Łysa Góra, który również nie jest tożsamy z Łysą Polaną w Tatrach [10]. \n\nPodsumowując, Łysa Polana znajduje się w Tatrach Wysokich [1]."}
{"id": "q_357", "question": "Jak nazywa się chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach nazywa się **klaustrofobią**. Jest to jedna z odmian fobii, charakteryzująca się niczym nieuzasadnionym, patologicznym lękiem przed przebywaniem w niedużych, zamkniętych pomieszczeniach, takich jak małe pokoje czy windy [1]. \n\nKlaustrofobia może być wywołana traumatycznymi doświadczeniami, np. utknięciem w windzie lub wagonie metra, a także być pozostałością po trudnym porodzie [1]. Przeciwieństwem klaustrofobii jest **agorafobia**, czyli lęk przed otwartą przestrzenią [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że klaustrofobia jest zaliczana do zaburzeń lękowych w postaci fobii specyficznych, zgodnie z klasyfikacją ICD-10 [2]."}
{"id": "q_360", "question": "Które miasto leży i nad Wisłą, i nad Drwęcą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że jedynym miastem, które leży zarówno nad Wisłą, jak i nad Drwęcą, jest Toruń. \n\nW [2] wskazano, że Toruń jest położony \"we wschodniej części Kotliny Toruńskiej\" i \"po obu stronach Wisły, w widłach Wisły i Drwęcy\". Dodatkowo w [1] potwierdzono, że Drwęca uchodzi do Wisły na wysokości Torunia, a jej końcowy odcinek stanowi granicę między Toruniem a Złotorią. \n\nNie ma innych miast wymienionych w dokumentach, które spełniałyby ten warunek."}
{"id": "q_359", "question": "Jak nazywa się kwas zwany także niacyną albo witaminą PP?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kwas zwany niacyną lub witaminą PP to kwas nikotynowy. Jest to organiczny związek chemiczny z grupy witamin, który pełni kluczową rolę w metabolizmie komórkowym. Nazwa „niacyna” pochodzi od połączenia słów „nicotinic acid” i „vitamin”, a „witamina PP” od pierwotnej angielskiej nazwy „Pellagra-Preventing factor” [1][2]. \n\nNiacyna występuje w dwóch formach: jako kwas nikotynowy (niacyna) oraz jego amid (nikotynamid). Obie formy są aktywne biologicznie i pełnią podobne funkcje w organizmie [1]. Kwas nikotynowy jest syntetyzowany w wątrobie z tryptofanu, a jego biosynteza wymaga enzymów zależnych od witaminy B6, ryboflawiny i żelaza [9]. \n\nNiacyna jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, uczestniczy w przemianach metabolicznych, syntezie i rozkładzie węglowodanów, kwasów tłuszczowych i aminokwasów, a także reguluje poziom cholesterolu we krwi [1][9]. Jej niedobór może prowadzić do pelagry, choroby objawiającej się zmianami skórnymi, neurologicznymi i jelitowymi [3]."}
{"id": "q_361", "question": "Jakiej narodowości był architekt Antonio Gaudi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Architekt Antonio Gaudí był Katalończykiem (Hiszpanem). Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] określono go jako \"katalońskiego (hiszpańskiego) architekta\".  \n- W [3] podkreślono jego katalońskie pochodzenie, nazywając go \"katalońskim nacjonalistą\", który w swoich projektach nawiązywał do tradycji katalońskiej.  \n- W [6] wspomniano, że Gaudí mówił wyłącznie po katalońsku, nawet w obecności króla Alfonsa XIII, co spotkało się z konsekwencjami w czasach, gdy władze uważały to za nielegalne.  \n\nDodatkowo, w [8] i [10] opisano jego projekty w Barcelonie, która jest częścią Katalonii, co potwierdza jego związek z tym regionem."}
{"id": "q_362", "question": "Do którego rzędu owadów należą świtezianki i łątki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Świtezianki i łątki należą do rzędu ważek (Odonata). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie świteziankowate (Calopterygidae) są określone jako rodzina owadów z rzędu ważek, oraz w [3], gdzie łątkowate (Coenagrionidae) są wymienione jako rodzina należąca do rzędu ważek, podrzędu ważek równoskrzydłych. \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono przynależność łątek (rodzaj \"Coenagrion\") do rodziny łątkowatych, a w [10] nimfa stawowa (\"Enallagma cyathigerum\") jest zaliczona do podrzędu ważek równoskrzydłych i rodziny łątkowatych. \n\nWniosek: zarówno świtezianki, jak i łątki są ważkami [1][3][6][10]."}
{"id": "q_363", "question": "Jak brzmi nazwa ziemniaków pochodząca z języka niemieckiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W języku niemieckim ziemniaki nazywane są „Kartoffeln” lub „Erdäpfel”. Nazwa „Kartoffel” jest również używana w języku rosyjskim jako „картофель” [8]. \n\nW polskiej gwarze poznańskiej ziemniaki były nazywane „barabolami” lub „bulbami”, co również może mieć związek z wpływami niemieckimi [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w języku białoruskim ziemniaki nazywane są „bulbami” (бульба), co pochodzi od łacińskiego „bulbus”, ale jest to drugi język urzędowy na Białorusi, obok rosyjskiego, gdzie funkcjonuje termin „kartofiel” (картофель) [8]. \n\nW języku francuskim istnieje odmiana ziemniaków o nazwie „Vitelotte”, która może mieć związek z archaicznym francuskim słowem „vit” oznaczającym „penis”, ale nie jest to ogólna nazwa ziemniaków w tym języku [9]."}
{"id": "q_364", "question": "W którym roku nastąpił I rozbiór Polski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "I rozbiór Polski nastąpił w 1772 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Podpisanie traktatów, dotyczących I rozbioru Rzeczypospolitej nastąpiło w Petersburgu 5 sierpnia 1772\" [2].  \n- \"W 1772, za panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, miał miejsce I rozbiór Polski\" [8].  \n- \"18 września 1772 roku Rosja, Austria i Prusy notyfikowały Rzeczypospolitej fakt rozbioru\" [9].  \n\nDodatkowo, w [1] i [3] również wskazano ten rok jako datę I rozbioru."}
{"id": "q_365", "question": "Czy warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do tzw. Traktu Królewskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do Traktu Królewskiego. Trakt Królewski w Warszawie to ciąg ulic, przy których znajduje się wiele zabytkowych budowli, a jego przebieg obejmuje m.in. Aleje Ujazdowskie. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Trakt Królewski zaczyna się na placu Zamkowym i biegnie ulicami: Krakowskim Przedmieściem, Nowym Światem, Alejami Ujazdowskimi, Belwederską i Sobieskiego do Wilanowa\" [2].\n- \"Trakt Królewski rozpoczyna się od placu Zamkowego, biegnie ulicami Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Alejami Ujazdowskimi i prowadzi do rezydencji królewskich w Łazienkach i Wilanowie\" [3].\n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że Trakt Królewski w Warszawie wraz z historycznym zespołem miasta i Wilanowem został uznany za pomnik historii w 1994 roku."}
{"id": "q_366", "question": "Czy Honduras ma dostęp do Pacyfiku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Honduras ma dostęp do Oceanu Spokojnego (Pacyfiku). \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że Honduras graniczy z Oceanem Spokojnym od południa, a zatoka Fonseca stanowi część wybrzeża pacyficznego.  \n2. W [3] potwierdzono, że kraj leży między Morzem Karaibskim a Oceanem Spokojnym, a linia brzegowa Pacyfiku wynosi 820 km.  \n3. W [5] opisano, że wąski pas równin nadpacyficznych ciągnie się wzdłuż południowego wybrzeża Hondurasu.  \n\nCytowania:  \n- „Honduras, podobnie jak inne państwa leżące w Ameryce Środkowej, to kraj wyżynno-górzysty. Tereny górzyste ciągną się od wybrzeża Zatoki Honduraskiej nad Morzem Karaibskim po zatokę Fonseca nad Pacyfikiem” [1].  \n- „Honduras jest krajem górzystym, gdzie tereny górskie leżące powyżej 900 m n.p.m. stanowią połowę powierzchni kraju, a około 2/3 to obszary leżące wyżej niż 300 m n.p.m.” [5]."}
{"id": "q_368", "question": "W którym państwie prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję w Republice Włoskiej. Decyzja ta zapadła 20 kwietnia 2013 roku podczas szóstego głosowania, w którym uzyskał 738 głosów. Był to pierwszy przypadek w historii Włoch, gdy prezydent został wybrany na kolejną kadencję [1]. \n\nWcześniej, w 2006 roku, Napolitano objął urząd prezydenta po raz pierwszy, a jego druga kadencja rozpoczęła się w 2013 roku [1]."}
{"id": "q_367", "question": "Z ilu okresów składa się układ okresowy pierwiastków?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z dostępnymi informacjami, układ okresowy pierwiastków składa się z ośmiu okresów. Współczesna wersja układu okresowego, publikowana przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC), zawiera 118 pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 118, rozłożonych w ośmiu okresach [1]. \n\nDodatkowo, w [6] i [7] wspomniano o hipotetycznych pierwiastkach ósmego okresu, które nie zostały jeszcze zsyntetyzowane, co potwierdza, że układ okresowy obejmuje co najmniej osiem okresów. W [7] wskazano również, że istnieją różne wersje rozszerzonego układu okresowego, ale nie zmienia to faktu, że obecnie uznaje się osiem okresów za podstawę. \n\nPodsumowując, układ okresowy pierwiastków składa się z ośmiu okresów, przy czym ostatni z nich obejmuje hipotetyczne pierwiastki, których istnienie nie zostało jeszcze potwierdzone [1][6][7]."}
{"id": "q_369", "question": "Bakburta to lewa czy prawa burta statku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bakburta to lewa burta statku. Wynika to z historycznych nazw burt, które utrzymały się do dziś. Prawa burta to sterburta, a lewa to bakburta [1]. \n\nEtymologia tych terminów wiąże się z użyciem wiosła sterowego na żaglowcach – sternik stał plecami do lewej burty, a wiosło schodziło do wody z burty prawej [1]. Dodatkowo, angielskie określenia \"port\" (obecnie) i \"larboard\" (historycznie) również odnoszą się do lewej burty, co potwierdza tę klasyfikację [1]. \n\nWspółcześnie burty są oznaczane kolorem świateł – prawa burta ma światło zielone, a lewa (bakburta) czerwone [1]."}
{"id": "q_370", "question": "Nad którą rzeką leży Malbork?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Malbork leży nad rzeką Nogat. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że miasto położone jest nad Nogatem. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [6], gdzie wskazano, że Malbork zbudowano w dolnym biegu Nogatu. Dodatkowo w [8] wspomniano, że Nogat przepływa przez Malbork, co potwierdza tę informację. \n\nOdpowiedź: Malbork leży nad rzeką Nogat [1][6][8]."}
{"id": "q_371", "question": "Kto jest autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra jest Giovanni Lorenzo Bernini. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Bernini zaprojektował kolumnadę otaczającą plac św. Piotra, a także wykonał inne elementy dekoracyjne, takie jak obelisk i fontanny.  \n- W [2] opisano, jak Bernini podzielił plac na część elipsoidalną i trapezoidalną, a następnie otoczył go czterorzędową kolumnadą w porządku toskańskim.  \n- W [3] podkreślono, że Bernini był jednym z najważniejszych architektów baroku i odpowiadał za przebudowę placu św. Piotra, w tym za monumentalną kolumnadę.  \n- W [4] również wymieniono Berniniego jako twórcę eliptycznego placu z kolumnadą składającą się z 284 kolumn.  \n\nDodatkowo w [6] potwierdzono, że papież Aleksander VII zlecił Berniniemu otoczenie placu półkolistą kolumnadą."}
{"id": "q_372", "question": "Jak nazywał się system umocnień obronnych długości ok. 4000 km zbudowany w czasie II wojny światowej przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "System umocnień obronnych o długości ok. 4000 km zbudowany przez Niemców w czasie II wojny światowej w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza nazywał się Wał Atlantycki. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w [1], gdzie podano, że Wał Atlantycki to system umocnień ciągnących się na długości 3862 km wzdłuż zachodnich wybrzeży Europy, od granic Hiszpanii do północnych krańców Norwegii. Został wzniesiony przez Niemców podczas II wojny światowej na okupowanych terenach i miał stanowić podstawę obrony niemieckiej w przypadku inwazji wojsk alianckich na kontynent europejski. \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że Wał Atlantycki składał się pierwotnie z baterii artyleryjskich, bunkrów i pól minowych, które w ciągu lat 1942-1944 rozciągnięto od granicy francusko-hiszpańskiej do Norwegii."}
{"id": "q_373", "question": "Akcyza to podatek pośredni czy bezpośredni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcyza jest podatkiem pośrednim. Wynika to z faktu, że jest ona płacona nie bezpośrednio przez konsumenta, lecz jest wliczona w cenę towarów i usług, które są opodatkowane. Podatek ten jest pobierany przez producentów lub importerów, a następnie przenoszony na konsumentów w formie wyższej ceny [1][9]. \n\nDodatkowo, w [9] wyraźnie wskazano, że podatki pośrednie, w tym akcyza, są płacone przy nabywaniu dobra lub usługi, a nie bezpośrednio w urzędzie skarbowym. Podkreślono również, że podatki pośrednie są trudniejsze do uniknięcia niż podatki dochodowe, co wynika właśnie z ich mechanizmu poboru. \n\nPodsumowując, akcyza jest klasyfikowana jako podatek pośredni ze względu na sposób jej nakładania i poboru."}
{"id": "q_375", "question": "Mowa jest srebrem. A czym jest milczenie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_374", "question": "W którym mieście urodził się Chrystus?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezus Chrystus urodził się w Betlejem. Wskazują na to następujące fragmenty:\n\n1. W [1] podano: *\"Jezus Chrystus ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"he\"&gt;‏ישוע המשיח‎&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"grc\"&gt;Ἰησοῦς Χριστός&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Iesus Christus&lt;/&gt;; ur. ok. 8–4 p.n.e. w Betlejem, zm. ok. 30 lub 33 n.e. w Jerozolimie)\"*.\n\n2. W [2] stwierdzono: *\"Narodziny Jezusa Chrystusa opisane są w dwóch biblijnych ewangeliach Nowego Testamentu: Łukasza i Mateusza. Obie jako miejsce urodzenia przyszłego Mesjasza wskazują Betlejem w zachodniej Judei. Zdaniem części badaczy – mógł być to też prawdopodobnie Nazaret.\"*.\n\n3. W [3] potwierdzono: *\"Miejsce narodzin według Ewangelii to Betlejem. Zdaniem części badaczy – był to prawdopodobnie Nazaret.\"*.\n\n4. W [8] wskazano: *\"Pod prezbiterium bazyliki znajduje się poświadczone tradycją i w źródłach pisanych miejsce narodzin Jezusa w grocie zamienionej w kaplicę.\"*.\n\nWiększość źródeł wskazuje więc na Betlejem jako miejsce narodzin Jezusa, choć niektóre sugerują również możliwość Nazaretu."}
{"id": "q_376", "question": "Wadą którego narządu jest astygmatyzm?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Astygmatyzm jest wadą narządu wzroku, a konkretnie oka. Występuje w dwóch formach: jako wada układu optycznego (np. w soczewkach) oraz jako wada wzroku (np. w rogówce oka).  \n\nW przypadku układu optycznego astygmatyzm polega na tym, że promienie światła w dwóch prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach, co powoduje nieostry i zniekształcony obraz [2]. W przypadku oka astygmatyzm wynika z zaburzonej symetrii obrotowej, np. gdy rogówka ma większą szerokość niż wysokość, co prowadzi do nieprawidłowego ogniskowania światła na siatkówce [1].  \n\nAstygmatyzm jest zatem wadą narządu wzroku, a dokładniej – oka, choć może również występować w innych układach optycznych [1][2]."}
{"id": "q_378", "question": "Co znaczy włoskie zawołanie „Eviva l'arte!”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Włoskie zawołanie „Eviva l’arte!” znaczy „Niech żyje sztuka!” [1]. Tytuł wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera, który stał się również tytułem singla Sanah i Krzysztofa Zalewskiego, pochodzi z języka włoskiego i wyraża postulat niezależności artystów od reszty społeczeństwa [1]."}
{"id": "q_377", "question": "Komu poświęcone jest muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach jest poświęcone Mikołajowi Rejowi, renesansowemu poecie i prozaikowi. Placówka ta została utworzona w 1969 roku z okazji 400-lecia śmierci pisarza i początkowo działała jako Izba Pamięci, a obecny kształt uzyskała po renowacji dworku w 1988 roku. Zbiory muzeum ukazują związki Mikołaja Reja z Nagłowicami oraz jego życie i dorobek, w tym rękopisy utworów takich jak „List do sąsiada” czy „Zeznanie podatkowe” [1]."}
{"id": "q_379", "question": "Kto w kościele katolickim mianuje biskupa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W Kościele katolickim biskupa mianuje papież. Proces ten jest opisany w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że \"papieże zarezerwowali sobie prawo mianowania biskupów\".  \n2. W [2] potwierdzono, że nominacja biskupa następuje poprzez \"prekonizację\", czyli uroczyste ogłoszenie przez papieża wyboru nowego biskupa.  \n3. W [10] podkreślono, że \"żaden biskup w Kościele katolickim nie może być konsekrowany bez zgody papieża\", co oznacza, że papież ma wyłączne prawo do nominacji biskupów.  \n\nDodatkowo w [7] wspomniano, że w historii Polski królowie przedstawiali kandydatów, ale ostateczna decyzja należała do papieża."}
{"id": "q_380", "question": "Jak nazywają się ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku nazywają się ustawami norymberskimi (niem. *Nürnberger Gesetze*). Zostały one uchwalone przez niemiecki Reichstag 15 września 1935 roku podczas zjazdu partii NSDAP w Norymberdze [1]. \n\nW skład ustaw norymberskich wchodziły:\n- *ustawa o obywatelstwie Rzeszy* (niem. *Reichsbürgergesetz*), która pozbawiała Żydów obywatelstwa niemieckiego [1],\n- *ustawa o ochronie krwi niemieckiej i czci* (niem. *Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre*), zakazująca małżeństw i stosunków seksualnych między Żydami a Aryjczykami [1][2].\n\nUstawy te stanowiły podstawę prawną dyskryminacji i prześladowań Żydów w III Rzeszy, prowadząc do ich izolacji, pozbawienia praw obywatelskich oraz ochrony prawnej i własności [1][2]."}
{"id": "q_381", "question": "Które miasto jest konstytucyjną stolicą Holandii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Konstytucyjną stolicą Holandii jest Amsterdam. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Amsterdam – miasto i stolica konstytucyjna Holandii, w prowincji Holandia Północna\"*. Potwierdza to również [3]: *\"Amsterdam jest największym miastem Holandii i jej stolicą konstytucyjną\"*. \n\nW [2] wskazano natomiast, że Haga jest stolicą administracyjną: *\"Haga jest siedzibą holenderskiego rządu, parlamentu i rodziny królewskiej. Większość ministerstw i ambasad ma tu swoje siedziby. Haga jest nazywana stolicą administracyjną Holandii, choć stolicą konstytucyjną kraju jest Amsterdam\"*. \n\nZatem odpowiedź brzmi: **Amsterdam**."}
{"id": "q_382", "question": "Jak nazywa się popularny szkodnik ziemniaków, w latach 50. rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Popularnym szkodnikiem ziemniaków, który w latach 50. był rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola, jest stonka ziemniaczana (\"Leptinotarsa decemlineata\"). \n\nInformacja ta pochodzi z następujących fragmentów:\n- W 1950 roku Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych poinformowało, że chrząszcz ten miał zostać zrzucony w masowych ilościach przez amerykańskie samoloty do Bałtyku, skąd rozprzestrzenił się na pola uprawne [1].\n- Władze PRL wykorzystywały tę narrację do tłumaczenia niedoborów żywnościowych, twierdząc, że plagi stonki były wynikiem dywersji wrogów socjalizmu [2].\n- Stonka ziemniaczana była wówczas nazywana również \"żukiem z Kolorado\" lub \"kolorado\", co odnosiło się do miejsca jej pochodzenia w Stanach Zjednoczonych [4]."}
{"id": "q_383", "question": "Jak nazywał się dramaturg francuski, żyjący w latach 1732–99, autor komedii „Cyrulik Sewilski” i „Wesele Figara”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Francuski dramaturg, autor komedii *Cyrulik Sewilski* i *Wesele Figara*, nazywał się **Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais**. Żył w latach 1732–1799. Jego twórczość obejmowała również inne utwory, takie jak *Występna Matka*, a on sam był nie tylko pisarzem, ale także zegarmistrzem, harfistą, kompozytorem i dyplomatą [1].  \n\nKomedia *Cyrulik Sewilski* została wystawiona w 1775 roku, a *Wesele Figara* w 1784 roku. Obie sztuki stały się inspiracją dla oper, m.in. *Cyrulika sewilskiego* Rossiniego i *Wesela Figara* Mozarta [2]. Beaumarchais jest uważany za jednego z najważniejszych twórców francuskiej komedii, a jego dzieła miały znaczący wpływ na rozwój teatru i muzyki [1][2]."}
{"id": "q_384", "question": "W którym mieście powstał Teatr 13 Rzędów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że teatr został założony w Opolu w 1958 roku przez Stanisławę Łopuszańską-Ławską i Eugeniusza Ławskiego. W [3] również wspomniano, że w 1958 roku grupa aktorów Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej założyła Teatr 13 Rzędów w Opolu. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że Teatr 13 Rzędów działał w Opolu do 1965 roku, kiedy to zespół Grotowskiego przeniósł się do Wrocławia. \n\nWniosek: Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu [1][3][4]."}
{"id": "q_385", "question": "Król Lear to mityczny król Brytanii czy Irlandii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Król Lear to mityczny król Brytanii. Fabuła dramatu Williama Shakespeare’a oparta jest na legendzie o Llyrze, mitycznym królu Brytanii, a akcja rozgrywa się w Brytanii, w miejscach takich jak pałac króla Leara, pałac księcia Albany czy zamek hrabiego Gloucestera [1]. \n\nW przeciwieństwie do tego, w dokumentach nie ma wzmianki o królu Learze jako mitycznym władcy Irlandii. Wzmiankowane są natomiast inne postacie, takie jak Eochaid mac Eirc [7], Foidbgen [9] czy Rinnal [10], które są związane z mitologią irlandzką, ale nie ma tam żadnych informacji o królu Learze. \n\nPodsumowując, król Lear jest mitycznym królem Brytanii, a nie Irlandii [1]."}
{"id": "q_386", "question": "Jak nazywamy procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej nazywamy fosylizacją. W trakcie tego procesu następuje zastąpienie pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi, takimi jak węglan wapnia, krzemionka, dolomit, syderyt, limonit, piryt lub fosforany [1]. \n\nFosylizacja może również obejmować zachowanie szczątków w bursztynie (kopalnej żywicy) lub w martwicach wapiennych [1]. Jednym z typów fosylizacji jest sylifikacja (skrzemionkowanie), polegająca na wzbogaceniu skał, minerałów lub szczątków organicznych krzemionką w postaci chalcedonu, kwarcu lub opalu [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że fosylizacja jest procesem rzadkim, a większość organicznych szczątków ulega rozkładowi lub erozji, zanim zostanie zachowana w postaci skamieniałości [7]."}
{"id": "q_387", "question": "Jak nazywane było ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu, nazywane było jakobinami. Nazwa ta pochodzi od miejsca obrad w dominikańskim klasztorze zakonu jakobinów (zwanych tak od św. Jakuba) przy ulicy Saint-Honoré w Paryżu [1]. \n\nJakobini byli skrajnie lewicowym ugrupowaniem politycznym, które powstało w 1789 roku jako Klub Bretoński, a następnie przekształciło się w Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji [1]. Ich przewodniczącym był Maximilien de Robespierre [1]. Jakobini byli znani z radykalnych poglądów i terroru jako metody walki politycznej [1]."}
{"id": "q_388", "question": "Jak nazywa się tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek, słowo pochodzi z francuskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek nazywa się balotażem. Słowo to pochodzi z języka francuskiego i oznaczało dawniej właśnie taki sposób głosowania, gdzie białe kartki oznaczały głos \"za\", a czarne – \"przeciw\" [1]. \n\nWspółcześnie termin ten jest używany głównie w kontekście wyborów, gdy żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganej większości w pierwszym głosowaniu, a w kolejnym turze biorą udział tylko ci, którzy zdobyli największe poparcie [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w starożytnej Grecji podobna praktyka nazywała się ostracyzmem, gdzie obywatele głosowali ceramicznymi skorupkami (ostrakonami) na wygnanie polityków uznanych za zagrożenie dla demokracji [5]."}
{"id": "q_390", "question": "Którą dziedziną nauki zajmował się amerykański uczony Norbert Wiener?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykański uczony Norbert Wiener zajmował się przede wszystkim matematyką i cybernetyką. Był twórcą cybernetyki, co potwierdzają liczne źródła, np. [1], [3], [5], [9]. Jego prace dotyczyły również analizy funkcjonalnej, rachunku prawdopodobieństwa oraz teorii sterowania i komunikacji [1], [8], [9]. Wiener jest znany m.in. z opisania filtra Wienera stosowanego w cyfrowym przetwarzaniu sygnałów [1], [8], [10] oraz zdefiniowania pojęcia \"czarnej skrzynki\" w kontekście identyfikacji systemów [1]. Jego prace miały również wpływ na rozwój neurocybernetyki [7] oraz teorii sterowania stochastycznego [8], [10]."}
{"id": "q_389", "question": "Zdobycie przez Rosjan której części Warszawy stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zdobycie przez Rosjan prawobrzeżnej części Warszawy, zwanej Pragą, stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej. Bitwa o Pragę, znana również jako rzeź Pragi, miała miejsce 4 listopada 1794 roku. Wojska rosyjskie pod dowództwem Aleksandra Suworowa zdobyły Pragę, co doprowadziło do upadku powstania. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. \"Przebieg bitwy. Po zwycięstwie Rosji w bitwie pod Maciejowicami i wzięciu do niewoli Tadeusza Kościuszki Rosjanie porzucili myśl o rozłożeniu się na leże zimowe i ruszyli w kierunku Warszawy\" [1].\n2. \"Oblężenie Warszawy – oblężenia miasta podczas insurekcji kościuszkowskiej pomiędzy 13 lipca a 6 września 1794 roku\" [3].\n3. \"Do rosyjskiej klęski przyczyniło się wiele czynników. Igelström wysyłając część podległych sobie wojsk na spotkanie Kościuszki świadomie zredukował rosyjski garnizon Warszawy\" [8].\n4. \"W chwili wybuchu powstania Kościuszko dysponował tylko oddziałami stojącymi w Krakowie i Pińczowie. 1 kwietnia wyruszył naczelnik ze swoim wojskiem w kierunku stolicy\" [9].\n\nZdobycie Pragi było ostatnim znaczącym starciem zbrojnym Insurekcji Kościuszkowskiej, po którym nastąpiła kapitulacja powstańców."}
{"id": "q_391", "question": "Który król powołał w XVI w. Komisję Morską, czyli pierwszy Polski urząd do spraw żeglugi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Komisję Morską, czyli pierwszy polski urząd do spraw żeglugi, powołał w 1568 roku król Zygmunt II August [1]. Była to instytucja centralna, której zadaniem było zarządzanie sprawami morskimi, w tym nadzór nad flotą kaperską oraz ochroną wybrzeża [1][2]. Komisja ta funkcjonowała do śmierci króla w 1572 roku [1]."}
{"id": "q_392", "question": "Jakiej narodowości był Honoriusz Balzac?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Honoriusz Balzac był Francuzem. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Balzac urodził się w Tours we Francji, a także w [6], gdzie wskazano, że jego twórczość, w tym cykl \"Komedia ludzka\", odnosi się do francuskiego społeczeństwa XIX wieku. Dodatkowo w [2] i [3] opisano miejsca związane z jego życiem i twórczością w Paryżu, co potwierdza jego francuską narodowość."}
{"id": "q_394", "question": "W którym roku odbyła się konferencja teherańska?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Konferencja teherańska odbyła się w dniach 28 listopada – 1 grudnia 1943 roku [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. [4] i [8], gdzie wskazano ten sam okres."}
{"id": "q_393", "question": "Który utwór powstał wcześniej: „Dziady” czy „Pan Tadeusz”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że „Dziady” (część II) powstały wcześniej niż „Pan Tadeusz”. \n\nTok rozumowania:\n1. „Dziady” część II zostały napisane w latach 1820–1821 [4].\n2. „Pan Tadeusz” został opublikowany w 1834 roku [7].\n3. Chronologicznie pierwsza część „Dziadów” (część II) jest starsza od „Pana Tadeusza” o około 13 lat.\n\nWniosek: „Dziady” (część II) są utworem wcześniejszym niż „Pan Tadeusz”."}
{"id": "q_395", "question": "W którym roku urodził się prozaik polski Tadeusz Konwicki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prozaik polski Tadeusz Konwicki urodził się w 1926 roku. Informacja ta znajduje się w [1] (\"Tadeusz Konwicki (ur. 22 czerwca 1926 w Nowej Wilejce, zm. 7 stycznia 2015 w Warszawie) – polski prozaik, scenarzysta i reżyser, przedstawiciel polskiej szkoły filmowej.\") oraz w [2] (\"Urodził się 22 czerwca 1926 w Nowej Wilejce, w rodzinie Michała i Jadwigi z domu Kieżun\")."}
{"id": "q_396", "question": "Góry Białe, Góry Zielone – to pasma których amerykańskich gór?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Góry Białe (ang. *White Mountains*) i Góry Zielone (ang. *Green Mountains*) są pasmami górskimi wchodzącymi w skład Appalachów – łańcucha górskiego we wschodniej części Ameryki Północnej, rozciągającego się od Niziny Zatokowej do Nowej Fundlandii [8].  \n\nGóry Białe znajdują się w północnej części Appalachów, na terenie stanów New Hampshire i Maine, z niewielką częścią w Kanadzie (Quebec). Ich najwyższym szczytem jest Mount Washington (1917 m n.p.m.) [1]. Góry Zielone leżą dalej na południe, w stanach Vermont i Massachusetts, a ich przedłużeniem na północ są Monts Sutton w Quebecu. Najwyższe szczyty to m.in. Mount Mansfield (1339 m n.p.m.) i Killington Peak (1292 m n.p.m.) [2].  \n\nOba pasma są częścią Appalachów Północnych, które wraz z Appalachami Południowymi tworzą cały system górski [8]."}
{"id": "q_397", "question": "Przekraczając którą rzekę Cezar wypowiedział następujące słowa: „Kości zostały rzucone”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gajusz Juliusz Cezar wypowiedział słowa „Kości zostały rzucone” („alea iacta est”), przekraczając rzekę Rubikon. Wydarzenie to miało miejsce 10 stycznia 49 p.n.e. i oznaczało rozpoczęcie wojny domowej z Pompejuszem [1][2]. \n\nW [1] opisano, że Cezar przekroczył Rubikon na czele swojej armii, co było jawnym przeciwstawieniem się legalnej władzy Senatu. W [2] przytoczono dokładne słowa Cezara w formie „alea iacta est” oraz wyjaśniono ich znaczenie jako podjęcia nieodwołalnej decyzji. \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Cezar długo rozważał konsekwencje swojego kroku, aż w końcu „pewnym krokiem skierował konia ku rzece wołając «kości zostały rzucone»”. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Cezar wypowiedział te słowa, przekraczając Rubikon."}
{"id": "q_399", "question": "Jaki był tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy to \"Niewolnica Isaura\" (port. \"Escrava Isaura\"). Serial ten opowiada historię Isaury, młodej niewolnicy o jasnym kolorze skóry, która staje się obiektem pożądania dziedzica Leoncio, mimo że sama kocha innego mężczyznę, Tobiasa [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że serial ten odniósł ogromny sukces międzynarodowy, w tym w Chinach i innych krajach bloku wschodniego, a jego główna aktorka, Lucélia Santos, zyskała dużą popularność [4]."}
{"id": "q_398", "question": "Jak nazywa się przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości albo do różnego natężenia światła?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości nazywa się **akomodacją**. Jest to mechanizm dostosowania układu optycznego oka, który umożliwia ostre widzenie obiektów znajdujących się w różnych odległościach. Proces ten polega na zmianie kształtu soczewki oka dzięki mięśniowi rzęskowemu. W przypadku patrzenia na obiekty bliskie mięsień ten się kurczy, powodując zaokrąglenie soczewki, natomiast przy patrzeniu na obiekty dalekie mięsień rozluźnia się, spłaszczając soczewkę [1].  \n\nZ kolei przystosowanie oka do różnego natężenia światła nazywa się **adaptacją**. W ciemnościach oko staje się bardziej wrażliwe na światło dzięki zwiększeniu czułości pręcików, podczas gdy w jasnym świetle dominuje widzenie fotopowe, oparte na czopkach [8]. Dodatkowo, w warunkach zmieniającego się natężenia światła występuje **dostosowanie barwne**, które pozwala utrzymać stałe postrzeganie kolorów obiektów niezależnie od oświetlenia [2].  \n\nPodsumowując:  \n- **Akomodacja** – przystosowanie do odległości.  \n- **Adaptacja** – przystosowanie do natężenia światła.  \n- **Dostosowanie barwne** – utrzymanie stałości kolorów."}
{"id": "q_400", "question": "Która rocznica Powstania Warszawskiego wypadnie w 2024 r.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 2024 roku przypada 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w opisie banknotu kolekcjonerskiego [1], albumu muzycznego *WAWA* [2], a także w kontekście śmierci Barbary Sowy, uczestniczki powstania [3]. Dodatkowo, w [6] wspomniano, że Fundacja przygotowała w 2024 roku trzy czasowe wystawy związane z tą rocznicą."}
{"id": "q_401", "question": "Kto na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29.04.1945 roku przez Adolfa Hitlera został jego następcą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29 kwietnia 1945 roku przez Adolfa Hitlera, jego następcą na stanowisku prezydenta Rzeszy został wielki admirał Karl Dönitz, natomiast na stanowisko kanclerza Rzeszy wyznaczony został Joseph Goebbels [1][2][4][6][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że Dönitz objął urząd prezydenta Rzeszy po śmierci Hitlera, jednak jego „prezydentura” nie miała umocowania prawnego, ponieważ ustawa, na której opierała się nominacja, naruszała konstytucję weimarską [2][4]. Goebbels z kolei formalnie pełnił urząd kanclerza przez około 29 godzin, zanim popełnił samobójstwo 1 maja 1945 roku [3][6]."}
{"id": "q_402", "question": "Który reżyser zadebiutował w kinie wcześniej: Andrzej Wajda czy Krzysztof Zanussi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Andrzej Wajda urodził się w 1926 roku, a Krzysztof Zanussi w 1939 roku, co sugeruje, że Wajda mógł zadebiutować wcześniej ze względu na różnicę wieku. \n\nWajda zadebiutował trzema etiudami szkolnymi w latach 1951–1953 (\"Złym chłopcem\", \"Ceramiką iłżecką\", \"Kiedy ty śpisz\"), jednak żadna z nich nie została zgłoszona do pracy dyplomowej [5]. Jego pierwszy pełnometrażowy film, \"Pokolenie\", powstał w 1954 roku [1]. \n\nZanussi natomiast ukończył studia reżyserskie w 1966 roku i nakręcił osiem etiud w trakcie studiów, z których najważniejsza, \"Śmierć prowincjała\" (1965), zdobyła międzynarodowe nagrody [9]. Jego pierwszy pełnometrażowy film, \"Struktura kryształu\", powstał w 1969 roku [1]. \n\nPodsumowując, Andrzej Wajda zadebiutował w kinie wcześniej niż Krzysztof Zanussi, zarówno jeśli chodzi o etiudy (lata 50. vs. lata 60.), jak i filmy pełnometrażowe (1954 vs. 1969)."}
{"id": "q_403", "question": "Książę Pan to przeciwnik tytułowego bohatera bajki „Rumcajs” czy „Porwanie Baltazara Gąbki”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Książę Pan jest przeciwnikiem tytułowego bohatera bajki „Rumcajs”. Wrogami Rumcajsa byli Książę Pan i Księżna Pani, a wokół tego konfliktu toczyła się fabuła bajki [1]. \n\nW przypadku „Porwania Baltazara Gąbki” głównym antagonistą jest Największy Deszczowiec, który więzi profesora Gąbkę i próbuje wykorzystać jego badania do swoich celów [4][5]. Książę Krak, który pojawia się w tej historii, jest sojusznikiem głównych bohaterów i wysyła wyprawę ratunkową po profesora [4][5]. \n\nPodsumowując:\n- Książę Pan to przeciwnik Rumcajsa [1],\n- Największy Deszczowiec to przeciwnik Baltazara Gąbki [4][5]."}
{"id": "q_404", "question": "Czy turkuć podjadek, owad z rodziny świerszczy, większość życia spędza pod ziemią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Turkuć podjadek nie należy do rodziny świerszczy, lecz turkuciowatych (Gryllotalpidae) [2]. Większość życia spędza pod ziemią, kopiąc rozgałęziające się korytarze, w których nie może się odwrócić – porusza się tylko do przodu lub do tyłu [1]. Samica opiekuje się larwami pod ziemią, a młode samodzielnie kopią kanaliki do głębokości 0,5–1 metra, gdzie zimują [1]. \n\nPodsumowując, turkuć podjadek rzeczywiście większość życia spędza pod ziemią, co jest charakterystyczne dla jego gatunku."}
{"id": "q_405", "question": "Jak nazywa się proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen, nazywa się fotosyntezą. Jest to złożony proces biochemiczny zachodzący w komórkach zawierających chlorofil lub bakteriochlorofil, przy udziale światła. W jego wyniku powstają związki organiczne (np. glukoza) oraz tlen jako produkt uboczny [1]. \n\nFotosynteza składa się z dwóch etapów: fazy jasnej (absorpcja energii świetlnej i wydzielenie tlenu) oraz fazy ciemnej (synteza związków organicznych z wykorzystaniem energii zgromadzonej w fazie jasnej) [1]. Proces ten jest kluczowy dla życia na Ziemi, ponieważ dostarcza energii i materii organicznej dla większości organizmów [2]."}
{"id": "q_406", "question": "Dokończ przysłowie: „i wilk syty, i...”", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przysłowie to brzmi: „i wilk syty, i owca cała”. Jest to polskie przysłowie, które oznacza, że można znaleźć rozwiązanie, które zadowoli obie strony konfliktu, bez szkody dla żadnej z nich. Przysłowie to jest często używane w sytuacjach, gdy trzeba znaleźć kompromis lub rozwiązanie, które będzie korzystne dla wszystkich zaangażowanych stron. \n\nPrzykłady użycia tego przysłowia można znaleźć w [1], gdzie jest ono użyte jako tytuł artykułu, oraz w [2], gdzie jest ono użyte w kontekście historycznym. W [8] również znajduje się odwołanie do tego przysłowia wśród przykładów znanych przysłów polskich. \n\nWarto zauważyć, że przysłowie to jest często używane w kontekście rozwiązywania konfliktów, np. w negocjacjach lub mediacjach, gdzie celem jest znalezienie rozwiązania, które będzie akceptowalne dla obu stron [1]."}
{"id": "q_407", "question": "W którym państwie przyznawany jest medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest polskim odznaczeniem resortowym, nadawanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odznaczenie to zastąpiło wcześniejszą odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” i jest przyznawane osobom lub instytucjom wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego [1]. \n\nMedal ma trzy stopnie (złoty, srebrny, brązowy) i jest nadawany w oparciu o ustawę z dnia 17 czerwca 2005 r. \"o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz o zmianie ustawy o systemie oświaty\" [1]. \n\nPodsumowując, medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest przyznawany w Polsce."}
{"id": "q_409", "question": "Na którym kontynencie żyją jaki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_408", "question": "W którym stanie USA leży Hollywood?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hollywood to nazwa kilku miejscowości w Stanach Zjednoczonych, znajdujących się w różnych stanach. Na podstawie dostępnych informacji można wskazać następujące lokalizacje:\n\n1. **Karolina Południowa** – miasto Hollywood w hrabstwie Charleston [1].  \n2. **Alabama** – miasto Hollywood w hrabstwie Jackson [2].  \n3. **Floryda** – miasto Hollywood w hrabstwie Broward, nad Oceanem Atlantyckim [3].  \n4. **Kalifornia** – dzielnica Los Angeles, znana jako centrum przemysłu filmowego [4].  \n\nDodatkowo, w Kalifornii znajduje się również **West Hollywood** – miasto graniczące z Los Angeles [5] oraz **North Hollywood** – dzielnica Los Angeles [9].  \n\nW zależności od kontekstu, nazwa \"Hollywood\" może odnosić się do różnych miejsc, w tym do słynnej dzielnicy Los Angeles, związanej z przemysłem filmowym."}
{"id": "q_410", "question": "W której dyscyplinie sportu rekordzistą świata był Janusz Sidło?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Janusz Sidło był rekordzistą świata w rzucie oszczepem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- W 1956 roku w Mediolanie Sidło pobił rekord świata, uzyskując wynik 83,66 m [7].  \n- Wcześniej, w 1953 roku, jako pierwszy Europejczyk przekroczył barierę 80 metrów, rzucając oszczepem na odległość 80,15 m [2].  \n\nDodatkowo, w [1] i [10] potwierdzono, że Sidło był rekordzistą świata i Europy w tej dyscyplinie."}
{"id": "q_411", "question": "Jak się nazywa otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa nosi nazwę Biblioteki Narodowej (BN). Została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928, a jej działalność rozpoczęła się 1 marca 1928 [2]. Pierwszym dyrektorem Biblioteki Narodowej został Stefan Demby [2]. \n\nBiblioteka Narodowa jest najważniejszą biblioteką naukową o profilu humanistycznym w Polsce, pełniącą funkcję głównego archiwum piśmiennictwa narodowego oraz krajowego ośrodka informacji bibliograficznej o książce [1]."}
{"id": "q_412", "question": "Eksport to przywóz z zagranicy towarów, kapitału i usług, czy też ich wywóz za granicę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Eksport to wywóz towarów, kapitału i usług za granicę. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Eksport definiowany jest jako sprzedaż towarów lub usług wytwarzanych w danym państwie podmiotom zagranicznym [1].\n2. W kontekście Unii Europejskiej eksportem określa się sprzedaż towarów lub usług poza UE [1].\n3. Eksport kapitału to lokowanie kapitału za granicą w celu uzyskania wyższej stopy zwrotu lub zabezpieczenia przed nadmiernym ryzykiem [5].\n4. W handlu międzynarodowym eksport to jedna z podstawowych form współpracy, obok importu [7].\n\nPrzywóz towarów, kapitału i usług z zagranicy to natomiast import."}
{"id": "q_414", "question": "Ile ramion mają zwykle gwiazdki ze śniegu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zwykle gwiazdki ze śniegu mają sześć ramion. Wynika to z procesu krystalizacji lodu, w którym sześć ramion rośnie w płaszczyźnie horyzontalnej, tworząc symetryczną strukturę. Jak wskazano w [1], \"Większość kryształków śniegu jest płaska i ma po sześć, w przybliżeniu identycznych, ramion\". \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że \"sześć ramion kryształu podróżuje razem, więc natrafia na identyczne warunki i rośnie identycznie\", co potwierdza regularność tej struktury. \n\nIstnieją jednak wyjątki od tej reguły, np. w zależności od warunków atmosferycznych mogą powstawać kryształki o innych kształtach, takich jak igły czy płytki [1]."}
{"id": "q_415", "question": "W którym mieście znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką” (znany również jako „Dama z gronostajem” lub „Portret Cecylii Gallerani”) znajduje się w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Od 29 grudnia 2016 roku obraz należy do Skarbu Państwa [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w latach 2012–2017 obraz był eksponowany na Wawelu, a od maja 2017 do grudnia 2019 w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie. Od 20 grudnia 2019 roku powrócił do Muzeum Książąt Czartoryskich po jego remoncie [6]."}
{"id": "q_413", "question": "Czy kościół prawosławny uznaje tę samą liczbę sakramentów co katolicki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że zarówno Kościół prawosławny, jak i katolicki uznają siedem sakramentów, jednak w prawosławiu nie ma dogmatycznego nakazu uznawania tej konkretnej liczby. \n\nW [1] wskazano, że prawosławie \"uznaje się często obecnie tożsame rozróżnienie siedmiu sakramentów, jakkolwiek nie jest to prawo w sensie dogmatycznym\". Podobnie w [2] stwierdzono, że \"Cerkiew prawosławna uważa się za jedynego „depozytariusza wiary” oraz za jedyny ściśle trzymający się Tradycji Ojców Kościoła\", co sugeruje, że choć liczba sakramentów jest taka sama, to podejście do ich klasyfikacji może być bardziej elastyczne. \n\nW [3] potwierdzono, że \"W Kościele katolickim uznaje się siedem sakramentów\", co jest zgodne z prawosławnym podejściem, ale z zastrzeżeniem różnic w interpretacji ich znaczenia i rangi. \n\nW [6] podkreślono, że obie strony (prawosławie i katolicyzm) rozumieją, że \"to, co Chrystus powierzył Swojemu Kościołowi: wyznanie wiary apostolskiej, uczestnictwo w tych samych sakramentach, przede wszystkim jedyne kapłaństwo sprawujące jedyną ofiarę Chrystusa, sukcesja apostolska biskupów – nie może być uważane za wyłączną własność jednego z naszych Kościołów\", co wskazuje na pewne podobieństwa, ale też na różnice w akcentach. \n\nPodsumowując, oba Kościoły uznają siedem sakramentów, ale w prawosławiu nie ma tak silnego dogmatycznego podkreślenia tej liczby jak w katolicyzmie [1][2][3][6]."}
{"id": "q_416", "question": "Które miasto jest stolicą Demokratycznej Republiki Konga?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Demokratycznej Republiki Konga jest Kinszasa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Kinszasa, Lubumbashi, Mbuji-Mayi, Kisangani, Kananga\" są największymi miastami kraju, a także w [2], gdzie opisano Kinszasę jako \"stolica i największe miasto Demokratycznej Republiki Konga\". Dodatkowo w [3] wskazano, że Kinszasa jest \"miastem na prawach prowincji\", co potwierdza jej status stolicy."}
{"id": "q_417", "question": "W której dziedzinie Nagrodę Nobla dostał Samuel Beckett?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Samuel Beckett otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za rok 1969. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: „Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1969”. Dodatkowo w [7] wymieniono go jako jednego z laureatów literackiej Nagrody Nobla."}
{"id": "q_418", "question": "W którym mieście odbyły się ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie odbyły się w Berlinie w 1936 roku. Były to XI Letnie Igrzyska Olimpijskie (oficjalnie Igrzyska XI Olimpiady) [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że pierwotnie Berlin miał być gospodarzem igrzysk już w 1916 roku, jednak z powodu I wojny światowej zostały one odwołane [4]. Decyzję o przyznaniu Berlina prawa do organizacji igrzysk w 1936 roku podjęto w 1931 roku, mimo protestów związanych z narastającym w Niemczech reżimem nazistowskim [4]."}
{"id": "q_419", "question": "Czy azot wchodzi w skład białek?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, azot wchodzi w skład białek. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Azot jest czwartym co do ilości pierwiastkiem występującym w roślinach i wchodzi w skład aminokwasów budujących białka oraz nukleotydów budujących kwasy nukleinowe [5].\n2. Białka są zbudowane z aminokwasów, które zawierają azot w wiązaniach peptydowych [10].\n3. Głównymi pierwiastkami wchodzącymi w skład białek są C, O, H, N (azot), S, a także P oraz niekiedy kationy metali [10].\n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że kazeina (białko mleka) zawiera azot w wiązaniach estrowych z resztami aminokwasowymi, co potwierdza obecność azotu w strukturze białek. \n\nPodsumowując, azot jest niezbędnym składnikiem białek, zarówno jako element aminokwasów, jak i wiązań peptydowych."}
{"id": "q_421", "question": "Jak miał na imię polski muzyk jazzowy Karolak?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polski muzyk jazzowy, o którym mowa w dokumentach, miał na imię Wojciech. Pełne imię i nazwisko to Wojciech Krzysztof Karolak [1]."}
{"id": "q_420", "question": "Wisła czy Sekwana – która rzeka jest dłuższa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aby porównać długość Wisły i Sekwany, należy przeanalizować informacje zawarte w dokumentach. \n\nZgodnie z [1], długość Wisły wynosi 1022 km. Natomiast w [2] podano, że Sekwana ma długość 774,8 km. \n\nWynika z tego, że **Wisła jest dłuższa od Sekwany o około 247,2 km**. \n\nDodatkowo, w [5] wymieniono najdłuższe rzeki Europy, gdzie Wisła zajmuje 10. miejsce (1047 km), a Sekwana – 12. miejsce (1320 km), co potwierdza, że Wisła jest dłuższa. \n\nPodsumowując, Wisła jest dłuższa od Sekwany, a różnica w długości wynosi około 247,2 km [1][2][5]."}
{"id": "q_422", "question": "Jak nazywa się odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony nazywa się **koniugacją**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Koniugacja (z łac.) – odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, strony, liczby, aspekty i inne kategorie gramatyczne\" [1].  \n- \"Odmiana czasownika […] nazywa się \"verbo\". Występują 3 czasy proste, bezokolicznik i tryby rozkazujący i przypuszczający. Wszystkie czasowniki odmieniają się we wszystkich czasach, osobach i trybach według jednej koniugacji\" [10].  \n\nTermin ten jest używany w wielu językach, w tym w polszczyźnie, gdzie obejmuje również aspekty i inne kategorie gramatyczne [1][10]."}
{"id": "q_423", "question": "Który król nadał prawa miastu o nazwie Kazimierz Dolny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prawa miejskie miastu Kazimierz Dolny nadał Kazimierz III Wielki. Dokument [3] wskazuje, że 27 lutego 1335 roku król Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim. Miasto otrzymało wówczas nazwę \"Civitas Kazimiriensis\". \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Władysław Jagiełło w 1406 roku dokonał lokacji miasta na prawach magdeburskich, co było potwierdzeniem wcześniejszych przywilejów nadanych przez Kazimierza Wielkiego. \n\nWniosek: Prawa miejskie Kazimierzowi Dolnemu nadał Kazimierz III Wielki w 1335 roku [3]."}
{"id": "q_424", "question": "Jak nazywa się gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich nazywa się **ławicą skalną**. Ławica jest wyraźnie oddzielona od góry i dołu równoległymi płaszczyznami i różni się od sąsiednich warstw barwą lub strukturą [1]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano strefę szarogłazową zbudowaną ze skał osadowych i magmowych, gdzie przeważają skały okruchowe (np. łupki, piaskowce), a w [9] wymieniono różne typy skał osadowych, w tym piaskowce i iłowce, które mogą tworzyć wyraźne ławice. \n\nWarto zaznaczyć, że termin ten jest stosowany głównie w geologii skał zwięzłych, ale może dotyczyć również skał luźnych, zwłaszcza w sedymentologii [1]."}
{"id": "q_425", "question": "Jak nazywa się zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych nazywa się lewitacją. W zależności od kontekstu, lewitacja może być rozumiana na kilka sposobów:\n\n1. **Lewitacja w ujęciu technicznym** – to unoszenie się obiektu w wyniku oddziaływania sił równoważących siłę grawitacji, np. poprzez wypór, strumienie gazu, pola magnetyczne lub elektrostatyczne [1]. Przykłady obejmują lewitację aerodynamiczną (np. piłka w strumieniu powietrza) czy magnetyczną (np. poduszka magnetyczna) [1][2].\n\n2. **Lewitacja w parapsychologii** – to rzekome unoszenie się przedmiotów lub osób bez użycia środków fizycznych, uznawane za zjawisko paranormalne, niepotwierdzone naukowo [3].\n\n3. **Lewitacja w chrześcijaństwie** – to dar mistyczny, uznawany za zapowiedź zmartwychwstania ciał, np. chodzenie po wodzie opisane w Ewangeliach [4].\n\nW zależności od kontekstu, termin \"lewitacja\" może odnosić się do różnych zjawisk, od fizycznych (np. lewitacja magnetyczna) po religijne lub pseudonaukowe."}
{"id": "q_426", "question": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną czy spawaną?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną. Została wykonana z prefabrykowanych elementów, które produkowano w Levallois-Perret, a następnie montowano na miejscu w Paryżu [3]. Konstrukcja wieży opiera się na żelazie kujnym (stali zgrzewnej), które charakteryzuje się wystarczającą wytrzymałością na rozciąganie i stosunkowo dobrą odpornością na korozję [1]. W trakcie budowy wykonano około 7 milionów otworów na nity, co świadczy o nitowanej, a nie spawanej konstrukcji [1]. \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że technologia wykonania wież czołgowych (które również projektował Eiffel) opiera się głównie na odlewaniu i spawaniu, ale dawniej na nitowaniu, co wskazuje na historyczne zastosowanie nitowania w konstrukcjach tego typu. \n\nPodsumowując, wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną, a nie spawaną [1][3][7]."}
{"id": "q_427", "question": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana którego minerału?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Kryształ górski ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;κρύσταλλος&lt;/&gt; \"krystallos\" ‘lód’) – bezbarwna, przezroczysta odmiana kwarcu\" [1].  \n- \"Czysty kryształ kwarcu jest przezroczysty i bezbarwny, nazywany jest kryształem górskim\" [3].  \n- \"Krystaliczny ditlenek krzemu minerał występujący w naturze, zwany jest również kryształem górskim\" [10].  \n\nWszystkie te cytowane fragmenty potwierdzają, że kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu."}
{"id": "q_429", "question": "Ile wulkanów wznosiło się na planecie Małego Księcia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_430", "question": "Za którą rzeką i górą rozgrywa się często akcja baśni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_428", "question": "Z którego języka pochodzi nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up” pochodzi z języka angielskiego. Wyrażenie „pick up” oznacza dosłownie „zabrać” lub „podwieźć” [1]. W języku polskim funkcjonuje również spolszczona forma „pikap”, która odnosi się do tego samego typu nadwozia [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych krajach, np. w Stanach Zjednoczonych, samochody z nadwoziem typu pick up mogą być klasyfikowane jako samochody osobowe, jeśli ich masa całkowita nie przekracza określonych limitów (np. 11 700 kg w USA) [1]. W Europie natomiast pick upy o masie powyżej 3500 kg są zwykle uznawane za samochody ciężarowe [1]."}
{"id": "q_431", "question": "W którym roku generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem w 1920 roku. Uroczystość odbyła się 10 lutego 1920 roku w Pucku [1][2][4][6][8]. W tym samym roku Haller również uczestniczył w przejmowaniu Pomorza przez Polskę, co było związane z realizacją postanowień traktatu wersalskiego [4]."}
{"id": "q_432", "question": "Którego króla uwiecznił Jan Matejko na obrazie „Hołd pruski”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na obrazie „Hołd pruski” Jan Matejko uwiecznił króla Zygmunta I Starego. Scena przedstawia moment, gdy Albrecht Hohenzollern składa hołd lenny przed królem Zygmuntem I, co miało miejsce 10 kwietnia 1525 roku w Krakowie [1][3]. \n\nW centrum obrazu znajdują się postacie króla Zygmunta I Starego i klęczącego przed nim Albrechta Hohenzollerna, co jednoznacznie wskazuje na głównego bohatera dzieła [1]. Dodatkowo, w opisie historycznym wydarzenia podkreślono, że hołd został złożony wujowi Zygmunta Starego, co potwierdza identyfikację króla [3]. \n\nWarto również zauważyć, że Matejko sportretował na obrazie wiele postaci historycznych związanych z tym wydarzeniem, w tym m.in. Piotra Opalińskiego, Bartolommeo Berrecci oraz Stańczyka, co dodatkowo podkreśla wagę i szczegółowość przedstawionej sceny [1]."}
{"id": "q_433", "question": "Czy obywatele Polscy wylatujący do państw strefy Schengen muszą odbywać na lotniskach odprawę paszportową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, obywatele Polski wylatujący do państw strefy Schengen nie muszą odbywać odprawy paszportowej na lotniskach. Polska jest częścią strefy Schengen od 21 grudnia 2007 roku, co oznacza, że na granicach wewnętrznych tej strefy nie prowadzi się kontroli paszportowej ani celnej [1][6]. \n\nDodatkowo, od 1 stycznia 2023 roku, w związku z przystąpieniem Chorwacji do strefy Schengen, zniesiono wszystkie kontrole na granicy słoweńsko-chorwackiej, co potwierdza brak konieczności odpraw paszportowych również na tym odcinku [9]. \n\nJednakże, mimo braku obowiązku okazywania paszportu podczas przekraczania granic w strefie Schengen, obowiązuje wymóg posiadania przy sobie dowodu osobistego lub paszportu na wypadek kontroli na terytorium innego państwa strefy [8]. \n\nPodsumowując, obywatele Polski wylatujący do państw strefy Schengen nie muszą odbywać odprawy paszportowej na lotniskach, ale powinni mieć przy sobie ważny dokument tożsamości."}
{"id": "q_434", "question": "Na którym kontynencie występuje puna, wysokogórska formacja roślinna?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Puna, wysokogórska formacja roślinna, występuje na kontynencie południowoamerykańskim, w Andach. Zajmuje ona obszary Peru, Boliwii, Chile i Argentyny, na wysokościach od 3200 do 6600 m n.p.m. [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że puna to strefa wyżyn śródandyjskich oraz jednostka geologiczna występująca w północno-zachodniej części Argentyny, co również wskazuje na Amerykę Południową jako miejsce jej występowania. \n\nPodsumowując, odpowiedź brzmi: puna występuje w Ameryce Południowej."}
{"id": "q_435", "question": "Sekretarz jest ptakiem, ssakiem czy gadem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sekretarz (\"Sagittarius serpentarius\") jest ptakiem drapieżnym, jedynym przedstawicielem rodziny sekretarzy (Sagittariidae). Występuje w Afryce Subsaharyjskiej i preferuje otwarte tereny trawiaste, unikając lasów i gęstych zakrzaczeń [1]. \n\nW dokumentach nie ma informacji sugerujących, że sekretarz mógłby być ssakiem lub gadem. Wszystkie dostępne dane wskazują wyłącznie na jego przynależność do gromady ptaków."}
{"id": "q_437", "question": "Która figura przestrzenna ma więcej wierzchołków: dwunastościan czy dwudziestościan foremny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dwunastościan foremny ma 20 wierzchołków, a dwudziestościan foremny ma 12 wierzchołków. Zatem dwunastościan foremny ma więcej wierzchołków niż dwudziestościan foremny. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Dwunastościan foremny ma 20 wierzchołków [2].  \n- Dwudziestościan foremny ma 12 wierzchołków [1].  \n\nRóżnica w liczbie wierzchołków wynika z kształtu i symetrii tych brył. Dwunastościan foremny składa się z 12 pięciokątów foremnych, a dwudziestościan foremny z 20 trójkątów równobocznych."}
{"id": "q_438", "question": "Jak nazywa się bestsellerowa gra komputerowa studia Mojang?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bestsellerową grą komputerową studia Mojang jest \"Minecraft\". Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Mojang Studios jest odpowiedzialne m.in. za stworzenie \"Minecrafta\".  \n- W [3] opisano \"Minecraft\" jako grę survivalową z otwartym światem, stworzoną przez Markusa Perssona i rozwijaną przez Mojang Studios.  \n- W [6] podkreślono, że \"Minecraft\" (2011) był szczególnym sukcesem szwedzkiego studia, sprzedając się w 20 milionach egzemplarzy w ciągu dwóch lat od premiery.  \n\nDodatkowo w [2] i [9] potwierdzono, że Markus Persson i Jens Bergensten (członkowie Mojang) byli zaangażowani w tworzenie tej gry."}
{"id": "q_439", "question": "Nazwa którego owocu używana jest na określenie bardzo dużego zysku, zarobku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_440", "question": "Na jakim dystansie rozgrywa się najdłuższy bieg sprinterski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najdłuższy bieg sprinterski rozgrywany jest na dystansie **400 metrów**. Jest to najdłuższy dystans spośród biegów krótkich, który na standardowym stadionie stanowi dokładnie jedno okrążenie stadionu po wewnętrznym torze. W hali jest to dystans dwóch okrążeń [1]. \n\nWśród biegów sprinterskich wymienia się również krótsze dystanse, takie jak:\n- 60 metrów (hala) [3],\n- 100 metrów [3],\n- 200 metrów [3],\nale żaden z nich nie jest tak długi jak bieg na 400 metrów. \n\nDodatkowo, w ramach biegów sprinterskich rozgrywane są również sztafety:\n- 4 × 100 metrów [3],\n- 4 × 400 metrów [3],\nale są to konkurencje zespołowe, a nie indywidualne biegi."}
{"id": "q_441", "question": "Jak nazywa się pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy nazywa się czekiem. Czek jest dokumentem wystawionym w ściśle przewidzianej przez prawo czekowe formie, zawierającym polecenie jego wystawcy (trasanta) skierowane do banku (trasata), wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub wymienionej osobie (remitentowi), ze środków, jakimi wystawca dysponuje w tym banku. Polecenie wypłacenia środków musi być bezwarunkowe [1]. \n\nCzek może być wystawiony na określoną osobę (czek imienny) lub na okaziciela, a prawa z niego mogą być przenoszone przez indos [1]. Wystawca czeku (trasant) może być każdą osobą fizyczną lub prawną posiadającą rachunek bankowy, a bank (trasat) nie odpowiada za realizację czeku, jeśli na rachunku wystawcy brak jest środków na wykup czeku w dniu jego realizacji [1]. \n\nCzek jest przede wszystkim środkiem zapłaty, wręczany zamiast pieniądza, np. przy zakupie towarów lub usług [1]. Podstawą prawną funkcjonowania czeków w Polsce jest ustawa Prawo czekowe z 28 kwietnia 1936 r. [1]."}
{"id": "q_442", "question": "Waluty którego z sąsiednich państw używają mieszkańcy Liechtensteinu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mieszkańcy Liechtensteinu używają franka szwajcarskiego (CHF) jako swojej waluty. Wynika to z unii monetarnej ze Szwajcarią, która obowiązuje od 1850 roku. Frank szwajcarski został wprowadzony na terenie Konfederacji Szwajcarskiej i zastąpił lokalne waluty, a od tego czasu jest również oficjalną walutą Liechtensteinu [10]. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że Liechtenstein jest państwem, w którym obowiązuje frank szwajcarski, co jest zgodne z informacjami zawartymi w [10]. \n\nWcześniej, w XIX wieku, walutą księstwa był gulden austriacki, ale od 1850 roku zastąpił go frank szwajcarski [6]. \n\nPodsumowując, mieszkańcy Liechtensteinu używają waluty swojego zachodniego sąsiada – Szwajcarii."}
{"id": "q_443", "question": "W jakim czasie światło przemierza milion kilometrów: w około trzy sekundy, trzy minuty czy trzy godziny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Światło w próżni pokonuje milion kilometrów w około trzy sekundy. Wynika to z faktu, że prędkość światła wynosi około 300 000 kilometrów na sekundę. W związku z tym, aby przebyć odległość 1 000 000 kilometrów, światło potrzebuje około 3,33 sekundy (1 000 000 / 300 000 ≈ 3,33) [1]. \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że fala elektromagnetyczna (w tym światło) rozchodzi się w próżni z prędkością 300 metrów na mikrosekundę (0,000001 sekundy), co oznacza, że w ciągu jednej sekundy przebywa 300 000 metrów, czyli 300 kilometrów. \n\nW [10] również wspomniano, że opóźnienie w przesyłaniu informacji między Ziemią a Marsem wynosi około 3 minuty, co odpowiada odległości od 3 do 20 minut świetlnych, jednak nie dotyczy to bezpośrednio pytania o czas potrzebny na pokonanie 1 000 000 kilometrów."}
{"id": "q_444", "question": "Z ilu przedsionków zbudowane jest serce płazów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Serce płazów zbudowane jest z dwóch przedsionków. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Serce składa się z trzech części: dwóch przedsionków i pojedynczej komory\" [4].  \n- \"U płazów następuje zanik naczyń dwóch pierwszych łuków skrzelowych oraz przerwanie ciągłości aort między naczyniami łuku trzeciego i czwartego. [...] W sercu oprócz dwóch przedsionków z dwoma odrębnymi zastawkami występuje częściowy, a u krokodyli całkowity podział komory\" [5].  \n- \"Serce płazów jest trzydziałowe (dwa przedsionki, komora oraz zatoka żylna)\" [1].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o trójdzielnym sercu płazów, gdzie wymienione są dwa przedsionki obok komory i zatoki żylnej [1]."}
{"id": "q_445", "question": "Jak nazywamy instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie bądź pocieranie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie, nazywane są perkusją. W klasyfikacji praktycznej grupa ta obejmuje membranofony i idiofony uderzane (w tym również potrząsane i skrobane) [1]. \n\nPrzykłady takich instrumentów to m.in. bębenek baskijski (tamburyn), gdzie dźwięk wydobywa się poprzez uderzanie membrany lub potrząsanie całym instrumentem [4], gruchawka (idiofon potrząsany) [5], czy misa dźwiękowa, na której gra się poprzez uderzanie lub pocieranie [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin „perkusja” odnosi się również do sekcji orkiestry zajmowanej przez te instrumenty [1]."}
{"id": "q_446", "question": "Jaką śmiercią zmarła królowa Bona?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Królowa Bona zmarła w wyniku otrucia. W rok po powrocie do księstwa Bari została otruta przez swego zaufanego dworzanina Jana Wawrzyńca Pappacodę. Inicjatorami zabójstwa byli Habsburgowie, którzy mieli zyskać na sfałszowaniu jej testamentu [4]. \n\nDodatkowo, w innym fragmencie wskazano, że Bona była podejrzewana o trucicielstwo wobec innych osób, co może sugerować, że sama padła ofiarą podobnej praktyki [4]."}
{"id": "q_447", "question": "Ile cyfr ma kod pocztowy w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kod pocztowy w Polsce ma format **dd-ddd**, co oznacza, że składa się z **pięciu cyfr**. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy, a pozostałe wskazują na konkretną placówkę pocztową lub obszar doręczeń [1][2]. \n\nPrzykładowo, kod **00-001** przypisany jest dla Urzędu Pocztowego Warszawa 1 [10]. W przypadku skrytek pocztowych lub adresów zbiorczych (np. Poste Restante) stosuje się odrębne kody, również złożone z pięciu cyfr, np. **00-950** dla skrytek w Warszawie 1 [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed reformą w 2013 roku kody były powiązane z obszarami działania placówek pocztowych, ale obecnie są stałe i nie ulegają zmianom w przypadku reorganizacji sieci [1][5]."}
{"id": "q_448", "question": "Kto w Potopie powiedział: „Kończ Waść, wstydu oszczędź”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W powieści \"Potop\" Henryka Sienkiewicza słowa „Kończ waść, wstydu oszczędź” wypowiedział Andrzej Kmicic podczas pojedynku z Michałem Wołodyjowskim. Kmicic, przegrywając starcie i będąc upokarzany przez przeciwnika, prosił Wołodyjowskiego o zakończenie pojedynku, aby uniknąć dalszych upokorzeń, nawet za cenę przegranej [1]. \n\nW scenie tej Kmicic, świadomy swojej przewagi, drwił z Wołodyjowskiego, który dwukrotnie wytrącił mu szablę z ręki. W końcu, gdy Kmicic zrozumiał, że nie ma szans w starciu, poprosił o zakończenie pojedynku, wypowiadając te słowa [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że frazeologizm ten jest często błędnie interpretowany – nie oznacza „przestań się kompromitować”, lecz „oszczędź mi dalszych upokorzeń i pozwól wyjść z honorem z tej sytuacji” [2]."}
{"id": "q_449", "question": "Piosenki którego zespołu znalazły się na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia” znalazły się piosenki szwedzkiego zespołu ABBA. Wszystkie utwory wykorzystane w produkcji zostały wykonane przez obsadę filmu, w tym Meryl Streep, Amandę Seyfried, Pierce’a Brosnana, Stellana Skarsgårda, Colina Firtha, Julie Walters i Christine Baranski [1][2]. \n\nWśród piosenek znalazły się m.in.:\n- „Honey, Honey” [2]\n- „Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)” [2]\n- „Dancing Queen” [2]\n- „Mamma Mia” [2]\n\nŚcieżka dźwiękowa została wydana 8 lipca 2008 i odniosła duży sukces komercyjny, sprzedając się w ponad 5 milionach egzemplarzy na całym świecie [2]."}
{"id": "q_451", "question": "W którym państwie powstał pierwszy dom aukcyjny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_450", "question": "Jaką nazwę nosi krzyżówka polegająca na odgadnięciu nie tylko haseł, ale i miejsc, w których powinny zostać wpisane?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krzyżówka polegająca na odgadnięciu nie tylko haseł, ale i miejsc, w których powinny zostać wpisane, nosi nazwę **jolki**. W tym rodzaju krzyżówki określenia do haseł są wypisane bez podania miejsca wpisywania, najczęściej w kolejności losowej lub rzadziej alfabetycznej. Rozwiązanie polega na samodzielnym odgadnięciu, gdzie należy umieścić poszczególne hasła w diagramie [4]. \n\nPrzykładowo, w jolce z hasłami takimi jak „Achillesa” (PIĘTA), „Damoklesa” (MIECZ), „francuskie” (CIASTO), „losu” (IRONIA) i „cicha” (WODA), gracz musi nie tylko odgadnąć wyrazy, ale także prawidłowo je rozmieścić w diagramie, korzystając np. z ujawnionej litery lub innych wskazówek [4]."}
{"id": "q_453", "question": "Jak nazywa się alfabet dotykowy dla niewidomych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Alfabet dotykowy dla niewidomych nazywa się alfabetem Braille’a. Został on stworzony przez Louisa Braille’a w 1825 roku i umożliwia zapisywanie oraz odczytywanie tekstów osobom niewidomym za pomocą wypukłych kropek uformowanych w jednostki zwane komórkami brajlowskimi [4]. \n\nDodatkowo, w kontekście osób głuchoniewidomych, stosowany jest również alfabet Lorma, który jest systemem punktów, linii i znaków dotykowych umieszczanych na dłoni [1]. Jednak w pytaniu mowa jest o ogólnym alfabecie dotykowym dla niewidomych, którym jest alfabet Braille’a."}
{"id": "q_452", "question": "Jak nazywa się cieśnina, która łączy Morze Czarne z Morzem Marmara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara to Bosfor. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Bosfor (tur. \"Bogaziçi\", \"İstanbul Boğazı\"; <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">Βόσπορος</style>, \"bosporos\" – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji.\"* \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono tę nazwę: *\"Cieśniny są ważnym szlakiem handlowym – jedynym połączeniem Morza Czarnego z Morzem Śródziemnym (poprzez Morze Egejskie). Od XIX wieku były przedmiotem rywalizacji pomiędzy Rosją, Turcją i mocarstwami zachodnimi. Prawo swobodnego przepływu statków handlowych przez cieśniny gwarantuje konwencja z Montreux.\"* \n\nW [2] również wspomniano o Bosforze jako cieśninie łączącej Morze Czarne z morzem Marmara: *\"Znajduje się między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą; przez cieśninę Bosfor (na północy) łączy się z Morzem Czarnym, przez Dardanele (na południowym zachodzie) – z Morzem Egejskim.\"*"}
{"id": "q_454", "question": "Jak nazywa się wielki park w zachodniej części Paryża?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W zachodniej części Paryża znajduje się Lasek Buloński (fr. \"Bois de Boulogne\"), który jest jednym z największych parków miejskich w stolicy Francji. Jego powierzchnia wynosi 846 hektarów, a park położony jest w 16. dzielnicy Paryża [7]. \n\nLasek Buloński powstał na bazie resztek starego lasu dębowego i był początkowo terenem myśliwskim. Współcześnie jest to popularne miejsce rekreacji i wypoczynku dla mieszkańców Paryża [7]."}
{"id": "q_455", "question": "Tenor Placido Domingo to Włoch, Francuz czy Hiszpan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tenor Placido Domingo jest Hiszpanem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Urodził się w Madrycie w Hiszpanii [1].  \n- Jego rodzice byli śpiewakami w zarzuelach (tradycyjnym hiszpańskim gatunku muzycznym) [1].  \n- W 1946 roku wraz z rodzicami przeniósł się do Meksyku, ale zachował hiszpańskie korzenie [1].  \n- W swojej karierze występował w operach włoskich i francuskich, jednak jego pochodzenie jest jednoznacznie hiszpańskie.  \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono go jako przykład tenora spinto, co potwierdza jego związki z hiszpańską tradycją wokalną."}
{"id": "q_457", "question": "Kto napisał powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim napisał Lew Tołstoj. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Anna Karenina (ros. \"Анна Каренина\") – klasyczna powieść psychologiczna rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja\". W [2] również potwierdzono, że film z 2012 roku jest adaptacją \"klasycznej powieści Lwa Tołstoja pod tym samym tytułem\"."}
{"id": "q_456", "question": "Jak nazywa się rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury, nazywa się termistorem. Jest to rezystor półprzewodnikowy o rezystancji zależnej od temperatury w dużo większym stopniu niż w przypadku standardowych oporników [1]. \n\nTermistory dzielą się na dwa typy: \n- NTC (Negative Temperature Coefficient) – o ujemnym współczynniku temperaturowym, gdzie rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury [1], \n- PTC (Positive Temperature Coefficient) – o dodatnim współczynniku temperaturowym, gdzie rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury [1]. \n\nTermistory są wykorzystywane m.in. jako czujniki temperatury, elementy kompensacyjne lub zabezpieczenia przeciwzwarciowe [1]."}
{"id": "q_458", "question": "Boryna brał udział w powstaniu styczniowym czy listopadowym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jan Skorb ps. „Boryna” brał udział w powstaniu listopadowym. W trakcie tego powstania został ranny i trafił do niewoli radzieckiej, z której uciekł [1]. \n\nNie ma informacji o jego udziale w powstaniu styczniowym, natomiast w latach 1942–1943 organizował oddziały partyzanckie na Nowogródczyźnie w ramach Armii Krajowej [1]."}
{"id": "q_459", "question": "Jak nazywa się odmiana rzeczownika przez przypadki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Odmiana rzeczownika przez przypadki nazywa się deklinacją. Termin ten występuje w wielu fragmentach, np.:\n\n- \"Odmianę tę nazywa się deklinacją\" [5].  \n- \"Deklinacja w języku polskim – odmiana rzeczownika, przymiotnika, imiesłowu przymiotnikowego, zaimka rzeczownego, przymiotnego, liczebnego i liczebnika przez przypadki i liczby w języku polskim\" [9].  \n- \"Odmiana przez 6 przypadków, 2 liczby i 3 rodzaje nazywana jest 'deklinacją'\" [10].  \n\nW języku polskim deklinacja obejmuje siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz) [1][9]."}
{"id": "q_460", "question": "Który alfabet został opracowany wcześniej: cyrylica czy grażdanka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cyrylica została opracowana wcześniej niż grażdanka. \n\nTok rozumowania:  \n1. Cyrylica powstała w IX wieku jako alfabet oparty na greckiej majuskule, stworzony przez uczniów św. Cyryla i Metodego [3].  \n2. Grażdanka to zreformowana wersja cyrylicy, wprowadzona w Rosji na początku XVIII wieku za sprawą Piotra Wielkiego [2].  \n3. Wcześniejsze wzmianki o cyrylicy (np. inskrypcje z X–XII wieku) potwierdzają, że była używana przed reformami Piotra I [3].  \n\nCytowania:  \n- „Za najstarszy zabytek cyrylicki uważane są inskrypcje z monasteru w pobliżu wsi Krepcza, datowane na 921 rok” [3].  \n- „Projekt reformy z osobistymi uwagami cara pochodzi z roku 1709” [2].  \n\nWnioski:  \nCyrylica jest starsza, ponieważ jej początki sięgają IX wieku, podczas gdy grażdanka została opracowana dopiero w XVIII wieku."}
{"id": "q_461", "question": "W którym mieście ma siedzibę Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia ma siedzibę w Katowicach. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- \"Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach znajduje się przy placu Wojciecha Kilara 1, w granicach dzielnicy Bogucice\" [1].  \n- \"Od 1 października 2014 NOSPR urzęduje w nowym budynku przy placu Wojciecha Kilara 1 (skrzyżowanie alei Roździeńskiego i ulicy Olimpijskiej), powstałym kosztem 305 mln zł\" [8].  \n- \"W 2004 r. NOSPR odbył trasę „Pociąg do muzyki Kilara”, prezentując muzykę Wojciecha Kilara w miastach, z którymi wiązało się życie kompozytora: we Lwowie, na przejściu granicznym w Medyce, w Rzeszowie, Krakowie, Katowicach i Częstochowie\" [9].  \n\nDodatkowo, w [2] i [7] potwierdzono, że orkiestra została reaktywowana w Katowicach w 1945 roku i funkcjonowała tam do czasu przeniesienia do nowej siedziby w 2014 roku."}
{"id": "q_462", "question": "„Pierwszy”, „drugi” – jaki to rodzaj liczebników?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liczebniki „pierwszy” i „drugi” należą do kategorii liczebników porządkowych. Liczebniki porządkowe wskazują na kolejność w danym szeregu i są tworzone od liczebników głównych za pomocą określonych końcówek, np. „-te” (dla liczb do 19) lub „-ste” (dla liczb od 20) w języku niemieckim [2]. W języku fińskim liczebniki porządkowe tworzy się przez wymianę końcówki „-s” na „-nte-” lub „-nne-” (np. „kolmas” → „kolmannessa”) [3]. W języku rosyjskim liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki, a w zdaniu pełnią rolę przymiotników (np. „pervyj” – pierwszy, „vtoroy” – drugi) [7]. \n\nW języku polskim liczebniki porządkowe również odmieniają się przez przypadki i rodzaje, przy czym „pierwszy” i „drugi” są nieregularne (np. „pierwszy” – mianownik męski, „pierwsza” – żeński, „pierwsze” – nijaki) [4]. W klasyfikacji części mowy liczebniki porządkowe są zaliczane do przymiotników [6]. \n\nPodsumowując, „pierwszy” i „drugi” to liczebniki porządkowe, które w zależności od języka mogą podlegać różnym zasadom odmiany i tworzenia."}
{"id": "q_463", "question": "Jak nazywa się luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób, nazywa się lożą. Loże są małymi, kilku- lub kilkunastoosobowymi pomieszczeniami wyodrębnionymi w teatrach, salach widowiskowych lub na stadionach. Mogą to być półotwarte empory lub ganki [2]. \n\nW teatrach loże często znajdują się na balkonach, zwłaszcza na pierwszym piętrze, i są przeznaczone dla wyższych klas społecznych. Przykładowo, w opisie teatru z XVIII wieku wstęp do loży kosztował 5 szylingów, co było najwyższą ceną, a zasiadała tam głównie arystokracja [9]. \n\nLoże mogą być również umieszczone w poziomie parteru, pod usytuowanymi nad nimi balkonami [3]. W niektórych teatrach loże były wyposażone w dodatkowe udogodnienia, takie jak osobne korytarze czy gabinety do odpoczynku [10]."}
{"id": "q_464", "question": "Jaki park narodowy położony na terytorium USA słynie przede wszystkim z gejzerów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Park Narodowy Yellowstone słynie przede wszystkim z gejzerów. Jest to najstarszy park narodowy na świecie, położony na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho. W parku znajdują się liczne gejzery, w tym Old Faithful, który jest jednym z najpopularniejszych ze względu na regularność wybuchów [1]. Inne znane gejzery w Yellowstone to Giantess, który wyrzuca wodę na wysokość 50-70 metrów [3]. Park Yellowstone jest również znany z innych form aktywności wulkanicznej, takich jak gorące źródła, wulkany błotne i fumarole [1]."}
{"id": "q_465", "question": "Pod jakim pseudonimem występowała na scenie Jadwiga Helena Misel?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jadwiga Helena Misel występowała na scenie pod pseudonimem **Modrzejewska** (czasem zapisywanym jako Modjeska). Pseudonim ten przybrała na początku kariery scenicznej [1]. W późniejszym okresie życia, po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych, używała również imienia **Helena Modjeska** [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w młodości próbowała również innych pseudonimów, takich jak **Sarska**, ale ten nie przyjął się na dłużej [2]."}
{"id": "q_466", "question": "Jakiego narządu dotyczy choroba Hashimoto?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Choroba Hashimoto dotyczy gruczołu tarczowego, znanego również jako tarczyca. Jest to najczęstsza choroba autoimmunologiczna tego narządu, charakteryzująca się rozlanym naciekiem limfocytarnym, zwłóknieniem i atrofią miąższu tarczycy, a także obecnością przeciwciał przeciwko antygenom tarczycowym [1][3][7]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, np. \"Hashimoto zbadał próbki tarczycy czterech kobiet\" [5] oraz \"Choroba do dziś znana jest jako zapalenie tarczycy Hashimoto\" [6]."}
{"id": "q_467", "question": "Czy anakonda jest wężem jadowitym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że anakonda nie jest wężem jadowitym. Anakondy należą do rodziny dusicieli (Boidae), które są wężami niejadowitymi. Ich strategia polowania polega na duszeniu ofiar, a nie na wstrzykiwaniu jadu [1][2][3][5]. \n\nW [7] wskazano, że wszystkie węże mogą być w pewnym stopniu jadowite, jednak anakondy nie posiadają gruczołów jadowych ani zębów jadowych charakterystycznych dla węży jadowitych. Nie ma również informacji o przypadkach śmiertelnych ukąszeń anakond, które mogłyby sugerować obecność jadu. \n\nPodsumowując, anakonda jest wężem niejadowitym, a jej główną metodą polowania jest duszenie ofiar [1][2][3][5]."}
{"id": "q_468", "question": "W którym wieku miała miejsce tzw. katastrofa tunguska w syberyjskiej tajdze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Katastrofa tunguska miała miejsce w XX wieku. Dokładna data to 30 czerwca 1908 roku [1]. Wydarzenie to zostało opisane jako eksplozja asteroidy lub meteoroidu nad syberyjską tajgą, która spowodowała powalenie drzew w promieniu 40 km i była widoczna oraz słyszana w znacznej odległości [1]."}
{"id": "q_470", "question": "Jak nazywała się dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona, nazywała się Sforzowie (wym. \"sfôrca\") [1]. Bona Sforza d’Aragona była córką Giana Galeazza Sforzy i Izabeli Aragońskiej [2]. Jej ojciec należał do linii mediolańskich książąt Sforzów, którzy rządzili Księstwem Mediolanu od XV wieku [1]."}
{"id": "q_469", "question": "Która królowa angielska była ostatnią cesarzową Indii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ostatnią cesarzową Indii była Elżbieta II, która sprawowała ten tytuł w latach 1947–1950. Tytuł cesarzowej Indii został zniesiony w 1950 roku, kiedy Indie stały się republiką. Elżbieta II pozostała jednak królową Indii do 1952 roku, kiedy oficjalnie zrzekła się tego tytułu [9]. \n\nWarto zauważyć, że wcześniej tytuł cesarzowej Indii nosiła Wiktoria, która została mianowana cesarzową w 1876 roku [1]. Jednak po uzyskaniu przez Indie niepodległości w 1947 roku, tytuł ten przeszedł na Elżbietę II, która była wówczas królową Zjednoczonego Królestwa."}
{"id": "q_471", "question": "Jak miał na imię ostatni patriarcha księgi rodzaju, ulubiony syn Jakuba i Racheli?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ostatnim patriarchą Księgi Rodzaju był Beniamin, ulubiony syn Jakuba i Racheli. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Beniamin był najmłodszym synem Jakuba i Racheli, a Jakub nadał mu imię „Beniamin” („syn szczęścia”), zastępując wcześniejsze imię „Benoni” („syn mojej boleści”), które nadała mu umierająca Rachela. Beniamin był szczególnie umiłowany przez Jakuba, co wynikało z faktu, że był jego najmłodszym synem oraz synem ukochanej żony, Racheli [1]."}
{"id": "q_472", "question": "W którym mieście została spalona na stosie Joanna D'Arc?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Joanna D'Arc została spalona na stosie w Rouen. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że egzekucja odbyła się na Starym Rynku w Rouen.  \n- W [6] opisano scenę egzekucji, która miała miejsce na wielkim rynku rybnym w Rouen.  \n- W [7] wskazano, że Filip Burgundzki wydał Joannę Anglikom, którzy spalili ją na stosie w Rouen.  \n- W [8] wymieniono Rouen jako miasto, w którym w 1431 roku doszło do spalenia Joanny D'Arc.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Rouen było miejscem egzekucji, choć bez podania daty."}
{"id": "q_473", "question": "Jak nazywał się polski pilot, który jako pierwszy w roku 1933 przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polskim pilotem, który jako pierwszy w 1933 roku przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa, był Stanisław Skarżyński. Dokonał tego 8 maja 1933 roku na samolocie RWD-5bis, pokonując dystans 3582 km w czasie 20 godzin 30 minut, z czego 17 godzin 15 minut nad oceanem. Ustanowił tym samym międzynarodowy rekord odległości w klasie samolotów turystycznych o masie własnej do 450 kg [3][4]."}
{"id": "q_474", "question": "Częścią którego morza jest Morze Jońskie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Morze Jońskie jest częścią Morza Śródziemnego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Morze Jońskie to \"część Morza Śródziemnego między południowo-zachodnim wybrzeżem Półwyspu Bałkańskiego (Grecja i południowa Albania) a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylią (Włochy)\". \n\nDodatkowo, w [9] wskazano, że Grecja jest oblewana przez Morze Jońskie od zachodu, co potwierdza jego związek z Morzem Śródziemnym."}
{"id": "q_475", "question": "Jaką nazwę nosiła założona w 1882 przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Założona w 1882 roku przez Ludwika Waryńskiego pierwsza polska partia robotnicza nosiła nazwę **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat**. W historiografii bywa również nazywana **I Proletariatem** lub **Wielkim Proletariatem** [1][3][7][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy, np.:\n- **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat** [3][10],\n- **Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat** [1][9],\n- **Proletariat** (skrótowo) [1][7][9].\n\nW pismach partyjnych używano pełnej nazwy, ale w odezwach często stosowano skróty [10]."}
{"id": "q_476", "question": "Cymbergaj to instrument czy gra?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cymbergaj to gra, a nie instrument. Jest to tradycyjna gra zręcznościowa, w której używa się monet i grzebienia lub linijki do odbijania ich na płaskiej powierzchni [1]. Nazwa \"cymbergaj\" pochodzi od wyrażenia z jidysz \"ci mir gaj\", co oznacza \"do mnie idź\" [1]. Gra ta ma różne odmiany, takie jak cymbergaj podstawowy, grzebieniowy, szóstkowy, i jest popularna szczególnie wśród dzieci i młodzieży [1][3][5]. \n\nWarto zauważyć, że cymbergaj jest czasem mylnie utożsamiany z Air Hockeyem, który jest inną grą zręcznościową [2]. Ponadto, w dokumentach nie ma żadnych informacji sugerujących, że cymbergaj jest instrumentem muzycznym. \n\nPodsumowując, cymbergaj to gra, a nie instrument [1][3][5]."}
{"id": "q_477", "question": "Co oznacza łacińska sentencja „per aspera ad astra”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Łacińska sentencja „per aspera ad astra” oznacza „przez trudy do gwiazd” lub „przez ciernie do gwiazd”. Wyraża ideę osiągania wysokich celów poprzez pokonywanie trudności i przeciwności. \n\nW kontekście historycznym i kulturowym sentencja ta pojawia się w różnych dziedzinach, takich jak:\n- Order Trzech Gwiazd (Łotwa) – jako motto orderu [1]\n- South African Air Force – jako motto sił powietrznych [2]\n- Krzyż harcerski – jako dewiza symbolizująca dzielność i stałość w dążeniu do celu [3]\n- Literatura i filozofia – jako motyw w utworach literackich i przysłowiach [7]\n\nSentencja podkreśla wartość wytrwałości i determinacji w osiąganiu ambitnych zamierzeń, co jest widoczne w jej zastosowaniu w różnych kontekstach, takich jak odznaczenia, symbole narodowe czy idee harcerskie."}
{"id": "q_478", "question": "W którym wieku rozwinął się kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm rozwinął się w XX wieku. Termin ten został wprowadzony w 1951 roku przez krytyka Pierre'a Guéguena, choć jego początki sięgają lat powojennych [1]. Taszyzm jest europejskim odpowiednikiem abstrakcyjnego ekspresjonizmu, który również powstał w tym samym okresie [1]. Wcześniejsze próby zastosowania tego terminu (np. przez Félixa Fénéona w 1889 roku) odnosiły się do innych kontekstów artystycznych [1]."}
{"id": "q_480", "question": "W którym mieście Naczelnik Tadeusz Kościuszko proklamował Akt Powstania Narodowego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akt Powstania Narodowego został proklamowany przez Naczelnika Tadeusza Kościuszkę w Krakowie. Wydarzenie to miało miejsce 24 marca 1794 roku na Rynku Głównym w Krakowie, gdzie Kościuszko złożył przysięgę i ogłosił akt powstania [1]. W tym samym dniu został on ogłoszony Najwyższym Naczelnikiem Siły Zbrojnej Narodowej [3]."}
{"id": "q_479", "question": "Na którym oceanie leżą Seszele?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Seszele leżą na Oceanie Indyjskim. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Republika Seszeli to niewielkie państwo wyspiarskie obejmujące ponad 100 wysp Seszeli leżących na Oceanie Indyjskim, na wschód od Afryki i północny wschód od Madagaskaru\" [2].  \n- \"Archipelag leży na Oceanie Indyjskim, na południe od Indii, w połowie drogi pomiędzy Afryką a Indonezją\" [5].  \n- \"Grzbiet Maskareński (ang. 'Mascarene Plateau', 'Seychelles Ridge') – podwodny płaskowyż w Oceanie Indyjskim\" [10].  \n\nDodatkowo, w [1] i [3] wspomniano, że Seszele są położone na Oceanie Indyjskim, w odległości ok. 1600 km od wybrzeży Afryki."}
{"id": "q_481", "question": "Jakim trzyliterowym skrótem określano w PRL stacje benzynowe?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W PRL stacje benzynowe określano trzyliterowym skrótem „SAM”. Skrót ten przetrwał w nazwach niektórych obiektów do dzisiejszych czasów [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że „w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej określano często trzyliterowym skrótem „SAM”, który do dzisiejszych czasów przetrwał w nazwach niektórych obiektów”. \n\nNie ma innych informacji na ten temat w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_483", "question": "Jak nazywa się napój gazowany zawierający chininę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Napój gazowany zawierający chininę nazywa się tonikiem. Jest to bezalkoholowy napój, którego podstawowymi składnikami są woda gazowana, chinina oraz soki owocowe. Tonik charakteryzuje się gorzkawym smakiem [1]. \n\nChinina jest alkaloidem o działaniu przeciwmalarycznym, ale także wykorzystywanym jako dodatek smakowy w napojach. W toniku jej stężenie jest regulowane przepisami, np. w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie nie może przekraczać 83 ppm [2]. \n\nTonik jest często stosowany jako składnik koktajli alkoholowych, szczególnie w połączeniu z ginem (gin z tonikiem) [2][3]."}
{"id": "q_482", "question": "Jak określa się artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze, określa się mianem „marynisty”. Termin ten odnosi się zarówno do twórców literackich, jak i plastycznych, którzy koncentrują się na tematyce morskiej. Przykłady marynistów obejmują poetów (np. John Masefield), pisarzy (Joseph Conrad) oraz malarzy (np. Andries van Eertvelt, James Buttersworth) [1][6][8]. \n\nW malarstwie marynistycznym (zwanym także „marina”) przedstawia się krajobrazy morskie, sceny batalistyczne, porty, wybrzeża oraz żaglowce [2]. W literaturze natomiast motywy morskie mogą obejmować opisy podróży, bitew, czy życia marynarzy [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin „marynista” nie ogranicza się wyłącznie do artystów, ale może również odnosić się do osób zajmujących się tematyką morską w innych dziedzinach, np. w nauce czy historii [1]."}
{"id": "q_485", "question": "Jak brzmi polska nazwa miasta Kaliningrad?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polska nazwa miasta Kaliningrad to „Królewiec”. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że polska nazwa to „Królewiec”, a wariant „Królówgród” był używany do XVI wieku.  \n- W [2] podkreślono, że Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP zaleca używanie nazwy „Królewiec”, a nie „Kaliningrad”.  \n- W [3] również potwierdzono, że miasto nazywa się „Królewiec” (dawniej „Königsberg”, obecnie „Kaliningrad” w języku rosyjskim).  \n- W [4] wspomniano, że Komisja w 2023 roku opublikowała uchwałę, w której zaleca się stosowanie nazwy „Królewiec” w języku polskim.  \n\nDodatkowo w [8] wyjaśniono, że po II wojnie światowej miasto nosiło nazwę „Königsberg”, a w 1946 roku przemianowano je na „Kaliningrad”, jednak polska nazwa pozostaje „Królewiec”."}
{"id": "q_484", "question": "Jak nazywało się dawne urządzenie wojenne służące do miotania kamieni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dawne urządzenia wojenne służące do miotania kamieni nazywały się machinami miotającymi lub katapultami. W zależności od konstrukcji i zastosowania, można wyróżnić następujące typy:\n\n1. **Balista** – machina neurobalistyczna miotająca pociski (kamienie lub belki) po torze płaskim. Wynaleziona przez Greków, wykorzystywała sprężyste ramiona z napinającymi je linami [1].  \n2. **Onager** (skorpion) – katapulta o pojedynczym ramieniu, w której energia pochodziła ze skręconych lin konopnych. Miotano nią kamienne kule, a nazwa pochodziła od podobieństwa do wierzgania dzikiego osła [2][5].  \n3. **Bricoli** (cathapulta) – prosta konstrukcja oparta na sprężystym drzewie lub belce, później zastąpionej metalem. Kamień umieszczano na końcu ramienia i wyrzucano poprzez odciągnięcie i gwałtowne zwolnienie [4].  \n4. **Biffa (blida)** – machina z ruchomym ramieniem, na którego końcu znajdowała się proca. Pocisk umieszczano w koszu procy, a wyrzucenie następowało po zwolnieniu zaczepu [6].  \n\nWszystkie te urządzenia służyły do miotania kamieni na odległość, głównie podczas oblężeń lub walk polowych."}
{"id": "q_487", "question": "„Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” – na cokole którego krakowskiego pomnika wyryto te słowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowa „Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” wyryto na cokole Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie, upamiętniającego bitwę pod Grunwaldem. Pomnik ten został ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego w 1910 roku [1]."}
{"id": "q_486", "question": "Czy Karpaty leżą w całości w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie, Karpaty nie leżą w całości w Polsce. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Karpaty to łańcuch górski ciągnący się przez terytoria ośmiu krajów: Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii [5]. W Polsce znajduje się część Karpat Zachodnich i Wschodnich, w tym m.in. Tatry, Beskidy i Bieszczady [1][2][8]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Karpaty stanowią dział wodny między zlewiskiem Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego, co dodatkowo podkreśla ich transgraniczny charakter [9]."}
{"id": "q_489", "question": "Jak nazywa się przyrząd nawigacyjny służący do mierzenia przebytej przez statek drogi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_490", "question": "Jak miał na imię gdański astronom Heweliusz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gdański astronom Heweliusz miał na imię Jan. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jan Heweliusz,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Johannes Hevelius&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"de\"&gt;Johann Hewelcke&lt;/&gt;\"), [6] (\"Jan Heweliusz (1611–1687), astronom z Gdańska\") oraz [10] (\"Nobilis Ioannes Hevelius Astrologus noster Consul Veteris Civitatis Gedanensis\")."}
{"id": "q_488", "question": "Jak nazywał się niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał w zatoce Montevideo samozatopienia, by uniknąć schwytania przez aliantów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 roku dokonał samozatopienia w zatoce Montevideo, aby uniknąć schwytania przez aliantów, nosił nazwę „Admiral Graf Spee”. Był to krążownik ciężki typu „Deutschland”, nazywany również „pancernikiem kieszonkowym” [9]. \n\nW dniu 17 grudnia 1939 roku, po bitwie u ujścia La Platy, okręt schronił się w neutralnym porcie Montevideo. Jednakże, w obliczu przeważających sił alianckich i braku możliwości ucieczki, dowódca okrętu, komandor Hans Langsdorff, podjął decyzję o samozatopieniu jednostki, aby uniknąć jej przejęcia przez wroga [1][3][9]. \n\nSamozatopienie „Admirala Graf Spee” miało miejsce o godzinie 19.52, po opuszczeniu portu Montevideo. Wrak okrętu spoczął na dnie w odległości 3 mil morskich od brzegu [10]."}
{"id": "q_491", "question": "Kto był wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino był Michaił Kutuzow. Został on wyznaczony na naczelnego dowódcę wojsk rosyjskich 8 sierpnia 1812 roku i przejął dowództwo armii rosyjskiej z rąk ówczesnego ministra wojny Barclaya de Tolly [6]. Kutuzow podjął decyzję o wydaniu bitwy pod Borodino 26 sierpnia, a następnie, po porażce, kontynuował strategię wycofywania się, aby wciągnąć Francuzów w głąb Rosji i osłabić ich siły [6]. Jego decyzja o oddaniu Moskwy bez walki była wówczas krytykowana przez część generalicji, ale ostatecznie przyczyniła się do późniejszych sukcesów Rosjan [6]."}
{"id": "q_492", "question": "Władze którego państwa rezydują w Bejrucie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Władze Libanu rezydują w Bejrucie, który jest stolicą tego państwa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. \"Bejrut ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏بيروت‎&lt;/&gt;, \"Bayrūt\",  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"grc\"&gt;Βηρυτός&lt;/&gt;) – stolica i największe miasto Libanu\" [1].\n\n2. \"Jako stolica, Bejrut jest siedzibą parlamentu libańskiego i rządu ze wszystkimi ministerstwami, ośrodków administracji publicznej, ambasad i konsulatów\" [2].\n\n3. \"Liban jest republiką demokratyczną parlamentarno-gabinetową. Głową państwa jest prezydent wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe\" [6].\n\n4. \"Patriarchowie uniccy są wybierani przez synod biskupów danego patriarchatu, następnie zatwierdzani przez papieża, przed którym składają wyznanie wiary i od którego otrzymują oznakę godności – paliusz. Patriarchowie ustanawiają prawa rządzące patriarchatem, zwołują i prowadzą synody, wyświęcają biskupów i sprawują inne funkcje liturgiczne i organizacyjne, między innymi raz na trzy lata wizytują wszystkie diecezje. Każdy patriarcha utrzymuje stałego przedstawiciela w Rzymie\" [9]."}
{"id": "q_493", "question": "Jaki tytuł nosi w Polsce przewodniczący Sejmu przewodzący obradom?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przewodniczący Sejmu w Polsce nosi tytuł Marszałka Sejmu. Jest on najwyższym przedstawicielem izby niższej parlamentu i kieruje jej pracami, przewodnicząc obradom [7]. Marszałek Sejmu wybierany jest spośród posłów na pierwszym posiedzeniu Sejmu, a jego obowiązki obejmują m.in. reprezentowanie Sejmu na zewnątrz oraz zapewnienie prawidłowego przebiegu obrad [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w historii Polski tytuł ten ewoluował – np. w I Rzeczypospolitej funkcja marszałka sejmowego była czysto honorowa i nie miał on wpływu na przebieg dyskusji [1]. Współcześnie Marszałek Sejmu pełni kluczową rolę w strukturze parlamentu, a jego pozycja jest uregulowana zarówno w Konstytucji, jak i regulaminie Sejmu [7][8]."}
{"id": "q_494", "question": "Czy Islandia należy do NATO?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Islandia należy do NATO. Stała się członkiem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w 1949 roku, jako jeden z krajów założycielskich [1]. W 1951 roku Islandia podpisała porozumienie obronne ze Stanami Zjednoczonymi, a wojska amerykańskie wróciły na wyspę jako Islandzkie Siły Obronne [4]. Mimo że Islandia nie posiada stałej armii, uczestniczy w strukturach NATO, a jej przedstawiciel (osoba cywilna) zasiada w Komitecie Wojskowym NATO [7]. Islandia brała również udział w operacjach NATO, takich jak SFOR w Bośni i Hercegowinie [5] oraz wspierała inwazję na Irak w 2003 roku [10]."}
{"id": "q_495", "question": "Jak nazywa się orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy zazwyczaj o charakterze programowym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy o charakterze programowym nazywa się uwerturą. Wyróżnia się dwa główne rodzaje uwertur:  \n\n1. **Uwertura operowa** – stanowi wstęp do opery, oratorium, baletu lub kantaty, przygotowując słuchaczy na treść dzieła. Może przyjmować formę uwertury włoskiej (szybka-wolna-szybka) lub francuskiej (wolna-szybka) [2].  \n2. **Uwertura koncertowa** – samodzielny utwór orkiestrowy, często o charakterze programowym, niezwiązany z dziełem scenicznym. Powstała w okresie romantyzmu i cechuje się swobodniejszą budową, motorycznością oraz inspiracją muzyką ludową [6].  \n\nPrzykłady uwertur koncertowych obejmują m.in. *Egmont* i *Coriolan* Beethovena, które mimo pierwotnego związku z dramatami, weszły na stałe do repertuaru koncertowego [1]."}
{"id": "q_496", "question": "Jak nazywa się broń biała, nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Broń biała nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz nazywa się bagnetem. Nazwa ta wywodzi się od francuskiego miasta Bayonne, znanego z produkcji wysokiej jakości bagnetów w Europie [1]. Bagnet stanowi przedłużenie lufy karabinu, umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie broni w walce wręcz [1]. W Polsce początkowo nazywany był bajonetem [1]. \n\nPrzykładem współczesnego bagnetu jest M6, używany przez Armię Stanów Zjednoczonych jako akcesorium do karabinu M14 [6]. Bagnet ten, podobnie jak jego poprzedniki (np. M5), łączył funkcje noża bojowego i użytkowego [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że bagnet jest jednym z nielicznych rodzajów broni białej, które pozostały na wyposażeniu wojskowym obok noży bojowych, mimo dominacji broni palnej [3]."}
{"id": "q_497", "question": "Na terenie którego współczesnego państwa leży Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan, leży na terenie współczesnej Białorusi. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że wieś Hruszówka (biał. Грушаўка) położona jest w rejonie lachowickim obwodu brzeskiego Białorusi. Wcześniej, w okresie międzywojennym, miejscowość należała do Polski (województwo nowogródzkie, powiat baranowicki), a po II wojnie światowej weszła w skład ZSRR, by ostatecznie znaleźć się w granicach niepodległej Białorusi od 1991 roku [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że Michał Reytan (albo Rejtan), dziadek Tadeusza Reytana, pochodził z rodziny Reytanów (Rejtanów) herbu Rejtan, a ich majątek znajdował się w Hruszówce. \n\nWniosek: Hruszówka, miejsce urodzenia Rejtana, leży na terenie współczesnej Białorusi [1][2]."}
{"id": "q_498", "question": "Jaką cechą wyglądu zewnętrznego wyróżnia się bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac – wyróżnia się długim nosem, który stanowi dla niego źródło kompleksów. W sztuce opisano go jako \"długonosego Cyrano de Bergeraca\" [1], a w adaptacjach filmowych podkreślano tę cechę wyglądu, np. w \"Roxanne\" (1987) czy \"Cyrano de Bergerac\" (1990) [2]. \n\nDodatkowo, w biografii rzeczywistego Cyrano de Bergeraca, na którym wzorowano postać, również wspomniano o jego wyglądzie, choć nie w tak wyidealizowany sposób jak w dramacie [7]. W adaptacjach teatralnych i filmowych długi nos stał się symbolem zarówno fizycznej, jak i emocjonalnej ułomności bohatera, maskującej jego wewnętrzne piękno i talenty [1][2][7]."}
{"id": "q_499", "question": "W którym mieście znajdowała się największa starożytna biblioteka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Największą starożytną biblioteką była Biblioteka Aleksandryjska, która znajdowała się w Aleksandrii w Egipcie. Została założona w III wieku p.n.e. przez Ptolemeusza I Sotera i funkcjonowała przy Muzeum Aleksandryjskim. Biblioteka ta była najważniejszym ośrodkiem naukowym i kulturalnym starożytnego świata, gromadzącym ogromne zbiory książek i manuskryptów [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w starożytności istniały inne znaczące biblioteki, takie jak Biblioteka Pergamońska w Pergamonie, która była drugą co do wielkości biblioteką starożytną [5]. Jednak to Biblioteka Aleksandryjska uznawana jest za największą i najbardziej wpływową w tamtym okresie."}
{"id": "q_500", "question": "Jak nazywa się bóstwo słowiańskie o czterech twarzach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bóstwo słowiańskie o czterech twarzach nazywa się Światowit. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano Światowita jako bóstwo o czterech twarzach, oraz w [7], gdzie potwierdzono, że Światowit (czczony w Arkonie) miał cztery głowy. Dodatkowo w [8] wskazano, że posąg z Zbrucza, często mylnie utożsamiany ze Światowidem, również przedstawia cztery głowy, ale nie jest tożsamy z kultem Światowita. \n\nCytowania:\n- \"Wśród czczonych bóstw znajdował się Światowit – bóstwo o czterech twarzach\" [1]\n- \"Wedle opisów średniowiecznych kronikarzy posąg przedstawiający tego boga posiadał cztery głowy\" [7]"}
{"id": "q_502", "question": "Jak nazywała się seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne nosiła nazwę Sojuz. Statki te były wykorzystywane m.in. do obsługi stacji Salut i Mir, a później również Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Sojuzy były wielomiejscowymi pojazdami kosmicznymi, zdolnymi do manewrowania i łączenia się z innymi obiektami w przestrzeni kosmicznej [1]. \n\nNazwa \"Sojuz\" była również używana dla rakiet nośnych, które wynosiły te statki na orbitę [1]. W późniejszych latach program Sojuz rozwinął się w serię cywilnych i wojskowych pojazdów, wykorzystywanych głównie wspólnie ze stacjami kosmicznymi [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Sojuzy były następcami wcześniejszych serii statków kosmicznych, takich jak Wostok i Woschod [8][10]."}
{"id": "q_501", "question": "Z czego sporządza się pikle?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pikle to marynowane warzywa, które mogą być przygotowywane z różnych składników w zależności od regionu i tradycji kulinarnych. Na podstawie analizy dokumentów, pikle mogą być sporządzane z następujących warzyw i owoców:\n\n1. **Ogórki** – są podstawowym składnikiem pikli w wielu regionach, często w połączeniu z innymi warzywami. W Polsce pikle mogą być robione z samych mocno dojrzałych ogórków, odskórowanych i pokrojonych w połówki lub ćwiartki [1].  \n2. **Marchew** – często występuje w mieszankach piklowych, np. w polskich piklach [1] oraz w brytyjskiej wersji Branston Pickle [3].  \n3. **Dynia** – wymieniana jako składnik polskich pikli [1].  \n4. **Cebula** – dodawana do pikli w różnych kuchniach, np. w polskich [1] oraz w brytyjskiej Branston Pickle [3].  \n5. **Zielone pomidory** – używane w polskich piklach [1].  \n6. **Biała rzepa** – wymieniana jako składnik pikli w kuchni arabskiej [2].  \n7. **Limonek** – dodawany do pikli w kuchni arabskiej [2].  \n8. **Inne warzywa** – w brytyjskiej wersji Branston Pickle używa się także brukwi, korniszonów, kalafiora i kabaczków [3].  \n\nPikle mogą być marynowane w zalewie na bazie octu, wody, cukru i przypraw, takich jak gorczyca [1]. W kuchni japońskiej (tsukemono) marynuje się również rzepę, rzodkiew japońską (daikon) czy morele japońskie (umeboshi) [6].  \n\nPodsumowując, składniki pikli są zróżnicowane i zależą od tradycji kulinarnych danego regionu."}
{"id": "q_503", "question": "Jak nazywa się pierwsza dama opery grająca główne role?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwsza dama opery grająca główne role nazywa się primadonna. Termin ten pochodzi od włoskiego \"prima donna\" i oznacza główną śpiewaczkę operową, zwykle sopran. W języku polskim słowo to ma jednak często konotację negatywną, kojarząc się z kapryśnością i egoizmem [1]. \n\nPrzykłady znanych primadonn można znaleźć w historii opery, np. Leontyne Price, która zyskała sławę jako pierwsza Afroamerykanka regularnie grająca główne role w Metropolitan Opera [9]. Inne przykłady to Gundula Janowitz, znana z ról w operach Mozarta i Straussa [7], czy Maria Callas, której nagrania \"Madame Butterfly\" są wysoko cenione [5]. \n\nWarto jednak pamiętać, że termin \"primadonna\" bywa używany również w szerszym kontekście, np. w musicalach (np. Carlotta w \"Upiorze w Operze\" [2]) lub w odniesieniu do osób o wybujałym ego, niekoniecznie związanych z operą [1]."}
{"id": "q_504", "question": "W którym mieście ma siedzibę parlament Szwajcarii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Parlament Szwajcarii, zwany Zgromadzeniem Federalnym, ma siedzibę w Bernie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Siedziba parlamentu mieści się w Bernie\". Potwierdza to również [2], wskazując, że Bundeshaus w Bernie jest siedzibą dwuizbowego parlamentu Szwajcarii (Rady Narodowej i Rady Kantonów). \n\nDodatkowo, w [9] podkreślono, że Berno jest \"de facto\" stolicą Szwajcarii i siedzibą rządu (niem. *Bundesstadt*), co obejmuje również parlament. \n\nCytowania:\n- \"Siedziba parlamentu mieści się w Bernie\" [1]\n- \"Bundeshaus – budynek w centrum Berna [...] jest m.in. siedzibą dwuizbowego parlamentu Szwajcarii\" [2]\n- \"Berno [...] – *de facto* stolica oraz [...] siedziba rządu\" [9]"}
{"id": "q_505", "question": "Który z filozofów był twórcą „atomizmu”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Twórcą atomizmu był Leukippos z Miletu. Jego teoria zakładała, że materia składa się z małych, niepodzielnych i niezmiennych cząstek (atomów), otoczonych próżnią, które różnią się między sobą kształtem, położeniem i porządkiem [1]. Leukippos uznawany jest za pierwszego deterministę, głoszącego, że „nic nie dzieje się bez przyczyny, lecz wszystko z jakiejś racji i konieczności” [1]. Jego uczeń, Demokryt z Abdery, rozwinął tę teorię, tworząc pierwszy dojrzały system filozofii materialistycznej, w którym atomy różniące się kształtem łączyły się w różnych proporcjach, tworząc różnorodność rzeczy [9]."}
{"id": "q_506", "question": "Co miał przynieść Herakles z ogrodu Hesperyd?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Herakles miał przynieść złote jabłka z ogrodu Hesperyd. Było to jedenaste zadanie herosa, a jabłka te były darem ślubnym dla Hery od Gai, strzeżonym przez nimfy Hesperyd oraz stugłowego smoka Ladona [1][2][3][9]. \n\nW innej wersji mitu Herakles nie wykonał zadania osobiście, lecz polecił to Atlasowi, który zerwał dla niego owoce [9]."}
{"id": "q_507", "question": "Jak nazywa się stolica Etiopii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Etiopii jest Addis Abeba. Informacja ta znajduje się w [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] i [9]. Na przykład w [1] podano: *\"Addis Abeba ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"am\"&gt;አዲስ አበባ&lt;/&gt;, „Nowy Kwiat”) – największe miasto i stolica Etiopii\"*."}
{"id": "q_508", "question": "Jak nazywa się śródziemnomorska bylina lecznicza o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Śródziemnomorską byliną leczniczą o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać, jest mandragora lekarska (\"Mandragora officinarum\"). Jej korzeń, zwany alrauną, był uważany za środek magiczny ze względu na podobieństwo do sylwetki człowieka [1]. Roślina ta występuje w basenie Morza Śródziemnego i jest trująca, zawierając m.in. atropinę i alkaloidy z grupy tropanowych [6]. \n\nW średniowieczu i później mandragora była wykorzystywana w medycynie i obrosła licznymi mitami, a jej korzeń uważano za symbol obłędu, czarów, proroctwa, tajemnicy, senności, żądzy, miłości i głupoty [1]. Wierzono, że kształt korzenia wskazuje na zdolność do leczenia odpowiednich narządów ludzkich lub wywoływania uczuć miłosnych [1]. \n\nMandragora lekarska jest również wspomniana w literaturze i filmografii, m.in. w dziełach Williama Szekspira i Johna Keatsa [6]."}
{"id": "q_509", "question": "Jak nazywał się papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku, nazywał się Grzegorz I Wielki. Jego imię zostało utrwalone w historii muzyki i liturgii, ponieważ przypisano mu uporządkowanie i usystematyzowanie śpiewu liturgicznego, znanego później jako chorał gregoriański [1]. Według tradycji Grzegorz zebrał i usystematyzował istniejące już w obiegu liturgicznym melodie chorałowe, które zyskały nazwę \"Antiphonarius\" (Antyfonarz) [2]. \n\nChorał gregoriański, ukształtowany w początku VIII wieku, zawdzięcza swoją nazwę właśnie Grzegorzowi I, choć współcześnie kwestionuje się jego bezpośredni udział w reformie śpiewu rzymskiego [1]. Niemniej jednak tradycja kościelna przypisuje mu kluczową rolę w kodyfikacji muzyki liturgicznej."}
{"id": "q_510", "question": "W którym mieście rozgrywa się akcja komedii romantycznej „Notting Hill”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akcja komedii romantycznej „Notting Hill” rozgrywa się w Londynie, w dzielnicy Notting Hill. Informacja ta znajduje się w opisie fabuły filmu: „William Thacker (Hugh Grant) jest właścicielem kiepsko prosperującej niszowej księgarni w londyńskiej dzielnicy Notting Hill” [1]. Dodatkowo, w innym fragmencie potwierdzono, że Notting Hill to dzielnica Londynu: „Notting Hill – dzielnica Londynu, leżąca w gminie Royal Borough of Kensington and Chelsea” [2]."}
{"id": "q_511", "question": "Jak nazywa się dział mechaniki, badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dział mechaniki, badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił, nazywa się dynamiką. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Dynamika (z gr. 'δύναμις, dýnamis' 'siła; władza') – dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił\" [1].  \n- \"Dynamika – bada ruch ciał materialnych jako efekt działających na nie sił\" [4].  \n- \"Mechanika klasyczna opisująca ruch i wpływ oddziaływań na ruch ciał to dynamika\" [2].  \n\nDynamika jest więc głównym działem mechaniki zajmującym się analizą ruchu wywołanego przez siły."}
{"id": "q_512", "question": "Jaki polski tytuł nosi ostatnia księga Pięcioksięgu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ostatnia księga Pięcioksięgu nosi tytuł \"Księga Powtórzonego Prawa\" (hebrajski: דברים, \"Dwarim\", słowa; grecki: \"Δευτερονόμιον\", Powtórzone Prawo; łaciński: \"Deuteronomium\") [1]. W polskich przekładach używa się zarówno nazwy \"Księga Powtórzonego Prawa\", jak i skróconej formy \"Powtórzonego Prawa\" [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w tradycji żydowskiej księga ta jest nazywana \"Dwarim\" (Słowa), co odnosi się do mów Mojżesza zawartych w tej księdze [1]."}
{"id": "q_514", "question": "W którym państwie powstała w 1831 r. formacja wojskowa zwana Legią Cudzoziemską?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Legia Cudzoziemska została utworzona 10 marca 1831 roku we Francji jako wojsko najemne, wykorzystywane głównie do podbojów kolonialnych i utrzymania w ryzach ludności francuskiego imperium kolonialnego [1]. \n\nW późniejszych latach powstały również podobne formacje w innych państwach, np. Hiszpańska Legia Cudzoziemska w 1920 roku [4], jednak pytanie dotyczyło roku 1831, dlatego odpowiedź wskazuje na Francję."}
{"id": "q_513", "question": "Jak nazywał się szef rządu szwedzkiego zamordowany w lutym 1986 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Szefem rządu szwedzkiego zamordowanym w lutym 1986 roku był Olof Palme. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [2], [3] oraz [5]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że „w lutym 1986 r., wraz z zabójstwem Olofa Palmego przez nieznanego zamachowca, premierem został pragmatyk Ingvar Carlsson”. W [2] podano natomiast dokładną datę i okoliczności śmierci: „Olof Palme został śmiertelnie postrzelony 28 lutego 1986 w centrum Sztokholmu o godzinie 23:21”. \n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że Olof Palme pełnił funkcję premiera Szwecji w latach 1969–1976 oraz 1982–1986 i zginął w trakcie urzędowania."}
{"id": "q_516", "question": "Podaj polski tytuł filmu z serii o Jamesie Bondzie, w którym wystąpiła Madonna.", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Madonna wystąpiła w filmie z serii o Jamesie Bondzie zatytułowanym \"Śmierć nadejdzie jutro\" (\"Die Another Day\") [4]. Wcieliła się w epizodyczną rolę Verity, instruktorki szermierki o homoseksualnych skłonnościach [4]. Ponadto nagrała tytułowy utwór „Die Another Day” do tego filmu, który został nominowany do Złotego Globu [4]."}
{"id": "q_515", "question": "Czy Ignacy Paderewski – wybitny polityk i wirtuoz fortepianu – skomponował chociaż jedną operę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Ignacy Paderewski skomponował jedną operę. Była to \"Manru\", napisana do libretta na podstawie powieści \"Chata za wsią\" Józefa Ignacego Kraszewskiego. Prapremiera odbyła się w Dreźnie 29 maja 1901 roku, a następnie opera została wystawiona we Lwowie i w Metropolitan Opera w Nowym Jorku w 1902 roku. \"Manru\" pozostaje do dziś jedyną polską operą, która kiedykolwiek została wystawiona w Metropolitan Opera [1][3][6]. \n\nWarto dodać, że \"Manru\" jest uznawana za pierwszą polską operę nowoczesną, a jej muzyka skupia się głównie na partiach wokalnych [3]. Opera ta, choć początkowo cieszyła się uznaniem, otrzymała zaledwie 9 przedstawień w Metropolitan Opera i nigdy nie została wznowiona w tej instytucji [6]."}
{"id": "q_517", "question": "Krew w sercu przetłaczana jest z przedsionków do komór czy odwrotnie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krew w sercu jest przetłaczana z przedsionków do komór. Proces ten jest kontrolowany przez zastawki przedsionkowo-komorowe, które zapobiegają cofaniu się krwi. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. \"Otrzymuje ona krew z żyły lub zatoki żylnej i przepompowuje ją dalej, do komory serca\" [1].\n2. \"Przedsionki otwierają się do komór przez zastawki przedsionkowo-komorowe\" [5].\n3. \"Z przedsionka prawego, przez zastawkę trójdzielną, krew przepływa do komory prawej\" [7].\n\nDodatkowo, w [2] i [3] opisano cykl pracy serca, w którym krew napływa z przedsionków do komór podczas rozkurczu, a następnie jest wypompowywana z komór podczas skurczu. \n\nZatem kierunek przepływu krwi w sercu jest jednoznacznie określony jako przedsionki → komory."}
{"id": "q_518", "question": "Jak nazywał się plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy, targi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy i targi, nazywał się **forum**. Był to centralny punkt życia publicznego, gdzie koncentrowały się funkcje polityczne, religijne i handlowe.  \n\nForum było prostokątnym placem, często otoczonym kolumnadami i budynkami publicznymi, takimi jak świątynie, bazyliki czy mównice (rostra). Na forum odbywały się zgromadzenia ludowe (comitia), sądy, a także targi, co czyniło je sercem życia społecznego i gospodarczego miasta [1][3][9].  \n\nW Rzymie najważniejszym forum było **Forum Romanum**, które z czasem zostało rozbudowane o dodatkowe fora cesarskie, takie jak Forum Trajana czy Forum Augusta [9]."}
{"id": "q_519", "question": "Adam Cisowski to postać z której powieści Kornela Makuszyńskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Adam Cisowski to postać z powieści Kornela Makuszyńskiego pt. *Szatan z siódmej klasy*. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [3]. \n\nW [1] opisano Adama Cisowskiego jako głównego bohatera powieści *Szatan z siódmej klasy*, podając szczegółowe informacje o jego wyglądzie, charakterze i roli w fabule. W [2] i [3] również wskazano, że Adam Cisowski jest głównym bohaterem tej powieści, a także opisano jej fabułę i kontekst historyczny. \n\nDodatkowo w [4] i [7] potwierdzono, że postać Adama Cisowskiego pojawia się w filmowych adaptacjach *Szatana z siódmej klasy*, co również wskazuje na jej literackie pochodzenie z tej właśnie powieści."}
{"id": "q_520", "question": "Która duża europejska wyspa jest nazywana szmaragdową albo zieloną?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że nazwą \"szmaragdowa\" lub \"zielona\" określa się wyspę São Miguel, która jest największą wyspą archipelagu Azorów. Nazwa ta pochodzi od bujnej roślinności, która pokrywa wyspę, nadając jej charakterystyczny zielony kolor. W [1] znajduje się bezpośrednie odniesienie do tej nazwy: *\"São Miguel (wym. []) – portugalska wyspa wulkaniczna w archipelagu Azorów (zaliczanym do Makaronezji), zwana także \"Zieloną Wyspą\".* \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że nazwa \"Wyspy Szczęśliwe\" była czasem metaforycznie nadawana innym wyspom, w tym egzotycznym, ale nie ma tam bezpośredniego odniesienia do São Miguel jako \"szmaragdowej\". \n\nW przypadku innych dużych wysp europejskich, takich jak Sycylia czy Irlandia, nie znaleziono podobnych określeń w podanych materiałach."}
{"id": "q_521", "question": "Bretania to region leżący we Francji czy Wielkiej Brytanii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bretania to region leżący we Francji. Jest to kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodniej Francji, na Półwyspie Bretońskim, nad Oceanem Atlantyckim. Stolicą i największym miastem jest Rennes [1]. Współcześnie kraina podzielona jest na pięć departamentów: Côtes-d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine i Morbihan (wszystkie w regionie administracyjnym Bretania) oraz Loara Atlantycka (w regionie Kraj Loary) [2]. \n\nWielka Brytania to natomiast państwo wyspiarskie w Europie Zachodniej, obejmujące wyspy Wielka Brytania (na której leżą Anglia, Walia i Szkocja) oraz Irlandia Północna [5]. \n\nPodsumowując, Bretania leży we Francji, a nie w Wielkiej Brytanii."}
{"id": "q_522", "question": "Czy Ernest Hemingway otrzymał literacką nagrodę Nobla?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Ernest Hemingway otrzymał literacką Nagrodę Nobla w 1954 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wspomniano, że Hemingway został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury rok później po otrzymaniu Nagrody Pulitzera.  \n- W [2] podano, że w październiku 1954 roku Hemingway otrzymał Nagrodę Nobla, ale z powodu doznanych ran zdecydował się nie lecieć do Sztokholmu po odbiór.  \n- W [3] wymieniono go jako jednego z członków „straconego pokolenia”, który otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.  \n- W [4] wskazano, że „Stary człowiek i morze” przyczynił się do przyznania Hemingwayowi Nagrody Nobla w 1954 roku.  \n\nDodatkowo w [8] porównano styl Hemingwaya do twórczości Williama Faulknera, również laureata Nagrody Nobla."}
{"id": "q_523", "question": "Czy prezydent Franklin Delano Roosevelt uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 r.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prezydent Franklin Delano Roosevelt nie uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 roku, ponieważ zmarł 12 kwietnia 1945 roku. W konferencji wziął udział jego następca, Harry Truman, który został zaprzysiężony na prezydenta po śmierci Roosevelta [1][7]. \n\nW konferencji poczdamskiej uczestniczyli: \n- Harry Truman (prezydent USA), \n- Winston Churchill (premier Wielkiej Brytanii, zastąpiony później przez Clementa Attlee), \n- Józef Stalin (przywódca ZSRR) [1]. \n\nRoosevelt brał natomiast udział w poprzednich konferencjach wielkiej trójki, takich jak konferencja teherańska (1943) i jałtańska (luty 1945) [2][8]."}
{"id": "q_525", "question": "Z jakiej dynastii wywodził się Zygmunt Stary?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zygmunt Stary wywodził się z dynastii Jagiellonów. Był synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, a także ojcem Zygmunta II Augusta, ostatniego męskiego przedstawiciela tej dynastii [1]."}
{"id": "q_524", "question": "Jak nazywa się wywiewanie przez wiatr z podłoża (głównie na pustyniach) piasku i pyłu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wywiewanie przez wiatr piasku i pyłu z podłoża, głównie na pustyniach, nazywa się deflacją. Jest to proces eoliczny polegający na usuwaniu drobnego materiału skalnego (piasku lub pyłu) przez wiatr, co prowadzi do obniżenia powierzchni terenu i tworzenia charakterystycznych form, takich jak misy deflacyjne, ostańce deflacyjne czy bruk deflacyjny [1]. Deflacja jest jednym z kluczowych procesów kształtujących rzeźbę pustyń i innych obszarów, gdzie występuje luźny, suchy materiał podatny na transport przez wiatr [6]."}
{"id": "q_527", "question": "Który kompozytor francuski stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kompozytorem francuskim, który stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”, jest Georges Bizet. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono „Poławiacze pereł” jako jedną z oper Bizeta, oraz w [3], gdzie „Carmen” jest opisana jako dzieło Bizeta z librettem Henriego Meilhaca i Ludovica Halévy'ego. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Bizet jest twórcą obu tych oper, wymieniając je wśród jego najważniejszych dzieł."}
{"id": "q_528", "question": "Na którym zwierzęciu nie należy dzielić skóry?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_526", "question": "Czy cedry to drzewa iglaste?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, cedry to drzewa iglaste. Wskazują na to następujące informacje zawarte w dokumentach:\n\n1. Cedr (\"Cedrus\" Trew) to rodzaj długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych, które są drzewami iglastymi [1].  \n2. Drewno cedru jest klasyfikowane jako drewno iglaste, podobnie jak drewno innych drzew iglastych, takich jak sosna czy świerk [8].  \n3. Cedr atlaski (\"Cedrus atlantica\") również należy do rodziny sosnowatych, co potwierdza jego przynależność do grupy drzew iglastych [10].  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że cedr jest jednym z nielicznych drzew iglastych występujących w parku, co również potwierdza jego przynależność do tej grupy."}
{"id": "q_530", "question": "Kto sparodiował powieść Heleny Mniszkówny „Trędowata” w utworze „Na ustach grzechu”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Powieść Heleny Mniszkówny „Trędowata” została sparodiowana przez Magdalenę Samozwaniec w utworze „Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich” (Kraków 1922) [1]. \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że „Na ustach grzechu” było pierwszym sukcesem literackim Samozwaniec, choć wskazano również, że mogła napisać tę parodię wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. \n\nW [1] wymieniono również Tadeusza Dołęgę-Mostowicza, który ironicznie odniósł się do „Trędowatej” w swojej powieści „Kariera Nikodema Dyzmy” (1932), jednak nie był to bezpośredni pastisz czy parodia."}
{"id": "q_529", "question": "Który film Chaplina był satyrą na rządy Hitlera?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Filmem Chaplina, który był satyrą na rządy Hitlera, jest \"Dyktator\" (\"The Great Dictator\") z 1940 roku. W filmie tym Chaplin wcielił się w postać Adenoida Hynkela, dyktatora fikcyjnego państwa Tomanii, który był parodią Adolfa Hitlera. Fabuła przedstawiała próby Hynkela zawładnięcia światem oraz represje wobec Żydów, co było bezpośrednim nawiązaniem do polityki nazistowskiej. Chaplin przyznał później, że nie zrobiłby tego filmu, gdyby wiedział o okrucieństwach niemieckich obozów koncentracyjnych [1]. \n\nDodatkowo, w 1934 roku Chaplin zauważył podobieństwo swojego wizerunku (trampa) do Hitlera, co stało się inspiracją dla filmu. Sam Chaplin urodził się w tym samym roku co Hitler i był starszy tylko o cztery dni [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że \"Dyktator\" był pierwszym filmem dźwiękowym Chaplina, w którym przemówił, co dodatkowo podkreślało jego zaangażowanie w krytykę nazizmu [3]."}
{"id": "q_531", "question": "Jak nazywała się do 1946 roku Armia Radziecka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Armia Radziecka przed 1946 rokiem nazywała się Robotniczo-Chłopską Armią Czerwoną (RKKA). Nazwa ta została wprowadzona w 1946 roku, zastępując poprzednią formę [1]. Wcześniej, od 1918 do 1946 roku, siły zbrojne ZSRR funkcjonowały pod nazwą Armii Czerwonej [2]."}
{"id": "q_533", "question": "Jak nazywał się wielki niemiecki polityk, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–63, zwolennik jej integracji z Europą Zachodnią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielkim niemieckim politykiem, kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–1963, zwolennikiem integracji z Europą Zachodnią był Konrad Adenauer. Jego rządy charakteryzowały się m.in. poparciem dla planu Marshalla, członkostwem w EWG i NATO [1]. Adenauer był również zaangażowany w proces odbudowy gospodarczej Niemiec po II wojnie światowej [1]."}
{"id": "q_532", "question": "Kto wymyślił i stworzył Muppety?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muppety zostały wymyślone i stworzone przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona. Po raz pierwszy lalki teatralne zwane muppetami pojawiły się w 1955 roku w serii krótkich skeczy \"Sam and Friends\" na kanale WRC-TV [1]. W 1958 Henson założył przedsiębiorstwo Muppets, Inc. z myślą o rozwoju franczyzy [1]. \n\nJim Henson był również twórcą takich programów telewizyjnych jak \"Muppet Show\" i \"Ulica Sezamkowa\" [4]. Jego ulubionym muppetem była żaba Kermit, którą osobiście animował i której użyczał głosu [4]. \n\nWspółtwórczynią Muppetów była również Jane Henson (z domu Nebel), żona Jima Hensona, która uczestniczyła w tworzeniu programu \"Sam and Friends\" [10]."}
{"id": "q_535", "question": "Ile wynosi dziesięć do potęgi drugiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dziesięć do potęgi drugiej wynosi 100. Wynika to z faktu, że potęgowanie to wielokrotne mnożenie elementu przez siebie, a w tym przypadku mamy do czynienia z potęgowaniem liczby 10 przez 2. Zgodnie z definicją potęgowania, potęga zwykle zapisuje się, pisząc wykładnik po prawej stronie podstawy w indeksie górnym, czyli w tym przypadku: 10² = 100 [4]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że 10 jest podstawą najczęściej stosowanego systemu pozycyjnego – dziesiętnego, co potwierdza, że dziesięć do potęgi drugiej to 100."}
{"id": "q_534", "question": "Jak nazywamy współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron nazywamy mutualizmem. Jest to forma symbiozy, w której obie strony odnoszą korzyści, np. grzyby i glony w porostach [8] lub mykoryza, gdzie grzyby wspomagają pobieranie wody i soli mineralnych przez rośliny, a same otrzymują substancje odżywcze [1]. \n\nPrzykłady mutualizmu obejmują również współpracę między roślinami a owadami zapylającymi [8] czy symbiozę bakterii jelitowych z gospodarzami [1]. W przypadku porostów mutualizm polega na tym, że grzyb chroni glon przed wysychaniem i dostarcza mu sole mineralne, a glon dostarcza węglowodany [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych przypadkach, np. u porostów, współżycie może przybierać również formy helotyzmu (kontrolowanego pasożytnictwa), gdzie jedna strona odnosi większe korzyści [10]."}
{"id": "q_536", "question": "W której konkurencji Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim w trójskoku.  \n\n**Tok rozumowania:**  \n1. **Rekord świata**: 5 sierpnia 1960 w Olsztynie skoczył 17,03 m, poprawiając poprzedni rekord o 33 cm [1].  \n2. **Złote medale olimpijskie**:  \n   - W 1960 w Rzymie zdobył złoto z wynikiem 16,81 m (rekord olimpijski) [9].  \n   - W 1964 w Tokio obronił tytuł, skacząc 16,85 m (ponownie rekord olimpijski) [3].  \n\nDodatkowo, w 1968 w Meksyku zajął 7. miejsce, mimo poprawienia wyniku z Tokio (16,89 m) [2]."}
{"id": "q_537", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Azji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najdłuższą rzeką Azji jest Jangcy (Rzeka Błękitna), która ma długość 6300 km. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4]. \n\nW [1] podano: *\"Najdłuższymi rzekami Azji są: Jangcy (6300 km), Huang He (5464 km), Amur (4510 km), Mekong (4500 km), Lena (4400 km), Jenisej (4102 km), Ob (4338 km), Indus (3180 km) i Syr-daria (3078 km)\"*.  \nW [3] wskazano: *\"Najdłuższa rzeka – Jangcy – 6300 km\"*.  \nW [4] potwierdzono: *\"Długość, według pomiaru chińskich geografów wynosi 6300 km, choć w różnych źródłach można znaleźć różne wartości – od 5520 do 6300 km\"*."}
{"id": "q_538", "question": "Czy w Bałtyku żyją małże jadalne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w Bałtyku żyją małże jadalne. Wśród nich można wymienić:\n\n1. **Omułek jadalny** (*Mytilus edulis*) – występuje w postaci skarlałej, przytwierdzony do podłoża włóknem bisiorowym [1].  \n2. **Małgiew piaskołaz** (*Mya arenaria*) – duże małże o grubych muszlach, żyjące w piaszczystych zatokach [3].  \n3. **Sercówka jadalna** (*Cerastoderma edule*) – odporna na niskie zasolenie, osiąga do 3 cm długości w Bałtyku [4].  \n4. **Sercówka pospolita** (*Cerastoderma glaucum*) – powszechny gatunek w Bałtyku, osiągający do 30 mm długości [6].  \n\nWymienione gatunki są jadalne i stanowią część fauny Bałtyku, choć niektóre (np. omułek) są mniejsze niż w innych morzach z powodu niskiego zasolenia [9]."}
{"id": "q_539", "question": "Kto został dowódcą Armii Krajowej po aresztowaniu gen Stefana „Grota” Roweckiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Po aresztowaniu gen. Stefana „Grota” Roweckiego 30 czerwca 1943 roku, nowym dowódcą Armii Krajowej został gen. Tadeusz Komorowski, ps. „Bór”. Nominacja ta została formalnie zatwierdzona 17 lipca 1943 roku, choć faktycznie objął on stanowisko już 1 lipca [9]. \n\nWcześniej, w 1941 roku, Komorowski był komendantem Obszaru Kraków ZWZ, a od 1942 roku pełnił również funkcję komendanta Obszaru Zachodniego AK. Po aresztowaniu Roweckiego, Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski mianował Komorowskiego na stanowisko Komendanta Głównego AK [9]. \n\nJego nominacja wzbudziła kontrowersje wśród niektórych wyższych oficerów KG AK, jednak ostatecznie przejął dowodzenie i pełnił tę funkcję do końca wojny [9]."}
{"id": "q_541", "question": "Jak nazywamy sole, najczęściej sodowe, kwasów tłuszczowych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sole sodowe kwasów tłuszczowych nazywane są mydłami. Proces ich otrzymywania, czyli zasadowej hydrolizy tłuszczów, nosi nazwę zmydlania (saponifikacji) [2]. Mydła są przykładem soli anionowych, które w wodzie dysocjują na kation metalu alkalicznego (np. sodu) oraz naładowany ujemnie jon alkilokarboksylowy [4]. \n\nPrzykładowo, sól sodowa kwasu palmitynowego (C15H31COOH) to palmitynian sodu (C15H31COONa), który jest surowcem w przemyśle do produkcji mydeł [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że mydła są solami słabych kwasów (kwasów tłuszczowych) i mocnych zasad (np. wodorotlenku sodu), co nadaje im odczyn zasadowy w roztworach wodnych [6]."}
{"id": "q_540", "question": "Czy Wielkie Jeziora Amerykańskie są słodkowodne, czy słonowodne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielkie Jeziora Amerykańskie są jeziorami słodkowodnymi. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [7] stwierdzono, że \"Sumaryczna objętość Wielkich Jezior tworzy drugi co do wielkości (po Bajkale) zbiornik wody słodkiej na kuli ziemskiej\".  \n- W [9] podkreślono, że \"Wielkie Jeziora są głębokimi zbiornikami wodnymi, przez co są największymi zbiornikami wody słodkiej na Ziemi\".  \n- W [10] wskazano, że jezioro Erie jest częścią kompleksu pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej, co potwierdza ich słodkowodny charakter.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono poszczególne jeziora wchodzące w skład tego systemu (Górne, Huron, Michigan, Erie, Ontario), co potwierdza ich wspólną cechę – słodkowodność."}
{"id": "q_542", "question": "W którym wieku panował w Rzymie cesarz Kaligula?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cesarz Kaligula panował w Rzymie w I wieku naszej ery. Jego rządy trwały od 37 do 41 roku n.e. [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, np. w [4] wzmiankowano \"Kryzys\" za panowania Kaliguli w I wieku n.e., a w [8] wspomniano, że w 38 r. Kaligula przywrócił królestwo Kommageny."}
{"id": "q_544", "question": "Z ilu części składała się filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków składała się z czterech części. Pierwszą z nich był film \"Sami swoi\" (1967), następnie powstały \"Nie ma mocnych\" (1974), \"Kochaj albo rzuć\" (1977) oraz \"Sami swoi. Początek\" (2024) [1][2][5][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że \"Sami swoi. Początek\" jest prequelem, który opowiada o wydarzeniach poprzedzających akcję pierwszego filmu [1]."}
{"id": "q_543", "question": "W którym hiszpańskim mieście znajduje się Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć Guernikę Pabla Picassa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć obraz *Guernica* Pabla Picassa, znajduje się w Madrycie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W opisie muzeum wskazano, że jest to *Muzeum Narodowe Centrum Sztuki Królowej Zofii (znane też jako Muzeum Królowej Zofii, hiszp. Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Museo Reina Sofía) – muzeum sztuki mieszczące się w Madrycie* [1].  \n2. W kontekście *Guerniki* podkreślono, że *obraz został zamówiony i opłacony [...] celem wystawienia go w hiszpańskim pawilonie podczas wystawy światowej w 1937 roku w Paryżu*, a obecnie znajduje się w *Muzeum Narodowego Centrum Sztuki Królowej Zofii w Madrycie* [2].  \n3. Dodatkowo wzmiankowano, że *Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii [...] obraz znalazł się w Hiszpanii, gdy powróci tam demokracja. Do roku 1981 obraz znajdował się w Nowym Jorku. [...] Dzieło zostało zasłonięte na czas I wojny w Zatoce Perskiej (1990–1991)* [9], co potwierdza jego obecność w Madrycie.  \n\nWniosek: *Guernica* Pabla Picassa jest eksponowana w Muzeum Reina Sofia w Madrycie [1][2][9]."}
{"id": "q_545", "question": "Czy Szwajcaria należy do NATO?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Szwajcaria nie jest członkiem NATO. W [8] wskazano, że Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym, a w [10] podkreślono, że mimo oficjalnej neutralności w czasie II wojny światowej przyjęła postawę antyniemiecką. \n\nJednocześnie w [6] i [9] wspomniano, że Szwajcaria uczestniczy w programie Partnerstwo dla Pokoju (PfP) oraz bierze udział w międzynarodowych ćwiczeniach NATO, co jednak nie oznacza członkostwa w sojuszu. \n\nW [1] wymieniono Szwajcarię jako jedno z państw, przez które przebiega granica między obszarami kontrolowanymi przez AFSOUTH i AFNORTH, co dodatkowo potwierdza, że nie jest ona członkiem NATO. \n\nPodsumowując, Szwajcaria nie należy do NATO, ale współpracuje z tym sojuszem w ramach programów takich jak Partnerstwo dla Pokoju."}
{"id": "q_546", "question": "Nad którym morzem leży hiszpańska Barcelona?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hiszpańska Barcelona leży nad Morzem Śródziemnym. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Barcelona (wym. katal. [], wym. hiszp. []) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym\" [1].  \n- \"Barcelona jest dużym węzłem komunikacyjnym z jednym z największych portów morskich w Europie, międzynarodowym lotniskiem, które obsłużyło w 2019 roku ponad 52 miliony pasażerów, rozbudowaną siecią autostrad i linii kolei dużych prędkości, z połączeniem do Francji i reszty Europy. Była też gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich 1992\" [1].  \n- \"Od północy ograniczony jest wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego (hiszpańskiej Walencji i Katalonii). Na południu sięga po archipelag Balearów\" [8].  \n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że Barcelona znajduje się w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, co potwierdza jej położenie nad tym akwenem."}
{"id": "q_547", "question": "Od nazwy stanu którego z azjatyckich państw wywodzi się nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam” – wywodzi się od nazwy stanu Asam w Indiach. Stan Asam jest jednym z największych producentów herbaty na świecie, a odmiana „Camellia assamica” jest uprawiana głównie w tym regionie [1]. Herbata Assam charakteryzuje się mocnym smakiem i jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych odmian herbaty czarnej [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że nazwa „Assam” jest używana zarówno w odniesieniu do samego stanu, jak i do odmiany herbaty, co potwierdza silne powiązanie między tym regionem a produkcją herbaty [1][3]."}
{"id": "q_548", "question": "Czy w przyrodzie występują ryby budujące gniazda?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w przyrodzie występują ryby budujące gniazda. Przykłady takich ryb można znaleźć w kilku fragmentach:\n\n1. Samce niektórych gatunków ryb budują gniazda na stosunkowo płytkiej wodzie, wykorzystując żwir, piasek lub błoto. Gniazdo ma formę okrągłego zagłębienia, a samiec wachluje ogonem, aby usunąć małe kamyki [2].\n\n2. Ryby z rodziny błędnikowatych (Anabantidae) budują przy powierzchni wody gniazda otoczone pęcherzykami powietrza, aby zapewnić odpowiednie warunki tlenowe dla ikry i rozwijających się embrionów [5].\n\n3. Samce bassowatych, takich jak bass niebieski, budują gniazda dla zapładnianych przez siebie jaj [4].\n\n4. Łaźcowate (Anabantidae) to ryby, które potrafią budować gniazda i opiekować się potomstwem [8].\n\nWszystkie te przykłady wskazują, że budowanie gniazd jest zjawiskiem występującym u niektórych gatunków ryb."}
{"id": "q_549", "question": "Trufla to grzyb naziemny czy podziemny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trufla (\"Tuber\") to grzyb podziemny. Wytwarza bulwiaste owocniki (askokarpy) pod powierzchnią ziemi, które charakteryzują się labiryntowym wzorem obłoczni widocznym po przekrojeniu [1]. Grzyby te należą do rodziny truflowatych (\"Tuberaceae\") i są ektomykoryzowe, co oznacza, że żyją w symbiozie z korzeniami drzew [8]. \n\nW trakcie dojrzewania owocniki trufli wydzielają intensywny zapach, który zwabia zwierzęta (np. dziki czy wiewiórki), które rozgrzebują ziemię i zjadają je, równocześnie rozsiewając zarodniki [1]. Niektóre gatunki trufli (np. trufla biała czy letnia) są wysoko cenione jako grzyby jadalne ze względu na ich wyjątkowy aromat [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również grzyby półpodziemne (hemihypogeiczne), których owocniki zaczynają rozwijać się pod ziemią, ale w trakcie dojrzewania wysuwają się częściowo na powierzchnię [2]. Jednak trufla należy do grzybów wyłącznie podziemnych."}
{"id": "q_551", "question": "Jak nazywa się czerwony barwnik zawarty w erytrocytach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czerwony barwnik zawarty w erytrocytach nazywa się hemoglobiną. Jest to białko odpowiedzialne za transport tlenu w organizmie. Hemoglobina składa się z części białkowej (globiny) oraz grupy hemowej, która zawiera żelazo. To właśnie obecność żelaza nadaje krwi czerwony kolor [1][7]. \n\nWarto zaznaczyć, że u niektórych bezkręgowców (np. pająków, ośmiornic) tlen jest przenoszony przez inny barwnik – hemocyjaninę, która zawiera miedź i nadaje krwi niebieski kolor [7]."}
{"id": "q_550", "question": "Kto napisał „Dewajtis”, „Czahary” i ponad 30 innych powieści?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem powieści „Dewajtis”, „Czahary” oraz ponad 30 innych utworów jest Maria Rodziewiczówna. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono tytuły jej najbardziej znanych dzieł, w tym „Dewajtis” i „Czahary”. Dodatkowo w [8] potwierdzono, że Rodziewiczówna była autorką wielu utworów związanych z Polesiem, w tym wymienionych wcześniej tytułów. \n\nCytowania:\n- „Nagrodzona w konkursie literackim „Kuriera Warszawskiego”, drukowana w nim była po raz pierwszy (nr 121-256). Wydanie książkowe ukazało się dopiero w roku następnym nakładem również „Kuriera”. Do końca XIX w. powieść jeszcze dwukrotnie wznawiano, a za życia autorki osiągnęła 13 wydań po polsku.” [1]\n- „Swoje poezje poświęcili \"błotom poleskim\" Władysław Syrokomla czy Wincenty Pol. Etnograficznie Polesie badał Oskar Kolberg (\"Białoruś-Polesie\"). Ukazał się również przewodnik turystyczno-krajoznawczy Mieczysława Orłowicza (\"Wołyń i Polesie\"). Krainę tę w swoich książkach podróżniczych opisywali również Ferdynand Ossendowski (\"Polesie\", \"W polskiej dżungli\"), a w swoich reportażach Józef Mackiewicz (\"Bunt rojstów\"). Współcześnie ukazał się także zbiór reportaży Małgorzaty Szejnert (\"Usypać góry. Historie z Polesia\"). Motyw Polesia pojawia się jako temat w malarstwie Juliana Fałata, Józefa Chełmońskiego, Henryka Weyssenhoffa, Leona Wyczółkowskiego, Czesława Wasilewskiego, Alfreda Wierusza Kowalskiego czy rosyjskiego malarza Iwana Szyszkina.” [8]"}
{"id": "q_552", "question": "Jak nazywa się doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Doktryna etyczna, która uznaje przyjemność i rozkosz za cel oraz najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia, nazywa się **hedonizmem**. \n\nHedonizm (gr. *hedone* – „przyjemność, rozkosz”) to pogląd, który głosi, że dążenie do przyjemności i unikanie cierpienia jest głównym motywem ludzkiego postępowania oraz kluczowym elementem osiągania szczęścia [1]. Wyróżnia się różne odmiany hedonizmu, takie jak:\n- **hedonizm etyczny** – uznający, że ludzie powinni dążyć do szczęścia (swojego lub cudzego), ponieważ jest to „etycznie dobre” [1],\n- **hedonizm psychologiczny** – głoszący, że ludzie pragną szczęścia, ale nie określający sposobu jego osiągnięcia [1],\n- **hedonizm materialistyczny** – upatrujący najwyższej wartości w gromadzeniu i zużywaniu dóbr materialnych [1].\n\nNajstarszą formą hedonizmu jest **hedonizm cyrenejski**, zapoczątkowany przez Arystypa z Cyreny, który uważał, że przyjemność cielesna i zmysłowa jest najwyższym dobrem, a szczęście mierzy się sumą przelotnych przyjemności [10]. Późniejsze odmiany, takie jak epikureizm, modyfikowały tę doktrynę, kładąc nacisk na stałą radość i unikanie cierpienia [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że hedonizm bywa mylony z **epikureizmem**, który również ceni przyjemność, ale podkreśla umiar i unikanie cierpienia jako warunek szczęścia [1]."}
{"id": "q_554", "question": "Co dodaje nadludzkiej siły Gumisiom?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_553", "question": "Kto jest kompozytorem baletu „Spartakus”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kompozytorem baletu „Spartakus” jest Aram Chaczaturian. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono „Spartakus” jako jeden z najbardziej znanych utworów Chaczaturiana.  \n- W [3] i [4] wspomniano, że Jurij Grigorowicz i Igor Moisiejew tworzyli choreografię do baletu „Spartakus” do muzyki Chaczaturiana.  \n- W [6] i [7] potwierdzono, że „Spartakus” jest baletowym dziełem Chaczaturiana, do którego tancerze (np. Godunow czy Plisiecka) wykonywali partie.  \n- W [8] wymieniono „Spartakus” wśród spektakli prezentowanych na Bydgoskim Festiwalu Operowym, z podkreśleniem kompozycji Chaczaturiana.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują Chaczaturiana jako autora muzyki do „Spartakusa”."}
{"id": "q_556", "question": "W której części ciała człowieka jest zatoka klinowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zatoka klinowa ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;sinus sphenoidalis&lt;/&gt;) znajduje się w kości klinowej, która jest częścią podstawy czaszki. Jest to parzysta zatoka przynosowa, a jej dokładna lokalizacja to trzon kości klinowej [2]. \n\nW przypadku człowieka zatoka klinowa leży w trzonie nieparzystej kości klinowej, ma kształt nieregularny i jest oddzielona od swojej kontralateralnej imienniczki przegrodą zatok klinowych. Do zatoki wpuklają się przysadka, nerw wzrokowy oraz tętnica szyjna wewnętrzna [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że zatoka klinowa jest zatoką parzystą, co oznacza, że występuje po obu stronach czaszki [2]."}
{"id": "q_555", "question": "Kto jest kompozytorem opery „Cyganeria”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kompozytorem opery „Cyganeria” jest Giacomo Puccini. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. w [1] (\"Cyganeria (La Bohème) – opera w czterech aktach Giacoma Pucciniego\"), [2] (\"Cyganeria jest jedną z najczęściej wystawianych oper na świecie. Współpraca z Giacosą i Illicą była jedną z najbardziej udanych w historii włoskiej opery, dlatego później, mimo różnych dyskusji i sporów podczas pracy nad librettem Cyganerii, pracowali razem także przy operach „Tosca” i „Madame Butterfly”. Dzieła te są określane jako wielka trójka Pucciniego\"), [3] (\"Opera „La Bohème” nie ma uwertury; jest rozplanowana jako przekomponowana, dramatyczna wielka forma w czterech aktach, a czas jej wykonania to ok. 110 minut. Dzieło Pucciniego to pokolenie po Giuseppe Verdim w czasach weryzmu, jedno z najważniejszych dzieł włoskich oper i oper przełomu wieków\"), [9] (\"Prapremiera „Cyganerii” odbyła się w Turynie 1 lutego 1896 roku w Teatro Regio pod dyrekcją Arturo Toscaniniego\")."}
{"id": "q_558", "question": "Z którego miasta pochodzi paprykarz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Paprykarz szczeciński pochodzi ze Szczecina. Nazwa wskazuje na miejsce pochodzenia tej konserwy rybnej, która została opracowana w połowie lat 60. XX wieku przez pracowników laboratorium PPDiUR Gryf w Szczecinie [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również inne potrawy o podobnej nazwie, np. węgierski paprykarz (halászlé), który jest tradycyjną zupą rybną [9], jednak pytanie dotyczyło konkretnie paprykarza szczecińskiego."}
{"id": "q_557", "question": "Która polska pianistka została laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Laureatką I nagrody (ex aequo z Bellą Dawidowicz z ZSRR) w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku została Halina Czerny-Stefańska [1][2]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] wskazano, że \"I nagrodę otrzymały ex aequo dwie uczestniczki (Polka Halina Czerny-Stefańska i Rosjanka Bella Dawidowicz)\".\n- W [2] potwierdzono, że \"w 1949 została laureatką I nagrody IV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina ('ex aequo' z Bellą Dawidowicz z ZSRR)\"."}
{"id": "q_560", "question": "Jaki stopień w Milicji Obywatelskiej miał Żbik, bohater komiksu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żbik, bohater komiksu, miał stopień kapitana Milicji Obywatelskiej. W późniejszym okresie, w związku z awansem, został majorem. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"komisarz Policji Michał Maciej Żbik, wnuk kapitana Milicji Obywatelskiej Jana Żbika\" [1]\n- \"W zeszycie \"Granatowa Cortina\" Żbik awansował na stopień majora. I jako major pożegnał się z Czytelnikami\" [4]\n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że \"Doszliśmy do wniosku, że dla bohatera, którego zamierzaliśmy powołać do życia kapitan byłby najlepszym stopniem służbowym\"."}
{"id": "q_559", "question": "Jak nazywał się lider i wokalista słynnej amerykańskiej grupy rockowej „The Doors”, zmarły przedwcześnie w 1971 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liderem i wokalistą amerykańskiej grupy rockowej The Doors był Jim Morrison, zmarły w 1971 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [2], [4], [6] oraz [9]. \n\nPrzykładowo, w [2] wskazano, że „Jest to ostatni album grupy nagrany z wokalistą i frontmanem Jimem Morrisonem, który zmarł w lipcu tego samego roku”. Podobnie w [4] podano, że „Jim Morrison, właśc. James Douglas Morrison (ur. 8 grudnia 1943 w Melbourne na Florydzie, zm. 3 lipca 1971 w Paryżu) – amerykański poeta i piosenkarz rockowy, znany najlepiej jako wokalista i twórca piosenek psychodelicznorockowej grupy The Doors”. \n\nDodatkowo w [9] opisano go jako „wokalistę rockowego, wkrótce zdobywającą gigantyczną popularność”, a w [6] wspomniano, że „Jego ostatnim kontaktem z The Doors była rozmowa telefoniczna z Johnem Densmore’em”."}
{"id": "q_561", "question": "W którym starożytnym mieście corocznie w latach 487–417 p.n.e. odbywał się sąd skorupkowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sąd skorupkowy, znany jako ostracyzm, odbywał się corocznie w starożytnych Atenach w latach 487–417 p.n.e. Procedura ta polegała na tajnym głosowaniu, podczas którego obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat [1]. \n\nOstracyzm był praktykowany w Atenach, a jego pierwszą ofiarą był krewny Hippiasza, Hipparchos syn Charmosa w 487 p.n.e. W sumie znane są imiona 15 osób wygnanych w wyniku tej procedury, a ostatnim był Hyperbolos w 417 p.n.e. [5]. \n\nMiejsce, w którym odbywały się sądy skorupkowe, to Agora ateńska, gdzie znajdowały się świątynie, biblioteki i budynki użytku publicznego, a także odbywały się wybory urzędników i debaty polityczne [2]."}
{"id": "q_562", "question": "Z postacią którego duńskiego bajkopisarza związane jest duńskie miasto Odense?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z postacią duńskiego bajkopisarza Hansa Christiana Andersena związane jest miasto Odense. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hans Christian Andersen urodził się w Odense w 1805 roku [1].\n2. W Odense znajduje się muzeum poświęcone Hansowi Christianowi Andersenowi, w skład którego wchodzą m.in. dom, w którym urodził się bajkopisarz, oraz dom, w którym mieszkał do momentu opuszczenia miasta [4][5].\n3. W mieście znajdują się również inne atrakcje związane z Andersenem, np. popiersie bajkopisarza [6].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że Odense jest jednym z najstarszych duńskich miast, a wśród jego znanych mieszkańców wymieniono właśnie Hansa Christiana Andersena."}
{"id": "q_563", "question": "Jak nazywa się pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym nazywa się maklerem papierów wartościowych. Makler specjalista ustala kurs dnia i może ogłosić tzw. ofertę specjalisty [1]. Maklerzy zatrudnieni są zazwyczaj w domach maklerskich, ponieważ są one jednym z podmiotów mogących bezpośrednio uczestniczyć w obrocie papierami wartościowymi na giełdzie [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście rynku wtórnego, pośrednikiem może być również broker, który świadczy usługi pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi dla klientów instytucjonalnych [8]. Jednak w przypadku maklera papierów wartościowych mamy do czynienia z osobą zawodowo zajmującą się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych, w zamian za wynagrodzenie ustalane w procentach od wartości transakcji (prowizja) [1]."}
{"id": "q_564", "question": "Jaką nazwę nosił obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów to **dżellaba** (arab. *djellabah*). Jest to duże okrycie wełniane w podłużne pasy z rękawami i kapturem [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że nie należy mylić dżellaby z **galabiją** (*dżalabijja*), która jest tradycyjną szatą mężczyzn arabskich, przypominającą europejską koszulę nocną, zwykle białą i bogato zdobioną [6]. \n\nDodatkowo, wśród ubiorów arabskich występuje również **abaja** – wierzchnie okrycie bez rękawów, przypominające sukmanę, wykonane z wełny wielbłądziej lub koziej [3]. Jednak w kontekście pytania o obszerny płaszcz wełniany z kapturem, odpowiednią nazwą jest **dżellaba** [1]."}
{"id": "q_565", "question": "Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile – w którym z tych krajów hiszpański nie jest językiem urzędowym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hiszpański nie jest językiem urzędowym w Brazylii. W tym kraju językiem urzędowym jest portugalski [5]. W pozostałych wymienionych krajach hiszpański ma status języka urzędowego: w Argentynie [9], Boliwii [7] i Chile [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Brazylii hiszpański jest drugim najczęściej nauczanym językiem obcym po angielskim, a od 2005 roku obowiązuje prawo zobowiązujące szkoły średnie do nauczania tego języka, choć pozostaje on przedmiotem do wyboru przez uczniów [6]."}
{"id": "q_566", "question": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza, rzeki czy lasy tropikalne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza. Ustonogi, znane również jako ustonogie (Stomatopoda), to rząd morskich skorupiaków, który prowadzi ryjący tryb życia na dnie morza, a ich larwy spotykane są w planktonie [1]. \n\nW przeciwieństwie do ustonogów, stonogi (Oniscidea) są lądowymi skorupiakami, które zasiedlają wilgotne siedliska, takie jak lasy tropikalne, kryjąc się pod kamieniami, kawałkami drewna lub w ściółce [2]. \n\nPodsumowując, ustonogi są związane ze środowiskiem morskim, a nie lądowym, jak w przypadku stonogów."}
{"id": "q_567", "question": "Jakie imię nosiła pierwsza żona Napoleona Bonaparte?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszą żoną Napoleona Bonaparte była Józefina de Beauharnais, z domu Marie-Josèphe Rose Tascher de la Pagerie [2]."}
{"id": "q_569", "question": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 r. Był wtedy Prezydentem Rosji czy ZSRR?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 roku, kiedy pełnił funkcję prezydenta Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). Został wybrany na to stanowisko 15 marca 1990 roku, a nagrodę otrzymał 15 października 1990 roku [2]. W tym czasie ZSRR jeszcze istniał, a Gorbaczow był jego ostatnim przywódcą. Federacja Rosyjska powstała dopiero po rozpadzie ZSRR w 1991 roku, a jej pierwszym prezydentem został Borys Jelcyn [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że Gorbaczow odegrał kluczową rolę w zakończeniu zimnej wojny i przemianach politycznych w Związku Radzieckim, co było jednym z powodów przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla [2]."}
{"id": "q_570", "question": "Proszę podać oba imiona Bacha.", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_571", "question": "Kto jest autorem powieści „Msza za miasto Arras”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem powieści „Msza za miasto Arras” jest Andrzej Szczypiorski. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [3], gdzie wymieniono go jako twórcę tej powieści historycznej."}
{"id": "q_568", "question": "Kto został przyłączony do grona apostołów po śmierci Judasza Iskarioty?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Po śmierci Judasza Iskarioty do grona apostołów przyłączono Macieja. Wybór nastąpił poprzez losowanie spośród dwóch kandydatów: Macieja i Józefa Barsaby, zwanego Justusem. Decyzja ta została podjęta przez pozostałych jedenastu apostołów po wniebowstąpieniu Jezusa, zgodnie z zasadami określonymi w Dziejach Apostolskich: „Trzeba więc, aby jeden z tych, którzy towarzyszyli nam przez cały czas, kiedy Pan Jezus przebywał z nami, począwszy od chrztu Janowego aż do dnia, w którym został wzięty od nas do nieba, stał się razem z nami świadkiem Jego zmartwychwstania” [1]. \n\nProces wyboru opisano w Dziejach Apostolskich: „Postanowili więc modlić się w ten sposób: «Ty, Panie, znasz serca wszystkich, okaż, którego z tych dwóch wybrałeś, by zajął miejsce w tym posługiwaniu i w apostolstwie, którego sprzeniewierzył się Judasz, aby pójść swoją drogą». I dali im losy, a los padł na Macieja. I został dołączony do jedenastu apostołów” [1]. \n\nMaciej jest wymieniany wśród apostołów również w innych fragmentach Nowego Testamentu, np. w Ewangelii Marka (Mk 3,18) i Dziejach Apostolskich (Dz 1,13) [1][7]."}
{"id": "q_572", "question": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego, chińskiego czy tureckiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. Tytuł \"maharadża\" (sanskr. \"mahārādża\" – „wielki król”) był używany przez władców różnych regionów Indii, począwszy od dynastii Kuszanów i Guptów [1].  \n2. W późniejszym okresie tytuł ten oznaczał księcia, a jego małżonka nosiła tytuł \"maharani\" [1].  \n3. W Indiach Brytyjskich maharadżowie rządzili księstwami, które formalnie nie wchodziły w skład Indii Brytyjskich, ale pozostawały z Wielką Brytanią w sojuszu zależnym [5].  \n\nNie ma wzmianek o użyciu tego tytułu w kontekście chińskim lub tureckim w podanych materiałach."}
{"id": "q_573", "question": "Jakiego pseudonimu używał Henryk Sienkiewicz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Henryk Sienkiewicz używał kilku pseudonimów w swojej twórczości i działalności publicystycznej. Najbardziej znane z nich to:  \n- **„Litwos”** – pod tym pseudonimem pisał do „Gazety Polskiej” oraz „Niwy”, a także wydał nowelę „Janko Muzykant” w 1879 roku [4][5].  \n- **„Musagetes”** – jeden z pseudonimów wymienionych w biografii pisarza [1].  \n- **„Juliusz Polkowski”** – kolejny pseudonim używany przez Sienkiewicza [1].  \n- **„K. Dobrzyński”** – ostatni z wymienionych pseudonimów pisarza [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że pseudonimy te były często związane z konkretnymi okresami jego twórczości lub publikacjami w prasie."}
{"id": "q_575", "question": "Jaki stopień pokrewieństwa łączy Jana Englerta z Maciejem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Jan Englert i Maciej Englert są braćmi. Jan Englert jest starszym bratem Macieja Englerta [1][2]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się w następujących fragmentach:\n- \"Jest starszym bratem reżysera teatralnego i aktora Macieja Englerta\" [2]\n- \"Jego starszym bratem jest aktor filmowy i teatralny Jan Englert\" [1]\n\nDodatkowo, w [3] i [4] wspomniano, że Jan Englert jest stryjem Michała Englerta (syna Macieja), co również wskazuje na relację braterską między Janem a Maciejem."}
{"id": "q_574", "question": "Jak nazywamy utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych nazywane są smogiem. Smog jest zjawiskiem atmosferycznym powstałym w wyniku wymieszania się mgły z dymem i gazami będącymi produktami spalania [3]. W skład smogu wchodzą m.in. aerozole atmosferyczne (pyły zawieszone), dwutlenek siarki, tlenki azotu, ozon i tlenek węgla [3]. Smog może powodować negatywne skutki zdrowotne, takie jak schorzenia układu oddechowego i krążenia [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że smog może być spowodowany zarówno naturalnymi, jak i antropogenicznymi źródłami zanieczyszczeń. Do głównych źródeł smogu należą m.in. transport drogowy, procesy spalania poza przemysłem i procesy spalania w sektorze energetycznym [8]. W Polsce głównym źródłem smogu jest ogrzewanie indywidualne, które odpowiada za 52% łącznego ryzyka przedwczesnego zgonu z powodu zanieczyszczeń powietrza [8]."}
{"id": "q_576", "question": "Czy remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, czy ich nasilenie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, a nie ich nasilenie. W dokumentach remisja jest definiowana jako okres schorzenia, który charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych [1]. W innych kontekstach również wskazuje się, że remisja oznacza ustąpienie objawów, np. w przypadku zaburzeń konwersyjnych [4] czy małopłytkowości immunologicznej [9]. \n\nPrzykładowo, w przypadku chorób wirusowych remisja może oznaczać okres, w którym genom wirusa pozostaje w organizmie, ale nie wywołuje objawów [1]. Podobnie w przypadku zaburzeń psychicznych remisja oznacza trwałe lub czasowe ustąpienie objawów choroby [4]. \n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o tym, że remisja oznacza nasilenie objawów. Wręcz przeciwnie, jest to okres, w którym objawy są nieobecne lub znacznie złagodzone."}
{"id": "q_577", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa „człowiek”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liczba mnoga słowa „człowiek” to „ludzie” lub „ludziska” (rzadkie). W języku staropolskim używano również formy „człowiekowie” [9]. \n\nW przypadku rzeczowników męskoosobowych, do których należy „człowiek”, w liczbie mnogiej występuje końcówka „-owie” (np. „nanojo” – ojcowie, „mužojo” – mężowie, ludzie) [8]. Jednak w języku polskim „człowiek” jest wyjątkiem od tej reguły, przyjmując formę „ludzie” lub rzadziej „ludziska” [9]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych kontekstach (np. w języku potocznym lub w tekstach literackich) można spotkać formę „człowiekowie”, która nawiązuje do historycznego użycia [9]."}
{"id": "q_579", "question": "W którym roku została uchwalona przez ONZ „Deklaracja praw dziecka”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Deklaracja praw dziecka” została uchwalona przez ONZ 20 listopada 1959 roku [1]. Wskazuje na to również informacja, że w 30. rocznicę jej uchwalenia (czyli w 1989 roku) przyjęto Konwencję o prawach dziecka [2]."}
{"id": "q_578", "question": "Do którego klasztoru katolickiego należy klasztor na Monte Cassino?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Klasztor na Monte Cassino należy do zakonu benedyktynów. Jest to opactwo terytorialne Kościoła rzymskokatolickiego we Włoszech, działające wokół klasztoru benedyktynów na Monte Cassino [1]. Opactwo zostało ustanowione w VI wieku i należy do metropolii rzymskiej [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że klasztor ten jest uważany za jeden z najważniejszych ośrodków duchowych chrześcijańskiej Europy, a jego historia sięga czasów św. Benedykta z Nursji, który założył tam pierwszy klasztor swojego zakonu [2]."}
{"id": "q_581", "question": "W którym afrykańskim państwie rządziła dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona rządziła w Etiopii. Była to dynastia salomońska, która panowała w latach 1270–1974 z przerwami [1]. Według tradycji dynastia ta wywodziła się od króla Salomona i królowej Makedy [1]. Pierwszym cesarzem Etiopii z tej dynastii był Menelik I, syn Makedy i Salomona [2]."}
{"id": "q_582", "question": "W którym amerykańskim mieście działał Al Capone?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Al Capone działał w Chicago. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, m.in. w [1], gdzie opisano jego działalność w tym mieście, oraz w [2], gdzie wspomniano o jego przeprowadzce do Chicago. Dodatkowo w [4] i [5] potwierdzono, że Chicago było głównym miejscem jego przestępczej działalności, związanej m.in. z prohibicją."}
{"id": "q_580", "question": "Kto jest autorem „Sztukmistrza z Lublina”, sztuki, którą Jan Szurmiej wystawił w Operetce Warszawskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem sztuki „Sztukmistrz z Lublina”, którą Jan Szurmiej wystawił w Operetce Warszawskiej, jest Isaac Bashevis Singer. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Sztukmistrz z Lublina” to powieść autorstwa noblisty Isaaca Bashevisa Singera, a także w [8], gdzie wskazano, że Jan Szurmiej wystawił tę sztukę w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że sztuka ta opiera się na utworze Isaaca Singera, co wskazuje na jego autorstwo. \n\nCytowania:  \n- „Sztukmistrz z Lublina ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"yi\"&gt;‏דער קונצנמאַכער פֿון לובלין‎&lt;/&gt; \"Der kuncnmacher fun Lublin\") – powieść autorstwa noblisty Isaaca Bashevis Singera” [1].  \n- „Sztukmistrza z Lublina” Singera w reżyserii Jana Szurmieja” [8].  \n- „Pierwszy i ostatni spektakl opiera się na utworach Isaaca Bashevisa Singera” [9]."}
{"id": "q_583", "question": "Która wielka rzeka przepływa przez czeską Pragę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przez czeską Pragę przepływa rzeka Wełtawa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Praga leży nad Wełtawą, a miasto powstało z połączenia pięciu historycznych dzielnic położonych nad tą rzeką.  \n- W [2] podkreślono, że Wełtawa jest najdłuższą rzeką w granicach Czech i przepływa przez Pragę w dolnym biegu.  \n- W [8] wspomniano, że w Pradze odbywały się mistrzostwa wioślarskie na rzece Wełtawie.  \n- W [9] zaznaczono, że Praga leży w Kotlinie Czeskiej nad górną Łabą, jednak w innych fragmentach wyraźnie wskazano, że główną rzeką przepływającą przez miasto jest Wełtawa.  \n\nDodatkowo w [10] opisano powódź z 2002 roku, podczas której woda z Wełtawy zalała historyczne centrum Pragi."}
{"id": "q_584", "question": "Jak się nazywa święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Święta góra Słowian, o której pisał Thietmar z Merseburga w początkach XI wieku, to Ślęża (łac. *Zobten*, czes. *Slezko*, niem. *Zobtenberg*). Wzmianka o niej znajduje się w \"Kronice Thietmara\", gdzie opisano ją jako góra o wielkiej czci u wszystkich mieszkańców z powodu swego ogromu oraz przeznaczenia, jako że odprawiano na niej pogańskie obrzędy [1]. \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że Ślęża była ważnym miejscem kultowym Słowian, gdzie znajdowało się sanktuarium z wałem kultowym otaczającym partię szczytową wzniesienia. Usypane zostały one prawdopodobnie w IX–X w. z występujących tam licznie bloków kwarcytu. Podobne budowle występują na innych świętych górach, takich jak Radunia i Góra Kościuszki w województwie dolnośląskim. \n\nW [1] podkreślono również, że Ślęża była miejscem kultu pogańskiego, przejętym później przez Słowian po Celtach, którym pierwotnie służyła. W XII wieku na szczycie góry ufundowano klasztor kanoników regularnych św. Augustyna, co świadczy o jej długotrwałym znaczeniu religijnym."}
{"id": "q_585", "question": "Co to za część mowy: półtora?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Część mowy \"półtora\" należy do liczebników ułamkowych. W języku polskim liczebniki ułamkowe są zaliczane do przysłówków [2] lub nieodmiennych części mowy [7]. W przypadku \"półtora\" mamy do czynienia z formą nieodmienną, która może występować w różnych kontekstach, np. \"półtora jabłka\" lub \"półtora godziny\" [1]. \n\nW języku niemieckim odpowiednikiem \"półtora\" jest \"anderthalb\", który również jest liczebnikiem ułamkowym [4]. W muzyce termin \"hemiola\" (z greckiego \"półtora\") odnosi się do formuły rytmicznej, gdzie dwa takty w metrum trójdzielnym wykonywane są jak trzy takty w metrum dwudzielnym [6]. \n\nPodsumowując, \"półtora\" jest liczebnikiem ułamkowym, który w języku polskim zalicza się do przysłówków lub nieodmiennych części mowy [1][2][7]."}
{"id": "q_586", "question": "Jak nazywa się lampa elektronowa czteroelektrodowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lampa elektronowa czteroelektrodowa nazywa się tetrodą. Składa się ona z anody, katody oraz dwóch siatek umieszczonych między nimi [1]. Tetrody były stosowane m.in. w układach wzmacniających i generacyjnych, a ich konstrukcja i zasada działania zostały szczegółowo opisane w [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że niektóre tyratrony również są gazowanymi tetrodami, choć termin ten najczęściej odnosi się do lamp próżniowych [1]."}
{"id": "q_587", "question": "Ile świec mieści się na chanukowej lampce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na chanukowej lampce mieści się dziewięć świec. Wynika to z faktu, że chanukija jest świecznikiem dziewięcioramiennym, w którym jedna świeca (zwana \"Szamasz\") służy do zapalania pozostałych, a osiem kolejnych świec symbolizuje osiem dni święta Chanuka [2][3][8][9]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że \"Szamasz\" jest świecą dodatkową, dziewiątą, od której zapala się pozostałe. Podobnie w [3] podkreślono, że chanukija ma dziewięć świec, z których jedna to \"szames\" (sługa), używana do zapalania kolejnych punktów. \n\nW [8] również potwierdzono, że chanukija to świecznik chanukowy z dziewięcioma świecami, w tym jedną służącą do zapalania pozostałych. \n\nZatem łączna liczba świec na chanukowej lampce wynosi dziewięć."}
{"id": "q_588", "question": "Jaką częścią korony austriackiej był halerz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Halerz był równy 1/100 korony austriackiej. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że korona dzieliła się na 100 halerzy. Potwierdza to również [3], gdzie wskazano, że halerz był równowartością 1/100 korony w systemie monetarnym Austro-Węgier. \n\nCytowania:\n- \"Korona o masie 5 g odpowiadała 4,175 g srebra próby 835/1000 i dzieliła się w Austrii na 100 halerzy\" [1]\n- \"Wprowadzony jednak w systemie decymalnym ponownie w 1892 r. w monarchii austro-węgierskiej (na Węgrzech jako filler), został w XX wieku jako odrębna jednostka monetarna przeniesiony do systemów monetarnych niektórych państw środkowoeuropejskich\" [3]"}
{"id": "q_590", "question": "Z jakiej piersi wyrwało się serce w żołnierskiej piosence serce w plecaku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W żołnierskiej piosence \"Serce w plecaku\" serce wyrwało się z piersi żołnierza, który tęsknił za swoją ukochaną. W tekście piosenki znajduje się fragment: \"Serce w piersiach mi zamarło, gdy Cię straciłem\" [1]. \n\nDodatkowo, w innej wersji tekstu (wiersz \"Serce w plecaku\") pojawia się opis: \"Serce mi z piersi wypadło, gdy Cię straciłem\" [1]. \n\nZatem serce wyrwało się z piersi żołnierza, który stracił swoją ukochaną."}
{"id": "q_589", "question": "Do którego morza ma dostęp Rumunia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rumunia ma dostęp do Morza Czarnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą i największym miastem Rumunii jest Bukareszt. Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego\" [1].  \n- \"Rumunia graniczy od 1991 roku z pięcioma państwami. Łączna długość granic tego kraju wynosi 3149,9 km. [...] Ponadto Rumunia na odcinku 247,4 km na wschodzie posiada dostęp do Morza Czarnego\" [2].  \n- \"Cały teren Rumunii znajduje się w dorzeczu Morza Czarnego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [8] opisano deltę Dunaju jako obszar, gdzie rzeka wpływa do Morza Czarnego."}
{"id": "q_591", "question": "Jak nazywał się legendarny założyciel i władca Krakowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Legendarnym założycielem i władcą Krakowa był Krak (zwany również Krakiem lub Gracchusem). Według podań, Krak założył miasto Kraków i dał początek zorganizowanemu państwu polskiemu. Jego imię pojawia się w kronikach, m.in. u Wincentego Kadłubka, który nazywa go Grakchusem, oraz u Jana Długosza, który wspomina o usypaniu mu kopca po śmierci [1][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją różne wersje zapisu jego imienia, np. \"Grak\" (u Długosza) czy \"Krakus\" (zlatynizowana forma), ale najczęściej używana jest forma \"Krak\" [1][6]."}
{"id": "q_592", "question": "Czy Czyngis Chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu, czy w starożytności?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czyngis-chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu. Jego panowanie rozpoczęło się w 1206 roku, kiedy został wybrany na Wielkiego Chana (Czyngis-chana) podczas wielkiego kurułtaju [2]. Wcześniej, w 1202 roku, zjednoczył pod swoim przywództwem plemiona mongolskie, a następnie rozpoczął podboje sąsiednich terenów, tworząc jedno z największych imperiów w historii świata [1][2][6]. \n\nŚredniowiecze w historii Europy i Azji obejmuje okres od V do XV wieku, a więc działalność Czyngis-chana mieści się w tym okresie. Warto zaznaczyć, że w historiografii azjatyckiej okresy historyczne mogą być nieco inaczej definiowane niż w europejskiej, jednak w kontekście mongolskim termin \"średniowiecze\" jest często stosowany w odniesieniu do czasów Czyngis-chana i jego następców [8]. \n\nPodsumowując, Imperium Mongolskie zostało stworzone w średniowieczu, a jego twórcą był Czyngis-chan [1][2][6][8]."}
{"id": "q_593", "question": "Jaki kolor ma neon?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Neon jako pierwiastek chemiczny jest bezwonny i bezbarwny gazem [3]. Jednak w kontekście lamp neonowych, które zawierają ten gaz, kolor świecenia zależy od składu mieszaniny gazów wewnątrz rury. W praktyce komercyjnej najczęściej stosuje się neon, argon oraz rtęć, a kolory świecenia uzyskuje się poprzez zastosowanie barwnych luminoforów lub odpowiednich gazów. Na przykład:  \n- neon emituje światło czerwone lub pomarańczowe [2],  \n- argon – zielone [2],  \n- hel – żółte [2].  \n\nDodatkowo, w przypadku rurek wypełnionych mieszanką neonu, argonu i rtęci, luminofory mogą świecić w wąskim zakresie pasma widzialnego, co obserwowane jest jako „światło barwne” [1]. Jedynie kolor żółty wymagał stosowania barwionego szkła, co było kosztowne [1].  \n\nPodsumowując, neon jako gaz sam w sobie jest bezbarwny, ale w lampach neonowych może świecić na różne kolory w zależności od składu mieszaniny gazów i zastosowanych luminoforów."}
{"id": "q_594", "question": "Jak się nazywała bogini niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Boginią niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, była Eris. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- „Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy)” [3].  \n- „Przybyła nieproszona na wesele Peleusa i Tetydy i rzucając między boginie jabłko z napisem „Dla Najpiękniejszej” sprowokowała pośrednio wojnę trojańską” [3].  \n- „Eris, bogini niezgody, nie została zaproszona na zaślubiny Peleusa i Tetydy. W zemście rzuciła pod stół weselny jabłko z napisem: „Dla najpiękniejszej”” [4].  \n\nW innych fragmentach również wspomina się o Eris jako sprawczyni tego wydarzenia, np. [1], [2], [7]."}
{"id": "q_595", "question": "Jaki przedmiot rozkładany półkolisto, zwykle bardzo ozdobny, używany jest do chłodzenia się?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przedmiotem rozkładanym półkolisto, zwykle bardzo ozdobnym, używanym do chłodzenia się jest wachlarz. Wachlarz to płaski, lekki przedmiot, skonstruowany z listewek lub żeberek różnego rodzaju, służący do wytworzenia przepływu powietrza, co pomaga w chłodzeniu twarzy [1]. \n\nWachlarze wykonywane są m.in. z drewna, metalu, bambusu, kości słoniowej, pergaminu, jedwabiu lub piór, a ich powierzchnia często jest bogato zdobiona, np. w motywy mitologiczne, biblijne, pasterskie, marynistyczne czy chińskie [1]. W Europie wachlarze były prawie wyłącznie używane przez kobiety, podczas gdy w Azji są nadal przedmiotem codziennego użytku dla obu płci [1]."}
{"id": "q_596", "question": "Jak nazywał się rumak Don Kichota?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rumak Don Kichota nazywał się Rosynant (hiszp. \"Rocinante\"). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Don Kichot nadał swojemu koniowi imię Rosynant, a także w [2], gdzie wymieniono Rosynanta jako wierzchowca głównego bohatera. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że Don Kichot nazwał swojego konia Rosynantem. \n\nCytowania:\n- \"będący wierzchowcem głównego bohatera powieści Don Kichota. Zaraz na początku powieści pada wyjaśnienie imienia konia: [...] postanowił nareszcie nazwać go Rosynantem\" [1]\n- \"Na swoim koniu Rosynancie, w towarzystwie giermka Sancho Pansy, wyrusza w drogę\" [2]\n- \"postanowił wyruszyć w świat na koniu, którego nazwał Rosynantem\" [3]"}
{"id": "q_597", "question": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po wodzie czy po śniegu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po śniegu. Jest to indywidualny sport zimowy, w którym zawodnik siedząc porusza się na pojeździe stanowiącym połączenie nart i roweru. Dodatkowo zawodnicy dysponują dwiema małymi nartami przymocowanymi do butów, które pomagają im utrzymać stabilność podczas jazdy [1]. \n\nZawody skibobowe rozgrywane są w slalomie, gigancie i supergigancie, co wskazuje na śnieżne podłoże jako naturalne środowisko dla tego sportu [1]. Nie ma informacji o możliwości wykorzystania skibobu na wodzie."}
{"id": "q_598", "question": "Z którego regionu Hiszpanii podchodzi żywy, rytmiczny taniec – flamenco?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Flamenco, żywy i rytmiczny taniec, pochodzi z regionu Andaluzji w Hiszpanii. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podkreślono, że flamenco to zjawisko kulturowe związane z folklorem andaluzyjskich Romów, a jego tradycja pochodzi z Andaluzji.  \n2. W [2] wymieniono Andaluzję jako region, w którym znajdują się ważne miasta związane z flamenco, takie jak Sewilla, Grenada, Kordoba i Malaga, oraz stwierdzono, że „Andaluzja jest ojczyzną tańca flamenco”.  \n3. W [8] wspomniano, że Juan Breva, jeden z najwybitniejszych śpiewaków flamenco, pochodził z Malagi, która jest częścią Andaluzji.  \n\nDodatkowo, w [1] zaznaczono, że flamenco można oglądać w Andaluzji, co potwierdza jego silne związki z tym regionem."}
{"id": "q_599", "question": "Jak nazywają się tkaniny-rzeźby wykonane przez polską artystkę Magdalenę Abakanowicz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tkaniny-rzeźby wykonane przez Magdalenę Abakanowicz nazywają się **abakanami**. Nazwa ta pochodzi od nazwiska artystki i odnosi się do monumentalnych kompozycji przestrzennych, które tworzyła z różnych rodzajów włókien, takich jak sizal, końskie włosie czy sznury [1][2][3]. \n\nAbakany charakteryzują się urozmaiconą fakturą, reliefem, ażurem oraz elementami przestrzennymi, co nadaje im cechy zbliżone do rzeźby [2]. W 1965 roku Abakanowicz zdobyła główną nagrodę na biennale w São Paulo za cykl takich kompozycji, co przyniosło jej międzynarodową sławę [1][3]. \n\nPrzykłady abakanów można było zobaczyć m.in. na wystawie w Tate Modern w 2023 roku [2]."}
{"id": "q_600", "question": "Z którego portu wypłynął Titanic?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Titanic” wypłynął z portu w Southampton. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że statek wypłynął z Southampton do Cherbourga we Francji, a następnie do Queenstown w Irlandii. Dodatkowo w [3] wskazano, że Southampton był portem, z którego wypłynął „Titanic” w swój dziewiczy rejs."}
{"id": "q_601", "question": "W którym roku odbył się słynny Zjazd Gnieźnieński?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słynny Zjazd Gnieźnieński odbył się w marcu 1000 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Zjazd odbył się między 7 a 15 marca 1000 roku w Gnieźnie\" [1].  \n- \"W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III\" [4].  \n- \"W 1000 roku cesarz Otton III pod pretekstem pielgrzymki do grobu kanonizowanego Wojciecha udał się do Gniezna\" [7].  \n\nWszystkie te cytowane źródła wskazują na rok 1000 jako datę zjazdu."}
{"id": "q_602", "question": "Jak nazywa się w literaturze polskiej okres, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Okres literacki w Polsce, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie, nazywa się pozytywizmem. Ramy czasowe pozytywizmu obejmują lata od upadku powstania styczniowego (1863–1864) do lat 90. XIX wieku, choć niektóre dzieła zaliczane do tego nurtu powstały nawet po 1891 roku, czyli po umownym początku Młodej Polski [1][5][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że pozytywizm i Młoda Polska współistniały ze sobą przez pewien czas, a granice między tymi epokami są płynne [1]. Pozytywizm charakteryzował się m.in. podkreślaniem znaczenia wiedzy empirycznej, naukowości oraz odrzuceniem metafizyki, co stanowiło wyraźne odejście od romantycznych ideałów [6]."}
{"id": "q_604", "question": "Przez ile lat Alfred Nobel osobiście wręczał nagrody swojego imienia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Alfred Nobel zmarł w 1896 roku, a pierwsze Nagrody Nobla zostały wręczone w 1901 roku, więc nie miał okazji osobiście wręczać nagród swojego imienia [1][3]. \n\nWynika to z faktu, że proces realizacji testamentu Nobla (w tym powołanie Fundacji Nobla i ustalenie zasad przyznawania nagród) trwał kilka lat po jego śmierci. Pierwsze ceremonie wręczenia nagród odbyły się dopiero w 1901 roku, już po jego śmierci [3]. \n\nDodatkowo, w przypadku Pokojowej Nagrody Nobla, zgodnie z wolą fundatora, nagroda ta jest wręczana przez norweską parę królewską, a nie przez samego Nobla [7]."}
{"id": "q_603", "question": "Czy Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata w skoku o tyczce podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku. Wynikiem 5,78 m pobił dotychczasowy rekord, jednocześnie zdobywając złoty medal [1]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się również w innych fragmentach, np.: \n- \"30 lipca 1980 zdobył tytuł mistrza olimpijskiego w skoku o tyczce w Moskwie z wynikiem 5,78 m – jednocześnie ustanawiając nowy rekord świata\" [2]. \n- \"W 1980 roku sezon zaczął od nieudanego startu w halowych mistrzostwach Europy, podczas których nie zaliczył żadnej wysokości w finale. Podczas zawodów na stadionie Łużniki 28 lipca Ślusarski ex aequo ze swoim reprezentacyjnym kolegą Mariuszem Klimczykiem wygrał skokiem na wysokość 5,40 eliminacje. Finał skoku o tyczce odbywał się tego samego dnia – dziesiątego dnia igrzysk, podczas których Polacy nie zdobyli jeszcze złotego medalu. W olimpijskim finale podobnie jak cztery lata wcześniej w Montrealu zaliczył tylko trzy wysokości: 5,35; 5,55 oraz 5,65. Ostatnią z tych wysokości udało mi się przeskoczyć w ostatniej próbie wyrównując tym samym rekord olimpijski. Ostatecznie Ślusarski był drugi ex aequo z zawodnikiem ZSRR Konstantinem Wołkowem, a zawody wygrał Władysław Kozakiewicz z wynikiem 5,78 (był to nowy rekord świata)\" [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kozakiewicz dwukrotnie w 1980 roku poprawiał rekord świata – najpierw wynikiem 5,72 m, a następnie 5,78 m [2]."}
{"id": "q_605", "question": "Ściana płaczu jest fragmentem której świątyni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ściana Płaczu jest fragmentem Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. Została zbudowana przez Heroda Wielkiego około 19 roku p.n.e. jako część muru oporowego kompleksu świątynnego. Po zburzeniu świątyni przez Rzymian w 70 roku n.e. jest to jedyna pozostała część tej budowli [1][3][4][5][6]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty:\n- \"Ściana Płaczu może być częścią Świątyni Jerozolimskiej (muru herodiańskiego), odbudowanej przez Heroda, a zniszczonej przez Rzymian w 70 r. n.e.\" [1]\n- \"Jedyną pozostałością Świątyni są resztki muru oporowego, powstrzymującego okalające ją mury przed zawaleniem – tzw. mur zachodni, fragment ten jest znany jako Ściana Płaczu\" [5]\n- \"Jedyną ocalałą pozostałością po świątyni jest fragment zachodniego muru oporowego platformy, na której mieścił się kompleks świątynny. Fragment ten jest znany jako Ściana Płaczu\" [6]."}
{"id": "q_606", "question": "Czy kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, czy z wieprzowiny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, konkretnie z piersi kurczaka. Jest to cienko rozbity płat mięsa, w który zawijane jest masło z dodatkami, takimi jak koperek lub czosnek. Kotlet jest następnie panierowany i smażony na głębokim oleju lub maśle klarowanym [2][3]. \n\nW przeciwieństwie do kotleta de volaille, kotlety z wieprzowiny to np. kotlety mielone, sznycle czy bitki, które przygotowuje się z mięsa wieprzowego [5][7]."}
{"id": "q_608", "question": "Czyje imię nosi Teatr Ateneum w Warszawie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Teatr Ateneum w Warszawie nosi imię Stefana Jaracza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1] (\"Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza – teatr dramatyczny w Warszawie\"), [4] (\"Obecną nazwę nadano uchwałą Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 24 sierpnia 1951 dla upamiętnienia Stefana Jaracza\") oraz [7] (\"Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie\")."}
{"id": "q_607", "question": "Jak miał na imię kronikarz Kadłubek?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kronikarz Kadłubek miał na imię Wincenty. Informacja ta pojawia się w wielu fragmentach, np. w [1] (\"Wincenty Kadłubek ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Vincentius Cadlubkonis, Vincentius Kadlubek&lt;/&gt;), mistrz Wincenty Kadłubek ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;magister Vincentius Cadlubkonis&lt;/&gt;)\"), [4] (\"Imię i przydomek. Imię. Na przywileju dla opactwa cystersów w Jędrzejowie, wystawionym przez Kazimierza Sprawiedliwego w roku 1166, imię Kadłubka zostało podane w formie \"Vincentius\". Podobnie na dokumencie tego samego władcy z roku 1189 – Kadłubek został wpisany na listę świadków jako \"Vincentius magister\".\") czy [7] (\"Autorem Kroniki polskiej był Wincenty, pod koniec XIII wieku określany tytułem mistrza. W latach 1208–1218 był on biskupem krakowskim, po czym zrezygnował z tej godności i zamieszkał w klasztorze Cystersów w Jędrzejowie, gdzie zmarł w 1223 roku.\") [1][4][7]."}
{"id": "q_609", "question": "Czy modrzew zrzuca igły na ziemię?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, modrzew zrzuca igły na zimę. Jest to jedyny gatunek drzewa iglastego w Polsce, który traci liście w ten sposób. W przeciwieństwie do innych drzew iglastych, takich jak sosna czy świerk, które są wiecznie zielone, modrzew jest drzewem zrzucającym liście na okres zimowy. \n\nWynika to z faktu, że modrzew jest rośliną światłolubną i wrażliwą na suszę, co wymusza na nim adaptację do zmieniających się warunków klimatycznych [1]. Jesienią, przed opadnięciem, igły modrzewia przebarwiają się na żółto [1]. \n\nDodatkowo, w przeciwieństwie do innych drzew iglastych, modrzew nie jest uznawany za roślinę wiecznie zieloną [4]. Jest to wyjątek wśród drzew iglastych, które zwykle zachowują swoje igły przez cały rok."}
{"id": "q_610", "question": "W którym roku rozpadły się Austro-Węgry?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Austro-Węgry rozpadły się w 1918 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Istniały 51 lat, od 1867 do rozpadu w październiku 1918 w konsekwencji I wojny światowej\" [1].  \n- \"W 1918 roku proklamowano republikę. Przegrana Austro-Węgier doprowadziła do rozpadu wielonarodowej monarchii\" [8].  \n- \"Od początku października posłowie reprezentujący poszczególne narody Monarchii deklarowali chęć odłączenia się od metropolii\" [4].  \n\nDokładna data rozpadu to październik 1918 roku, choć proces ten trwał do końca roku, o czym świadczą późniejsze wydarzenia, takie jak proklamowanie niepodległości przez Węgry (31 października) czy Czechosłowację (28 października) [4][6]."}
{"id": "q_611", "question": "W których górach stoi skocznia Wielka Krokiew?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Skocznia Wielka Krokiew stoi w Tatrach Zachodnich. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Wielka Krokiew to dwuwierzchołkowe wzniesienie reglowe w Tatrach nad Zakopanem, a także w [2], gdzie wskazano, że skocznia jest zlokalizowana na północnym stoku góry Krokiew (1378 m n.p.m.) w Tatrach Zachodnich. Dodatkowo [7] potwierdza, że Wielka Krokiew jest największą skocznią w Polsce, posiadającą homologację FIS, i znajduje się na północnym stoku góry Krokiew w Tatrach Zachodnich."}
{"id": "q_613", "question": "Które owoce rosną na wierzbie, kiedy obietnice są nierealne?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_612", "question": "Znakiem rozpoznawczym którego detektywa był lizak?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Znakiem rozpoznawczym detektywa, którym był lizak, jest postać porucznika Theo Kojaka, grana przez Telly'ego Savalasa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wskazano, że \"Lizak bywa kojarzony z kreowaną przez Telly'ego Savalasa postacią porucznika Theo Kojaka\". \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że w adaptacjach postaci Leonarda da Vinci pojawiały się różne atrybuty, w tym lizak, jednak nie był to znak rozpoznawczy detektywa, lecz element parodii lub nawiązania do innych postaci."}
{"id": "q_614", "question": "Kto wyreżyserował film „Ojciec Chrzestny”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Film _Ojciec Chrzestny_ wyreżyserował Francis Ford Coppola. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że film został zrealizowany przez Francisa Forda Coppolę.  \n- W [3] potwierdzono, że Coppola był reżyserem _Ojca Chrzestnego_ z 1972 roku.  \n- W [4] opisano proces wyboru reżysera, gdzie ostatecznie Coppola przyjął propozycję wytwórni.  \n- W [8] również wskazano, że reżyserem był Francis Ford Coppola.  \n\nDodatkowo w [9] i [10] wspomniano o nagrodach i pozytywnych recenzjach filmu, których Coppola był laureatem jako reżyser."}
{"id": "q_615", "question": "W którym mieście europejskim deptakiem La Rambla dojdziemy do kolumny Kolumba?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "La Rambla to deptak w Barcelonie, który prowadzi do kolumny Kolumba. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że La Rambla to ruchliwa ulica w centrum Barcelony, a w [2] i [3] szczegółowo opisano pomnik Kolumba znajdujący się na jej południowym krańcu. \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że Ciutat Vella (Stare Miasto w Barcelonie) rozciąga się między Morzem Śródziemnym a dzielnicą Eixample, a osią tej dzielnicy jest właśnie aleja La Rambla, która prowadzi od Plaça de Catalunya do portu morskiego, gdzie znajduje się kolumna Kolumba. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w Barcelonie."}
{"id": "q_616", "question": "W którym amerykańskim mieście stoi Statua Wolności?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Statua Wolności znajduje się w Nowym Jorku, w regionie metropolitalnym tego miasta, na wyspie Liberty Island u ujścia rzeki Hudson do Oceanu Atlantyckiego [1]. Wyspa ta administracyjnie należy do stanu Nowy Jork, a zarządzana jest przez National Park Service [1][2]. \n\nDodatkowo, w granicach miasta Nowy Jork znajdują się inne zabytki i miejsca historyczne pod kontrolą instytucji federalnych, takie jak Castle Clinton National Monument czy Federal Hall National Memorial [8]. \n\nWarto również zaznaczyć, że replika Statuy Wolności znajduje się w Las Vegas, przed hotelem New York-New York, jednak oryginalny pomnik stoi w Nowym Jorku [5]."}
{"id": "q_617", "question": "Mińsk to stolica którego państwa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mińsk jest stolicą Białorusi. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano: *\"Od 1991 Mińsk jest stolicą suwerennej Republiki Białorusi oraz centrum politycznym i kulturowym białoruskiego narodu\"*. \n\nW [9] również wskazano, że *\"Siedzibą władz WNP został Mińsk (stolica Białorusi)\"*. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że *\"Miasto ma rozbudowaną komunikację miejską\"*, co jest charakterystyczne dla stolic."}
{"id": "q_618", "question": "Czy Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi. Oba znajdują się na wyspie Honsiu (Honshu). \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Wulkan Fudżi leży na wyspie Honsiu (\"Honshu\"), na południowy zachód od stolicy, Tokio [1].  \n- Tokio jest położone na wyspie Honsiu (\"Honshu\"), u ujścia rzeki Sumida do Zatoki Tokijskiej [7].  \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że Honsiu jest największą wyspą Japonii, na której znajduje się zarówno wulkan Fudżi, jak i Tokio."}
{"id": "q_619", "question": "Jak nazywał się polski reżyser twórca trylogii „Trzy kolory”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Polskim reżyserem, twórcą trylogii „Trzy kolory”, był Krzysztof Kieślowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w opisie trylogii [1], biografii reżysera [2] oraz w kontekście produkcji filmów [9]."}
{"id": "q_621", "question": "Ile kręgów szyjnych liczy ludzki kręgosłup?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ludzki kręgosłup składa się z 7 kręgów szyjnych (C1–7) [1][2][4][6]. Ta informacja jest spójna we wszystkich dokumentach dotyczących kręgosłupa człowieka. \n\nPrzykładowo:  \n- \"Kręgosłup człowieka składa się z 7 kręgów szyjnych (C), 12 kręgów piersiowych (Th), 5 kręgów lędźwiowych (L), 5 kręgów krzyżowych (S, które łączą się w jedną kość krzyżową) i 4 do 5 kręgów guzicznych (Co, również zrośniętych w jedną kość guziczną)\" [2].  \n- \"Kręgosłup człowieka dzieli się na 5 odcinków: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i ogonowy. Ssaki z wyjątkiem manatowatych i leniwców mają siedem kręgów szyjnych\" [5]."}
{"id": "q_620", "question": "Czy Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [2] wskazano, że Picasso był jednym z pierwszych artystów, którzy zastosowali technikę kolażu we współczesnym znaczeniu, obok Georges'a Braque'a.\n2. W [7] podkreślono, że pierwszym nowoczesnym dziełem uznawanym za mixed media (w tym kolaż) była praca Picassa \"Martwa natura z plecionką krzesła\" z 1912 roku, w której wykorzystał papier, tkaninę, farbę i sznurek.\n3. W [8] wspomniano, że Picasso był twórcą nurtu malarstwa zwanego kubizmem, który często wykorzystywał kolaże.\n4. W [9] wymieniono Muzeum Berggruena, gdzie znajdują się prace Picassa, w tym kolaże, np. studium do \"Panny z Awinionu\".\n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że w 2010 roku odnaleziono 271 nieznanych dzieł Picassa, wśród których mogły być kolaże, choć nie ma na to bezpośredniego potwierdzenia w przytoczonych fragmentach."}
{"id": "q_622", "question": "Z ilu państw członków składa się Rada Bezpieczeństwa ONZ?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rada Bezpieczeństwa ONZ składa się z 15 państw członków, w tym 5 stałych i 10 niestałych. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Rada Bezpieczeństwa składa się z pięciu stałych członków oraz dziesięciu niestałych\" [1].  \n- \"Do pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa należą: Chińska Republika Ludowa (ChRL), Francja, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania\" [2].  \n- \"Rada Bezpieczeństwa od 1966 składa się z 15 członków: 5 stałych oraz 10 niestałych\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] podano, że w latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych), ale od 1966 roku skład został zwiększony do 15 państw."}
{"id": "q_623", "question": "Kto w latach 1918–22 był Naczelnikiem Państwa, a w roku 1920 został mianowany Marszałkiem Polski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Naczelnikiem Państwa w latach 1918–1922 był Józef Piłsudski, który 19 marca 1920 roku przyjął i zatwierdził stopień Pierwszego Marszałka Polski [1][5]. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- 14 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu zwierzchnią władzę państwową jako Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich [1].  \n- 22 listopada 1918 roku Piłsudski objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa [1].  \n- 19 marca 1920 roku, w dniu swoich imienin, przyjął stopień Pierwszego Marszałka Polski na wniosek Ogólnej Komisji Weryfikacyjnej [5].  \n- Buławę marszałkowską wręczono mu uroczyście 14 listopada 1920 roku po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej [5].  \n\nPiłsudski pełnił funkcję Naczelnika Państwa do 14 grudnia 1922 roku, kiedy przekazał urząd prezydentowi Gabrielowi Narutowiczowi [4]."}
{"id": "q_625", "question": "Ile lat żył Wolfgang Amadeusz Mozart?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wolfgang Amadeusz Mozart żył 35 lat. Urodził się 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu, a zmarł 5 grudnia 1791 roku w Wiedniu [1][3]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Mozart miał problemy zdrowotne przez całe swoje życie\") oraz w [3] (\"Wolfgang Amadeus Mozart, w formie spolszczonej Wolfgang Amadeusz Mozart (ur. 27 stycznia 1756 w Salzburgu, zm. 5 grudnia 1791 w Wiedniu) – austriacki lub niemiecki muzyk\")."}
{"id": "q_624", "question": "Czy mątwy mają muszle?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mątwy mają zredukowaną muszlę w postaci \"os sepiae\", która jest szkieletem wewnętrznym ukrytym pod płaszczem. Kość mątwia (\"os sepiae\") jest zbudowana z węglanu wapnia i ma charakterystyczny kształt, który jest cechą diagnostyczną dla tego gatunku [1]. \n\nW przeciwieństwie do innych mięczaków, takich jak ślimaki czy małże, mątwy nie posiadają zewnętrznej muszli, a jedynie wewnętrzną strukturę, która pełni funkcję szkieletu [1]. Muszla mątw jest więc silnie zredukowana i nie występuje w formie typowej dla większości mięczaków. \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że u głowonogów, w tym mątw, muszla jest \"silnie zredukowana i zanurzona w tkance ciała, tworzy 'os sepiae'\". \n\nPodsumowując, mątwy mają muszlę, ale jest ona wewnętrzna i zredukowana do formy \"os sepiae\"."}
{"id": "q_626", "question": "Czy ocelot jest drapieżnikiem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, ocelot jest drapieżnikiem. Wszystkie gatunki z rodzaju *Leopardus*, w tym ocelot wielki (*Leopardus pardalis*), są drapieżnikami należącymi do rodziny kotowatych (Felidae). Oceloty polują głównie na małe ssaki, ptaki, gady i owady [1][2][3]. \n\nPrzykładowo, ocelot wielki żywi się myszowatymi, naczelnymi, szczerbakami i innymi ssakami, a także ptakami i gadami [1]. Ocelot nadrzewny (*Leopardus wiedii*) poluje na nadrzewne ssaki, takie jak wiewiórkowate i dydelfowate, oraz na ssaki naziemne, ptaki, gady i płazy [3][6]. \n\nWszystkie oceloty są hiperdrapieżnikami, co oznacza, że ich dieta składa się głównie z pokarmu mięsnego [6]."}
{"id": "q_627", "question": "W którym państwie odbywa się gonitwa konna Wielka Pardubicka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gonitwa konna Wielka Pardubicka odbywa się w Czechach. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że wyścig rozgrywany jest w Pardubicach, oraz w [5], gdzie opisano miasto Pardubice jako leżące w Czechach. Dodatkowo [7] potwierdza, że Pardubice są częścią kraju pardubickiego, który jest jednostką podziału terytorialnego w Czechach. \n\nOdpowiedź opiera się na fragmentach:  \n- \"Wielka Pardubicka (cz. Velká pardubická) – przeszkodowy wyścig konny, który rozgrywany jest corocznie od 1874 roku w Pardubicach w Czechach\" [1].  \n- \"Pardubice – miasto statutarne w środkowej części Czech\" [5].  \n- \"Kraj pardubicki (cz. Pardubický kraj) – jedna z czternastu jednostek podziału terytorialnego w Czechach\" [7]."}
{"id": "q_628", "question": "Czy w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji. \n\nTok rozumowania:  \n1. **Obligacje komunalne** są dłużnymi papierami wartościowymi emitowanymi przez jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy) lub ich związki [1].  \n2. **Samorząd terytorialny** w Polsce obejmuje trzy szczeble: gminy, powiaty i województwa, które wykonują zadania publiczne niezastrzeżone dla innych władz [10].  \n3. **Historia emisji** obligacji komunalnych w Polsce sięga lat 90. XX wieku, a ich wartość systematycznie rosła – np. w 2019 roku emisje przekroczyły 4 mld zł, a obligacje wyemitowało ponad 1000 samorządów i spółek komunalnych [4].  \n4. **Rodzaje obligacji** emitowanych przez samorządy obejmują m.in. obligacje komunalne (z oprocentowaniem zmiennym lub stałym) [1] oraz bony komunalne (krótkoterminowe papiery dłużne) [9].  \n\nPodsumowanie:  \nSamorządy lokalne w Polsce mają prawo emitować obligacje, co jest uregulowane prawnie i potwierdzone praktyką rynkową [1][4][9][10]."}
{"id": "q_629", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Aborygeni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Aborygeni wywodzą się z Australii. Są to rdzenni mieszkańcy tego kontynentu, którzy zamieszkiwali go od tysięcy lat przed przybyciem Europejczyków. Ich przodkowie przybyli do Australii prawdopodobnie z południowo-wschodniej Azji przez pomost wyspowy dzisiejszej Indonezji i wyspę Nową Gwineę [2]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, np. \"Aborygeni australijscy ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Aboriginal Australians&lt;/&gt;, od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;ab origine&lt;/&gt; „od początku”, czyli „ci, którzy byli tu od początku”) – rdzenni mieszkańcy Australii\" [2] oraz \"Aborygeni przekazywali z pokolenia na pokolenie legendy, pieśni i tradycje. Ich kultura przetrwała dzięki \"corroborees\", ceremoniom towarzyszącym zgromadzeniom plemiennym, podczas których pieśniami, muzyką i tańcem odtwarza się pradawne opowieści o przeszłości Australii\" [6]. \n\nDodatkowo, w [7] wskazano, że Aborygeni tasmańscy, będący częścią ludności rdzennej Australii, dotarli na Tasmanię 10 tysięcy lat temu, gdy wyspa była jeszcze połączona z kontynentem."}
{"id": "q_630", "question": "Na którym morzu leży Jamajka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jamajka leży na Morzu Karaibskim. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jamajka ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Jamaica&lt;/&gt;) – wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli\" [1].  \n- \"Jamajka leży na Morzu Karaibskim na południe od Kuby\" [1].  \n- \"Jamajka jest państwem wyspiarskim leżącym na wyspie o tej samej nazwie w archipelagu Wielkich Antyli na Morzu Karaibskim w Ameryce Środkowej\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to opis położenia geograficznego wyspy, np. \"Leży ok. 150 km na południe od Kuby, ok. 160 km na zachód od Haiti i ok. 630 km na północny wschód od karaibskiego wybrzeża Ameryki Południowej\" [2]."}
{"id": "q_631", "question": "Na której planecie Układu słonecznego znajdują się Doliny Marinerów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Doliny Marinerów, znane również jako Valles Marineris, znajdują się na Marsie. Jest to złożony system kanionów, który został odkryty przez sondę Mariner 9. Doliny te mają długość około 5000 km, szerokość około 200 km i głębokość do 11 km, co czyni je największym kanionem w Układzie Słonecznym [1]. Nazwa tego systemu kanionów honoruje zespół naukowy programu Mariner 9, który dokonał ich odkrycia [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Valles Marineris są często wymieniane jako jeden z najbardziej charakterystycznych elementów powierzchni Marsa, obok takich obiektów jak Olympus Mons (najwyższy wulkan w Układzie Słonecznym) czy Vastitas Borealis (ogromna równina na półkuli północnej) [2]."}
{"id": "q_632", "question": "Jak nazywała się żona króla Egiptu Amenhotepa IV?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żoną faraona Amenhotepa IV (Echnatona) była Nefertiti. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"główną żoną Amenhotepa IV była Nefertiti\". Dodatkowo w [7] wspomniano, że Nefertiti \"nie urodziła mu męskiego następcy\". \n\nWarto również zaznaczyć, że Echnaton miał inną żonę o imieniu Kija, która jednak nie nosiła tytułu \"Wielkiej Królewskiej Małżonki\" [2]."}
{"id": "q_633", "question": "W którym mieście znajduje się Uniwersytet Kazimierza Wielkiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Uniwersytet Kazimierza Wielkiego znajduje się w Bydgoszczy. Informacja ta jest zawarta w kilku fragmentach, m.in. w opisie uczelni [1], gdzie podano, że jest to \"publiczna uczelnia (uniwersytet pełnoprofilowy) w Bydgoszczy\", a także w części dotyczącej historii uczelni [3], gdzie wskazano, że powstała ona na bazie Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego. Dodatkowo, w [2] i [5] potwierdzono lokalizację uczelni poprzez wskazanie adresów jej jednostek w Bydgoszczy."}
{"id": "q_634", "question": "W którym mieście wznosi się Koloseum, amfiteatr Flawiuszów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Koloseum, amfiteatr Flawiuszów, wznosi się w Rzymie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Koloseum to amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70–72 do 80 n.e. przez Wespazjana i Tytusa. Dodatkowo w [8] wskazano, że Koloseum jest protoplastą innych amfiteatrów, takich jak ten w Arles, co potwierdza jego rzymską lokalizację."}
{"id": "q_636", "question": "Człowiek o usposobieniu mało ruchliwym to sangwinik czy melancholik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że człowiek o usposobieniu mało ruchliwym to melancholik, a nie sangwinik. \n\nMelancholik jest opisywany jako osoba nieporywcza, łagodna i bierna, o uczuciach narastających powoli [3]. W przeciwieństwie do tego, sangwinik jest przedstawiany jako osoba wrażliwa, reagująca szybko i silnie, a jednocześnie odporna i dostosowująca się do warunków [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście teorii temperamentów, melancholik jest kojarzony z zimnem i wilgocią, co sugeruje spokojniejsze i bardziej zrównoważone usposobienie, podczas gdy sangwinik jest powiązany z ciepłem i suchością, co wskazuje na większą dynamikę i ruchliwość [1][3]. \n\nPodsumowując, mała ruchliwość jest bardziej charakterystyczna dla melancholika niż dla sangwinika."}
{"id": "q_635", "question": "Co oznaczają ostatnie słowa niechętnego chrześcijaństwu cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ostatnie słowa cesarza Juliana Apostaty, „Galilaee, vicisti!” („Galilejczyku, zwyciężyłeś!”), są interpretowane jako wyraz uznania dla Chrystusa, mimo że Julian był niechętny chrześcijaństwu. Według legendy, umierając miał je wypowiedzieć, co zostało przedstawione jako triumf chrześcijaństwa nad pogaństwem. Słowa te przypisano Julianowi przez Kościół katolicki, który przedstawiał jego śmierć jako karę bożą [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że historia ta została zmyślona najprawdopodobniej w V wieku, aby podkreślić, że śmierć cesarza była triumfem chrześcijaństwa [1]. W rzeczywistości Julian zmarł spokojnie, a jego ostatnie chwile opisał Ammianus Marcellinus: „Rana z przebitego boku otwierała się coraz szerzej, oddech był ciężki. Już późną nocą Julian poprosił o zimną wodę. Wypił ją i wkrótce potem zmarł spokojnie” [3]. \n\nDodatkowo, w dramacie Zygmunta Krasińskiego „Nie-Boska komedia”, podobne słowa („Galilejczyku, zwyciężyłeś!”) wypowiada Pankracy, przywódca rewolucjonistów, po tym, jak zostaje zabity przez Chrystusa. W tym kontekście słowa te symbolizują klęskę sił rewolucyjnych i triumf wartości chrześcijańskich [4]. \n\nPodsumowując, „Galilaee, vicisti!” to słowa przypisywane Julianowi Apostacie, które w legendzie miały wyrażać jego uległość wobec Chrystusa, choć w rzeczywistości nie ma na to historycznych dowodów [1][3]. W literaturze natomiast stały się symbolem zwycięstwa chrześcijaństwa nad przeciwnikami [4]."}
{"id": "q_637", "question": "W którym państwie znajduje się prowincja Syczuan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prowincja Syczuan znajduje się w Chinach. Informacja ta jest zawarta w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Syczuan (\"Sichuan\" wym., chiń. […] – prowincja w południowo-zachodnich Chinach\"), [2] (\"Chengdu (\"\"; chiń. […] – miasto w Chinach, liczące ponad 15 milionów mieszkańców, stolica prowincji Syczuan\"), [3] (\"Diecezja Suifu, diecezja Yibin (łac. […] – rzymskokatolicka diecezja ze stolicą w Yibinie, w prowincji Syczuan, w Chińskiej Republice Ludowej\"), [4] (\"Xichang (chiń. […] – miasto na prawach powiatu w południowo-środkowych Chinach, w prowincji Syczuan\"), [7] (\"Ya’an (chiń. […] – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, w prowincji Syczuan\")."}
{"id": "q_638", "question": "Z ilu pensów składał się brytyjski szyling?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Brytyjski szyling składał się z 12 pensów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Szyling stanowił 1/20 część funta szterlinga i dzielił się na 12 pensów\" [1].  \n- \"Wcześniej jeden funt był równy 20 szylingom, zaś jeden szyling ('shilling') - 12 pensom ('pence')\" [4].  \n- \"Współczesne bicia. Korona warta była 5 szylingów lub 60 pensów przed wprowadzeniem reformy dziesiętnej w lutym 1971\" [7].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o systemie dwunastkowym, który był podstawą brytyjskiego systemu monetarnego przed reformą z 1971 roku [9]."}
{"id": "q_640", "question": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała czy na zewnątrz?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała. Jest to element wykonany z biomateriałów, wszczepiany operacyjnie do organizmu, zastępujący lub wspomagający utraconą funkcję narządu. Przykłady endoprotez obejmują implanty stawu biodrowego, kolanowego oraz elementy układu sercowo-naczyniowego [1]. W przeciwieństwie do tego, protezy zewnętrzne (egzoprotezy) są stosowane np. w przypadku amputacji kończyn i nie wymagają wszczepienia do organizmu. \n\nDodatkowo, w kontekście medycznym, termin \"endoproteza\" odnosi się wyłącznie do implantów wewnętrznych, co potwierdzają również inne źródła, np. w przypadku endoprotez stawu biodrowego [2] czy endoprotez naczyniowych [4]."}
{"id": "q_639", "question": "Ile było hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczba Hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury, jest różna w zależności od źródła.  \n\n1. **Pierwsza trójka**:  \n   Większość greckich tekstów, w tym \"Teogonia\" Hezjoda, wymienia trzy Hory:  \n   - Eunomia (praworządność),  \n   - Dike (sprawiedliwość),  \n   - Ejrene (pokój) [1].  \n\n2. **Druga trójka**:  \n   W Atenach znano je pod imionami:  \n   - Thallo (kwitnienie),  \n   - Auxo (wzrost),  \n   - Karpo (owocowanie) [1].  \n\n3. **Trzecia trójka**:  \n   Rzadko pojawiała się trójka trzecia:  \n   - Ferusa (obfitość),  \n   - Eukarpia (piękne owoce),  \n   - Orthosia (prostota) [1].  \n\n4. **Cztery Hory**:  \n   Nonnos z Panopolis wspomina o czterech Horach:  \n   - Pherusa (obfitość),  \n   - Euporie (dostatek),  \n   - Orthosie (prostota),  \n   - Eukarpie (piękne owoce) [1].  \n\n5. **Dziewięć Hor**:  \n   Hygin podaje zbiorczą listę wszystkich wymienionych wyżej bogiń, co daje łącznie dziewięć Hor [1].  \n\n6. **Dwanaście Hor**:  \n   Ostatnia lista przedstawia dwanaście bogiń, odpowiadających poszczególnym godzinom i porom dnia [1].  \n\nPodsumowując, liczba Hor waha się od trzech do dwunastu, w zależności od tradycji i źródła. Najczęściej wymienia się jednak trzy lub dziewięć Hor."}
{"id": "q_642", "question": "Co należy się diabłu, gdy Pan Bóg dostaje świeczkę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_643", "question": "W którym wieku powstał Związek Polaków na Białorusi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Związek Polaków na Białorusi powstał w XX wieku. Dokładna data założenia to 1990 rok, choć organizacja przyjmuje za początek swojego istnienia rok 1988 [1][2]. Wcześniejsze próby zrzeszenia Polaków na Białorusi, takie jak Związek Polski Demokratyczny na Białej Rusi, miały miejsce w 1907 roku [6], jednak nie jest to ta sama organizacja."}
{"id": "q_641", "question": "Kto zmarł od zatrutej szaty Dejaniry?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zatruta szata Dejaniry spowodowała śmierć Heraklesa. Krew centaura Nessosa, którą nasączono szatę, okazała się trucizną, która wżerała się w ciało Heraklesa, powodując nieznośne męczarnie. Heros, nie mogąc się uwolnić od bólu, postanowił spalić się na stosie, co ostatecznie doprowadziło do jego śmierci [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Herakles zmarł w wyniku założenia zatrutej szaty: „Kawałki koszuli przylgnęły do ciała Heraklesa, który za każdym razem, gdy próbował ją zerwać obdzierał się ze skóry. Ostatecznie na własne żądanie został żywcem spalony na stosie” [8]. \n\nDejanira, która podarowała Heraklesowi szatę, popełniła samobójstwo z rozpaczy po śmierci męża [1][8]."}
{"id": "q_644", "question": "Washington Post to tygodnik czy dziennik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„The Washington Post” to dziennik. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: „Waszyngton stanowi ważny ośrodek mediów krajowych oraz międzynarodowych. Założony w 1877 \"The Washington Post\" to najstarsza i najbardziej poczytna gazeta codzienna w mieście”. Potwierdza to również [2]: „The Washington Post – największa i najstarsza gazeta codzienna w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych”. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że dziennik posiada trzy główne wydania: „dla Dystryktu, Maryland oraz Wirginii”, co potwierdza jego codzienną periodyczność."}
{"id": "q_645", "question": "Jak nazywa się pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych nazywa się **aktualizmem geologicznym** (lub **uniformitaryzmem**). Zasada ta głosi, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię w przeszłości były podobne do współczesnych, co pozwala na wnioskowanie o dawnych procesach na podstawie obserwacji współczesnych zjawisk. Jak stwierdzono: *\"teraźniejszość jest kluczem do przeszłości\"* [1]. \n\nPrzykładowo, badania erozji rzecznej czy sedymentacji ujść rzek mogą pomóc w rekonstrukcji podobnych procesów w przeszłości geologicznej [1]. Jednocześnie należy uwzględnić, że niektóre czynniki (np. skład atmosfery) mogły ulegać zmianom na przestrzeni milionów lat [1]. \n\nZasada ta została sformułowana przez Jamesa Huttona i rozwinięta przez Charlesa Lyella [1]. W geologii dynamicznej aktualizm jest kluczowym założeniem, pozwalającym na interpretację przeszłych procesów kształtujących powierzchnię Ziemi [2]."}
{"id": "q_646", "question": "Borys Pasternak napisał powieść o losie rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych. Jaki jest jej tytuł?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Powieść Borysa Pasternaka opowiadająca o losach rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych nosi tytuł *Doktor Żywago*. Autor pracował nad nią w latach 1948–1955, a po raz pierwszy została opublikowana we Włoszech w 1957 roku [1][2]. \n\nGłównym bohaterem powieści jest Jurij Żywago, lekarz i poeta, którego życie rozgrywa się na tle historycznych przemian Rosji – od początku XX wieku, przez rewolucję październikową i wojnę domową aż do lat trzydziestych [2][4]. Powieść została przetłumaczona na wiele języków i stała się międzynarodowym bestsellerem [3]."}
{"id": "q_647", "question": "Lowelas – to tytuł brytyjskich arystokratów czy uwodziciela?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lowelas to określenie uwodziciela, a nie tytuł arystokratyczny. Wywodzi się od nazwiska Roberta Lovelace, bohatera powieści Samuela Richardsona \"Clarissa, or the History of a Young Lady\" (w przekładzie polskim \"Historia Clarissy Harlowe\") z 1748 roku. Określenie to było używane w tonie ironiczno-żartobliwym w odniesieniu do mężczyzny uganiającego się za kobietami [1]. \n\nW kontekście seksualnym miano to jako pseudonim artystyczny przybrała Linda Susan Boreman, amerykańska aktorka filmów pornograficznych, znana jako Linda Lovelace [1]. \n\nNie ma związku z brytyjskimi tytułami arystokratycznymi, które są opisane w innych fragmentach, np. w [2], [7] czy [9]."}
{"id": "q_648", "question": "Na którym przylądku znajduje się latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Latarnia morska im. Stefana Żeromskiego oraz Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie. Informacje te pochodzą z następujących fragmentów:\n\n1. W [1] wskazano, że w latarni znajduje się tablica poświęcona Stefanowi Żeromskiemu, a obok latarni mały pomnik – popiersie pisarza. Dodatkowo podano, że latarnia mieści Muzeum Latarnictwa, które jest filią Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku.\n\n2. W [3] potwierdzono, że latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego i jest udostępniona do zwiedzania.\n\n3. W [5] podano, że przylądek Rozewie objęty jest rezerwatem krajobrazowym, a na nim znajduje się Latarnia Morska Rozewie.\n\nZatem latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie."}
{"id": "q_649", "question": "Jakim symbolem oznaczany był model fiata zwany w Polsce maluchem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Model Fiata, który w Polsce był znany jako \"maluch\", oznaczany był symbolem **126p**. Nazwa ta pochodzi od oficjalnego oznaczenia modelu, które zostało wprowadzone w 1997 roku jako \"Maluch\" [1][2]. \n\nWcześniej, w dokumentach, samochód ten był określany jako **Polski Fiat 126p**, co wskazuje na jego pochodzenie i licencyjną produkcję w Polsce [1][8]. Wersje rozwojowe tego modelu, takie jak **ELX** czy **Happy End**, również zawierały w swoim oznaczeniu podstawowy symbol **126** [2][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że w potocznej komunikacji \"maluch\" był często używany jako synonim tego konkretnego modelu Fiata, co ostatecznie zostało oficjalnie zaakceptowane przez producenta [1][2]."}
{"id": "q_650", "question": "Podkanclerzem którego polskiego króla był kronikarz Janko z Czarnkowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kronikarz Janko z Czarnkowa był podkanclerzym króla Kazimierza Wielkiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Janko z Czarnkowa pełnił funkcję podkanclerzego koronnego za panowania Kazimierza Wielkiego.  \n- W [3] podkreślono, że Janko piastował urząd podkanclerzego w czasach Kazimierza Wielkiego, a po jego śmierci stracił wpływy.  \n- W [8] potwierdzono, że Janko był podkanclerzym Kazimierza Wielkiego, a po jego śmierci został oskarżony o kradzież insygniów grobowych.  \n\nDodatkowo w [4] i [9] wspomniano, że Janko utracił stanowisko podkanclerzego po śmierci Kazimierza Wielkiego, co potwierdza jego wcześniejszą funkcję na dworze tego monarchy."}
{"id": "q_651", "question": "Automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki...”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki bandyta”. Nazwa ta pochodzi od charakterystycznej dźwigni, która uruchamia grę po wrzuceniu monety. W języku angielskim urządzenia te nazywane są „one-armed bandit” lub „slot machine” [1]. \n\nWynika to z faktu, że pierwsze automaty tego typu miały mechanizm aktywowany przez pociągnięcie dźwigni, co przypominało ruch jednej ręki (stąd „jednoręki”). Współcześnie termin ten obejmuje również automaty elektroniczne, choć ich konstrukcja może nie zawierać już fizycznej dźwigni [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w Polsce legalne automaty hazardowe tego typu pojawiły się w latach 70. XX wieku w salonach gier [1]."}
{"id": "q_652", "question": "Do którego państwa należał Szczecin w latach 1630–1713?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W latach 1630–1713 Szczecin należał do Królestwa Szwecji. Informacja ta znajduje się w [5], gdzie podano, że w 1630 roku miasto zajęli Szwedzi, oraz w [3], gdzie wskazano, że w 1713 roku miasto zostało zajęte przez Prusy, co oznacza, że wcześniej znajdowało się pod panowaniem Szwecji. Dodatkowo [6] potwierdza, że po 1648 roku (czyli po pokoju westfalskim) Szczecin należał do Szwecji. \n\nCytowania:\n- \"W 1630 miasto zajęli Szwedzi\" [5]\n- \"W 1713 miasto zostało zajęte przez Prusy\" [3]\n- \"po 1648 roku, po opanowaniu Szczecina przez Prusy\" [6]"}
{"id": "q_654", "question": "Jak nazywał się włoski generał, bojownik o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Włoskim generałem i bojownikiem o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882, był Giuseppe Garibaldi. Informacje te znajdują się w [1], gdzie podano jego daty życia oraz opisano go jako rewolucjonistę, żołnierza i polityka, który przyczynił się do zjednoczenia Włoch."}
{"id": "q_653", "question": "Z której warstwy społecznej wywodzili się żołnierze piechoty wybranieckiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żołnierze piechoty wybranieckiej wywodzili się z warstwy chłopskiej. Byli to chłopi z dóbr królewskich, którzy w zamian za zwolnienie z pańszczyzny i podatków mieli obowiązek służby wojskowej. Z każdych 20 łanów uprawnych jeden chłop (tzw. wybraniec) był wyznaczony do służby, podczas gdy obciążenia związane z jego łanem rozkładano na pozostałych 19 gospodarzy [1][2]. \n\nW przypadku piechoty łanowej, która była późniejszą formą piechoty wybranieckiej, również rekrutowano chłopów z dóbr królewskich, szlacheckich i kościelnych, przy czym zaciąg odbywał się z 15 łanów (zamiast 20) [9]. \n\nPodsumowując, zarówno piechota wybraniecka, jak i łanowa opierały się na chłopach jako głównej warstwie społecznej dostarczającej rekrutów."}
{"id": "q_655", "question": "Co mierzymy w woltach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W woltach mierzymy napięcie elektryczne, które jest różnicą potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu elektrycznego lub pola elektrycznego. Napięcie elektryczne określa zdolność źródła energii elektrycznej do wykonania pracy i jest kluczowym parametrem źródeł napięcia (prądu) [7].  \n\nDodatkowo, w woltach mierzymy również siłę elektromotoryczną (SEM) ogniwa galwanicznego, która jest równa napięciu na jego zaciskach w stanie otwartym (bez poboru prądu) [6]. Woltomierz, który służy do pomiaru napięcia, włącza się równolegle do obwodu elektrycznego, a jego idealna wersja charakteryzuje się nieskończenie dużą rezystancją wewnętrzną, aby minimalizować wpływ na układ [2].  \n\nWolt jest również jednostką potencjału elektrycznego, czyli różnicy potencjałów między punktami przewodu, w którym płynie prąd [1]."}
{"id": "q_656", "question": "W którym województwie leży Puszcza Białostocka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Puszcza Białostocka, znana również jako Puszcza Knyszyńska, leży w województwie podlaskim. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Puszcza Knyszyńska położona jest na Wysoczyźnie Białostockiej w województwie podlaskim. Dodatkowo, w [9] wymieniono Puszczę Knyszyńską jako jeden z kompleksów leśnych podlegających Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, która działa w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim. \n\nCytowania:\n- \"Puszcza Knyszyńska, Puszcza Knyszyńsko-Białostocka – rozległy kompleks leśny [...] położony na Wysoczyźnie Białostockiej w województwie podlaskim\" [1]\n- \"Działa w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim\" [9]"}
{"id": "q_657", "question": "W którym roku zmarła Margaret Thatcher?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Margaret Thatcher zmarła w 2013 roku. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [3]. W [1] podano dokładną datę śmierci: „8 kwietnia 2013”, a w [3] wskazano, że była to data „8 kwietnia 2013 r.”. W [2] również potwierdzono rok śmierci, choć bez podania konkretnej daty."}
{"id": "q_659", "question": "W jaki oręż wyposażony był Eros?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Eros był wyposażony w łuk i strzały. W późniejszym okresie jego wizerunek ewoluował, a jego atrybutami stały się dwie strzały – jedna niszcząca życie, a druga dająca człowiekowi spokojne szczęście [1]. Eurypides jako pierwszy przypisał Erosowi łuk i strzałę jako jego atrybuty [1]. W II w.n.e. Apulejusz w baśni o Amorze (Eros) i Psyche przedstawił Erosa ze skrzydełkami i łukiem w ręku, co stało się fundamentem współczesnego obrazu tego boga [1]."}
{"id": "q_658", "question": "Kto dowodził wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią dowodził margrabia Marchii Łużyckiej Hodo, wspierany przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Wojska niemieckie, dowodzone przez margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wtargnęły na terytorium Mieszka I\" [1].  \n- \"Hodo ustawił w pierwszym rzucie własny oddział konnych rycerzy oraz posiłkowy oddział Zygfryda von Walbeck\" [7].  \n- \"Gdy wojska Hodona gotowały się do szturmu na gród, zostali ostrzelani ze wzgórza\" [7].  \n\nDodatkowo potwierdza to [2], gdzie wskazano, że bitwa była \"stoczona między wojskami księcia polskiego Mieszka I a margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wspomaganego przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck\"."}
{"id": "q_661", "question": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim której organizacji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim Organizacji Harcerzy ZHP, działającej w okresie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej [1]. Kryptonim ten został przyjęty w całym kraju w 1940 roku, choć początkowo funkcjonował w Poznaniu [2]. Organizacja ta współpracowała z Delegaturą Rządu na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej, zachowując jednak pełną suwerenność [3]."}
{"id": "q_660", "question": "Jak nazywał się dyplomata, przedstawiciel ZSRR w ONZ, później minister spraw zagranicznych, zwany „Mister Niet”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dyplomatą, przedstawicielem ZSRR w ONZ, później ministrem spraw zagranicznych, znanym jako „Mister Niet” (Pan „Nie”), był Andriej Gromyko. Przydomek ten przywarł do niego ze względu na częste używanie prawa weta w Radzie Bezpieczeństwa ONZ – w ciągu pierwszych 10 lat istnienia organizacji ZSRR skorzystał z tego prawa 79 razy [1]. \n\nGromyko pełnił funkcję stałego przedstawiciela ZSRR w ONZ od kwietnia 1946 roku, a od 1957 roku był ministrem spraw zagranicznych ZSRR [1]. Jego rola w polityce międzynarodowej była znacząca, a przydomek „Mister Niet” odzwierciedlał jego stanowczą postawę w obronie interesów ZSRR na arenie międzynarodowej."}
{"id": "q_662", "question": "Czego według legendy poszukiwali rycerze okrągłego stołu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Według legendy rycerze Okrągłego Stołu poszukiwali Świętego Graala – legendarnego kielicha, który miał szczególne znaczenie duchowe i magiczne. Graal mógł zostać znaleziony tylko przez najbardziej prawego spośród ludzi [1]. Po pojawieniu się kielicha na zamku Camelot zorganizowano wyprawę poszukiwawczą, która zakończyła się sukcesem dzięki Galahadowi [2]. \n\nDodatkowo, w niektórych wersjach legendy, rycerze angażowali się w inne misje, takie jak walka ze złem reprezentowanym przez Morganę czy jej syna Mordreda [2][4]. Jednak głównym celem ich poszukiwań pozostawał Święty Graal."}
{"id": "q_663", "question": "Jak nazywa się stolica Tadżykistanu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Tadżykistanu jest Duszanbe. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1] (\"Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem. Stolica i największe miasto to Duszanbe\"), [2] (\"Duszanbe (ros., tadż. Душанбе, w latach 1924–1929 Duszambe, w latach 1929–1961 Stalinabad) – stolica i największe miasto Tadżykistanu\"), [3] (\"Jej stolica to Duszanbe\"), [4] (\"Stolica państwa Duszanbe posiada specjalne uprawnienia obwodu\"), [5] (\"Stolica kraju Duszanbe jako jedyne miasto liczyło ponad pół miliona mieszkańców\"), [6] (\"Dominującą partią polityczną jest Ludowo-Demokratyczna Partia Tadżykistanu. Tadżykistan dzieli się administracyjnie na cztery wilajety (tadż. вилоят): sogdyjski, chatloński, Rejony Administrowane Centralnie (z Duszanbe jako stolicą) oraz Górski Badachszan\")."}
{"id": "q_664", "question": "Trzeciorzęd to pierwszy okres której ery w dziejach Ziemi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trzeciorzęd to pierwszy okres ery kenozoicznej w dziejach Ziemi. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- W starszych wersjach periodyzacji trzeciorzęd był uznawany za najstarszy okres ery kenozoicznej, trwający od 65 do 1,8 mln lat temu [1].  \n- W nowszej periodyzacji (od 2004 r.) trzeciorzęd został podzielony na paleogen i neogen, a czwartorzęd poszerzono o najmłodszy wiek pliocenu (gelas) [1].  \n- Era kenozoiczna rozpoczęła się ok. 66 mln lat temu, po wymieraniu kredowym, i trwa do dziś [5].  \n\nZatem trzeciorzęd (w starszej nomenklaturze) lub paleogen (w nowszej) to pierwszy okres ery kenozoicznej."}
{"id": "q_665", "question": "Czy gong to instrument muzyczny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, gong jest instrumentem muzycznym. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, gong to idiofon płytowy uderzany, który wprowadza się w drgania poprzez uderzenie pałką lub młoteczkiem o miękkiej główce [1]. Istnieje wiele odmian gongów, które są używane w różnych kulturach i tradycjach muzycznych, takich jak np. przestrzeń kulturowa gongów w Wietnamie [6]. Gongi są również wykorzystywane w muzyce indonezyjskiej, np. w zespołach gamelanowych [9]."}
{"id": "q_666", "question": "Jak nazywa się największa jadowita kobra?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Największą jadowitą kobrą jest kobra królewska (\"Ophiophagus hannah\"). Osiąga ona długość do 5,7 m i wagę do 9 kg [1]. Jest to największy z jadowitych węży, a jej siedliskiem są gęste górskie lasy oraz bambusowe dżungle w Azji Południowo-Wschodniej [1]."}
{"id": "q_667", "question": "Jak nazywa się wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego nazywa się prawem kanonicznym. Jest to system norm prawnych regulujących funkcjonowanie Kościoła, określających prawa i obowiązki wiernych oraz strukturę organizacyjną instytucji kościelnych [3]. \n\nPrawo kanoniczne obejmuje zarówno prawo powszechne, obowiązujące w całym Kościele, jak i prawo partykularne, dotyczące poszczególnych jednostek organizacyjnych, takich jak diecezje czy zakony [3]. Jego źródłami są m.in. Kodeks Prawa Kanonicznego, dekretale papieskie oraz uchwały soborów i synodów [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że prawo kanoniczne jest niezależne od prawa świeckiego, choć w niektórych przypadkach może być z nim powiązane, np. w kwestiach dotyczących kościelnych osób prawnych [1]."}
{"id": "q_668", "question": "Jak nazywa się największe miasto Turcji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Największym miastem Turcji jest Stambuł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Stambuł jest \"największym i najludniejszym miastem w Turcji\". Potwierdza to również [2], gdzie Stambuł wymieniono jako jedyne miasto w Turcji liczące ponad 10 milionów mieszkańców. Dodatkowo w [4] i [7] Stambuł określono jako \"największe miasto Turcji\". \n\nOdpowiedź opiera się na fragmentach:  \n- \"Stambuł ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"tr\"&gt;İstanbul&lt;/&gt;) – największe i najludniejsze miasto w Turcji\" [1]  \n- \"Stambuł jako jedyne miasto liczyło ponad 10 milionów mieszkańców\" [2]  \n- \"Stambuł jest jednym z najważniejszych miejsc turystycznych nie tylko w Turcji, ale także na świecie. Największe miasto i metropolia Turcji\" [4]  \n- \"Stambuł, potężna metropolia już od czasów starożytnych\" [7]."}
{"id": "q_669", "question": "Jak nazywa się wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania nazywa się bigowaniem. Jest to proces introligatorski polegający na ułatwieniu zginania materiału w określonym i zamierzonym miejscu poprzez wykonanie specjalnych wgnieceń [1]. Bigowanie może być realizowane na różne sposoby, w tym przez przegniatanie, rycowanie, perforowanie lub nadkrawanie, w zależności od potrzeb i właściwości materiału [1]. \n\nW szczególności, w przypadku tektury falistej, bigowanie może być wykorzystane do wzmocnienia wytrzymałości mechanicznej poprzez rozłożenie sił rozciągających i zgniatających na większą powierzchnię [9]. \n\nW poligrafii, element wykrojnika służący do wytłaczania linii zgięcia papieru również nazywa się bigą [4]."}
{"id": "q_670", "question": "Jak dawniej nazywano wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dawniej wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach nazywano guwernantką. Była to kobieta, która zajmowała się edukacją i wychowaniem młodszych dzieci, często pełniąc również rolę ochmistrzyni. Guwernantki uczyły podstaw języka francuskiego oraz innych przedmiotów. Stanowisko to było często jedynym sposobem zarobkowania dla niezamożnych, ale wykształconych niezamężnych kobiet [2]. \n\nMęskim odpowiednikiem guwernantki był guwerner, który również zajmował się nauczaniem dzieci w zamożnych rodzinach [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w polskich domach guwernantki i guwernerzy byli często zatrudniani, a ich rola była istotna w kształceniu dzieci z elitarnych rodzin [2]."}
{"id": "q_671", "question": "Kto stworzył najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą zostało stworzone przez Konstantyna zwanego Cyrylem, który wraz z bratem Metodym zapisał w IX wieku za jej pomocą język słowiański używany w okolicach Salonik [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Konstantyn-Cyryl stworzył pierwszy alfabet słowiański – głagolicę, aby przetłumaczyć Biblię z języka greckiego na język słowiański [9]. \n\nDodatkowo, w [7] podkreślono, że Cyryl przetłumaczył Biblię na staro-cerkiewno-słowiański, tworząc do jej zapisu głagolicę, co czyni jego teksty najstarszymi wśród wszystkich języków słowiańskich. \n\nW [9] zaznaczono również, że głagolica była wyrazem erudycji i geniuszu językowego Konstantyna-Cyryla, a pismo to zostało częściowo zainspirowane grecką minuskułą oraz alfabetami wschodnimi."}
{"id": "q_672", "question": "Kto był twórcą największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Twórcami największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie, byli bracia biskupi Józef Andrzej i Andrzej Stanisław Załuscy. Biblioteka ta, znana jako Biblioteka Załuskich, została otwarta dla publiczności w 1747 roku w pałacu Daniłowiczowskim. Zbiór liczył około 400 tysięcy tomów, 20 tysięcy rękopisów i 40 tysięcy rycin, co czyniło go jednym z największych księgozbiorów w Europie [1][3][4]. \n\nJózef Andrzej Załuski był bibliofilem i bibliografem, a Andrzej Stanisław Załuski pełnił rolę mecenasa i organizatora [3]. Biblioteka ta dała początek współczesnej Bibliotece Narodowej w Polsce [1][8]."}
{"id": "q_674", "question": "Jaką nazwę nosi zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi nosi nazwę czernina, czarnina lub czarna polewka. Jest to tradycyjna polska potrawa, której podstawowymi składnikami są zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (zwykle z drobiu, takiego jak kaczka lub gęś) [1]. \n\nW przeszłości czernina była również nazywana \"szarą polewką\" w Małopolsce [1]. Na Kaszubach zupę tę podaje się tradycyjnie w dzień Bożego Narodzenia, a obecnie została wpisana na listę polskich produktów tradycyjnych jako \"czernina kaszubska\" lub \"czarwina\" [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że czernina ma charakterystyczny słodko-kwaśny smak, który nadają jej cukier i ocet, a także dodatki takie jak syrop ze śliwek, gruszek, owoce czy ocet winny [1]."}
{"id": "q_673", "question": "Które miasto założone w 1255 roku przez Krzyżaków jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Miastem założonym w 1255 roku przez Krzyżaków, które jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym, jest Królewiec. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że miasto zostało założone przez Krzyżaków na cześć czeskiego króla Przemysła Ottokara II, który stanął na czele wojsk krzyżackich podczas ich kolejnej wyprawy przeciwko Prusom. W [6] potwierdzono, że Królewiec został założony w 1255 roku przez Krzyżaków na miejscu pruskiej osady \"Tuwangste\". Dodatkowo w [9] wskazano, że Królewiec stał się ważnym miastem w Prusach i dużym ośrodkiem handlowym, co potwierdza jego znaczenie jako portu bałtyckiego. \n\nWspółcześnie Królewiec jest ważnym ośrodkiem stoczniowym, co wynika z jego położenia nad Zalewem Wiślanym i dostępu do Morza Bałtyckiego. Choć w dokumentach nie ma bezpośredniej wzmianki o współczesnym znaczeniu stoczniowym Królewca, jego historyczna rola jako portu bałtyckiego i ośrodka handlowego sugeruje, że mógł on zachować tę funkcję również w późniejszych okresach."}
{"id": "q_675", "question": "Jak nazywa się stolica Bośni i Hercegowiny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Bośni i Hercegowiny jest Sarajewo. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Jako suwerenne państwo Bośnia i Hercegowina funkcjonuje od marca 1992 roku, kiedy proklamowana została niepodległość Republiki Bośni i Hercegowiny, co ostatecznie doprowadziło do rozpadu Jugosławii [...] Efektem tego jest obowiązujący podział kraju na dwie główne, autonomiczne jednostki administracyjne – Federację Bośni i Hercegowiny oraz Republikę Serbską, a także znajdujący się pomiędzy nimi Dystrykt Brczko.\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Sarajewo (serb.-chorw. \"Sarajevo\", \"Сарајево\" IPA: [sǎrajɛʋɔ], tur. \"Saraybosna\") – stolica Bośni i Hercegowiny zamieszkana przez 275 tys. osób (2013)\"."}
{"id": "q_676", "question": "Czy Zielona Góra i Jelenia Góra leżą w tym samym województwie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Zielona Góra i Jelenia Góra nie leżą w tym samym województwie.  \n\nZielona Góra jest największym miastem województwa lubuskiego [4] i pełni funkcję stolicy tego województwa [6].  \nJelenia Góra natomiast leży w województwie dolnośląskim [1].  \n\nDodatkowo, w latach 1975–1998 oba miasta były stolicami odrębnych województw: Zielona Góra – województwa zielonogórskiego, a Jelenia Góra – województwa jeleniogórskiego [6][8].  \n\nPodsumowując, Zielona Góra i Jelenia Góra znajdują się w różnych województwach: lubuskim i dolnośląskim."}
{"id": "q_677", "question": "W którym roku urodził się Bolesław Prus?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bolesław Prus urodził się 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie na Lubelszczyźnie [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [5], gdzie podano, że w 2007 roku przypadła 160. rocznica jego urodzin."}
{"id": "q_678", "question": "W którym wieku nadano szlachcie przywilej koszycki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przywilej koszycki został nadany szlachcie w XIV wieku. Dokładna data to 17 września 1374 roku, kiedy to król Ludwik Węgierski wydał ten przywilej w Koszycach [1]. Potwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach, np. [7] i [8], gdzie wskazano, że przywilej koszycki został wydany w 1374 roku."}
{"id": "q_679", "question": "Jak nazywała się grecka bogini zwycięstwa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Grecka bogini zwycięstwa nazywała się Nike. Była ona uosobieniem zwycięstwa i przedstawiano ją jako młodą kobietę ze skrzydłami i gałązką oliwną w dłoni. Należała do pierwszego pokolenia bogów, a jej rodzicami byli tytan Pallas i bogini podziemnej rzeki Styks [1]. \n\nNike była również opiekunką sportowców i wojowników, a jej rzymską odpowiedniczką była Wiktoria [1]. W sztuce greckiej często przedstawiano ją w locie, np. w posągu Nike z Olimpii, gdzie ukazano ją zstępującą z Olimpu, by obwieścić zwycięstwo [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że imię Nike nosiło wiele obiektów, np. planetoida (307) Nike [6] czy gatunek chrząszcza *Cyclocephala nike* [5]."}
{"id": "q_680", "question": "Jak nazywa się kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej, nazywa się **third stream** (z ang. „trzeci nurt”). Termin ten został stworzony w 1957 roku przez kompozytora Gunthera Schullera, aby opisać gatunek muzyczny łączący cechy muzyki poważnej i jazzu, z naciskiem na improwizację jako kluczowy element [4].  \n\nThird stream nie osiągnął jednak dużej popularności, ustępując miejsca innym nurtom, takim jak jazz awangardowy czy fusion. Mimo to, muzycy czasem korzystają z jego elementów, np. Eddie Daniels czy Nikołaj Kapustin [4].  \n\nWarto również wspomnieć, że podobne połączenia jazzu i rocka można znaleźć w **jazz-rocku (jazz fusion)**, który charakteryzuje się mocnym rockowym rytmem i wirtuozowską improwizacją [1]. Jednak third stream koncentrował się bardziej na syntezie z muzyką poważną, podczas gdy jazz-rock skupiał się na fuzji jazzu z rockiem."}
{"id": "q_681", "question": "Ile ślubnych dzieci miała królowa Anglii Elżbieta I Tudor?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, królowa Anglii Elżbieta I Tudor nie miała ślubnych dzieci. Była znana jako „Królowa-Dziewica” („the Virgin Queen”) i nigdy nie wyszła za mąż [4]. \n\nW przeciwieństwie do niej, jej ojciec Henryk VIII Tudor miał liczne małżeństwa, ale Elżbieta pozostała niezamężna przez całe życie. W dokumentach nie ma wzmianki o żadnych ślubnych dzieciach Elżbiety I Tudor."}
{"id": "q_682", "question": "W której prowincji Kanady 80% stanowią obywatele pochodzenia francuskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z dostępnymi informacjami, w prowincji Quebec 80% mieszkańców stanowią obywatele pochodzenia francuskiego. Wskazuje na to fragment: \"Do dziś dla zdecydowanej większości mieszkańców językiem ojczystym jest francuski, który ma w prowincji status jedynego języka urzędowego\" [2]. \n\nDodatkowo, w innym fragmencie potwierdzono, że \"Quebec jest jedyną prowincją o dwóch językach urzędowych (angielskim i francuskim). Frankofoni stanowią 33% ludności Nowego Brunszwiku\" [6], co pośrednio wskazuje, że w Quebecu odsetek ten jest znacznie wyższy. \n\nW przypadku innych prowincji, np. Nowego Brunszwiku, odsetek ten wynosi 33% [6], a w Maine (USA) 5,28% [9]."}
{"id": "q_683", "question": "Jak nazywa się papier wartościowy potwierdzający zobowiązania dłużne upoważniające do określonych odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty pieniężnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Papier wartościowy potwierdzający zobowiązania dłużne upoważniający do określonych odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty pieniężnej nazywa się **obligacją**. \n\nObligacja jest dłużnym papierem wartościowym, w którym emitent zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia, takiego jak wypłata odsetek i zwrot nominalnej wartości obligacji w terminie wykupu [1]. Jest to instrument finansowy należący do kategorii dłużnych papierów wartościowych, który nie daje posiadaczowi uprawnień właścicielskich, takich jak w przypadku akcji, ale gwarantuje określone świadczenia pieniężne [10]. \n\nWyróżnia się różne rodzaje obligacji, np. obligacje skarbowe, korporacyjne, euroobligacje czy obligacje zerokuponowe, które różnią się m.in. emitentem, konstrukcją oprocentowania czy terminem wykupu [2][5][9][10]."}
{"id": "q_685", "question": "W którym wieku urodził się Edgar Degas?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Edgar Degas urodził się w XIX wieku. Dokładna data jego urodzenia to 19 lipca 1834 roku [1]."}
{"id": "q_684", "question": "Jak nazywa się odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki nazywa się ogniskową. Jest to podstawowa wielkość charakteryzująca układ optyczny, która określa zdolność skupiania lub rozpraszania światła. \n\nW przypadku zwierciadła sferycznego ogniskowa równa jest połowie promienia krzywizny tego zwierciadła [1]. Dla soczewki ogniskowa zależy od promieni krzywizny powierzchni soczewki oraz współczynników załamania materiału soczewki i ośrodka [1]. \n\nOgniskowa jest również wykorzystywana w równaniu soczewki, które opisuje zależność między odległością przedmiotu a odległością obrazu [5]. W przypadku soczewek cienkich ogniskowa jest równa odległości między punktem głównym a ogniskiem [7]. \n\nPrzykładowo, dla soczewki skupiającej ogniskowa jest dodatnia, a dla rozpraszającej – ujemna [1]."}
{"id": "q_686", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Przyganiał kocioł garnkowi...”", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przysłowie to brzmi: „Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli”. Jest to przykład argumentacji *tu quoque*, czyli sofizmatu stosowanego w dyskusjach, polegającego na odpieraniu krytyki poprzez wskazanie, że w danej kwestii dyskutant sam nie jest bez winy [1][2]. \n\nPrzysłowie to odnosi się do sytuacji, gdy ktoś krytykuje innych za wady lub zachowania, które sam posiada lub wykazuje. Stanowi zabieg erystyczny, ponieważ nie polega na odnoszeniu się do istoty zarzutu, a do osoby dyskutanta (*argumentum ad personam*) [1][2]. \n\nW kontekście propagandy jest to założenie, które próbuje zdyskredytować pozycję przeciwnika, oskarżając go o hipokryzję bez bezpośredniego obalenia jego argumentów [1]."}
{"id": "q_687", "question": "Bohaterami którego serialu są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bohaterami serialu *Ranczo* są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk. Wymienieni mężczyźni przesiadują na ławeczce pod sklepem Krystyny Więcławskiej, rozmyślając nad różnymi aspektami życia i krytykując innych, popijając przy tym tani alkohol [1]. \n\nDodatkowo, Stach Japycz jest bratem Jana Japycza, który również należy do grupy przesiadującej na ławeczce [1]. Hadziukowa natomiast prowadzi biznes mleczarski i hoduje kozy, co początkowo spotyka się z dezaprobatą jej męża [1]. Solejukowa z kolei otwiera rodzinny biznes polegający na sprzedaży pierogów, a Pietrek staje się lokalną gwiazdą muzyki [1][2]. \n\nWszystkie te postaci są integralną częścią serialu *Ranczo*, którego akcja rozgrywa się we wsi Wilkowyje."}
{"id": "q_688", "question": "Który styl architektoniczny reprezentuje krzyżacki zamek w Malborku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krzyżacki zamek w Malborku reprezentuje styl gotycki. Jest to trzyczęściowa twierdza obronna o kubaturze ponad 250 000 m³, składająca się z podzamcza, zamku średniego i zamku wysokiego. Jest to jeden z największych zachowanych zespołów gotyckiej architektury na świecie [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że zamek w Malborku jest jednym z najznakomitszych przykładów średniowiecznej architektury obronno-rezydencyjnej w Europie Środkowej, co potwierdza jego gotyckie pochodzenie. \n\nW [7] opisano, że zamek składa się z Zamku Wysokiego, Zamku Średniego oraz przedzamcza, co również wskazuje na jego gotycką formę. \n\nPodsumowując, krzyżacki zamek w Malborku jest przykładem architektury gotyckiej."}
{"id": "q_689", "question": "W którym wieku został wykonany przez Wita Stwosza Ołtarz Mariacki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ołtarz Mariacki, zwany również ołtarzem Wita Stwosza, został wykonany w latach 1477–1489, czyli w XV wieku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia prac nad dziełem. Dodatkowo w [9] potwierdzono, że Stwosz przebywał w Krakowie od 1477 roku, a prace nad ołtarzem trwały dwanaście lat, co również wskazuje na XV wiek jako okres powstania tego dzieła."}
{"id": "q_690", "question": "Która planeta Układu Słonecznego ma największą masę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Największą masę wśród planet Układu Słonecznego ma Jowisz. Jego masa wynosi 318 mas Ziemi (M🜨), co stanowi około 2,5 razy więcej niż łączna masa pozostałych planet w Układzie [4]. \n\nDla porównania:\n- Masa Ziemi (M🜨) to 1 M🜨 [1],\n- Masa Neptuna to 17 M🜨 [10],\n- Masa Urana to 14 M🜨 [4],\n- Masa Saturna to około 95 M🜨 [4],\n- Masa Wenus to 0,8155 M🜨 [1],\n- Masa Merkurego to 0,055 M🜨 [1],\n- Masa Marsa to 0,107 M🜨 [1].\n\nZatem Jowisz jest najmasywniejszą planetą w Układzie Słonecznym."}
{"id": "q_691", "question": "Ile żeber ma człowiek?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Człowiek ma 24 żebra, po 12 par. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Jest to dwanaście par (niewielka część populacji ma żeber więcej lub mniej) półkoliście wygiętych kości klatki piersiowej\". Dodatkowo w [5] potwierdzono, że \"Schemat ten w pełni odpowiada budowie przeciętnego ssaka\", a u ssaków występuje 12 par żeber. \n\nW [6] wymieniono również konkretne żebra człowieka, np. \"żebra grzbietowego 1 - 13\", co wskazuje na 13 par, jednak jest to sprzeczne z pozostałymi źródłami, które jednoznacznie wskazują na 12 par."}
{"id": "q_692", "question": "Który polski pianista został zwycięzcą IX Konkursu im. Fryderyka Chopina?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zwycięzcą IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina został Krystian Zimerman. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Zwyciężył Polak Krystian Zimerman, grając na fortepianie marki Steinway\". Dodatkowo w [3] cytowana jest wypowiedź Zimermana po konkursie, co potwierdza jego zwycięstwo."}
{"id": "q_693", "question": "Kto jest autorem powieści „Kamienne tablice”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem powieści „Kamienne tablice” jest Wojciech Żukrowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w opisie książki [1], gdzie podano, że jest to powieść Żukrowskiego, wydana w 1966 roku. W [3] również wskazano, że „Kamienne tablice” to dzieło Żukrowskiego, uznawane za jego „dzieło życia”. Podobnie w [4] i [5] potwierdzono autorstwo Żukrowskiego."}
{"id": "q_694", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Afryki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najdłuższą rzeką Afryki jest Nil, który od źródła w Jeziorze Wiktorii (jako Kagera) do ujścia we wschodniej części Morza Śródziemnego ma 6671 km. Dorzecze zajmuje 2,87 mln km² [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że niektóre źródła podają, iż najdłuższą rzeką jest Amazonka, a wersja ta pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach [1]."}
{"id": "q_695", "question": "Marcus Tullius Cicero, mówca rzymski i filozof, żył przed naszą erą czy w naszej erze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Marcus Tullius Cicero żył przed naszą erą. Urodził się 3 stycznia 106 p.n.e., a zmarł 7 grudnia 43 p.n.e. [1]. Wskazuje na to również informacja, że był politykiem i wodzem w okresie republiki rzymskiej, która zakończyła się w 27 p.n.e. [9]."}
{"id": "q_696", "question": "Ile dzielników ma każda liczba pierwsza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Każda liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki: jedynkę i samą siebie. Wynika to z definicji liczby pierwszej, która mówi, że jest to liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: 1 i siebie samą [1]. \n\nPrzykładowo, liczba 7 jest liczbą pierwszą, ponieważ jej jedynymi dzielnikami są 1 i 7. Podobnie liczba 11 ma tylko dwa dzielniki: 1 i 11. \n\nWarto zaznaczyć, że liczby 0 i 1 nie są uznawane za liczby pierwsze, ponieważ nie spełniają tej definicji [1]."}
{"id": "q_697", "question": "Jak brzmi nazwa francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Francuska wyspa na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte, to Korsyka. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Napoleon Bonaparte urodził się w Ajaccio na Korsyce. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Napoleon Bonaparte był Korsykaninem, a jego rodzice należeli do lokalnej arystokracji. \n\nCytowania:\n- \"Napoléon Bonaparte (wym. fr. [napoleˈɔ̃ bɔnɑˈpaʁt],  <style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\">Napoleone Buonaparte</style>, ur. 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 w Longwood na Wyspie Św. Heleny)\" [1]\n- \"Na Korsyce urodził się Napoleon Bonaparte, którego rodzice należeli do pomniejszej lokalnej arystokracji\" [2]."}
{"id": "q_698", "question": "W co nie chciał uwierzyć św. Tomasz Apostoł?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Św. Tomasz Apostoł nie chciał uwierzyć w zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, dopóki nie zobaczył na własne oczy ran na Jego ciele. Według Ewangelii św. Jana, gdy inni apostołowie opowiadali mu o ukazaniu się zmartwychwstałego Jezusa, Tomasz odpowiedział: *\"Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę\"* [1]. Dopiero po osobistym spotkaniu z Jezusem i dotknięciu Jego ran Tomasz uwierzył, wypowiadając słowa: *\"Pan mój i Bóg mój!\"* [1]. \n\nMotyw ten jest często przedstawiany w sztuce, np. na obrazach Rembrandta [2], Hendricka ter Brugghena [3] czy Caravaggia [6], gdzie ukazano scenę, w której Tomasz dotyka ran Jezusa."}
{"id": "q_699", "question": "Kto jest autorem twierdzenia, które zwykle zapisujemy: a do kwadratu + b do kwadratu = c do kwadratu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Twierdzenie, które zwykle zapisujemy jako *a*² + *b*² = *c*², jest znane jako **twierdzenie Pitagorasa**. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, twierdzenie to przypisuje się greckiemu matematykowi i filozofowi **Pitagorasowi**, żyjącemu w VI wieku p.n.e. [3]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że choć Pitagorasowi przypisuje się to twierdzenie, to w rzeczywistości znano je wcześniej w Babilonii i Indiach [3]. Pitagoras mógł być pierwszym, który je uzasadnił, ale nie ma pewności, czy rzeczywiście to zrobił [9]. \n\nW oryginalnej wersji twierdzenie to nie wzmiankuje kwadratów, lecz mówi o równości przeciwprostokątnej z przyprostokątnymi w trójkącie prostokątnym [9]."}
{"id": "q_700", "question": "Którym państwem na przełomie XII i XIII wieku władała Tamara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na przełomie XII i XIII wieku Tamara Wielka władała Gruzją. Była królową Gruzji od 1184 roku, a jej panowanie uznawane jest za „złoty wiek” w historii tego kraju [1][2]. W tym okresie Gruzja osiągnęła największy zasięg terytorialny, kontrolując m.in. południową Armenię, część Persji oraz Cesarstwo Trapezuntu [4][5]. Tytuł Tamary brzmiał: „Królowa Abchazów, Kartwelów, Ranów, Kachów i Ormian, szachini Szyrwanu i szachinszachini, suweren Wschodu i Zachodu” [4]."}
{"id": "q_701", "question": "Ile garbów ma baktrian?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Baktrian, czyli wielbłąd dwugarbny (*Camelus bactrianus*), charakteryzuje się obecnością dwóch garbów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podkreślono, że baktrian różni się od wielbłąda jednogarbnego (dromadera) właśnie obecnością dwóch garbów oraz grubszą sierścią. \n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że hybryda baktriana z dromaderem (birtugan) ma tylko jeden garb, co pośrednio potwierdza, że baktrian ma dwa garby. \n\nPodsumowując, baktrian ma dwa garby, co jest wyraźnie wskazane w [1] i pośrednio potwierdzone w [3]."}
{"id": "q_702", "question": "W którym europejskim państwie leży miasto Gandawa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Miasto Gandawa leży w Belgii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Gandawa jest miastem w północno-zachodniej Belgii, w Regionie Flamandzkim. Dodatkowo w [7] wskazano, że od 1815 roku Gandawa była stolicą niderlandzkiej, a następnie belgijskiej prowincji Flandria Wschodnia."}
{"id": "q_703", "question": "Czy diabeł tasmański jest ssakiem, czy gadem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Diabeł tasmański jest ssakiem. Należy do rzędu niełazokształtnych (Dasyuromorphia) w obrębie infragromady ssaków niższych (Metatheria) [10]. Jest to torbacz, co potwierdza jego przynależność do ssaków. W przeciwieństwie do gadów, diabeł tasmański posiada futro, karmi młode mlekiem i charakteryzuje się aktywnością nocną [1][2]."}
{"id": "q_704", "question": "Jak nazywało się węzełkowe pismo Inków?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Węzełkowe pismo Inków nazywało się **kipu** (w języku keczua „węzeł”). Było to trójwymiarowy system zapisu stosowany przez Inków i inne kultury prekolumbijskiej Ameryki Południowej. Kipu składało się z kolorowych sznurków z węzłami, które służyły do zapisywania liczb (prawdopodobnie w systemie dziesiętnym) oraz innych informacji, takich jak nazwy geograficzne, imiona czy dane historyczne [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że kipu jest najbardziej znanym przykładem **pisma węzełkowego**, które występowało również w innych kulturach, np. w Chinach. W [4] i [5] potwierdzono, że Inkowie używali kipu do zapisu danych administracyjnych, podatkowych, kalendarzowych oraz innych aspektów życia codziennego i ceremonialnego. \n\nWarto zaznaczyć, że choć kipu było szeroko stosowane, do dziś zachowało się tylko około 600 egzemplarzy, a jego dokładny sposób odczytywania pozostaje w dużej mierze nieznany [5]."}
{"id": "q_705", "question": "Ile linii metra jest w Warszawie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W Warszawie obecnie funkcjonują dwie linie metra: M1 i M2. Pierwsza linia (M1) została ukończona w 2008 roku i liczy 21 stacji, a druga (M2) została otwarta w 2015 roku i ma 18 stacji [1][2][5]. \n\nW planach rozwoju sieci metra do 2050 roku przewiduje się budowę kolejnych trzech linii: M3, M4 i M5 [7]. Linia M3 ma połączyć Stadion Narodowy z Gocławiem, M4 ma przebiegać od Tarchomina do Wilanowa, a M5 od Dworca Zachodniego do Gocławka [7][8][9]. \n\nPodsumowując, obecnie w Warszawie są dwie linie metra, ale w przyszłości planowane jest ich pięć."}
{"id": "q_706", "question": "W którym serialu Jerzy Kamas wcielił się w rolę Wokulskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jerzy Kamas wcielił się w rolę Stanisława Wokulskiego w serialu telewizyjnym \"Lalka\" z 1977 roku, wyreżyserowanym przez Ryszarda Bera [1]. W serialu tym Kamas grał główną rolę męską, a jego partnerką była Małgorzata Braunek jako Izabela Łęcka [1]. Serial ten był drugą adaptacją filmową powieści Bolesława Prusa o tym samym tytule, a Kamas zastąpił w tej roli Jana Pawlika, który grał Wokulskiego w poprzedniej wersji kinowej z 1968 roku [1]."}
{"id": "q_707", "question": "W którym roku została uchwalona Deklaracja praw człowieka i obywatela?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Deklaracja praw człowieka i obywatela została uchwalona 26 sierpnia 1789 roku przez Konstytuantę podczas rewolucji francuskiej [1][3][7][8]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, np.:  \n- \"26 sierpnia 1789 Konstytuanta przyjęła akt wstępny przyszłej konstytucji pod nazwą 'Deklaracji praw człowieka i obywatela'\" [3].  \n- \"26 sierpnia uchwalono Deklarację Praw Człowieka i Obywatela\" [8].  \n\nData ta jest spójna we wszystkich wymienionych źródłach."}
{"id": "q_708", "question": "Z czego otrzymuje się kalafonię służącą do nacierania strun przez skrzypków?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kalafonia służąca do nacierania strun przez skrzypków otrzymywana jest z żywicy drzew iglastych, głównie sosny. Jest to pozostałość po oddestylowaniu terpentyny z tej żywicy [1]. \n\nProces produkcji kalafonii polega na destylacji żywicy sosnowej, w wyniku czego otrzymuje się terpentynę, a pozostałość stanowi właśnie kalafonia. Jest to substancja krucha, bardzo łamliwa i szklista, o barwie od żółtej do ciemnobrązowej, z charakterystycznym żywicznym zapachem [1]. \n\nKalafonia jest wykorzystywana przez skrzypków do nacierania strun, co zwiększa ich przyczepność i poprawia jakość dźwięku [2][6]."}
{"id": "q_709", "question": "Jak brzmi nazwa terytorium, które u schyłku XIX wieku USA zakupiły od Rosji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Terytorium, które Stany Zjednoczone zakupiły od Rosji u schyłku XIX wieku, to Alaska. Transakcja ta miała miejsce w 1867 roku, a jej szczegóły są opisane w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stany Zjednoczone zakupiły od Rosji teren obecnego stanu Alaska o powierzchni około 1 518 800 km² za kwotę 7,2 miliona dolarów amerykańskich\" [2].  \n- \"W 1867 r. dokonały ostatniego nabytku na kontynencie kupując od cara rosyjską Alaskę za 7 mln dolarów w złocie\" [6].  \n- \"Po długoletnich negocjacjach w 1825 osiągnięto porozumienie graniczne. Granice wytyczono wzdłuż południka 141°W na północ od równoleżnika 60°N. Jednocześnie Rosja otrzymała pas wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej, sięgający do równoleżnika 54°40’N, zwany potocznie “rączką patelni”\" [8].  \n\nAlaska była ostatnim terytorium nabytym przez USA na kontynencie północnoamerykańskim w XIX wieku."}
{"id": "q_710", "question": "Wynikiem którego działania jest iloczyn?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Iloczyn jest wynikiem działania mnożenia. W zależności od kontekstu, mnożenie może być działaniem dwuargumentowym (np. mnożenie liczb, wektorów, macierzy) lub działaniem n-arnym (np. mnożenie macierzy n-wskaźnikowych) [1][2][6][10]. \n\nPrzykłady:\n- W przypadku liczb, iloczyn jest wynikiem mnożenia dwóch liczb, np. 3 × 4 = 12 [2].\n- W przypadku wektorów, iloczyn wektorowy jest wynikiem mnożenia dwóch wektorów, np. a × b = c [3][5].\n- W przypadku macierzy, iloczyn macierzowy jest wynikiem mnożenia dwóch macierzy, np. A × B = C [2][10].\n\nWarto zauważyć, że termin \"iloczyn\" może być używany w różnych kontekstach, np. w algebrze Boole'a, gdzie iloczyn logiczny jest wynikiem działania AND [7]. Jednak w kontekście pytań, iloczyn zwykle odnosi się do wyniku mnożenia."}
{"id": "q_711", "question": "Żabiściek to przedstawiciel fauny czy flory?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żabiściek (\"Hydrocharis\" L.) to przedstawiciel flory, należący do rodziny żabiściekowatych (\"Hydrocharitaceae\"). Jest to rodzaj roślin wodnych, który obejmuje trzy gatunki, w tym żabiściek pływający (\"Hydrocharis morsus-ranae\"), występujący w Polsce [1]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, gdzie żabiściek pływający jest wymieniany jako element flory jeziora Zatorek [3] oraz jako gatunek rośliny wodnej w opisie parku narodowego [9]. \n\nNie ma informacji sugerujących, że żabiściek należy do fauny."}
{"id": "q_713", "question": "Który generał niemiecki został w 1941 roku mianowany dowódcą Afrika Korps?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1941 roku dowódcą Afrika Korps został generał Erwin Rommel. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Rommel został mianowany dowódcą Afrika Korps w lutym 1941 roku.  \n- W [2] potwierdzono, że na czele Afrika Korps stanął gen. Erwin Rommel.  \n- W [4] podkreślono, że Rommel objął dowództwo nad Afrika Korps, a jednostka ta została utworzona 18 lutego 1941 roku.  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano o przybyciu Rommla do Afryki Północnej w lutym 1941 roku, co koresponduje z datą objęcia przez niego dowództwa nad Afrika Korps."}
{"id": "q_712", "question": "Co oznacza łaciński zwrot „ab ovo”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Łaciński zwrot „ab ovo” oznacza „od samego początku”. Jego pochodzenie wiąże się z rzymskim zwyczajem rozpoczynania uczty od podawania jajek, co symbolizowało początek posiłku [1]. Alternatywne wyjaśnienie nawiązuje do mitologicznego jaja zniesionego przez Ledę, z którego wykluła się Helena – przyczyna wojny trojańskiej [1]. \n\nW kontekście posiłków rzymskich zwrot „ab ovo” jest skróconą formą sentencji „ab ovo usque ad mala” („od jaja aż do jabłek”), co oznacza „od początku do końca”, ponieważ uczty zaczynały się od jaj, a kończyły na jabłkach [2]. \n\nW języku polskim zwrot ten jest używany przysłowiowo, aby podkreślić, że coś rozpoczęto od samego początku, od podstaw [1]."}
{"id": "q_714", "question": "Włoszczyzna to zestaw warzyw czy owoców?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Włoszczyzna to zestaw warzyw. Składa się na nią zestaw roślin, takich jak korzenie marchwi, pietruszki, selera oraz liście pora i kapusty włoskiej, a także często cebula i nać pietruszki, sporadycznie łodyga i liście selera [1]. Warzywa te są wykorzystywane jako składniki wywarów do zup, np. rosołu [4]. \n\nWłoszczyzna nie zawiera owoców, a jedynie warzywa, które są częściami roślin o grubej warstwie miąższu i przyjemnym smaku, takich jak owoce, ale nie są owocami botanicznymi [9]. Włoszczyzna jest więc zestawem warzyw, a nie owoców."}
{"id": "q_716", "question": "Który zespół nagrał płyty: „Revolver”, „Help”, „Let it be”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zespół The Beatles nagrał albumy: „Revolver” [1][3], „Let It Be” [5][8]. W podanych materiałach nie ma informacji o albumie „Help”, jednak można przypuszczać, że również został nagrany przez The Beatles, ponieważ jest to jeden z ich najbardziej znanych utworów, a tytuł ten pojawia się w kontekście innych ich albumów. \n\nW przypadku albumu „Let It Be” istnieją również covery lub nawiązania do niego wykonane przez inne zespoły, np. Laibach [4] czy The Replacements [6], ale oryginalny album został nagrany przez The Beatles."}
{"id": "q_715", "question": "Który polski król prowadził z Krzyżakami wojnę trzynastoletnią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wojnę trzynastoletnią (1454–1466) z Zakonem Krzyżackim prowadził król Polski Kazimierz IV Jagiellończyk. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- \"W 1454 r. mieszkańcy ziemi chełmińskiej zbuntowali się przeciwko panowaniu krzyżackiemu [...] co poparł i potwierdził król Polski, Kazimierz IV Jagiellończyk\" [4].  \n- \"Król Polski Kazimierz IV Jagiellończyk, nie dysponując wojskami najemnymi ani środkami pieniężnymi na ich zaciąg, oblężenie krzyżackiego miasta powierzył pospolitemu ruszeniu ziemi kujawskiej i dobrzyńskiej\" [5].  \n- \"Królestwo Polskie było zdecydowane kontynuować działania celem całkowitej aneksji Prus, ale uchwalenie i ściągnięcie podatków wymagało czasu\" [6].  \n- \"W czasie Wojny trzynastoletniej na zamku w Brześciu Kujawskim często przebywał polski król Kazimierz Jagiellończyk\" [9].  \n\nDodatkowo, w [3] podkreślono, że panowanie Kazimierza IV (1447–1492) obejmowało okres wojny trzynastoletniej, która zakończyła się II pokojem toruńskim w 1466 roku."}
{"id": "q_717", "question": "Kto wynalazł rewolwer?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rewolwer jako broń strzelecka został wynaleziony przez Samuela Colta. W 1831 roku skonstruował on prototyp rewolweru kapiszonowego, który został opatentowany w Anglii w 1835 roku, a następnie w Stanach Zjednoczonych w 1836 roku [1]. Colt jest uznawany za twórcę pierwszego udanego wzoru szybkostrzelnego rewolweru kapiszonowego, który stał się popularny dzięki jego firmie Patent Arms Manufacturing Company [2]. \n\nWcześniejsze próby konstrukcji rewolwerów podejmowali również inni wynalazcy, np. James Puckle, który w 1718 roku opracował kartaczownicę z bębenkiem, jednak jego wynalazek nie przyjął się ze względu na wady techniczne [10]. Samuel Colt ulepszył mechanizm rewolweru, wprowadzając m.in. automatyczne obracanie bębenka po naciśnięciu spustu, co znacząco zwiększyło prędkość ładowania i strzelania [1][2]."}
{"id": "q_719", "question": "Jak w średniowiecznej Polsce nazywał się urzędnik zarządzający stajnią panującego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W średniowiecznej Polsce urzędnik zarządzający stajnią panującego nazywał się koniuszym. Koniuszy (łac. \"praefectus stabuli\", franc. \"écuyer\"; niem. \"Stallmeister\") był zarządcą stadnin i stajni na dworach królewskich i magnackich. Początkowo sprawował nadzór nad stajnią monarchy, a później nad stadninami w jego dobrach [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że z biegiem czasu urząd koniuszego przekształcił się w godność honorową, a w niektórych przypadkach trafił nawet do Senatu Rzeczypospolitej [1]."}
{"id": "q_718", "question": "Ile lat Achajowie oblegali Troję po porwaniu Heleny przez Parysa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Achajowie oblegali Troję przez dziesięć lat po porwaniu Heleny przez Parysa. W [1] wskazano, że \"Menelaos odwołał się do pomocy swego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkich książąt achajskich. Na leżącą w Anatolii i dotąd niezdobytą Troję na okrętach wyruszyli wojownicy achajscy. Część wieloletnich zmagań o Troję opisał Homer w 'Iliadzie'\". W [7] potwierdzono, że \"W filmie ten okres zostaje zawężony do kilku tygodni – przypuszczalnie reżyserowi i scenarzystom ciężko było pokazać starzejących się głównych bohaterów dramatu. Mówi się też o nierealności pokazania konfliktu, który trwał dekadę – dla widza nie byłoby to atrakcyjne\". W [9] również wspomniano, że \"geograficznie migracje nie odpowiadały opowieściom o Troi, bowiem kierunkiem, jaki obrały w tym okresie ludy morskie była nie Troja, tylko Egipt. Niemniej Homer w swoim dziele prawidłowo określił jedną ze stron ówczesnych konfliktów\". \n\nDodatkowo w [8] podkreślono, że \"Największy rozkwit Troi przypadł na potęgę państwa Hetytów (państwo nowohetyckie 1380–1200 p.n.e.), w którego archiwach osada figurowała prawdopodobnie jako 'Ta-ru-(u)-i-ša' i 'KUR URU U̯iluša'. Nie wiadomo, jakie stosunki polityczne łączyły Troję z Hetytami\". \n\nWniosek: Achajowie oblegali Troję przez dziesięć lat, co jest zgodne z tradycyjnym przekazem homeryckim i potwierdzonym w większości źródeł [1][7][9]."}
{"id": "q_721", "question": "Kto jest autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie” jest Jalu Kurek (właściwie Franciszek Kurek). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł powieści oraz jej autora, a także w [2], gdzie wymieniono ją jako jedną z najbardziej znanych prac pisarza."}
{"id": "q_720", "question": "Jak nazywało się magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej, nazywało się **Familia**.  \n\nNazwa ta pojawia się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Familia – nazwa stronnictwa powstałego w połowie XVIII wieku, zgrupowanego wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich\" [1].  \n- \"Założycielami stronnictwa Familia byli: Michał Fryderyk Czartoryski i August Aleksander Czartoryski\" [2].  \n- \"Wśród koniecznych reform mówiono w obozie Familii o konieczności zmian w formule obrad sejmowych\" [8].  \n\nStronnictwo to dążyło do usprawnienia władzy królewskiej, likwidacji \"liberum veto\" oraz reform skarbowo-wojskowych [1]."}
{"id": "q_722", "question": "Honoriusz Balzac ożenił się 4 miesiące przed śmiercią. Jak nazywała się polska szlachcianka, którą poślubił?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Honoriusz Balzac ożenił się z Ewelina Hańską, polską szlachcianką herbu Krzywda, 14 marca 1850 roku, pięć miesięcy przed swoją śmiercią [1][2]. Hańska była wdową po Wacławie Hańskim i miała kilkoro dzieci, z których dorosłości dożyła tylko jedna córka [1]. Balzac poznał ją w 1833 roku, a ich związek rozpoczął się od korespondencji, która przerodziła się w romans, a następnie małżeństwo po śmierci jej męża [1][9]."}
{"id": "q_723", "question": "Z którego z krajów europejskich w większości pochodzili przodkowie Burów zwanych Afrykanerami?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przodkowie Burów, zwanych obecnie Afrykanerami, pochodzili głównie z Niderlandów (Holandii). W mniejszym stopniu ich korzenie sięgały do Niemiec, Francji (hugenoci), Belgii, Skandynawii, Portugalii, Włoch, Hiszpanii, Szkocji, Anglii, Irlandii i Walii [1][2][3][7]. \n\nProces formowania się społeczności burskiej rozpoczął się w XVII wieku, kiedy Holenderska Kompania Wschodnioindyjska założyła Kolonię Przylądkową, a osadnicy z Niderlandów stanowili największą grupę przybyszów [1][3]. W późniejszych latach dołączyli do nich inni Europejczycy, w tym francuscy hugenoci, którzy uciekali przed prześladowaniami religijnymi [8]. \n\nWspółcześnie Afrykanerzy uważają się za odrębny naród, którego językiem ojczystym jest afrikaans, wywodzący się z niderlandzkiego, a ich tożsamość kształtowała się w opozycji do Brytyjczyków i rdzennej ludności afrykańskiej [9]."}
{"id": "q_724", "question": "Jak nazywał się chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”, nazywał się Mao Zedong. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] wskazano, że Mao Zedong był inicjatorem „rewolucji kulturalnej” i próbował wyeliminować swoich politycznych rywali, wprowadzając własne koncepcje ideologiczne (maoizm).  \n- W [7] podkreślono, że Mao skupił się na rywalizacji ideologicznej wewnątrz partii po klęsce „wielkiego skoku naprzód” i zainicjował „rewolucję kulturalną”, aby powrócić na szczyt władzy.  \n- W [9] zaznaczono, że za początek „rewolucji kulturalnej” uznaje się rozszerzone posiedzenie Biura Politycznego KC KPCh z 16 maja 1966 roku, na którym Mao utworzył Grupę do spraw Rewolucji Kulturalnej.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że Enver Hodża krytykował kult Mao Zedonga, który „został podniesiony do nieba w obrzydliwy i sztuczny sposób”."}
{"id": "q_725", "question": "W którym wieku zniesiono niewolnictwo w USA?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych zostało zniesione w XIX wieku. Proces ten rozpoczął się w 1863 roku, kiedy prezydent Abraham Lincoln wydał Proklamację Emancypacji, która formalnie zniosła niewolnictwo w stanach konfederackich. Ostateczne zniesienie niewolnictwa w całym kraju nastąpiło w 1865 roku wraz z ratyfikacją 13. poprawki do Konstytucji USA [1][6][7]. \n\nWcześniej, w 1807 roku, Kongres Stanów Zjednoczonych zakazał importu niewolników, ale sam system niewolnictwa pozostał legalny w niektórych stanach aż do 1865 roku [5]."}
{"id": "q_726", "question": "Co jest główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze jest „Złoty Samowar”. Nagroda ta była również przyznawana na poprzedzającym go Festiwalu Piosenki Radzieckiej [1]. Wśród laureatów wymienieni są m.in. Natalia Sikora („Srebrny Samowar” w 2013) [4] oraz Aleksander Baranowski („Złoty Samowar” w 2013) [9]. \n\nDodatkowo, w 2013 roku zwycięzca otrzymywał nie tylko „Złoty Samowar”, ale także czek na 50 tys. złotych [9]."}
{"id": "q_727", "question": "Do którego państwa należy Sycylia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sycylia należy do Włoch. Jest to największa wyspa na Morzu Śródziemnym, położona we Włoszech na południe od Półwyspu Apenińskiego [1]. Wraz z Wyspami Liparyjskimi, Egadami, Wyspami Pelagijskimi i Pantellerią tworzy specjalny region autonomiczny ze stolicą w Palermo [1]. Włochy graniczą z Francją, Szwajcarią, Austrią i Słowenią, a ich terytorium obejmuje również dwie enklawy: San Marino i Watykan [7]. Sycylia jest częścią Włoch od 1860 roku, kiedy to została przyłączona do Królestwa Włoch [8]."}
{"id": "q_728", "question": "Kim był Władysław Łokietek dla Kazimierza Wielkiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Władysław Łokietek był ojcem Kazimierza Wielkiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] napisano: *\"Kazimierz III Wielki (ur. 30 kwietnia 1310 w Kowalu, zm. 5 listopada 1370 w Krakowie) – najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny, król Polski w latach 1333–1370, ostatni monarcha z dynastii Piastów na tronie polskim.\"*  \n- W [10] wspomniano, że Kazimierz był najmłodszym dzieckiem Władysława i Jadwigi: *\"W międzyczasie miały miejsce narodziny dwojga najmłodszych dzieci: Jadwigi i Kazimierza.\"*  \n\nDodatkowo, w [1] i [3] opisano działania Władysława Łokietka jako władcy Polski, który przygotował grunt dla rządów swojego syna."}
{"id": "q_730", "question": "Jednostką której wielkość w układzie SI jest paskal?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W układzie SI jednostka paskal (Pa) jest jednostką ciśnienia oraz naprężenia [1]. Jest to również jednostka pochodna układu SI, utworzona w oparciu o równanie definicyjne tych wielkości [2]. \n\nPaskal jest również jednostką gradientu ciśnienia, gdzie jego wartość wyraża się jako paskal na metr (Pa/m) [6][10]. \n\nW kontekście mechaniki płynów paskal jest jednostką modułu Younga (E) oraz modułu Kirchhoffa (G), które określają sprężystość materiału [4][8]. \n\nPodsumowując, paskal jest jednostką:\n- ciśnienia [1],\n- naprężenia [1],\n- gradientu ciśnienia [6][10],\n- modułu Younga [4],\n- modułu Kirchhoffa [8]."}
{"id": "q_729", "question": "Dzielnicą którego miasta są Brzęczkowice, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy i na terenie której znajdowała się granica trzech cesarstw?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Brzęczkowice są dzielnicą miasta Mysłowice, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy oraz gdzie na terenie tej dzielnicy znajdowała się granica trzech cesarstw. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że Brzęczkowice to dzielnica Mysłowic, a w [6] potwierdzono, że Brzęczkowice były włączone do Mysłowic w 1945 roku.  \n2. W [1] i [2] opisano, że w Brzęczkowicach znajdował się Trójkąt Trzech Cesarzy, a w [2] wspomniano o pomniku upamiętniającym to miejsce.  \n3. W [7] i [10] wyjaśniono, że granica trzech cesarstw (Prus, Austrii i Rosji) przebiegała przez teren Brzęczkowic, gdzie zbiegały się rzeki Biała i Czarna Przemsza.  \n\nCytowania:  \n- „Obecnie to tereny miast: Mysłowice (dzielnice Brzęczkowice i Słupna)” [1].  \n- „W 1945 r. gmina Brzęczkowice wraz ze Słupną (w której znajdował się urząd gminny) została przyłączona do miasta Mysłowice” [6].  \n- „W miejscu, w którym niegdyś stykały się granice trzech zaborów, dzisiaj świętujemy wstąpienie Polski do Unii Europejskiej” [2].  \n- „W latach 1846–1918 po przyłączeniu Rzeczypospolitej Krakowskiej do Cesarstwa Austrii stykały się w tym miejscu granice Królestwa Prus, Austrii i Rosji” [10]."}
{"id": "q_732", "question": "W której grze towarzyskiej pojawia się mydło, czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W grze towarzyskiej \"domino\" pojawia się \"mydło\", czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów. Jest to jeden z kamieni w zestawie, który ma wartość zero. \"Mydła\" są używane w grze, a ich wartość może być istotna w niektórych wariantach, np. przy użyciu \"matadorów\" [1]. \n\nW innych grach towarzyskich, takich jak \"papier, kamień, nożyce\" [3], \"mora\" [4], \"mikado\" [5], \"hacele\" [6], \"bierki\" [7] czy \"gra w butelkę\" [8], nie występuje element o nazwie \"mydło\"."}
{"id": "q_731", "question": "Reprezentacja którego kraju rozpoczyna zwykle przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z tradycją, przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich zawsze rozpoczyna reprezentacja Grecji. Wynika to z faktu, że Grecja jest ojczyzną igrzysk olimpijskich, a jej udział na początku defilady ma charakter honorowy. \n\nPrzykłady potwierdzające tę zasadę można znaleźć w następujących fragmentach:\n- W przypadku letnich igrzysk: „Z uwagi na szacunek dla ojczyzny igrzysk defiladę otwiera Grecja” [4].\n- W przypadku zimowych igrzysk: „Tradycyjnie jako pierwsza na stadion weszła Grecja” [6].\n\nWyjątkiem od tej reguły jest jedynie gospodarz igrzysk, który zawsze wchodzi na stadion jako ostatni [4][6]."}
{"id": "q_733", "question": "Ile koncertów brandenburskich skomponował Jan Sebastian Bach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jan Sebastian Bach skomponował sześć koncertów brandenburskich. Wspomina o tym fragment: \"Koncerty brandenburskie (BWV 1046–1051) – zbiór sześciu koncertów barokowych skomponowanych przez Johanna Sebastiana Bacha\" [1]. Potwierdza to również inny fragment: \"Na dorobek orkiestrowy składa się: 6 koncertów brandenburskich (1721)\" [4]."}
{"id": "q_734", "question": "Bazalt to skała magmowa czy osadowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bazalt jest skałą magmową wulkaniczną (wylewną). Powstaje w wyniku krystalizacji lawy, a jego struktura jest bardzo drobnoziarnista lub afanitowa, czasem porfirowa [1][3]. W przeciwieństwie do skał osadowych, które powstają w procesach sedymentacyjnych, bazalt jest produktem stygnięcia i krystalizacji magmy. \n\nWarto zaznaczyć, że bazalt może zawierać ksenolity innych skał, np. porwaki skał z otoczenia, które zostały wciągnięte przez magmę [1]. Jednak sam bazalt pozostaje skałą magmową. \n\nPodsumowując, bazalt jest skałą magmową wulkaniczną, a nie osadową [1][3]."}
{"id": "q_735", "question": "W którym roku do I wojny światowej włączyły się Stany Zjednoczone Ameryki Północnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stany Zjednoczone Ameryki Północnej włączyły się do I wojny światowej w 1917 roku. Oficjalne przystąpienie do wojny nastąpiło 6 kwietnia 1917 roku [1]. Wcześniej, od 1914 roku, USA prowadziły politykę neutralności, choć wspierały państwa Ententy poprzez kredyty i dostawy [5]. Decyzja o wypowiedzeniu wojny Niemcom była podyktowana m.in. zagrożeniem interesów gospodarczych i bezpieczeństwa narodowego [10]."}
{"id": "q_736", "question": "Jak nazywa się tkanka przewodząca asymilaty w roślinie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tkanka przewodząca asymilaty w roślinie nazywana jest łykiem. Jest to część systemu przewodzącego roślin, który składa się z drewna transportującego wodę oraz łyka transportującego związki organiczne [1][3]. Łyko składa się z żywych komórek i jego zadaniem jest przewodzenie asymilatów od organów asymilujących do całej rośliny [1]. W skład tkanek przewodzących wchodzą również cewki, naczynia oraz rurki sitowe, które tworzą wiązki przewodzące biegnące wzdłuż korzeni, łodyg i liści [3]."}
{"id": "q_737", "question": "Która epoka w dziejach Ziemi była starsza: brązu czy kamienia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Epoka kamienia była starsza niż epoka brązu. Epoka kamienia obejmuje najwcześniejszy okres rozwoju ludzkości, trwający od pojawienia się pierwszych narzędzi kamiennych aż do zdobycia umiejętności masowego wytwarzania przedmiotów metalowych. Epoka brązu nastąpiła później, gdy ludzie opanowali technologię obróbki metali, takich jak miedź i cyna, co pozwoliło na wytwarzanie narzędzi, broni i ozdób z brązu [1]. \n\nW historii geologicznej epoka kamienia odpowiada okresowi plejstocenu (2,58 mln – 11,7 tys. lat temu) i początkowi holocenu, podczas gdy epoka brązu rozpoczęła się znacznie później, w różnych regionach świata między IV a II tysiącleciem p.n.e. [1][7]. \n\nPodsumowując, epoka kamienia poprzedzała epokę brązu zarówno w sensie chronologicznym, jak i technologicznym."}
{"id": "q_738", "question": "Kto jest patronem kierowców i podróżnych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Patronem kierowców i podróżnych jest św. Krzysztof. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że św. Krzysztof jest patronem podróżnych i kierowców, a kościół w Podkowie Leśnej został mu poświęcony.  \n- W [2] potwierdzono, że św. Krzysztof jest patronem kierowców, co stało się podstawą do ustanowienia Dnia Bezpiecznego Kierowcy.  \n- W [5] podkreślono, że Krzysztof stał się patronem kierowców, podróżników i pielgrzymów.  \n- W [9] wymieniono również św. Mikołaja jako patrona podróżnych, ale głównie w kontekście tradycji wręczania prezentów.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że św. Mikołaj jest patronem m.in. podróżnych, jednak w kontekście pytania o kierowców dominuje św. Krzysztof."}
{"id": "q_739", "question": "Kto wynalazł dynamit?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dynamit został wynaleziony przez szwedzkiego chemika Alfreda Nobla. Wynalazek ten został opatentowany w 1867 roku i stanowił przełom w dziedzinie materiałów wybuchowych. Nobel odkrył, że nitrogliceryna, która jest bardzo wrażliwa na uderzenia, może być stabilizowana przez pochłonięcie jej przez ziemię okrzemkową, co umożliwia bezpieczniejsze i łatwiejsze detonowanie tej mieszanki [1]. \n\nWcześniej, w 1847 roku, nitroglicerynę odkrył włoski chemik Ascanio Sobrero, jednak to Nobel wykorzystał tę substancję do stworzenia dynamitu [3]. Warto również zaznaczyć, że Théophile-Jules Pelouze, francuski chemik, był mentorem zarówno Sobrero, jak i Nobla, choć sam nie dokonał żadnego istotnego odkrycia w tej dziedzinie [6]. \n\nDynamit szybko zyskał popularność ze względu na swoje zastosowania w budownictwie i górnictwie, a także militarne [1]."}
{"id": "q_741", "question": "W którym mieście powstało w 2011 roku Muzeum Sił Powietrznych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Muzeum Sił Powietrznych powstało w 2011 roku w Dęblinie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie powstało 1 kwietnia 2011 roku\". Dodatkowo w [2] potwierdzono tę datę, wskazując, że \"1 kwietnia 2011 roku powstało Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie\"."}
{"id": "q_740", "question": "Kto reprezentował Polskę w 1996 roku na Festiwalu Piosenki Eurowizji w Oslo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1996 roku Polskę w 41. Konkursie Piosenki Eurowizji w Oslo reprezentowała Kasia Kowalska z utworem „Chcę znać swój grzech...”, który napisała we współpracy z Robertem Amirianem [1]. Wystąpiła w finale konkursu, zajmując 15. miejsce po zdobyciu 31 punktów od jurorów [1]. Podczas występu na scenie towarzyszyli jej: Adam Cegielski, Bogdan Hołownia, Dorota Miśkiewicz i Anna Serafińska, a także orkiestra, którą dyrygował Wiesław Pieregorólka [1]. \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że Kasia Kowalska wykonała utwór „Chcę znać swój grzech...” podczas 41. Konkursu Piosenki Eurowizji w 1996 roku, zajmując 15. miejsce w głosowaniu jurorskim. W [5] również wspomniano, że w 1996 roku Kowalska przyjęła zaproszenie Telewizji Polskiej do reprezentowania Polski w konkursie, a 18 maja z utworem „Chcę znać swój grzech...” zajęła 15. miejsce w finale."}
{"id": "q_742", "question": "W którym wieku panował król Zygmunt Stary?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Król Zygmunt Stary panował w XVI wieku. Jego panowanie trwało od 1506 do 1548 roku [1][2][3][6]. W tym okresie Polska przeżywała tzw. złoty wiek, a król był znany ze swojej rozwagi i pokojowego usposobienia [1][3]."}
{"id": "q_743", "question": "Jaką nazwę nosi dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi, nosi nazwę **choroby lokomocyjnej** (inaczej: kinetozy lub choroby ruchu) [1]. \n\nPrzyczyną tego schorzenia jest niezgodność bodźców odbieranych przez mózg – wzrok nie rejestruje zmian otoczenia, podczas gdy błędnik (narząd równowagi) wykrywa zmiany położenia ciała. W efekcie autonomiczny system nerwowy interpretuje te sprzeczne sygnały jako objawy zatrucia, co prowadzi do wymiotów [1]. \n\nChoroba lokomocyjna najczęściej występuje podczas podróży statkiem, gdy wzrok nie odbiera bodźców związanych z kołysaniem (np. w kajucie), podczas gdy błędnik rejestruje przyspieszenia i zmiany położenia [1]."}
{"id": "q_744", "question": "Stent to rodzaj implantu wewnątrznaczyniowego czy też sztuczna kończyna górna?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stent jest rodzajem implantu wewnątrznaczyniowego, a nie sztuczną kończyną górną. Jest to cienki, rurowaty element, najczęściej wykonany ze stali nierdzewnej, stopu chromowo-kobaltowego lub włókien syntetycznych, który służy do utrzymania światła poszerzanych naczyń krwionośnych lub narządów rurowych [1]. Stenty są stosowane w różnych dziedzinach medycyny, takich jak kardiologia, chirurgia naczyniowa czy onkologia, aby zapewnić drożność naczyń krwionośnych, dróg żółciowych, moczowodów czy dróg oddechowych [2]. \n\nSztuczna kończyna górna natomiast jest protezą zastępującą utraconą kończynę górną i składa się z elementów takich jak staw barkowy, przedramię, nadgarstek i dłoń [6]. Nie ma ona nic wspólnego z implantami wewnątrznaczyniowymi, takimi jak stenty. \n\nPodsumowując, stent jest implantem wewnątrznaczyniowym, a nie sztuczną kończyną górną."}
{"id": "q_745", "question": "Na jakie pytania odpowiada pierwszy przypadek deklinacji czyli mianownik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mianownik, czyli pierwszy przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: \"kto?\" lub \"co?\". Jest to podstawowa forma wyrazu, która wskazuje na podmiot zdania lub określa rzecz, osobę lub zjawisko w sposób ogólny. W języku polskim mianownik jest najczęściej używanym przypadkiem, choć rzadziej niż w językach o ubogiej fleksji [1]. \n\nPrzykładowo, w zdaniu \"Kot siedzi na parapecie\" mianownik (\"kot\") odpowiada na pytanie \"kto siedzi na parapecie?\". Podobnie w wyrażeniu \"To jest książka\" mianownik (\"książka\") odpowiada na pytanie \"co to jest?\". \n\nW innych językach, takich jak łacina czy języki słowiańskie, mianownik również pełni tę samą funkcję, odpowiadając na pytania \"kto?\" lub \"co?\" [4][9]."}
{"id": "q_746", "question": "Która religia dominuje w Pakistanie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dominującą religią w Pakistanie jest islam. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- Pakistan jest określany jako \"muzułmańskie państwo stanowiące pomost między zachodnią muzułmańską Azją a wschodnią, orientalną Azją\" [1].  \n- W herbie Pakistanu symbole islamu (półksiężyc i gwiazda) oraz kolor zielony podkreślają rolę tej religii w państwie [4].  \n- Wśród szyitów w Pakistanie ironicznie zauważa się, że kraj uległ \"sunnickiej islamizacji\" po śmierci założyciela, Muhammada Alego Jinnaha [7].  \n- Struktura religijna według danych z 2019 roku wskazuje, że 96,4% populacji to muzułmanie [10].  \n\nDodatkowo, islam jest podstawą prawa i kultury politycznej Pakistanu, co potwierdzają m.in. \"Ustawa o bluźnierstwie\" [5] oraz historia podziału Indii Brytyjskich na Indie i Pakistan według kryterium religijnego [6]."}
{"id": "q_747", "question": "Na terenie którego województwa leży Woliński Park Narodowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Woliński Park Narodowy leży w województwie zachodniopomorskim. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że park znajduje się w środkowo-zachodniej części wyspy Wolin, a także w [2], gdzie wskazano, że gmina Międzyzdroje, na terenie której częściowo leży park, znajduje się w województwie zachodniopomorskim. Dodatkowo, w [5] potwierdzono, że wyspa Wolin, na której położony jest park, należy do województwa zachodniopomorskiego. \n\nPrzykładowe cytowania:  \n- \"Woliński Park Narodowy – polski park narodowy znajdujący się w województwie zachodniopomorskim\" [1].  \n- \"Gmina znajduje się w północno-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego\" [2].  \n- \"Wolin jest największą wyspą Polski w całości leżącą na terytorium Polski [...] na terytorium Polski i Niemiec\" [5]."}
{"id": "q_749", "question": "Jakie imię nosiła kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi, nosiła imię Weronika. Imię to pochodzi od greckiego wyrażenia \"vera eikon\" („prawdziwy wizerunek”) [1] lub \"pheronike\" („niosąca zwycięstwo”) [1]. Legenda o niej pojawiła się w IV wieku i opowiada, że Weronika podała chustę Jezusowi idącemu na Golgotę, aby otarł krew i pot z twarzy, a na chuście odcisnęło się Jego oblicze [1][4]."}
{"id": "q_748", "question": "Jak nazywa się zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu nazywa się tęczą. Jest to fotometeor, który charakteryzuje się wielobarwnym łukiem o ciągłej zmianie kolorów od czerwonego na zewnątrz do fioletowego od wewnątrz [2]. \n\nProces powstawania tęczy polega na załamaniu światła w kroplach wody, gdzie promienie słoneczne ulegają rozszczepieniu na składowe o różnych długościach fal (kolorach) w wyniku dyspersji. Dodatkowo, kształt kropel deszczu (kulisty lub spłaszczony) oraz ich wielkość wpływają na dokładny kąt załamania i odbicia światła, co determinuje wygląd tęczy [7]. \n\nWarto zaznaczyć, że tęcza może przybierać różne formy, np. tęczę pierwotną (z wyraźnymi kolorami) lub tęczę wtórną (słabszą, o odwrotnym układzie barw), a także tzw. białą tęczę, która powstaje przy małych kroplach wody, gdzie dyfrakcja światła miesza kolory [7]."}
{"id": "q_750", "question": "Jak nazywał się legendarny niemiecki alchemik, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Legendarnym niemieckim alchemikiem, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu, był Johann Georg Faust (ok. 1480–1536). Według legendy był on średniowiecznym magiem, alchemikiem, lekarzem oraz astrologiem, który parał się czarną magią i wywoływał duchy, m.in. Heleny Trojańskiej [1]. Faust stał się bohaterem wielu utworów literackich i muzycznych, a jego postać inspirowała m.in. Johanna Wolfganga von Goethego [4]. \n\nWarto również wspomnieć, że w innych dokumentach pojawiają się wzmianki o podobnych postaciach, takich jak Berthold Schwarz (Czarny), który również był alchemikiem, ale nie ma bezpośrednich dowodów na to, że zaprzedał duszę diabłu [7]."}
{"id": "q_751", "question": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej którego państwa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej Nowej Zelandii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że cieśnina ta leży między dwiema głównymi wyspami Nowej Zelandii. Dodatkowo w [2] i [4] potwierdzono, że Wyspa Południowa i Wyspa Północna są oddzielone właśnie tą cieśniną. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Cieśnina Cooka (ang. \"Cook Strait\", maori \"Te Moana o Raukawa\") – cieśnina morska znajdująca się pomiędzy dwiema głównymi wyspami Nowej Zelandii – Wyspą Północną i Południową\" [1].\n- \"Od Wyspy Północnej oddzielona jest cieśniną Cooka\" [2].\n- \"Wellington położony jest na najbardziej wysuniętym na południe wybrzeżu Wyspy Północnej w Cieśninie Cooka, która oddziela wyspy: Północną i Południową Nowej Zelandii\" [4]."}
{"id": "q_752", "question": "Jakie państwo po raz pierwszy zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że pierwszym państwem, które zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej, były Niemcy. \n\nW [1] wskazano, że Niemcy użyli gazów bojowych już 17 października 1914 roku na froncie zachodnim, ostrzeliwując pozycje ententy granatami z gazem łzawiącym w okolicach Neuve-Chapelle. \n\nW [2] potwierdzono tę informację, podając, że Niemcy wystrzelili ok. 3000 sztuk artyleryjskich pocisków 105 mm wypełnionych o-dianizyną, co było pierwszym użyciem gazów bojowych w tej wojnie. \n\nDodatkowo w [8] opisano próbę ataku gazowego Niemców 31 stycznia 1915 roku pod Bolimowem, gdzie użyto 18 tysięcy pocisków artyleryjskich wypełnionych bromkiem ksylilu. \n\nW [9] również wspomniano, że Niemcy jako pierwsi zastosowali broń chemiczną, choć nie podano konkretnej daty. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Niemcy."}
{"id": "q_753", "question": "Który kościół dominuje w Grecji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dominującym Kościołem w Grecji jest Grecki Kościół Prawosławny, który jest uznany za religię państwową przez konstytucję Grecji. Według najnowszego sondażu Eurobarometru z 2010 roku, większość mieszkańców Grecji deklaruje się jako wyznawcy prawosławia [1]. \n\nGrecki Kościół Prawosławny jest autokefalicznym Kościołem prawosławnym tradycji greckiej, na którego czele stoi arcybiskup Aten i całej Grecji (obecnie Hieronim II). Kościół ten podzielony jest administracyjnie na 81 diecezji, w których znajduje się około 9000 kościołów i 300 monasterów (nie licząc autonomicznego okręgu Świętej Góry Athos) [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Grecja jest jedynym krajem na świecie, w którym Kościół Prawosławny jest wyraźnie uznany za religię państwową [1]."}
{"id": "q_754", "question": "Kto jest autorem „Podróży Guliwera”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem _Podróży Guliwera_ jest Jonathan Swift. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że Swift jest twórcą _Podróży Guliwera_, najważniejszej książki angielskiego oświecenia.  \n- W [2] wskazano, że _Podróże Guliwera_ to powieść Jonathana Swifta z 1726 roku.  \n- W [7] potwierdzono, że _Podróże Guliwera_ to najważniejsza książka angielskiego oświecenia, napisana przez Swifta.  \n\nDodatkowo w [8] i [9] wspomniano, że filmowe adaptacje powstały na podstawie utworu Jonathana Swifta."}
{"id": "q_755", "question": "Nad którą rzeką leżą Suwałki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Suwałki leżą nad rzeką Czarna Hańcza. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: \"Suwałki ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"yi\"&gt;‏סואוואַלק‎&lt;/&gt;, lit. &lt; lang=\"lt\"&gt;Suvalkai&lt;/&gt;) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza\". \n\nDodatkowo, w [5] wspomniano, że cmentarz w Suwałkach znajduje się w pobliżu rzeki Czarnej Hańczy: \"W pobliżu przepływa rzeka Czarna Hańcza\". \n\nPotwierdza to również [9], gdzie wymieniono rzekę w kontekście Kanału Augustowskiego: \"Klonownica łączy jeziora Necko i Białe Augustowskie [...] Rzeka leży na szlaku Kanału Augustowskiego\", a następnie podano, że Kanał Augustowski łączy Biebrzę z Niemnem, co wskazuje na pośredni związek Suwałek z tymi rzekami."}
{"id": "q_756", "question": "Które państwo zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego zajmuje Norwegia. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Norwegia leży w Europie Północnej, zajmując zachodnią i północną część Półwyspu Skandynawskiego [1].  \n2. Kontynentalna część Norwegii rozciąga się od 58° do 71°N, a wraz ze Svalbardem sięga nawet do 81°N [7].  \n3. Skrajne punkty Norwegii obejmują m.in. 70°06'N na północy [7], co potwierdza jej najbardziej północne położenie na półwyspie.  \n\nDodatkowo, Szwecja, która również leży na Półwyspie Skandynawskim, nie sięga tak daleko na północ – jej najbardziej na północ wysunięta część to Norrland, który jednak nie obejmuje najbardziej północnych krańców półwyspu [10].  \n\nPodsumowując, Norwegia zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego, zarówno w kontynentalnej części, jak i wraz z terytoriami zależnymi (Svalbard) [1][7]."}
{"id": "q_757", "question": "Jak długi był rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach w Meksyku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku wyniósł 8,90 metra. Wynik ten został uzyskany 18 października 1968 roku i był o 55 centymetrów dłuższy od poprzedniego rekordu świata należącego do Ralpha Bostona i Igora Ter-Owanesjana [1]. Skok ten przetrwał jako rekord świata do 1991 roku, kiedy to został pobity przez Mike’a Powella [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że skok Beamona jest do tej pory drugim najdłuższym w historii (po wyniku Powella 8,95 m) i pozostaje aktualnym rekordem olimpijskim [1][2]."}
{"id": "q_758", "question": "Która planeta ma najkrótszy czas obiegu wokół Słońca?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że najkrótszy czas obiegu wokół Słońca ma planeta 1994 GL, należąca do grupy Atena. Jej okres obiegu wynosi 207 dni, co jest krótsze niż czas obiegu Wenus (225 dni) [5]. \n\nDla porównania:\n- Wenus: 225 dni [5]\n- Merkury: 88 dni [3]\n- HD 208487 b (Mintome): ok. 185 dni (0,51 au) [10]\n\nW przypadku HD 208487 b (Mintome) podano jedynie odległość od gwiazdy (0,51 au), ale można oszacować, że jej okres obiegu wynosi około 185 dni, zakładając podobną prędkość kątową jak Wenus. Jednak 1994 GL pozostaje rekordzistą wśród znanych planetoid."}
{"id": "q_759", "question": "Ile wynosi tangens kąta zerowego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tangens kąta zerowego wynosi zero. Wynika to z definicji tangensa jako ilorazu sinusa i cosinusa danego kąta. Dla kąta zerowego sinus jest równy zero, a cosinus równy jeden, co daje w wyniku zero. \n\nWzór na tangens:  \n$$\\tan \\alpha = \\frac{\\sin \\alpha}{\\cos \\alpha}$$  \n\nDla kąta $\\alpha = 0$:  \n$$\\tan 0^\\circ = \\frac{\\sin 0^\\circ}{\\cos 0^\\circ} = \\frac{0}{1} = 0$$  \n\nPotwierdzenie tej wartości można znaleźć w kontekście jedynki trygonometrycznej, gdzie tangens jest częścią tożsamości [2]."}
{"id": "q_761", "question": "Jak się nazywa grecka muza tragedii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Grecką muzą tragedii jest Melpomene. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Melpomene (lub Melpomena) to w mitologii greckiej muza tragedii. Dodatkowo w [5] wskazano, że według greckiej mitologii muzą komedii jest Talia, co pośrednio potwierdza, że muzą tragedii musi być inna z muz, czyli Melpomene."}
{"id": "q_762", "question": "Kto stoi na czele wydziału wyższej uczelni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Na czele wydziału wyższej uczelni stoi dziekan. Jest on kierownikiem podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, wybieranym w drodze wyborów lub konkursu [1]. W Polsce, przed 1 października 2018 r., dziekan był jednoosobowym organem szkoły wyższej, a jego kompetencje określał statut uczelni [3]. \n\nW przypadku uczelni zagranicznych, np. w Wielkiej Brytanii, na czele wydziałów (\"Departments\") stoją dziekani (\"Heads of Departments\"), podczas gdy całą uczelnią kieruje rektor (\"Principal\") [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w niektórych uczelniach, np. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, zamiast tradycyjnych wydziałów funkcjonują kolegia, na czele których również stoją dziekani [7]. \n\nPodsumowując, w większości przypadków na czele wydziału stoi dziekan, choć struktura zarządzania może się różnić w zależności od uczelni i kraju."}
{"id": "q_760", "question": "Kto skonstruował lokomotywę parową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Lokomotywę parową skonstruowali różni wynalazcy, w tym:\n\n1. **Richard Trevithick** – zbudował pierwszą lokomotywę parową w 1802 roku, która była używana do prowadzenia pociągów towarowych w hucie Penydarren w Walii [4]. Jego maszyna była pierwszym udanym działającym parowozem, choć niepraktycznym ze względu na słabe szyny [5].\n\n2. **George Stephenson** – uważany za „ojca kolei parowych”, skonstruował współczesną lokomotywę parową w 1829 roku. Jego parowóz „Rakieta” (Rocket) stał się pierwowzorem wszystkich dalszych konstrukcji [1]. Stephenson wprowadził innowacje, takie jak kocioł płomieniówkowy i odprowadzanie pary odlotowej do dymnicy, co znacznie poprawiło osiągi lokomotywy [9].\n\n3. **Johann Friedrich Krigar** – skonstruował pierwszą lokomotywę parową zbudowaną poza Wielką Brytanią, w 1816 roku, dla Huty Królewskiej w Chorzowie, choć maszyna nie działała poprawnie po ponownym złożeniu [3].\n\n4. **Robert Stephenson** – syn George’a Stephensona, współpracował z ojcem przy budowie lokomotywy „John Bull” w 1831 roku, która była pierwszą lokomotywą zakupioną przez Camden and Amboy Railroad w New Jersey [8].\n\nWarto zaznaczyć, że rozwój lokomotywy parowej był procesem ewolucyjnym, w którym uczestniczyło wielu konstruktorów, a George Stephenson jest powszechnie uważany za kluczową postać w jej rozwoju [1][9]."}
{"id": "q_764", "question": "Czy tury żyją w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że tury nie żyją obecnie w Polsce. \n\nW [7] wskazano, że tury wyginęły w Polsce w XVII wieku, a ostatnie stado chronione przez króla wyginęło w Puszczy Jaktorowskiej. W [9] potwierdzono, że główna ostoja turów na Mazowszu przestała istnieć z powodu choroby lub utraty zdolności adaptacyjnych. \n\nW [6] opisano próby odtworzenia tura przez braci Hecków w Niemczech, ale nie ma informacji o ich obecności w Polsce po II wojnie światowej. \n\nW [5] wspomniano o planach odtworzenia tura w Polsce na poziomie molekularnym, ale nie o jego reintrodukcji do środowiska naturalnego. \n\nW [8] nie ma wzmianki o turach w kontekście współczesnej fauny Polski. \n\nPodsumowując, tury nie występują obecnie w Polsce, a ich ewentualne odtworzenie jest na etapie badań naukowych."}
{"id": "q_763", "question": "Kto wygrał bitwę pod Trafalgarem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bitwę pod Trafalgarem wygrała flota brytyjska pod dowództwem admirała Horacego Nelsona. W starciu tym mniejsza flota brytyjska (licząca 27 okrętów wobec 33 jednostek przeciwnika) pokonała marynarkę Francji wzmocnioną flotyllą hiszpańską. Zwycięstwo to zapewniło Brytyjczykom panowanie na morzu i uchroniło ich przed inwazją wojsk Napoleona Bonapartego [3]. \n\nMimo że Royal Navy poniosła stratę w postaci śmierci głównodowodzącego admirała Nelsona, bitwa zakończyła się klęską floty francusko-hiszpańskiej. Brytyjczycy zdobyli 2 okręty hiszpańskie, a ich straty wyniosły 39 zabitych i 159 rannych, podczas gdy Francuzi i Hiszpanie stracili 476 zabitych i rannych [6]. \n\nWynik bitwy został upamiętniony m.in. w utworze Williama Hamiltona Drummonda *The Battle of Trafalgar, a Heroic Poem*, gdzie napisano: *\"Mourn, Albion, mourn, thy Nelson is no more\"* [9]."}
{"id": "q_765", "question": "Największą gwiazdą którego zespołu był Freddie Mercury?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Freddie Mercury był największą gwiazdą zespołu Queen. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. Mercury był wokalistą i frontmanem Queen, a jego charyzma i talent wokalny przyciągały uwagę publiczności. Jak podano: *\"to na nim skupiona była uwaga publiczności\"* [3].  \n2. Choć Mercury nie uważał się za lidera zespołu, to właśnie on stał się ikoną Queen, a jego śmierć w 1991 roku symbolicznie zakończyła erę klasycznego składu grupy [9].  \n3. W późniejszych projektach, takich jak Queen + Paul Rodgers czy Queen + Adam Lambert, nowi wokaliści nie zastąpili Mercury’ego w pełni, a jedynie kontynuowali jego dziedzictwo [9].  \n\nDodatkowo, w plebiscytach i rankingach Mercury jest często wymieniany jako jedna z najważniejszych postaci w historii Queen, co potwierdza jego status gwiazdy tego zespołu [10]."}
{"id": "q_766", "question": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną to...?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną, to rusznikarz. Zawód ten jest określany jako rusznikarstwo i obejmuje produkcję oraz naprawę broni strzeleckiej [1]. \n\nW historii Polski rusznikarstwo było związane z cechami rzemieślniczymi, a rusznikarze często wchodzili w skład cechów ślusarskich lub ślusarsko-kowalskich. Od XVI wieku zaczęły powstawać osobne cechy rusznikarzy, a największymi ośrodkami tego rzemiosła były Gdańsk, Kraków i Wrocław [1]. \n\nWspółcześnie rusznikarstwo jest zawodem pozaszkolnym w Polsce, a wykonywać go mogą osoby po ukończeniu praktyk czeladniczych i uzyskaniu uprawnień czeladnika lub mistrza [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w dawnej Polsce ręczną broń palną nazywano \"puszkami\", a jej wytwarzaniem i naprawą zajmowali się właśnie rusznikarze [9]."}
{"id": "q_767", "question": "Którą dyscyplinę uprawiał Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich, uprawiał boks. Był dwukrotnym mistrzem olimpijskim w tej dyscyplinie, zdobywając złote medale na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku i w Meksyku w 1968 roku [1]. W trakcie swojej kariery stoczył 348 walk, z czego 317 wygrał [1]."}
{"id": "q_768", "question": "Apokalipsa św. Jana to księga dydaktyczna, historyczna czy prorocza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Apokalipsa św. Jana jest księgą proroczą, co wynika z jej charakteru i treści. Zgodnie z definicją, apokalipsa to utwór z gatunku literatury apokaliptycznej, który opisuje wizje dotyczące końca istnienia obecnego świata, dzieje wierzących w Jezusa Chrystusa i całej ludzkości oraz Sąd Ostateczny [1]. Księga ta zawiera liczne odwołania do Starego Testamentu i jest uznawana za jedyną proroczą księgę Nowego Testamentu [1]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że apokalipsa to szczególny rodzaj proroctwa, dotyczącego tego, co ma się wydarzyć w dniach ostatecznych, przekazywanego przez Boga wybranemu prorokowi. Apokalipsa św. Jana jest przykładem takiej księgi, która opisuje wizje eschatologiczne i prorocze. \n\nPodsumowując, Apokalipsa św. Jana jest księgą proroczą, a nie dydaktyczną czy historyczną."}
{"id": "q_769", "question": "Która figura geometryczna może być pitagorejska, ostrokątna, indyjska, egipska?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że figurą geometryczną, która może być określona jako pitagorejska, ostrokątna, indyjska lub egipska, jest trójkąt. \n\n1. **Trójkąt pitagorejski** – to trójkąt prostokątny, którego boki spełniają twierdzenie Pitagorasa, czyli suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej [5]. Przykładem jest trójkąt o bokach 3, 4, 5.  \n2. **Trójkąt ostrokątny** – to trójkąt, w którym wszystkie kąty wewnętrzne są ostre (mniejsze niż 90°). Trójkąt pitagorejski może być ostrokątny, jeśli jego kąt prosty jest uzupełniony przez dwa kąty ostre [2].  \n3. **Trójkąt indyjski** – w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do takiego terminu, ale w kontekście historycznym można wskazać, że cywilizacja Indusu (starożytne Indie) stosowała trójkąty w swoich konstrukcjach geometrycznych [7].  \n4. **Trójkąt egipski** – to trójkąt pitagorejski o bokach 3, 4, 5, który był wykorzystywany przez starożytnych Egipcjan w budowie piramid [4][9].  \n\nPodsumowując, trójkąt może być jednocześnie pitagorejski, ostrokątny i egipski, a w kontekście historycznym można go powiązać z kulturą indyjską."}
{"id": "q_770", "question": "Ile tzw. bierek ma gracz w szachy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W szachach klasycznych każdy gracz dysponuje zestawem 16 bierek, w tym: 1 królem, 1 hetmanem, 2 wieżami, 2 skoczkami, 2 gońcami i 8 pionami [1][2][9]. \n\nW odmianach szachów heksagonalnych (np. szachy polskie) gracze mają dodatkowe bierki – po 3 gońce i 9 pionów, co daje łącznie 19 bierek na gracza [6]. \n\nW szachach chińskich (xiangqi) gracze również mają 16 bierek, ale ich rodzaje są inne: 1 generał, 2 doradców, 2 wieże, 2 skoczki, 2 słonie i 5 pionów [7]. \n\nW szachach czteroosobowych każdy gracz ma standardowy zestaw 16 bierek, podobnie jak w szachach klasycznych [8]. \n\nW grze króliki każdy gracz ma 16 bierek, ale są to wyłącznie pionki (króliki) bez figur [10]."}
{"id": "q_772", "question": "„Twój Styl” to tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik czy kwartalnik?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Twój Styl” to miesięcznik. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Pierwszy numer pisma ukazał się na przełomie lipca i sierpnia 1990”. Dodatkowo w [7] i [8] potwierdzono, że czasopismo to jest miesięcznikiem, ponieważ wymieniono je w kontekście pracy dziennikarzy związanych z tym periodykiem. \n\nWarto również zauważyć, że w [4] opisano zmianę częstotliwości wydawania innego czasopisma (z miesięcznika na kwartalnik), co dodatkowo podkreśla, że „Twój Styl” pozostaje miesięcznikiem."}
{"id": "q_771", "question": "Który wyraz w zdaniu: „Przed szkołą stał autokar” jest przyimkiem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W zdaniu „Przed szkołą stał autokar” przyimkiem jest wyraz „przed”. Przyimek to nieodmienna część mowy, która łączy się z innymi wyrazami i nadaje im inny sens. W tym przypadku „przed” określa położenie autokaru względem szkoły [4]. \n\nDodatkowo, w języku polskim przyimki dzielą się na proste (np. „przed”) i złożone (np. „przedkoło”). Przyimek „przed” jest przyimkiem prostym, co potwierdza jego status jako nieodmiennej części mowy [4]. \n\nWarto również zauważyć, że przyimki mogą tworzyć wyrażenia przyimkowe, które stanowią jeden składnik syntaktyczny. W tym przypadku „przed szkołą” tworzy wyrażenie przyimkowe określające miejsce, w którym stał autokar [9]."}
{"id": "q_773", "question": "Jakie nazwisko nosił przywódca turecki stojący na czele ruchu narodowego, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przywódcą tureckim, który stał na czele ruchu narodowego i obalił sułtanat w 1922 roku, był Mustafa Kemal Atatürk. Jego nazwisko zostało mu nadane w 1934 roku na mocy ustawy o nazwiskach, która zobowiązywała wszystkich obywateli tureckich do przyjęcia nazwisk. Słowo „Atatürk” oznacza „Ojca Turków” i zostało mu nadane przez parlament turecki w 1934 roku [1][2][3]. \n\nPrzed przyjęciem nazwiska Atatürk był znany jako Mustafa Kemal Pasza, co potwierdzają również inne źródła [4][9]. Jednak po 1934 roku oficjalnie używał nazwiska Atatürk, które stało się symbolem jego dziedzictwa i reform w Turcji."}
{"id": "q_775", "question": "Jak nazywa się nakładana na twarz lub głowę, wymodelowana w drzewie bądź w innym tworzywie, stylizowana twarz ludzka lub zwierzęca?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_774", "question": "Hodowane w domach bystrzyki to papużki, rybki akwariowe czy paprotki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hodowane w domach bystrzyki to rybki akwariowe. Bystrzyki to niewielkie, słodkowodne ryby kąsaczowatych z Ameryki Południowej, które są popularnymi rybami akwariowymi ze względu na ich ubarwienie i zwinność [2]. Wśród gatunków ryb akwariowych wymienia się m.in. bystrzyki, co potwierdza ich status jako ryb hodowanych w akwariach [1]. \n\nDodatkowo, w dokumentach opisano wiele gatunków bystrzyków, które są hodowane w akwariach, np. bystrzyk barwny [4], bystrzyk ozdobny [5], bystrzyk karlik [6] czy bystrzyk dwupręgi [7]. Wszystkie te informacje wskazują, że bystrzyki są rybami akwariowymi, a nie papużkami czy paprotkami."}
{"id": "q_776", "question": "Która międzynarodowa organizacja została utworzona w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Organizacją utworzoną w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku, była **Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy (UNRRA)**.  \n\nInformacje na ten temat znajdują się w [1], gdzie podano, że UNRRA została utworzona 9 listopada 1943 roku w Waszyngtonie w celu udzielenia pomocy obszarom wyzwolonym w Europie i Azji po zakończeniu II wojny światowej. W [2] wskazano, że organizacja ta zaprzestała swoich działań w 1947 roku, a jej funkcje przejęły agencje ONZ.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że UNRRA została zastąpiona przez Międzynarodową Organizację Uchodźców (IRO) w 1946 roku, co również wskazuje na zakończenie jej działalności w tym okresie."}
{"id": "q_777", "question": "Kto jest reżyserem cyklu filmowego „Dekalog”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem cyklu filmowego „Dekalog” jest Krzysztof Kieślowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- „Dekalog – cykl dziesięciu telewizyjnych filmów psychologicznych z 1988 w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego” [1].  \n- „Dekalog III (\"Dekalog, trzy\") – polski telewizyjny film psychologiczny z 1988 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego” [10].  \n- „Krzysztof Kieślowski (...) Swą karierę reżyserską rozpoczął jako dokumentalista, jednak wraz z upływem czasu zaangażował się w realizację filmów fabularnych. (...) Jego dorobek wzbogacił się o filmy psychologiczne podejmujące tematy moralne i egzystencjalne (telewizyjny cykl filmowy \"Dekalog\", \"Podwójne życie Weroniki\", trylogia \"Trzy kolory\")” [4].  \n\nWszystkie części „Dekalogu” zostały wyreżyserowane przez Kieślowskiego, co potwierdzają również inne fragmenty, np. [7], gdzie wskazano, że reżyser zdecydował się samodzielnie zrealizować cały cykl."}
{"id": "q_778", "question": "W którym roku powstał II Program Telewizji Polskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "II Program Telewizji Polskiej (TVP2) powstał w 1970 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"2 października 1970 uroczyście uruchomiono drugi ogólnopolski program telewizyjny\" [2],  \n- \"Od 1970 nadawany jest Program 2 telewizji publicznej\" [4],  \n- \"2 października 1970 roku uruchomiono ogólnopolski drugi program\" [6].  \n\nWszystkie źródła wskazują ten sam rok."}
{"id": "q_780", "question": "W jakim czasie światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_779", "question": "Czy system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że system nawigacyjny GPS działa niezależnie od pory dnia, w tym również w nocy. \n\nW [1] wskazano, że system GPS obejmuje swoim zasięgiem całą Ziemię, a satelity krążą po orbitach na wysokości około 20183 km nad powierzchnią Ziemi. W każdym punkcie globu widoczne są zawsze przynajmniej cztery satelity, co umożliwia poprawne działanie systemu. \n\nW [2] podkreślono, że system składa się z segmentu kosmicznego (satelitów) oraz segmentu użytkownika (odbiorników), a zadaniem systemu jest dostarczenie informacji o położeniu i ułatwienie nawigacji. Nie ma tam wzmianki o ograniczeniach związanych z porą dnia. \n\nW [5] wyjaśniono, że kluczowym elementem systemu GPS jest czas, a satelity są wyposażone w zegary atomowe, co zapewnia dokładność pomiarów. Niezależnie od pory dnia odbiornik GPS może odbierać sygnały z satelitów i obliczać pozycję. \n\nPodsumowując, system GPS działa w nocy tak samo jak w dzień, ponieważ jego działanie nie zależy od światła słonecznego, a od sygnałów radiowych emitowanych przez satelity [1][2][5]."}
{"id": "q_781", "question": "Gdzie można uzyskać krótkoterminową pożyczkę pod zastaw posiadanych cennych przedmiotów lub papierów wartościowych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krótkoterminową pożyczkę pod zastaw cennych przedmiotów lub papierów wartościowych można uzyskać w następujących miejscach:  \n\n1. **Lombard** – instytucja zajmująca się udzielaniem pożyczek pod zastaw ruchomości, takich jak biżuteria, elektronika czy obrazy. Pożyczki są udzielane na okres od 7 dni do 3 miesięcy, a kwota zależy od wartości zastawu (zwykle 30–90% oszacowanej wartości) [6].  \n\n2. **Banki** – oferują pożyczki lombardowe pod zastaw papierów wartościowych (np. akcji) lub kosztowności (np. złota). Zabezpieczeniem mogą być również bony, książeczki PKO lub blokada środków na rachunku [1].  \n\n3. **Bank centralny** – udziela kredytów lombardowych bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych. Jest to forma refinansowania, dostępna dla instytucji finansowych, a nie dla osób prywatnych [7][9].  \n\n4. **Transakcje repo/reverse repo** – polegają na sprzedaży/zakupie papierów wartościowych z zobowiązaniem do odkupu/sprzedaży w przyszłości. Są to instrumenty rynku pieniężnego, głównie wykorzystywane przez instytucje finansowe [4][10].  \n\nW przypadku osób prywatnych najbardziej dostępne są lombardy oraz pożyczki bankowe, pod warunkiem posiadania odpowiedniego zabezpieczenia [1][6]."}
{"id": "q_783", "question": "Z czego i Salomon nie naleje?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_782", "question": "Jak nazywa się francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego nazywane jest Lazurowym Wybrzeżem (fr. \"Côte d’Azur\") lub Riwierą Francuską. Nazwa ta obejmuje odcinek wybrzeża od Cassis na zachodzie (na wschodnich przedmieściach Marsylii) do granicy z Włochami na wschodzie, z Niceą jako stolicą regionu [1]. \n\nDodatkowo, w południowo-wschodniej Francji znajduje się również Costa Brava, która jednak jest częścią Katalonii i leży głównie w Hiszpanii, choć jej niewielki fragment (Costa del Maresme) rozciąga się na południe od Blanes do ujścia rzeki Besòs w Barcelonie [6][9]. \n\nWarto również wspomnieć, że w departamencie Delta Rodanu znajduje się pasmo Massif des Calanques, charakteryzujące się głęboko wciętymi w wapienne skały dolinkami (calanques), które są typową formacją geologiczną tego regionu [10]."}
{"id": "q_784", "question": "Czy Molier był także aktorem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Molier był nie tylko komediopisarzem, ale także aktorem. W wieku 21 lat założył w Paryżu wędrowną trupę teatralną Illustre Théâtre, która wystawiała zapomniane farsy średniowieczne oraz włoskie commedia dell’arte [1]. Później kontynuował życie wędrownego aktora, aż do powrotu do Paryża w 1658 roku [1]. Jego twórczość sceniczna łączyła tradycję rodzimej farsy ludowej z elementami commedia dell’arte i klasycznej sztuki komicznej [1]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Zakochany Molier\" z 2007 roku, swobodnie nawiązującym do biografii komediopisarza, przedstawiono go jako aktora i dramatopisarza, który przybywa do Paryża z trupą teatralną [2]. \n\nWnioski te potwierdzają, że Molier był zarówno twórcą, jak i wykonawcą swoich dzieł."}
{"id": "q_786", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Va banque”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_785", "question": "Jak nazywa się stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny, nazywa się amboną. Ambona służy do polowań na czatach, chroni myśliwych przed złą pogodą oraz daje dogodny punkt do obserwacji i oddania strzału. Najczęściej jest to prosta konstrukcja z pali z przybitą drabiną i zadaszeniem, a czasami także z miejscem do siedzenia dla jednej lub dwóch osób [2]. \n\nW przypadku schroniska w Górze Smoleń XI, które również nazywane jest Skalną Amboną, jest to naturalna formacja skalna z otworami dostępnymi tylko trudną wspinaczką lub przy pomocy drabiny, gdzie myśliwi urządzili sobie stanowisko [8]. \n\nW obu przypadkach termin \"ambona\" odnosi się do podwyższonego stanowiska myśliwskiego, które może mieć różną konstrukcję, ale zawsze służy temu samemu celowi."}
{"id": "q_787", "question": "Czy puszczyk jest w Polsce chroniony?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, puszczyk jest w Polsce objęty ochroną gatunkową. Wymaga ochrony poprzez zachowywanie starych dziuplastych drzew oraz wywieszanie budek lęgowych [1]. Dodatkowo, na \"Czerwonej liście ptaków Polski\" został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC) [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Polsce występuje również puszczyk uralski, który również podlega ochronie, choć jego liczebność wzrasta, a potrzeba specjalnych zabiegów ochronnych jest mniejsza [6]. \n\nPodsumowując, zarówno puszczyk, jak i puszczyk uralski są w Polsce gatunkami chronionymi, choć w różnym stopniu."}
{"id": "q_789", "question": "Kto zwyciężył w bitwie, która rozegrała się pod Legnicą w roku 1241 pomiędzy wojskami polskimi i tatarskimi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W bitwie pod Legnicą w 1241 roku wojska tatarskie odniosły zwycięstwo nad wojskami polskimi. Klęska polskich sił była znacząca – zginęło około 7 tysięcy rycerzy, w tym książę śląski Henryk II Pobożny, co opóźniło proces zjednoczenia dzielnicowego w Polsce [1][9]. Bitwa ta była kulminacyjnym punktem najazdu Mongołów na ziemie polskie, a jej skutki miały długotrwały wpływ na sytuację polityczną regionu [9]."}
{"id": "q_788", "question": "Jak nazywany jest napiwek albo drobny datek na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Napiwek lub drobny datek na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce nazywany jest **bakszyszem**. Jest to rodzaj zawoalowanej jałmużny, obyczaj związany z religią islamu, nakazujący wiernym dzielenie się częścią swoich dochodów z biednymi. Bakszysz może być formą napiwku, ale często jest to symboliczna pomoc lub uprzejmość, za którą się wynagradza. Współcześnie bakszysz przybrał formę przemysłu żerowania na turystach, gdzie jest postrzegany jako zwykła łapówka za rzeczy, które wydają się oczywiste [4]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach/kulturach (np. w Japonii) nie ma zwyczaju dawania napiwków, a próba obdarowania nimi obsługi może zostać uznana za niestosowną [7]."}
{"id": "q_790", "question": "Jak nazywał się brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Brytyjskim arystokratą, wojskowym i politykiem, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo, był Arthur Wellesley, 1. książę Wellington. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano jego rolę jako zwycięzcy w bitwie pod Waterloo, wspólnie z Blücherem. Wellesley był również premierem Wielkiej Brytanii i jednym z najważniejszych dowódców okresu wojen napoleońskich."}
{"id": "q_791", "question": "Teresa Żylis-Gara jest aktorką, śpiewaczką czy malarką?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Teresa Żylis-Gara była śpiewaczką operową (sopranem lirycznym) światowej sławy. Ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi i zdobyła międzynarodową renomę dzięki występom na prestiżowych scenach, takich jak Metropolitan Opera w Nowym Jorku czy Covent Garden w Londynie [1][2]. W późniejszych latach zajmowała się także działalnością pedagogiczną i wspierała młode talenty wokalne, m.in. poprzez udział w kursach mistrzowskich [3][8]. \n\nW dokumentach nie ma informacji sugerujących, że Żylis-Gara była aktorką lub malarką."}
{"id": "q_792", "question": "Zapalenie spojówek to choroba jelita cienkiego czy oczu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zapalenie spojówek jest chorobą oczu, a nie jelita cienkiego. Dotyczy ono błony śluzowej tworzącej wewnętrzną powierzchnię powieki i pokrywającej gałkę oczną [1]. Objawami są m.in. zaczerwienienie, pieczenie, świąd, łzawienie oraz obecność wydzieliny [1][3]. \n\nChoroba jelita cienkiego, taka jak choroba Leśniowskiego-Crohna, dotyczy natomiast przewodu pokarmowego i objawia się m.in. przewlekłą biegunką, bólami brzucha, niedrożnością jelit oraz zmianami okołoodbytniczymi [6]. Wśród jej objawów pozajelitowych może wystąpić zapalenie spojówek, ale jest to tylko jeden z wielu możliwych objawów tej choroby [6]. \n\nPodsumowując, zapalenie spojówek jest chorobą oczu, a nie jelita cienkiego, choć może być jednym z objawów chorób przewodu pokarmowego."}
{"id": "q_793", "question": "Jaką nazwę noszą związki tlenu z innymi pierwiastkami?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Związki tlenu z innymi pierwiastkami noszą różne nazwy w zależności od rodzaju wiązania i stopnia utlenienia.  \n\n1. **Tlenki** – to związki, w których tlen występuje na stopniu utlenienia −II (z wyjątkiem nadtlenków i ponadtlenków). Przykłady to tlenek węgla (CO), dwutlenek węgla (CO₂) czy tlenek żelaza (FeO) [1][7].  \n2. **Nadtlenki** – związki zawierające grupę −O−O−, np. nadtlenek wodoru (H₂O₂) [1][7].  \n3. **Ponadtlenki** – związki zawierające aniony typu O₂−, np. ponadtlenek potasu (KO₂) [7].  \n4. **Ozonki** – związki zawierające aniony ozonu (O₃−), np. ozonki metali alkalicznych [10].  \n5. **Wodorotlenki** – związki zawierające grupę −OH, np. wodorotlenek sodu (NaOH) [10].  \n\nW przypadku fluoru, ze względu na wyższą elektroujemność, związki z tlenem nazywane są fluorkami, np. difluorek tlenu (OF₂) [10]."}
{"id": "q_794", "question": "W którym roku wybuchła I wojna światowa?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "I wojna światowa wybuchła w 1914 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. [1] (\"trwająca od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918\"), [3] (\"1 sierpnia 1914 wybuchła I wojna światowa\"), [6] (\"już cztery lata później 3 sierpnia 1914 r. kiedy to Niemcy wypowiedziały jej wojnę\"), [8] (\"W 1914 roku wybuchła I wojna światowa\")."}
{"id": "q_795", "question": "Ile wynosi minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem, wynosi 21 lat. Wymóg ten jest określony w kontekście pozwolenia na kierowanie tramwajem, które jest jedynym dokumentem uprawniającym do kierowania tym pojazdem [2]. \n\nDodatkowo, w przypadku kolejki turystycznej (która może być postrzegana jako rodzaj tramwaju turystycznego), minimalny wiek kierującego również wynosi 21 lat, przy czym wymagane jest również posiadanie prawa jazdy kategorii T lub B+E od co najmniej 2 lat [7]. \n\nW obu przypadkach wiek 21 lat jest minimalnym wymogiem dla kierującego tramwajem lub podobnym pojazdem szynowym."}
{"id": "q_796", "question": "Jak nazywał się potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały, nazywał się Hydra lernejska. Była to mityczna bestia, córka Tyfona i Echidny, zamieszkująca bagna w okolicy Lerny w Argolidzie. Jej głowy odrastały po odcięciu, co stanowiło wyzwanie dla Heraklesa, który musiał je pokonać jako drugą z dwunastu prac [1]. \n\nHydra miała różną liczbę głów w zależności od źródeł – od 5 do 100, przy czym jedna z nich była nieśmiertelna [1][3]. Herakles ostatecznie pokonał potwora, wypalając miejsca po odciętych głowach, aby zapobiec ich regeneracji [1][2]. \n\nWarto zaznaczyć, że mit o Hydrze był interpretowany na różne sposoby, np. jako symbol trudnego do osuszenia cieku wodnego lub kolegium kapłanek [1]."}
{"id": "q_797", "question": "Kto był koronowany na króla Królestwa Polskiego w 1829 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1829 roku na króla Królestwa Polskiego koronowany został cesarz rosyjski Mikołaj I Romanow. Koronacja odbyła się 24 maja 1829 roku w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w Warszawie. Mikołaj I był pierwszym królem Polski z dynastii Holstein-Gottorp-Romanow, która przejęła tytuł królewski po postanowieniach kongresu wiedeńskiego w 1815 roku [1][3][7]. \n\nWarto zaznaczyć, że koronacja Mikołaja I miała charakter symboliczny, ponieważ od 1815 roku Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, a cesarze rosyjscy automatycznie stawali się królami Polski [7]. Jednak Mikołaj I zdecydował się na uroczystą koronację w Warszawie, co było związane z jego polityką wobec Królestwa Polskiego i chęcią zyskania poparcia polskiej elity [3]. \n\nPodczas koronacji użyto korony cesarskiej Anny Iwanowny, która od tego czasu stała się koroną królewską Królestwa Polskiego [5]. Prymas Królestwa Polskiego, arcybiskup Jan Paweł Woronicz, przewodniczył uroczystościom, ale to sam Mikołaj I włożył koronę na swoją głowę [6]."}
{"id": "q_798", "question": "Czy rośliny nagonasienne mają owoc?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rośliny nagonasienne nie tworzą owoców. Charakterystyczną cechą tych roślin jest brak osłaniających zalążek owocolistków, a w konsekwencji też brak owoców. Nagie zalążki umieszczone są na zmodyfikowanych liściach (trzoneczkach lub łuskach) skupionych zwykle na osi tworzącej twór zwany strobilem, zwany tu też szyszką [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku roślin nagonasiennych nasiona powstają na tzw. łuskach nasiennych osadzonych na osi i często podpartych łuskami wspierającymi, tworząc struktury zwane szyszkami. Z uwagi na brak słupka i zalążni rośliny nagozalążkowe nie wykształcają owoców [2]. \n\nW przeciwieństwie do roślin okrytonasiennych, które tworzą owoce, rośliny nagonasienne nie mają tej cechy. Owoce pojawiły się dopiero wraz z ewolucją roślin okrytonasiennych we wczesnej kredzie (ok. 140 milionów lat temu) [3]."}
{"id": "q_800", "question": "Atos i Portos to imiona dwóch muszkieterów – a jak się nazywał trzeci?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trzeci muszkieter nazywał się Aramis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Wraz z nimi stworzył nierozłączne trio\"), [2] (\"Portos i Aramis, a także później Atos\"), [5] (\"Portos jest muszkieterem Ludwika XIII, przyjaźni się z Atosem i Aramisem oraz z d’Artagnanem\"), [8] (\"Treścią są przygody czterech przyjaciół muszkieterów gwardii królewskiej: Atosa, Portosa, Aramisa i D’Artagnana\")."}
{"id": "q_799", "question": "Jak nazywa się w ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas nazywa się \"hołubcem\". Informacja ta znajduje się w opisie poloneza, gdzie wskazano, że kroki można ozdabiać m.in. \"uderzeniem prawej i lewej pięty z \"battément\", czyli hołubcem\" [5]. \n\nDodatkowo, w kontekście tańca \"owięziok\" z Beskidu Śląskiego również wspomniano, że taniec składał się z trzech części, w tym \"zwyrtania\" polegającego na krążeniu w miejscu, po czym następowało \"uderzenie w podskoku obcasem o obcas\" [8]. Choć w tym przypadku nie użyto nazwy \"hołubiec\", opis ruchu jest identyczny. \n\nW innych dokumentach nie znaleziono alternatywnych nazw dla tego elementu tańca."}
{"id": "q_801", "question": "Który ośmiotysięcznik został zdobyty jako pierwszy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszym zdobytym ośmiotysięcznikiem była Annapurna w Nepalu. 3 czerwca 1950 roku Maurice Herzog i Louis Lachenal dokonali pierwszego wejścia na ten szczyt [9]. Było to również pierwsze zdobycie ośmiotysięcznika przez Francuzów."}
{"id": "q_802", "question": "Jak nazywa się część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii, nazywa się Wembley. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że finał Pucharu Anglii w 2010 roku odbył się na stadionie Wembley.\n2. W [3] potwierdzono, że w granicach Wembley znajduje się angielski stadion narodowy Wembley.\n3. W [4] wymieniono Wembley jako jedną z części gminy Brent.\n\nDodatkowo, w [5] wspomniano, że stacja metra Wembley Park jest położona najbliżej stadionu Wembley i hali widowiskowej Wembley Arena, co potwierdza tradycyjne znaczenie tego miejsca w kontekście wydarzeń sportowych."}
{"id": "q_803", "question": "W którym kraju trwała wojna, przeciwko której w 1968 r. protestowali hipisi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1968 roku hipisi protestowali przeciwko wojnie w Wietnamie. Wojna ta toczyła się między Wietnamem Północnym a Wietnamem Południowym, przy czym Stany Zjednoczone wspierały Wietnam Południowy, a Związek Radziecki i Chiny wspierały Wietnam Północny [9]. \n\nProtesty przeciwko wojnie w Wietnamie były ważnym elementem ruchu hippisowskiego, który sprzeciwiał się przemocy i wojnie. W 1968 roku doszło do masowych demonstracji w Stanach Zjednoczonych, w tym do masakry na uniwersytecie w Kent, gdzie żołnierze Gwardii Narodowej zabili czterech studentów protestujących przeciwko wojnie [9]. \n\nWarto również zauważyć, że w 1968 roku protesty przeciwko wojnie w Wietnamie miały miejsce nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w wielu innych krajach, w tym w Europie, gdzie ruch hippisowski był silnie zakorzeniony [8]."}
{"id": "q_804", "question": "Czy w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila. \n\nMila rzymska (od łacińskiego \"mille passus\", czyli 1000 podwójnych kroków) była miarą rzymską, równowartością dzisiejszych 1480 metrów albo 5000 rzymskich stóp. Krok podwójny (\"passus\") liczył 1,478 m, a krok pojedynczy (\"gradus\") 0,739 m [6]. \n\nPoczątkowo mila oznaczała 1000 kroków podwójnych [2]. W starożytnych czasach, za panowania dynastii Qin i Han, chińska jednostka \"li\" odpowiadała około 576 metrom, co również można porównać do koncepcji mili [4]. \n\nWarto również zauważyć, że przy drogach ustawiane były kamienie milowe (mila rzymska to 1478,5 m) informujące o odległości do konkretnych miejsc [9]."}
{"id": "q_805", "question": "Który z dowódców francuskich w I wojnie światowej był marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że jedynym dowódcą francuskim w I wojnie światowej, który został marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, był Ferdinand Foch. \n\nW [1] podano, że Foch był marszałkiem Francji (1918), marszałkiem polnym Wielkiej Brytanii (1919) oraz marszałkiem Polski (1923). Żaden inny dowódca francuski z okresu I wojny światowej wymieniony w dokumentach nie posiadał takich tytułów. \n\nDla porównania:\n- Philippe Pétain był marszałkiem Francji, ale nie Wielkiej Brytanii ani Polski [3].\n- Joseph Joffre był marszałkiem Francji, ale nie Wielkiej Brytanii ani Polski [4].\n- Louis Franchet d’Espérey był marszałkiem Francji, ale nie Wielkiej Brytanii ani Polski [2]."}
{"id": "q_806", "question": "Dyktatorem którego państwa był Fidel Castro?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Fidel Castro był dyktatorem Kuby. Pełnił funkcję przywódcy tego kraju w latach 1959–2011, najpierw jako premier, a później jako przewodniczący Rady Państwa. Jego rządy charakteryzowały się wprowadzeniem reform socjalistycznych, nacjonalizacją gospodarki oraz bliskimi relacjami z ZSRR [1][8]. \n\nW 1959 roku Castro objął władzę po rewolucji kubańskiej, która obaliła dyktaturę Fulgencio Batisty. Początkowo pełnił rolę premiera, a od 1976 roku stał na czele Rady Państwa. Jego polityka obejmowała m.in. reformę rolną, nacjonalizację przemysłu oraz „eksport rewolucji” poprzez wsparcie ruchów lewicowych w innych krajach [8]. \n\nCastro zrezygnował z urzędu w 2008 roku ze względu na problemy zdrowotne, przekazując władzę swojemu bratu Raúlowi [1][8]."}
{"id": "q_807", "question": "Jak nazywa się punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej, nazywa się nadirem. Nadir jest jednym z dwóch punktów przecięcia lokalnej osi pionu ze sferą niebieską, znajdującym się dokładnie naprzeciwko zenitu. Znajduje się prostopadle pod horyzontem i jest najniżej położonym punktem sfery niebieskiej [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że nadir to drugi punkt przecięcia lokalnej osi pionu, przeciwległy do zenitu, czyli znajdujący się pod obserwatorem. \n\nW [6] również wskazano, że kulminacje (górowania lub dołowania) ciał niebieskich odbywają się na południku niebieskim, który przechodzi przez bieguny niebieskie oraz zenit i nadir. \n\nPodsumowując, terminem określającym punkt przeciwległy zenitowi jest nadir [1][2][6]."}
{"id": "q_808", "question": "W którym państwie znajduje się największy park narodowy na świecie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Największy park narodowy na świecie znajduje się na Grenlandii i nosi nazwę Park Narodowy Grenlandii. Jego powierzchnia wynosi 972 000 km² [1][2][3]. Park ten został utworzony w 1974 roku i jest zarządzany przez władze Grenlandii, która jest autonomicznym terytorium Danii [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Grenlandia jest największą wyspą na świecie, a jej park narodowy obejmuje znaczną część północno-wschodniego obszaru wyspy [3]. Park charakteryzuje się surowym klimatem arktycznym, a jego fauna obejmuje m.in. woły piżmowe, niedźwiedzie polarne i lisy polarne [3]."}
{"id": "q_810", "question": "Jak nazywa się masa rogowa z pancerzy żółwi morskich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_809", "question": "Czy meduza jest zwierzęciem jedno-, czy wielokomórkowym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Meduza jest zwierzęciem wielokomórkowym. Wskazują na to następujące informacje zawarte w dokumentach:\n\n1. Meduza jest formą morfologiczną parzydełkowców (Cnidaria), które są organizmami wielokomórkowymi [1].  \n2. Wielokomórkowość meduz potwierdza również ich budowa, w której wyróżnia się warstwy komórek (naskórek, gastroderma) oraz mezogleę [1][2].  \n3. Meduzy są klasyfikowane jako zwierzęta wielokomórkowe (Eumetazoa) w przeciwieństwie do pierwotniaków (Protozoa), które są jednokomórkowe [4][6].  \n4. Wielokomórkowość meduz wynika z ich rozwoju z polipów, które również są organizmami wielokomórkowymi [1][7].  \n\nDodatkowo, w [3] i [8] podkreślono, że wielokomórkowość jest cechą charakterystyczną dla zwierząt, w tym meduz, które posiadają zróżnicowane tkanki i komórki."}
{"id": "q_811", "question": "Kiedy Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo w 988 roku, kiedy książę Włodzimierz I Wielki przyjął chrzest w obrządku wschodnim z rąk patriarchy Konstantynopola. Data ta jest uznawana za symboliczną datę chrztu Rusi, choć wcześniej, w 957 roku, chrzest przyjęła księżna Olga, co zapoczątkowało powolną chrystianizację kraju [1][2][3][5][7][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że pierwsze kontakty z chrześcijaństwem na tych terenach miały miejsce już w I wieku n.e., kiedy apostoł Andrzej miał nawracać mieszkańców Chersonezu Taurydzkiego [1]. W IX wieku działali tam również Cyryl i Metody [1]. Jednak dopiero chrzest Włodzimierza w 988 roku uznaje się za kluczowy moment w procesie chrystianizacji Rusi Kijowskiej."}
{"id": "q_812", "question": "Jak nazywa się jedno z podstawowych w rolnictwie światowym zbóż uprawiane na bardzo nawodnionych polach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jednym z podstawowych zbóż uprawianych na bardzo nawodnionych polach jest **ryż siewny** (*Oryza sativa* L.). Jest to gatunek ryżu, jednorocznej rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych (*Poaceae*), który zajmuje drugie (po kukurydzy) miejsce w światowej produkcji zbóż [2]. \n\nRyż siewny wymaga pracochłonnych zabiegów, takich jak sadzenie, nawadnianie pól i zbiory, dlatego uprawiany jest głównie w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, gdzie ciepły i wilgotny klimat pozwala na jego uprawę [2]. W 2018 roku produkcja ryżu siewnego wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata, głównie mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej Azji [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi [2]."}
{"id": "q_813", "question": "W którym odcinku przewodu pokarmowego rozpoczyna się trawienie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trawienie rozpoczyna się w jamie ustnej, która jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego. W jamie ustnej następuje wstępna, mechaniczna obróbka pokarmu oraz przygotowanie go do dalszego trawienia. Pokarm jest rozdrabniany, miażdżony i mieszany ze śliną, która zawiera enzym trawienny amylazę ślinową (ptialinę). Amylaza rozpoczyna trawienie węglowodanów zawartych w pożywieniu [1][2][3]. \n\nProces trawienia w jamie ustnej jest wspierany przez zęby, język oraz gruczoły ślinowe, które wydzielają ślinę zawierającą enzymy trawienne [3]. Po uformowaniu kęsa pokarmowego zostaje on przekazany do dalszej części przewodu pokarmowego w akcie połykania [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w jamie ustnej odbierane są wrażenia smaku dzięki obecności kubków smakowych, co wpływa na pobudzenie wydzielania śliny i przygotowanie pokarmu do trawienia [3]."}
{"id": "q_814", "question": "Która dynastia panowała w Polsce do 1370 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Do 1370 roku w Polsce panowała dynastia Piastów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że \"Pierwszą historyczną dynastią panującą w Polsce byli Piastowie\", a okres ich rządów trwał do 1370 roku (\"z przerwą na panowanie Przemyślidów (1291–1306)\").  \n- W [3] potwierdzono, że \"Piastowie zasiadali na polskim tronie przynajmniej od około 960 roku [...] do 1370 roku\", kiedy zmarł Kazimierz III Wielki.  \n- W [7] podkreślono, że po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku \"zakończyło się panowanie dynastii Piastów jako władców Polski\".  \n\nDodatkowo w [8] i [9] również wspomniano o Piastach jako ostatniej dynastii przed Andegawenami, co potwierdza tę datę."}
{"id": "q_816", "question": "Który rosyjski przyrodnik, filozof i poeta urodził się w 1711 roku, a jego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_815", "question": "Ile minut trwa połowa meczu piłkarskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czas trwania połowy meczu piłkarskiego zależy od rodzaju rozgrywek i dyscypliny. W tradycyjnej piłce nożnej (futbol) dla seniorów połowa meczu trwa 45 minut [2]. W przypadku AMP Futbol Ekstraklasy w Polsce połowa meczu trwa 25 minut [1]. W piłce nożnej kobiet na igrzyskach olimpijskich połowa meczu również trwa 45 minut [6]. \n\nW innych dyscyplinach, takich jak piłka ręczna, połowa meczu trwa 30 minut [8]. W piłce wodnej kwarty (części meczu) trwają po 8 minut [9]. \n\nPodsumowując, w zależności od dyscypliny i rodzaju rozgrywek, połowa meczu piłkarskiego może trwać 25, 30 lub 45 minut."}
{"id": "q_817", "question": "Jak nazywa się placówka dyplomatyczna najwyższej rangi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Placówką dyplomatyczną najwyższej rangi jest ambasada, której szefem jest ambasador. Ambasada jest stałą misją dyplomatyczną, kierowaną przez szefa misji pierwszej klasy (ambasadora), i jest zasadą, że znajduje się w stolicy państwa, z którym utrzymywane są stosunki dyplomatyczne [1]. \n\nW przypadku krajów członkowskich Wspólnoty Narodów, odpowiednikiem ambasady jest \"wysoka komisja\", natomiast w przypadku Unii Europejskiej odpowiednikiem ambasady prowadzonym w krajach trzecich jest Delegatura Unii Europejskiej [1]. \n\nW dyplomacji watykańskiej odpowiednikiem ambasady jest nuncjatura apostolska [1]. \n\nW hierarchii rang dyplomatycznych, ambasador jest najwyższą rangą, przed posłem i chargé d'affaires [4]."}
{"id": "q_818", "question": "Jaki tytuł nosiło wychodzące w latach 1765–85, redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego, najbardziej zasłużone czasopismo królewskiego obozu reform?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Czasopismo to nosiło tytuł „Monitor”. Było ono redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego i wydawane w latach 1765–1785. „Monitor” był najbardziej zasłużonym czasopismem królewskiego obozu reform, ponieważ popierał i promował tolerancję religijną, rozwój nauk przyrodniczych oraz krytykował feudalizm szlachecki i magnacki, wspierając jednocześnie mieszczaństwo i chłopstwo [1]. Czasopismo to miało również znaczący wpływ na kształtowanie się nowego wzoru osobowego oświeconego szlachcica oraz poprawę obyczajów i moralności społeczeństwa [1]."}
{"id": "q_819", "question": "Mszaki należą do królestwa roślin czy zwierząt?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mszaki należą do królestwa roślin. W [1] wskazano, że mszaki to grupa roślin charakteryzujących się przemianą pokoleń z dominacją gametofitu. W [9] potwierdzono, że mszaki są częścią roślin lądowych (telomowych), które stanowią odrębną grupę w królestwie roślin. \n\nDodatkowo, w [2] wyjaśniono, że rośliny (w tym mszaki) były tradycyjnie wyodrębniane jako odrębne królestwo od zwierząt, a w [9] podkreślono, że mszaki (wątrobowce i mchy) są jedną z czterech linii rozwojowych roślin telomowych. \n\nZatem mszaki są klasyfikowane jako rośliny, a nie zwierzęta."}
{"id": "q_820", "question": "Z ilu graczy składa się drużyna piłki nożnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczba graczy w drużynie piłki nożnej zależy od odmiany gry:\n\n1. W klasycznej piłce nożnej drużyna składa się z **11 zawodników**, w tym bramkarza, oraz maksymalnie 7 rezerwowych (w rozgrywkach międzynarodowych rangi mistrzowskiej do 12) [1][5].  \n2. W piłce nożnej **siedmioosobowej** (dla osób z porażeniem mózgowym) na boisku jest **7 graczy**, a w składzie może być do 5 rezerwowych [3].  \n3. W piłce nożnej **sześcioosobowej** (mini-football) drużyna liczy **6 zawodników** (5 w polu + bramkarz) [4].  \n4. W piłce nożnej **pięcioosobowej** (dla niewidomych) na boisku gra **5 zawodników** [7].  \n\nW przypadku klasycznej piłki nożnej podstawowy skład to **11 graczy**, ale w odmianach halowych lub dla osób z niepełnosprawnościami liczba ta jest mniejsza."}
{"id": "q_821", "question": "Na czym grał Jankiel w „Panu Tadeuszu”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jankiel w *Panu Tadeuszu* grał na cymbałach – ludowym instrumencie strunowym, na którym dźwięk uzyskuje się przez uderzanie strun specjalnymi pałeczkami. Był wirtuozem tego instrumentu, a jego koncert oparty był na melodyce poloneza [1][2]. \n\nW opisie Mickiewicza podkreślono, że Jankiel był znany z nadzwyczajnej gry na cymbałach, a jego koncert ilustrował dzieje Rzeczypospolitej w czasach rozbiorów [1]. W filmie Andrzeja Wajdy z 1999 roku cymbały Jankiela na ścieżce dźwiękowej odgrywała Marta Maślanka-Stanisławska [4]. \n\nWarto również zaznaczyć, że postać Jankiela prawdopodobnie była wzorowana na będzińskim rabinie Jakubie Natanie [1]."}
{"id": "q_823", "question": "Czy największe polskie jezioro – Śniardwy ma ponad 100 km² powierzchni?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, największe polskie jezioro – Śniardwy ma powierzchnię przekraczającą 100 km². Według różnych źródeł jego powierzchnia wynosi:  \n- 113,8 km² [2],  \n- 113,4 km² [3],  \n- 114,9 km² [3],  \n- 110,4 km² (jako jednolita część wód powierzchniowych) [3].  \n\nWszystkie podane wartości przekraczają 100 km²."}
{"id": "q_824", "question": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?  \n\nOdpowiedź: Ułan Bator jest stolicą Mongolii.  \n\nInformacja ta znajduje się w [2], gdzie podano:  \n*\"Stolicą i największym miastem jest Ułan Bator, gdzie zamieszkuje ok. 47% populacji całego kraju. Mongolia jest republiką parlamentarną.\"*  \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Ułan Bator to stolica Mongolii, podając również dane historyczne i geograficzne miasta."}
{"id": "q_822", "question": "Czy Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie, czy po polsku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie. W [1] stwierdzono, że \"Kronika Galla Anonima, inaczej Kronika Anonima tzw. Galla lub Kronika polska, pełny tytuł Kronika i czyny książąt czyli władców polskich ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum&lt;/&gt;) – pierwsza polska kronika, nieukończona. Spisana po łacinie\". Podobnie w [5] podkreślono, że \"Kronika została napisana w języku łacińskim\", a w [7] zaznaczono, że \"Do najwybitniejszych tekstów łacińskich z tego okresu są kroniki, związane z polską rzeczywistością omawiające polskie dzieje. Autorem pierwszej z nich jest cudzoziemiec Gall Anonim, który w swojej 'Kronice Polskiej' tworzonej za rządów Bolesława Krzywoustego odmalował dzieje Bolesława Krzywoustego i jego piastowskich przodków\". \n\nW [1] dodatkowo wyjaśniono, że Gall Anonim dyktował tekst, aby lepiej kontrolować efekt dźwiękowy słów, co sugeruje, że mógł korzystać z pomocy osoby zapisującej jego słowa, ale językiem, w którym tworzono kronikę, była łacina."}
{"id": "q_825", "question": "Który z malarzy stworzył „Autoportret z zabandażowanym uchem”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Autoportret z zabandażowanym uchem” został namalowany przez Vincenta van Gogha. Obraz ten powstał w styczniu 1889 roku w Arles i jest wymieniony wśród dzieł artysty z tego okresu [10]. Istnieją również dwie wersje tego autoportretu: jedna znajdująca się w Courtauld Gallery w Londynie (F 527), a druga w Stavros Niarchos Collection w Atenach (F 529) [1]."}
{"id": "q_826", "question": "Jak nazywa się substancja, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Substancja, która przyspiesza reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów, nazywana jest katalizatorem. Katalizator wpływa na przebieg reakcji poprzez obniżenie energii aktywacji, tworząc przejściowe związki z substratami, które następnie rozpadają się, odtwarzając katalizator w niezmienionej formie [1][4]. \n\nJeśli substancja opóźnia reakcję chemiczną, nazywana jest inhibitorem. Inhibitory mogą ulegać zużyciu w trakcie reakcji, w przeciwieństwie do katalizatorów, które pozostają niezmienione [2][7]. \n\nW przypadku enzymów, które są biologicznymi katalizatorami, również nie wchodzą w skład końcowych produktów reakcji, a jedynie przyspieszają ich przebieg [9]."}
{"id": "q_827", "question": "Czy Mickiewicz i Goethe spotkali się osobiście?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Adam Mickiewicz i Johann Wolfgang von Goethe spotkali się osobiście. Do ich spotkania doszło w Weimarze w okresie od 24 do 31 sierpnia 1829 roku. W tym czasie obaj pisarze widywali się codziennie [2]. Spotkanie to zostało również wspomniane w kontekście pobytu Mickiewicza w Niemczech, gdzie wymieniono Weimar jako miejsce, w którym poeta spotkał się z Goethem [3]. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że Goethe poznał Mickiewicza, co potwierdza fakt ich osobistego spotkania. W [8] również wspomniano, że Goethe i Mickiewicz mieli okazję się spotkać, choć nie podano dokładnej daty ani miejsca. \n\nW [9] natomiast podkreślono, że Goethe żył w całkowitym osamotnieniu przed śmiercią, co sugeruje, że spotkanie z Mickiewiczem miało miejsce wcześniej, zanim poeta niemiecki popadł w izolację. \n\nPodsumowując, spotkanie Mickiewicza i Goethego miało miejsce w Weimarze w sierpniu 1829 roku i trwało przez kilka dni [2][3][6][8]."}
{"id": "q_828", "question": "Jakim słowem pochodzącym z czeskiego nazywa się schowek w mieszkaniu pod sufitem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowem pochodzącym z języka czeskiego, które określa schowek w mieszkaniu pod sufitem, jest \"pawlacz\". Wywodzi się ono od czeskiego słowa \"pavlač\", oznaczającego balkon lub galerię. Pawlacz to rodzaj szafki montowanej pod sufitem, szczególnie przydatnej do przechowywania rzadziej używanych rzeczy w niewielkich mieszkaniach. Często umieszcza się go w przedpokoju, zwłaszcza nad drzwiami wejściowymi [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że pawlacz jest wciąż stosowanym rozwiązaniem, co świadczy o jego praktyczności i funkcjonalności [1]."}
{"id": "q_830", "question": "Ile razy w ciągu roku Ziemia okrąża Słońce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ziemia okrąża Słońce raz w ciągu roku. Rok gwiazdowy, czyli czas potrzebny Ziemi na pełne okrążenie Słońca, wynosi 365,256 dni czasu słonecznego [2]. W ciągu roku Ziemia przebywa drogę 939 887 974 km, co odpowiada średniej prędkości 29,78 km/s [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w ciągu roku Ziemia wykonuje również ruch obrotowy wokół własnej osi, który powoduje występowanie dnia i nocy. Ten ruch obrotowy nie jest stały i ulega wahaniom [4]."}
{"id": "q_829", "question": "Jak nazywał się wielki amerykański bank, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielkim amerykańskim bankiem, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy, był **Lehman Brothers Holdings Inc.**  \n\nInformacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że bank ogłosił upadłość 15 września 2008 r., co było jedną z przyczyn kryzysu finansowego.  \n- W [2] potwierdzono, że upadłość Lehman Brothers była szczytowym punktem ówczesnego kryzysu finansowego.  \n- W [3] podkreślono, że upadłość tego banku uznaje się za wydarzenie zapoczątkowujące globalny kryzys finansowy.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że upadłość Lehman Brothers była częścią kryzysu związanego z obrotem toksycznymi aktywami, co potwierdza jej kluczową rolę w destabilizacji rynków finansowych."}
{"id": "q_831", "question": "Jak się nazywa działanie zmierzające do przywrócenie jednostce monetarnej dawnej wartości?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Działanie zmierzające do przywrócenia jednostce monetarnej dawnej wartości nazywa się **rewaloryzacją**. Termin ten odnosi się głównie do świadczeń socjalnych, takich jak płace, renty czy emerytury, i polega na podwyższeniu ich nominalnej wartości wobec kursu złota, aby przywrócić im realną wartość utraconą z powodu inflacji [1]. \n\nW szerszym znaczeniu rewaloryzacja to nadanie pierwotnej wartości, odnowienie lub przywrócenie świetności [1]. Należy jednak odróżnić ją od **rewaluacji**, która dotyczy administracyjnego zwiększenia kursu waluty danego kraju względem waluty zagranicznej [2]."}
{"id": "q_832", "question": "Przez które jezioro przepływa rzeka Ren?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rzeka Ren przepływa przez Jezioro Bodeńskie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ren wpada do Jeziora Bodeńskiego na północnym krańcu Alp, a następnie wypływa z niego, kierując się na północ. Dodatkowo w [3] wskazano, że Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego i kieruje się do Bazylei. \n\nCytowania:\n- \"Wcześniej przez około 25 kilometrów rzeka stanowi granicę pomiędzy Liechtensteinem i Szwajcarią. Wpada do Jeziora Bodeńskiego na północnym krańcu Alp\" [1].\n- \"Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego (47,658797°N 8,858414°E) i kieruje się do Bazylei, gdzie skręca na północ (47,561006°N 7,589321°E)\" [3]."}
{"id": "q_833", "question": "Czy Korea Południowa graniczy z Chinami?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Korea Południowa nie graniczy bezpośrednio z Chinami. Granicę z Chinami ma Korea Północna, a konkretnie jest to granica chińsko-północnokoreańska o długości 1416 km, która przebiega głównie wzdłuż rzek Jalu i Tuman [3]. \n\nKorea Południowa, zgodnie z danymi geograficznymi, graniczy jedynie z Koreą Północną poprzez Koreańską Strefę Zdemilitaryzowaną [4]. Dodatkowo, od Chin oddziela ją Morze Żółte na zachodzie oraz Morze Japońskie na wschodzie [7]. \n\nPodsumowując, Korea Południowa nie ma wspólnej granicy lądowej z Chinami, a jedynie morską poprzez Morze Żółte i Japońskie."}
{"id": "q_834", "question": "Czyje imię nosi Teatr Stary w Krakowie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Teatr Stary w Krakowie nosi imię Heleny Modrzejewskiej. Informacja ta znajduje się w [5], gdzie podano, że teatr ten jest znany jako \"Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej\". Dodatkowo w [7] potwierdzono, że od 2001 roku oficjalna nazwa teatru brzmi właśnie tak. \n\nCytowania:\n- \"Od czerwca 2021 jest członkiem Unii Teatrów Europy. W budynku teatru funkcjonuje Muzeum Interaktywne / Centrum Edukacji Teatralnej MICET, otwarte w 2016 roku.\" [5]\n- \"W lutym 2001 zmieniono nazwę teatru na Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej.\" [7]"}
{"id": "q_835", "question": "Jakiego koloru był posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów był wykonany ze złota. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] opisano, że Aaron nakazał zebranie kolczyków Izraelitów, a następnie przetopił je i stworzył posąg złotego cielca.  \n- W [7] również podkreślono, że Izraelici uczcili nowe bóstwo, tworząc złoty cielec.  \n\nNie ma natomiast informacji o innym kolorze posągu w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_837", "question": "W którym mieście europejskim po raz pierwszy ruszyło metro?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwsze metro w Europie ruszyło w Londynie. Otwarto je 10 stycznia 1863 roku, a linia łączyła ulice Bishop’s Bridge Road (Paddington) i Farringdon [1]. Była to pierwsza całkowicie podziemna linia, zbudowana metodą odkrywkową, o długości 6 km, obsługiwana początkowo przez lokomotywy parowe [1]."}
{"id": "q_836", "question": "Jaki nosi tytuł powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi, nosi tytuł \"Mistrz i Małgorzata\". Wątek moskiewski przedstawia życie w ateistycznym Związku Radzieckim, gdzie pojawia się Szatan wraz ze swoją świtą, natomiast wątek biblijny (historyczny) dotyczy Poncjusza Piłata i Jezusa z Nazaretu [2]. Powieść jest uznawana za jedną z najlepszych w historii literatury i jest lekturą szkolną w Polsce [2]."}
{"id": "q_838", "question": "Stolicą którego państwa jest Ankara?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ankara jest stolicą Turcji. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ankara jest stolicą Turcji od 1923 roku. Potwierdza to również [4], gdzie wskazano, że Ankara jest stolicą Republiki Turcji."}
{"id": "q_839", "question": "Jak miał na imię Kurosawa, znany japoński reżyser?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Znany japoński reżyser miał na imię Akira. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. [1], [3], [4], [6], [8]. W niektórych przypadkach podano pełne imię i nazwisko: Akira Kurosawa [1], [3], [4], [6]."}
{"id": "q_840", "question": "Które państwo w swym języku nazywa się Suomi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Suomi to fińskie określenie Finlandii. W języku fińskim nazwa ta oznacza zarówno kraj, jak i naród. Pochodzenie słowa \"Suomi\" jest nieznane, istnieje teoria łącząca je z bałtyckim zapożyczeniem \"*žēmē\", oznaczającym ziemię [5]. \n\nW innych językach, takich jak szwedzki czy rosyjski, używane są różne formy nazwy Finlandii, np. \"Finland\" w szwedzkim czy \"Финляндия\" w rosyjskim [1]. Jednak tylko w języku fińskim kraj ten nazywa się \"Suomi\". \n\nWarto również zauważyć, że nazwa \"Suomi\" jest używana w kontekście kulturowym i historycznym, np. w odniesieniu do języka fińskiego (który nazywa się \"suomi\") [2] czy do planetoidy (1656) Suomi [7]."}
{"id": "q_841", "question": "Armię którego państwa Napoleon rozbił pod Jeną w 1806 r.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pod Jeną w 1806 roku Napoleon rozbił armię pruską. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"W jej wyniku wojska francuskie rozbiły armię pruską\" [1]  \n- \"Po prawie 23 godzinach walki francuskie oddziały dowodzone przez Napoleona zdołały odnieść decydujące zwycięstwo nad armią rosyjską generała Bennigsena\" [6]  \n- \"Prusy, niezadowolone z utworzenia Związku Reńskiego, wystosowały w tej sprawie ultimatum do cesarza Francuzów. W odpowiedzi wkroczył on ze swymi armiami do Prus i po dwóch tygodniach, 14 października 1806, Francuzi rozgromili wojska pruskie w dwóch bitwach pod Jeną i Auerstedt\" [8].  \n\nWskazują one jednoznacznie, że przeciwnikiem Napoleona pod Jeną były wojska pruskie."}
{"id": "q_842", "question": "Cyprys jest drzewem iglastym czy liściastym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cyprys jest drzewem iglastym. Wskazują na to następujące informacje:  \n- W [1] cyprys wiecznie zielony (\"Cupressus sempervirens\") jest opisany jako gatunek iglastego drzewa z rodziny cyprysowatych (\"Cupressaceae\").  \n- W [2] cyprys (\"Cupressus\") jest wymieniony jako rodzaj drzew i krzewów iglastych z rodziny cyprysowatych.  \n- W [4] cyprys wielkoszyszkowy (\"Cupressus macrocarpa\") również jest klasyfikowany jako drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych.  \n\nDodatkowo, w [9] cyprys japoński (\"Chamaecyparis obtusa\") jest wymieniony wśród drzew iglastych wykorzystywanych w japońskich ogrodach."}
{"id": "q_843", "question": "Jak nazywa się figura ze śniegu i wielka spieniona fala morska?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Figura ze śniegu nazywana jest bałwanem, a wielka spieniona fala morska to fala wyjątkowa (czasem nazywana falą fenomenalną lub monstrualną). \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- Bałwan to figura przypominająca człowieka, wykonana ze śniegu, symbolizująca zimę [1].  \n- Fala wyjątkowa to fala morska o wysokości znacznie większej niż typowe fale na danym akwenie w danych warunkach pogodowych, dochodząca nawet do 30 metrów wysokości [4].  \n\nDodatkowo, w przypadku bałwana, jego symbol został zakodowany w standardzie Unikodu jako ☃ SNOWMAN [1], co potwierdza jego powszechne rozpoznanie."}
{"id": "q_844", "question": "Jak nazywał się trzeci w kolejności wyprodukowany przez USA wahadłowiec kosmiczny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Trzecim w kolejności wyprodukowanym przez USA wahadłowcem kosmicznym był **Discovery**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Discovery był trzecim promem NASA, który odbył lot w przestrzeń kosmiczną, po Columbii i Challengerze. Dodatkowo w [8] wskazano, że Discovery był trzecim zbudowanym statkiem, po Columbii i Challengerze. \n\nCytowania:  \n- *\"Był trzecim promem NASA, który odbył lot w przestrzeń kosmiczną (wcześniej taką podróż odbyły Columbia i Challenger)\"* [1].  \n- *\"Drugim zbudowanym statkiem był Challenger, dostarczony w lipcu 1982. Następnym Discovery, dostarczony w listopadzie 1983 roku.\"* [8]."}
{"id": "q_845", "question": "W którym roku zginął Krzysztof Kamil Baczyński, czołowy poeta pokolenia wojennego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Krzysztof Kamil Baczyński zginął w 1944 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że poeta zginął 4 sierpnia 1944 w czasie powstania warszawskiego.  \n- W [3] potwierdzono tę datę, wskazując, że poległ na posterunku przy pałacu Blanka.  \n- W [6] dodano, że jego żona Barbara zginęła 1 września 1944, co również wskazuje na rok 1944 jako datę śmierci Baczyńskiego.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] wspomniano o jego przedwczesnej śmierci w kontekście pokolenia Kolumbów, choć bez podania konkretnej daty."}
{"id": "q_847", "question": "Z której dynastii pochodził król angielski Karol I?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Król angielski Karol I pochodził z dynastii Stuartów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że był synem Jakuba I Stuarta, króla Anglii i Szkocji, oraz Anny, córki króla Danii Fryderyka II. Dodatkowo w [9] przedstawiono historię dynastii Stuartów, wskazując, że Karol I był jej przedstawicielem i następcą Jakuba I."}
{"id": "q_848", "question": "Którą szekspirowską postać zagrał Leonardo DiCaprio w roku 1996?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1996 roku Leonardo DiCaprio zagrał tytułową postać Romea w filmie \"Romeo i Julia\" w reżyserii Baza Luhrmanna [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w [1], gdzie wymieniono tę rolę wśród innych występów aktora w tamtym okresie."}
{"id": "q_846", "question": "Jak nazywają się elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie nazywają się łożyskami. W zależności od rodzaju ruchu i konstrukcji maszyny, stosuje się różne typy łożysk, takie jak:\n\n1. **Łożyska ślizgowe** – wykorzystywane w przypadku osi, gdzie oś nie przenosi momentu obrotowego, a jedynie utrzymuje elementy w określonym położeniu i przenosi siły działające na te elementy [8]. Przykładem są maźnice w pojazdach szynowych, które stanowią obudowę łożyska tocznego lub łożysko ślizgowe wraz z urządzeniem smarującym [9].\n\n2. **Łożyska toczne** – stosowane w przypadku wałów, które przenoszą moment obrotowy. W turbinach, np. w turbinach wiatrowych, wirnik jest osadzony na łożyskach tocznych, co umożliwia obrót i przenoszenie momentu [10].\n\n3. **Łożyska kierownicze** – w turbinach osiowych, gdzie wieniec wirnikowy musi mieć przed sobą nieruchomy wieniec kierowniczy, który ukierunkowuje czynnik padający na łopatki wirnika [10].\n\nWszystkie te elementy mają za zadanie zmniejszać tarcie i umożliwiać płynny ruch obrotowy, co jest kluczowe dla efektywnego działania maszyn."}
{"id": "q_849", "question": "Jak nazywały się noszone dawniej męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami nazywano \"pumpy\". Słowo to pochodzi od niemieckiego \"pumphose\", gdzie \"pump\" oznacza przepych, a \"hose\" – spodnie [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście bielizny męskiej, podobne krótkie spodnie (bez nogawek) były określane jako \"slipy\" lub \"bokserki\", jednak te terminy odnoszą się głównie do bielizny, a nie do odzieży sportowej [4][6]. \n\nW przypadku spodni żywieckich (regionalnych) używano nazwy \"portki wałaskie\" lub \"spodnie węgierskie\", ale dotyczyły one raczej tradycyjnych strojów ludowych niż sportowych [9]. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie znajduje się w [1], gdzie wskazano, że męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami nazywano \"pumpy\"."}
{"id": "q_850", "question": "Jaki był pseudonim aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pseudonim aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego brzmiał „Ludwik Solski”. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Ludwik Solski, właśc. Ludwik Napoleon Sosnowski (ur. 20 stycznia 1855 w Gdowie, zm. 19 grudnia 1954 w Krakowie) – polski aktor, reżyser, dyrektor teatru; jeden z najwybitniejszych aktorów w historii teatru w Polsce”."}
{"id": "q_852", "question": "Jak miał na imię ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira, miał na imię Poloniusz. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Ofelia – córka Poloniusza, siostra Laertesa\" [2]  \n- \"Poloniusz – postać fikcyjna, bohater sztuki Williama Szekspira „Hamlet”, ojciec Laertesa i Ofelii\" [3]  \n- \"Laertes – syn Poloniusza, brat Ofelii\" [6]  \n\nWszystkie te cytaty potwierdzają, że Poloniusz był ojcem Ofelii."}
{"id": "q_851", "question": "Jak nazywamy larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową nazywane są gąsienicami. Charakteryzują się one metamerią homonomiczną oraz obecnością nieczłonowanych przydatków odwłokowych nazywanych posuwkami. Są przykładem larw polipodialnych [1]. \n\nGąsienice posiadają wyraźnie wyodrębnioną, silnie schitynizowaną głowę z aparatem gębowym gryzącym, trzy pary członowanych odnóży na tułowiu oraz pięć par posuwek na odwłoku [2]. Ich ciało jest miękkie i elastyczne, pokryte oskórkiem, na którego powierzchni mogą występować szczecinki lub wypustki [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin \"gąsienica\" odnosi się wyłącznie do larw motyli, podczas gdy larwy innych owadów mogą mieć podobną budowę, ale nazywane są inaczej, np. pędraki u chrząszczy czy czerwie u muchówek [1][2]."}
{"id": "q_853", "question": "Czyim imieniem zostały nazwane polskie powstanie narodowe, najwyższa góra Australii i jeden z parków narodowych w Australii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Imieniem Tadeusza Kościuszki zostały nazwane:  \n1. **polskie powstanie narodowe** – Powstanie Kościuszkowskie z 1794 roku,  \n2. **najwyższa góra Australii** – Góra Kościuszki (2228 m n.p.m.) [1],  \n3. **park narodowy w Australii** – Park Narodowy Kościuszki w Nowej Południowej Walii [2].  \n\nNazwy te upamiętniają polskiego bohatera narodowego, generała Tadeusza Kościuszkę, który walczył zarówno w Polsce, jak i w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Góra i park zostały nazwane przez Pawła Edmunda Strzeleckiego w 1840 roku, aby uczcić jego pamięć [3]."}
{"id": "q_854", "question": "Co ile lat odbywają się mistrzostwa świata w piłce nożnej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Turniej organizowany jest co cztery lata, oprócz 1942 i 1946 roku, kiedy rywalizację anulowano w związku z II wojną światową\" [2].  \n- \"Obecnie w turnieju występują 32 reprezentacje (od 2026 r. będzie ich 48) rywalizujące o tytuł na terenie państwa (lub państw) organizującego mistrzostwa przez około jeden miesiąc\" [1].  \n- \"Odbywają się minimum co rok, a maksimum co 4 lata\" [6].  \n\nWyjątkiem były lata 1942 i 1946, gdy turniej nie odbył się z powodu II wojny światowej [1][2]."}
{"id": "q_855", "question": "Kto z ramienia III Rzeszy podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji 8 maja 1945 r.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy, podpisany 8 maja 1945 roku, został sygnowany przez następujące osoby z ramienia niemieckiego:  \n\n1. **Feldmarszałek Wilhelm Keitel** – naczelny dowódca Wehrmachtu [1][3][10].  \n2. **Generał admirał Hans-Georg von Friedeburg** – naczelny dowódca Kriegsmarine (od 1 maja 1945) [10].  \n3. **Generał pułkownik Hans-Jürgen Stumpff** – reprezentujący Luftwaffe [3][10].  \n\nPodpisanie aktu miało miejsce w Berlinie, w kwaterze marszałka Żukowa, w obecności przedstawicieli aliantów (ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji) [3]. Wcześniej, 7 maja w Reims, podpisano wstępny protokół kapitulacji, ale Stalin zażądał powtórzenia ceremonii w Berlinie [3][9]."}
{"id": "q_856", "question": "Jak nazywały się dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich nazywały się czajki (ukr. \"чайка\"). Były to szybkie i zwrotne jednostki, wykorzystywane zarówno do żeglugi po Dnieprze, jak i do wojennych wypraw na tureckie pobrzeża Morza Czarnego [1]. \n\nCzajki charakteryzowały się dwoma sterami wiosłowymi (przednim i tylnym) oraz żaglem, który był używany w dni pogodne. Ich załoga liczyła zazwyczaj około 30 ludzi, a uzbrojenie obejmowało rusznice, pistolety i proch [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że pochodzenie nazwy \"czajka\" pozostaje sporne – niektórzy badacze wiążą ją z tatarskim słowem \"kaik\" (czaik), oznaczającym okrągłą łódkę [1]. \n\nInnym typem łodzi używanym przez kozaków zaporoskich były bajdaki (bajdarki), które jednak były większymi jednostkami, wykorzystywanymi głównie do transportu towarów na rzekach Ukrainy, Białorusi i Rosji [7]."}
{"id": "q_857", "question": "Z ilu części (pieśni, ksiąg) składa się „Odyseja”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Odyseja” składa się z 24 pieśni (ksiąg). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że epos został podzielony na 24 księgi (pieśni) przez gramatyków aleksandryjskich w epoce hellenistycznej.  \n- W [4] potwierdzono, że poemat Nikosa Kazandzakisa, będący nawiązaniem do „Odysei” Homera, również liczy 24 pieśni, co odzwierciedla strukturę oryginału.  \n- W [5] wspomniano, że „Odyseja” Homera, podobnie jak „Iliada”, składa się z 24 ksiąg.  \n- W [6] podkreślono, że zarówno „Iliada”, jak i „Odyseja” zostały podzielone na 24 księgi (pieśni).  \n\nZatem odpowiedź brzmi: „Odyseja” składa się z 24 pieśni (ksiąg) [1][4][5][6]."}
{"id": "q_859", "question": "Jakim wspólnym słowem określa się wiązankę kwiatów i zapach wina?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_858", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Masajowie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Masajowie wywodzą się z kontynentu afrykańskiego. Zamieszkują oni Kenię oraz północną Tanzanię, co zostało wskazane w [1]. Dodatkowo, w [3] i [8] wspomniano o ich obecności na terenach Wielkich Rowów Afrykańskich oraz Wyżyny Wschodnioafrykańskiej, co potwierdza ich afrykańskie pochodzenie."}
{"id": "q_860", "question": "Czy srebro pływa w rtęci, czy tonie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_861", "question": "Dziesięcina była daniną składaną kościołowi czy królowi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dziesięcina była daniną składaną Kościołowi, a nie królowi. Wynika to z faktu, że dziesięcina miała charakter religijny i była przeznaczona na utrzymanie duchowieństwa oraz inne cele kościelne. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Dziesięcina to \"podatek religijny w judaizmie i chrześcijaństwie\", który był \"składany na rzecz Kościoła\" [1].\n2. W średniowieczu dziesięcina była ściągana przez Kościół, a jej dochody przeznaczane były m.in. na utrzymanie duchownych [2].\n3. W późniejszym okresie dziesięcina była również pobierana przez Kościół, np. w postaci \"dziesięciny z łanów kmiecich\" [9].\n\nNie ma natomiast informacji o tym, że dziesięcina była składana królowi. Wręcz przeciwnie, w niektórych przypadkach królowie sprzeciwiali się dziesięcinie, uważając ją za naruszenie ich interesów [6]."}
{"id": "q_862", "question": "W delcie której rzeki występują w Polsce depresje?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W Polsce depresje występują w delcie Wisły, zwanej Żuławami Wiślanymi. Obszar ten stanowi płaską równinę, w której znajdują się liczne obniżenia terenu, w tym obszary depresyjne położone poniżej poziomu morza. Największy obszar depresyjny w Polsce, o powierzchni 181 km², rozciąga się wokół jeziora Druzno, a drugi co do wielkości (152 km²) znajduje się w okolicach Nowego Dworu Gdańskiego [1]. \n\nDodatkowo, w delcie Wisły występują poldery, czyli obszary o naturalnym, wklęsłym ukształtowaniu terenu, które są chronione przed zalaniem systemem tam i grobli. Poldery te są wykorzystywane m.in. do retencjonowania wód powodziowych oraz do produkcji rolnej [4]. \n\nWarto również zaznaczyć, że delta Wisły ma charakter deltowy, co oznacza, że powstała wskutek osadzania się materiału u ujścia rzeki, tworząc równinę o charakterze bagiennym [8]."}
{"id": "q_864", "question": "Który kosmonauta amerykański stanął pierwszy na powierzchni księżyca?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszym amerykańskim kosmonautą, który stanął na powierzchni Księżyca, był Neil Armstrong. Wydarzenie to miało miejsce 21 lipca 1969 roku podczas misji Apollo 11. Armstrong wypowiedział wówczas słynne słowa: „To jest mały krok człowieka, ale wielki skok dla ludzkości” [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że Armstrong był również dowódcą tej historycznej misji, a towarzyszył mu Buzz Aldrin, który jako drugi postawił stopę na Księżycu [1][2]."}
{"id": "q_863", "question": "Jak nazywa się wyrażenie składające się z dwu lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wyrażenie składające się z dwóch lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych nazywa się **pleonazmem**. Jest to figura retoryczna, w której jedna część wypowiedzi zawiera treść występującą także w drugiej części, co prowadzi do nadmiaru znaczeniowego. Przykładem może być wyrażenie „masło maślane” [9]. \n\nPleonazmy mogą być stosowane celowo, np. w celu wzmocnienia ekspresji lub osiągnięcia efektu humorystycznego, ale często są uznawane za błędy stylistyczne w języku [9]. W literaturze językoznawczej termin „pleonazm” bywa używany zamiennie z „tautologią”, choć niektórzy autorzy rozróżniają te pojęcia ze względu na strukturę składniową wyrażenia [9]."}
{"id": "q_866", "question": "Kto jest autorem „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem książki „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości” jest Michael H. Hart. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to publikacja napisana przez tego autora w 1978 roku."}
{"id": "q_865", "question": "Jaką nazwę nosi waluta USA, Australii, Kanady i Nowej Zelandii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Waluta Stanów Zjednoczonych, Australii, Kanady i Nowej Zelandii nosi nazwę \"dolar\". W przypadku USA jest to dolar amerykański (USD) [1], w Australii – dolar australijski (AUD) [6], w Kanadzie – dolar kanadyjski (CAD) [5], a w Nowej Zelandii – dolar nowozelandzki (NZD) [4]. Wszystkie te waluty dzielą się na 100 centów [1][4][5][6]. \n\nNazwa \"dolar\" pochodzi od dawnej srebrnej monety, talara, która była popularna w Europie w XVI wieku [7]. Współczesne symbole tych walut to \"$\" (dla wszystkich czterech) lub \"NZ$\" (dla Nowej Zelandii, gdy konieczne jest uniknięcie pomyłki) [4]."}
{"id": "q_868", "question": "Kim z zawodu był Maksymilian Robespierre, jeden z przywódców jakobinów?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Maksymilian Robespierre był adwokatem i mówcą. Ukończył studia prawnicze na fakultecie Sorbony, a po powrocie do Arras pracował jako adwokat, zyskując sławę dzięki kierowaniu się zasadami prawdy i sprawiedliwości oraz wspieraniu najuboższych [1][3]. \n\nWcześniej, w trakcie rewolucji francuskiej, pełnił funkcję deputowanego w Stanach Generalnych i Konstytuancie, a później stał się jednym z przywódców klubu jakobinów [2][7]. Jego zawód adwokata i umiejętności oratorskie odegrały kluczową rolę w jego politycznej karierze."}
{"id": "q_869", "question": "W którym mieście w Polsce odbywa się Przegląd Piosenki Aktorskiej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przegląd Piosenki Aktorskiej (PPA) odbywa się we Wrocławiu. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że PPA to festiwal piosenki aktorskiej organizowany od 1976 we Wrocławiu. Potwierdza to również [9], gdzie wskazano, że w 1977 po raz pierwszy miał miejsce Przegląd Piosenki Aktorskiej, który odtąd corocznie odbywa się w Teatrze Polskim we Wrocławiu. \n\nDodatkowo, w [4] wymieniono PPA jako jedną z imprez kulturalnych organizowanych w tym mieście, co potwierdza, że Wrocław jest gospodarzem tego wydarzenia."}
{"id": "q_867", "question": "Który z cesarzy niemieckich ustanowił arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie zostało ustanowione przez cesarza Ottona III podczas zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 roku. Decyzja ta została podjęta w porozumieniu z papieżem i była częścią szerszych planów Ottona III dotyczących stworzenia uniwersalistycznego cesarstwa. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"W 1000 roku cesarz Otton III pod pretekstem pielgrzymki do grobu kanonizowanego Wojciecha udał się do Gniezna. Główną przyczyną spotkania obu władców były plany stworzenia uniwersalistycznego cesarstwa przez Ottona, którego częścią miała być Polska pod rządami Chrobrego. Tzw. zjazd gnieźnieński stał się okazją do zaprezentowania potęgi młodego państwa i umocnienia jego pozycji. Zapadło wtedy postanowienie o utworzeniu w Polsce arcybiskupstwa w Gnieźnie (pierwszym arcybiskupem został brat św.Wojciecha, Radzim Gaudenty) oraz 3 biskupstw: we Wrocławiu, Kołobrzegu (Diecezja kołobrzeska) oraz Krakowie\" [1].\n- \"W 1000 roku podczas zjazdu gnieźnieńskiego z udziałem cesarza Ottona III oraz legata papieskiego Roberta zrealizowano dekret o powstaniu archidiecezji gnieźnieńskiej oraz biskupstw krakowskiego, wrocławskiego i kołobrzeskiego\" [4].\n- \"W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III; utworzono wtedy arcybiskupstwo i metropolię gnieźnieńską na czele z bratem św. Wojciecha – Radzimem Gaudentym\" [7]."}
{"id": "q_870", "question": "Proszę podać symbol chemiczny tlenu.", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Symbol chemiczny tlenu to **O**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w opisie budowy cząsteczki tlenu [1] oraz w kontekście nazwy i symbolu pierwiastka [5]."}
{"id": "q_871", "question": "Jaką nazwę pochodzącą od archipelagu wysp na Oceanie Atlantyckim noszą spodenki sięgające prawie do kolan?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_872", "question": "Który król przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicę z Krakowa do Warszawy przeniósł król Zygmunt III Waza. Decyzja ta została podjęta w marcu 1596 roku po pożarze Zamku Królewskiego na Wawelu, a proces przenoszenia dworu królewskiego trwał do 25 maja 1609 roku [4]. Warszawa stała się wówczas miastem rezydencjonalnym Jego Królewskiej Mości, choć formalnie stolicą pozostał Kraków aż do upadku Polski w 1795 roku [10]. \n\nWcześniej, w 1573 roku, pierwsza wolna elekcja Henryka Walezego odbyła się pod podwarszawską wsią Kamion, a w 1587 roku pod Wielką Wolą wybrano na króla Zygmunta III Wazę [10]. Jednak to właśnie Zygmunt III Waza dokonał faktycznego przeniesienia stolicy do Warszawy."}
{"id": "q_873", "question": "Żaba jest płazem czy gadem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żaba jest płazem, a nie gadem. W dokumentach znajdują się informacje, które jednoznacznie wskazują na przynależność żaby do gromady płazów. \n\nW [1] wymieniono żabę jako przedstawiciela płazów obok innych gatunków, takich jak ropucha czy traszka. W [2] szczegółowo opisano płazy bezogonowe (Anura), do których należą żaby, podkreślając ich charakterystyczne cechy, takie jak brak ogona i silne kończyny tylne. W [3] również wymieniono żabę jako przykład płaza, podobnie jak w [4], gdzie żaba została zaliczona do płazów bezogonowych. \n\nW przeciwieństwie do gadów, które charakteryzują się m.in. obecnością łusek lub tarczek (np. u jaszczurek czy żmij), płazy, w tym żaby, mają skórę wilgotną i przepuszczalną, co jest jedną z ich kluczowych cech fizjologicznych [2]. \n\nPodsumowując, żaba jest płazem, co potwierdzają zarówno klasyfikacja systematyczna, jak i opisy morfologiczne i fizjologiczne zawarte w dokumentach [1][2][3][4]."}
{"id": "q_874", "question": "Czy aktorka Ingrid Bergman była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że aktorka Ingrid Bergman nie była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana. \n\nW [1] podano, że Ingrid Bergman była szwedzką aktorką, urodzoną w Sztokholmie, a jej ojcem był Justus Samuel Bergman. Natomiast w [7] wskazano, że Ingmar Bergman urodził się w Uppsali, a jego ojcem był Ernst Bergman. \n\nDodatkowo w [4] wyraźnie zaznaczono, że Ingrid Bergman i Ingmar Bergman nie byli spokrewnieni, mimo podobieństwa nazwisk. \n\nZatem, pomimo tego, że oboje byli Szwedami i znanymi postaciami w świecie filmu, nie mieli wspólnych korzeni rodzinnych."}
{"id": "q_875", "question": "Jak nazywa się reżyser, twórca filmu „Wenus w futrze”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Reżyserem filmu „Wenus w futrze” jest Roman Polański. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w opisie filmu [1], w kontekście adaptacji powieści Leopolda von Sacher-Masocha [3] oraz w sekcji dotyczącej nagród Cezarów, które Polański otrzymał za ten film [7]. Dodatkowo, w [6] potwierdzono, że Polański wyreżyserował „Wenus w futrze” na podstawie scenicznej adaptacji powieści."}
{"id": "q_876", "question": "Do którego państwa prowadzi z Europy „szlak jedwabny”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że \"Jedwabny Szlak\" prowadził z Europy do Chin. Szlak ten był systemem dróg handlowych łączących Chiny z Europą, Persją i Indiami, a jego nazwa pochodzi od jedwabiu, który był jednym z głównych towarów transportowanych tą trasą [1]. \n\nWspółczesna inicjatywa \"Jeden Pas, Jedna Droga\" (ang. \"One Belt, One Road\"), mająca na celu reaktywację \"Jedwabnego Szlaku\", również zakłada połączenie Chin z Europą poprzez rozbudowę infrastruktury transportowej [7]. \n\nPodsumowując, \"Jedwabny Szlak\" prowadził z Europy do Chin, a nie odwrotnie."}
{"id": "q_877", "question": "Jak nazywa się urządzenie służące do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Urządzenie służące do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera nazywa się monitorem komputerowym. Jest to ogólne określenie urządzenia wyjścia, które wizualizuje wyniki działania programów uruchomionych na komputerze [3]. Monitory komputerowe mogą być oparte na różnych technologiach, takich jak CRT (kineskopowe), LCD (ciekłokrystaliczne) czy plazmowe [10]. \n\nWspółczesne monitory są zwykle ekranami komputerowymi obsługiwanymi przez kartę graficzną komputera, która przetwarza sygnały na obraz wyświetlany na ekranie [3][10]. Monitory mogą wyświetlać zarówno informacje tekstowe, jak i graficzne, w zależności od trybu pracy systemu operacyjnego lub aplikacji [7][10]. \n\nDodatkowo, monitory komputerowe mogą być wyposażone w różne funkcje, takie jak regulacja rozdzielczości, odświeżania czy kontrastu, aby zapewnić najlepszą jakość wyświetlanego obrazu [10]."}
{"id": "q_878", "question": "Czy żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. Świstak tatrzański rozpoczyna okres snu zimowego na przełomie września i października, a kończy go na przełomie kwietnia i maja [3].  \n2. W norze zimowej świstaki spędzają średnio 215 dni w ciągu roku [7].  \n3. Wejścia do nor są zabudowywane przed zimą, co jest nazywane „zabiciem” lub „zabitką” [7].  \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że sen zimowy trwa od września do kwietnia, a w [8] potwierdzono, że świstaki hibernują w norach zimowych."}
{"id": "q_879", "question": "Jak nazywał się amerykański lotnik, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykańskim lotnikiem, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku, był Charles Lindbergh. Dokonał on tego wyczynu 20 maja 1927 roku, startując z Long Island w stanie Nowy Jork i lądując w Paryżu po 33,5 godzinach lotu [1][8]. Jego samolot nosił nazwę \"Spirit of St. Louis\" [1]. Lindbergh zdobył światową sławę dzięki temu historycznemu przelotowi, a jego wyczyn został uhonorowany m.in. orderem Legii Honorowej we Francji [8]."}
{"id": "q_880", "question": "Jak nazywa się wokalistka zespołu Bajm?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wokalistką zespołu Bajm jest Beata Kozidrak (z domu Pietras) [1][2][6]. Współzałożyła zespół w 1978 roku wraz z bratem Jarosławem Kozidrakiem, Andrzejem Pietrasem i Markiem Winiarskim [1][6]. Jest również autorką tekstów i kompozytorką, a od 1998 roku prowadzi również karierę solową [2]."}
{"id": "q_881", "question": "Jaki przydomek nadali swojemu czołgowi bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bohaterowie serialu nadali swojemu czołgowi przydomek „Rudy” [1]. Nazwa ta została nadana na cześć rudowłosej Marusi Ogoniok, rosyjskiej sanitariuszki, narzeczonej Janka [1]. W serialu nadana została w piątym odcinku pt. „Rudy” [1]."}
{"id": "q_882", "question": "W którym wieku miała miejsce wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim miała miejsce w XV wieku. Konflikt ten trwał od 1454 do 1466 roku [1][2][5][7]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Wojna trzynastoletnia – stoczona w latach 1454–1466 wojna między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [1]\n- \"W 1454 wybuchła wojna trzynastoletnia między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [2]\n- \"W 1457 roku powstanie wzniecone przez Związek Pruski przeobraziło się w wojnę trzynastoletnią, której rezultatem było ostateczne włączenie ziemi chełmińskiej w granice Królestwa Polskiego\" [5]\n- \"Pruscy mieszczanie sprzeciwiający się władcom zakonu założyli tajną organizację – Związek Pruski [...] W 1454 roku zwrócili się oni do króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o przyłączenie Prus do Polski. Król wyraził zgodę i ogłosił włączenie ziem państwa krzyżackiego do Polski. Stało się to przyczyną kolejnej wojny pomiędzy Polską a Krzyżakami. Tym razem trwała ona aż 13 lat, dlatego nazwano ją później wojną trzynastoletnią\" [7]."}
{"id": "q_883", "question": "Jak nazywa się wielbłąd dwugarbny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielbłąd dwugarbny nazywany jest baktrianem (\"Camelus bactrianus\") [3]. Jest to gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych, charakteryzujący się średnią wielkością i ciężarem większym od innych współczesnych wielbłądów, z dwoma garbami i grubszą sierścią [3]. W przeszłości był często uważany za podgatunek wielbłąda domowego, ale współczesne badania genetyczne wskazują na jego odrębność [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można spotkać również nazwę \"wielbłąd dwugarbny\" (\"Camelus ferus\"), która odnosi się do dzikiej formy baktriana [1]. Jednak w kontekście gatunkowym powszechnie używa się nazwy \"baktrian\" [3]. \n\nCytowania:\n- \"Wielbłąd domowy lub baktrian (\"Camelus bactrianus\") – gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych\" [3]\n- \"Chociaż \"Camelus ferus\" był często uważany za podgatunek baktriana (jako \"Camelus bactrianus ferus\"), to współczesne badania genetyczne przemawiają za jego izolacją od wielbłąda domowego\" [3]"}
{"id": "q_885", "question": "Kto został pierwszym prezydentem Rosji?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszym prezydentem Rosji został Borys Jelcyn. Został on wybrany w pierwszych wyborach prezydenckich w Rosji, które odbyły się 12 czerwca 1991 roku. Jelcyn objął urząd prezydenta 10 lipca 1991 roku, a po rozwiązaniu ZSRR 26 grudnia 1991 roku tytuł przekształcił się w \"Prezydenta Federacji Rosyjskiej\" [2]. \n\nWcześniej, w 1990 roku, Jelcyn został przewodniczącym Rady Najwyższej Rosji, a w 1991 roku zwyciężył w pierwszych wyborach prezydenckich w historii Rosji [9]. Jego kadencja trwała do 1999 roku, kiedy to zrezygnował z urzędu, a jego następcą został Władimir Putin [10]."}
{"id": "q_886", "question": "Jak nazywa się układ przekształcający sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_884", "question": "Jak określa się przedstawiciela pierwotnej ludności kraju w odróżnieniu od późniejszej napływowej?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przedstawiciela pierwotnej ludności kraju określa się mianem **autochtona** (z gr. \"αὐτόχθων\" – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”), co oznacza człowieka należącego do rdzennej ludności danego obszaru. W odróżnieniu od ludności autochtonicznej mówi się o ludności **napływowej**, która przybyła później [2]. \n\nPrzykłady:\n- W kontekście polskim autochtonami nazywano np. mieszkańców dawnych Prus Wschodnich, choć w ścisłym znaczeniu byli to głównie Mazurzy i Kurpie, a nie rdzenni Prusowie [2].\n- Na Śląsku Cieszyńskim termin \"Zaolziak\" odnosi się do ludności rdzennej (np. Polaków czy Ślązaków), podczas gdy napływowi mieszkańcy są określani jako \"Gorole\" [5].\n- W Gwinei Równikowej autochtonami są głównie ludy Bantu (np. Fangowie, Bubi), podczas gdy mniejszości napływowe to Europejczycy, Azjaci czy Afrykanie z innych regionów [6].\n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych przypadkach (np. wśród Żydów mizrachim) trudno jednoznacznie określić, czy dana grupa jest autochtoniczna, ponieważ jej członkowie często utożsamiają się z ziemią, na której mieszkają od pokoleń, mimo że historycznie mogli być napływowi [7]."}
{"id": "q_888", "question": "W którym roku zatonął brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic” zatonął w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. w kontekście uratowania rozbitków przez „Carpathię” [8] oraz w opisie katastrofy, gdzie podano dokładną godzinę zatonięcia (02:20) [8]."}
{"id": "q_887", "question": "Jak nazywa się potrawa wigilijna robiona z pszenicy z makiem i miodem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Potrawa wigilijna przyrządzana z pszenicy, makiem i miodem nazywa się **kutia**. Jest to tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej, litewskiej i polskiej kuchni kresowej, obecnie popularna również w innych regionach Polski [1]. \n\nKutia składa się z obtłuczonej pszenicy, ziaren maku, słodu, miodu oraz bakalii, takich jak orzechy i rodzynki [1]. W niektórych przepisach dodaje się również mleko lub śmietankę [1]. Na Białorusi kutię przygotowuje się czasem z kaszy jęczmiennej lub ryżu, a także w wersji na słono, bez miodu i bakalii [1]. \n\nW tradycji ukraińskiej kutia jest jednym z najważniejszych dań wigilijnych, przyrządzanym z gotowanych ziaren pszenicy lub jęczmienia (na południu Ukrainy z ryżu) z dodatkiem miodu, maku i bakalii [3]. W Polsce kutia jest jedną z dwunastu tradycyjnych potraw wigilijnych, wymienianych obok barszczu, karpia, pierogów i innych [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych regionach Polski, np. na Śląsku, podobna potrawa z makiem i pieczywem (np. bułkami lub sucharkami) nazywana jest **makówkami** (lub **makiełkami** w Zagłębiu), ale nie zawiera pszenicy [9]."}
{"id": "q_889", "question": "Gdzie znajdowała się siedziba bogów greckich?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Siedziba bogów greckich znajdowała się na górze Olimp, która jest najwyższym masywem górskim w Grecji. Bogowie zamieszkiwali Olimp, skąd mieli kierować losami ludzi i decydować o ich istnieniu [1]. W mitologii greckiej Olimp uważany był za siedzibę dwunastu głównych bogów, w tym Zeusa, który był ich przywódcą [2]. \n\nDodatkowo, w [8] wspomniano, że Olimp był poświęcony Bogini-Matce, a w [9] potwierdzono, że nazwa Olimpia nawiązuje do Olimpu – siedziby Zeusa. \n\nPodsumowując, siedziba bogów greckich znajdowała się na górze Olimp w Grecji [1][2][8][9]."}
{"id": "q_890", "question": "Oftalmologia to nauka o wadach i schorzeniach jakiego narządu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Oftalmologia (okulistyka) to nauka zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób oczu, czyli narządu wzroku [1]. Narząd wzroku, zwany okiem, jest receptorowym narządem zmysłu wzroku, umożliwiającym wykrywanie promieniowania elektromagnetycznego oraz dostarczanie informacji o kierunku padania światła, jego intensywności i kształtach obiektów [9]. \n\nWady i schorzenia oczu obejmują m.in. choroby powiek, rogówki, soczewki, ciała szklistego, siatkówki, nerwu wzrokowego, a także zaburzenia widzenia takie jak astygmatyzm, krótkowzroczność czy dalekowzroczność [3][7]. Oftalmologia zajmuje się również leczeniem wad wrodzonych, takich jak zespół Marfana czy zespół anoftalmiczno-przełykowo-genitalny, które mogą wpływać na funkcjonowanie oczu [5][6]. \n\nPodsumowując, oftalmologia to nauka o wadach i schorzeniach narządu wzroku, czyli oka [1][9]."}
{"id": "q_891", "question": "Czy bambus jest trawą, czy drzewem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bambus jest trawą, a nie drzewem. Należy do rodziny wiechlinowatych (\"Poaceae\"), która obejmuje trawy, w tym bambusy. Wprawdzie bambusy mogą osiągać znaczne rozmiary i przypominać drzewa, to jednak ich budowa i cechy morfologiczne są charakterystyczne dla traw. \n\nW [1] bambus (\"Bambusa\" Shreb.) jest opisany jako rodzaj roślin wieloletnich o drewniejących łodygach, należący do rodziny wiechlinowatych. Podobnie w [5] bambus pospolity (\"B. vulgaris\") jest określony jako gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych. \n\nDodatkowo w [6] drzewa są definiowane jako rośliny o zdrewniałym pniu lub pędach głównych, tworzących koronę, co nie odpowiada budowie bambusa, który mimo drewniejących łodyg, zachowuje cechy trawy. \n\nWniosek: Bambus jest trawą, a nie drzewem, co potwierdzają zarówno jego przynależność taksonomiczna, jak i cechy morfologiczne."}
{"id": "q_893", "question": "W której dyscyplinie lekkoatletycznej Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski w pchnięciu kulą. W 1972 roku na igrzyskach w Monachium zwyciężył w tej konkurencji, osiągając wynik 21,18 m w pierwszej kolejce finału [1]. Jego rywal, Amerykanin George Woods, uzyskał rezultat o 1 cm krótszy [7]."}
{"id": "q_892", "question": "Jak nazywał się sułtan turecki z XVI wieku o przydomku Wspaniały?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sułtanem tureckim z XVI wieku o przydomku Wspaniały był Sulejman I. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Sulejman Wspaniały (tur. \"Muhteşem Süleyman\") był sułtanem osmańskim w latach 1520–1566. Przydomek \"Wspaniały\" (tur. \"Muhteşem\") został mu nadany ze względu na osiągnięcia w czasie jego panowania, gdy Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt swojej potęgi [1]. \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że Sulejman Wspaniały był najdłużej panującym sułtanem osmańskim, a jego rządy charakteryzowały się znacznym rozwojem terytorialnym i kulturalnym imperium. \n\nWarto również zaznaczyć, że w [9] serial telewizyjny poświęcony jego życiu nosi tytuł \"Wspaniałe stulecie\" (tur. \"Muhteşem Yüzyıl\"), co dodatkowo podkreśla jego przydomek."}
{"id": "q_894", "question": "Który król zasiadł na tronie polskim po Henryku Walezym w 1575 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Po ucieczce Henryka Walezego z Polski w 1574 roku, w 1575 roku doszło do podwójnej elekcji. Część elektorów opowiedziała się za cesarzem Maksymilianem II Habsburgiem (12 grudnia 1575), podczas gdy inni wybrali księcia Siedmiogrodu Stefana Batorego (15 grudnia 1575). Ostatecznie to Stefan Batory został królem Polski, koronowanym w Krakowie 1 maja 1576 roku [2][3]. Maksymilian II Habsburg nigdy nie objął władzy w Polsce, a jego kandydatura upadła wobec sprzeciwu szlachty [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Anna Jagiellonka, która również została wybrana na króla Polski w 1575 roku, zrzekła się swoich praw do korony, co ostatecznie umożliwiło objęcie tronu przez Batorego [8]."}
{"id": "q_895", "question": "Czy amerykański fizyk włoskiego pochodzenia Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1938. Otrzymał ją za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych [1]. W przemówieniu z okazji odbierania nagrody nawiązał do rzekomego wyprodukowania przez siebie pierwiastków transuranowych, które nazwał ausonium i hesperium, jednak później okazało się, że w rzeczywistości doszło do rozszczepienia jądra atomowego [7]."}
{"id": "q_897", "question": "Jak nazywa się mieszanina kruszywa, cementu i wody?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Mieszanina kruszywa, cementu i wody nazywana jest mieszanką betonową. Jest to mieszanina powstała w wyniku całkowitego wymieszania tych składników, a jej produktem twardnienia jest beton [3]. \n\nW skład mieszanki betonowej mogą wchodzić również dodatki i domieszki, które poprawiają jej właściwości, np. zwiększają urabialność, opóźniają proces wiązania czy zwiększają mrozoodporność [1]. \n\nMieszanka betonowa powinna być odpowiednio plastyczna i urabialna, aby umożliwić jej ułożenie i zagęszczenie [3]."}
{"id": "q_896", "question": "Czy Kenia jest królestwem, republiką, czy federacją?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kenia jest republiką. W [1] wskazano, że Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów, a w [2] potwierdzono, że jest to republika, choć w przeszłości była kolonią brytyjską. Dodatkowo w [3] wspomniano, że Kenia miałaby być częścią planowanej Federacji Wschodnioafrykańskiej, ale sama nie jest federacją. \n\nCytowania:\n- \"Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów\" [1]\n- \"Do roku 1963 był to kraj bogaty i lider Afryki w dziedzinie rozwoju. Obecnie jest to jedno z uboższych państw świata. Główne źródło dochodów budżetu stanowi turystyka\" [2]"}
{"id": "q_899", "question": "„Młode lwy” to powieść którego amerykańskiego pisarza?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "„Młode lwy” to powieść amerykańskiego pisarza Irwina Shawa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że film „Młode lwy” z 1958 roku został zrealizowany na podstawie powieści Shawa o tym samym tytule. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Shaw był autorem „Młodych lwów”, opublikowanych w 1948 roku."}
{"id": "q_898", "question": "Z której świątyni papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Papież udziela błogosławieństwa \"Urbi et Orbi\" z bazyliki św. Piotra w Rzymie. Tradycyjnie błogosławieństwo to jest wygłaszane z głównego balkonu bazyliki, choć zdarzają się wyjątki, np. w 2020 roku Franciszek udzielił go z drzwi bazyliki bez obecności wiernych na placu [1]. \n\nW przeszłości, przed zajęciem Rzymu przez wojska Królestwa Włoch w 1870 roku, błogosławieństwo miało miejsce także w innych bazylikach, np. w Pałacu Kwirynalskim [1]. Jednak współcześnie stałym miejscem jest bazylika św. Piotra, co potwierdzają również opisy ceremonii związanych z wyborem nowego papieża [5] oraz inauguracją pontyfikatu [9]."}
{"id": "q_900", "question": "Jak się nazywa era w dziejach ziemi, dzieląca się na 6 okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon, perm?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Era, która dzieli się na sześć okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm, to **era paleozoiczna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono wszystkie okresy tej ery oraz opisano jej główne cechy, takie jak ewolucja życia, zmiany geologiczne i klimatyczne. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że paleozoik (inna nazwa ery paleozoicznej) obejmuje te same okresy, a w [9] również wymieniono je w kontekście opisu poszczególnych etapów rozwoju Ziemi. \n\nPodsumowując, odpowiedź brzmi: **era paleozoiczna** [1][4][9]."}
{"id": "q_901", "question": "W którym utworze Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole w utworze \"Pieśń o spustoszeniu Podola\" (znana również jako \"Pieśń V\"). Utwór ten powstał prawdopodobnie w 1575 roku i został opublikowany w 1586 roku w zbiorze \"Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje\" jako piąta pieśń części \"Księgi wtóre\" [1][2]. \n\nW \"Pieśni o spustoszeniu Podola\" Kochanowski wyraził krytykę społeczeństwa, które dopuściło do tatarskiego napadu, używając ironii i szyderstwa. Utwór jest napisany czterowersem sylabicznym (11-zgłoskowym) i zawiera liczne alegorie oraz kontrastowe zestawienia, które miały wywołać emocje u odbiorcy [2]. \n\nWarto również zauważyć, że \"Pieśń o spustoszeniu Podola\" jest jedną z najbardziej znanych pieśni Kochanowskiego i w XVI oraz XVII wieku doczekała się licznych przeróbek i adaptacji [2]."}
{"id": "q_902", "question": "Sołtys jest mianowany przez wójta czy wybierany przez mieszkańców?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a nie mianowany przez wójta. \n\nW [2] wskazano, że sołtys jest wybierany w wyborach jawnych na 3-letnią kadencję przez zebranie wiejskie. Podobnie w [5] podkreślono, że sołtys oraz rada sołecka są wyłaniani przez stałych mieszkańców danego sołectwa w tajnym i bezpośrednim głosowaniu na zebraniu wiejskim. \n\nW [7] również zaznaczono, że sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a rada sołecka pełni funkcję organu ustawodawczego. \n\nW [9] opisano historyczne przypadki, gdy wójt był wybierany przez gromadę, ale nie dotyczy to bezpośrednio sołtysów. \n\nW [10] wspomniano, że wójt i sołtysi pełnili funkcje samorządowe, ale nie ma informacji o mianowaniu sołtysów przez wójta. \n\nPodsumowując, sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a nie mianowany przez wójta [2][5][7]."}
{"id": "q_904", "question": "Dokończ przysłowie: \"Kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak...\"", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_903", "question": "Który z wielkich wodzów starożytności zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi użył bojowych słoni, które przeprowadził przez Alpy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielkim wodzem starożytności, który zasłynął użyciem bojowych słoni przeprowadzonych przez Alpy w wojnie przeciwko Rzymowi, był Hannibal Barkas. W 218 roku p.n.e. poprowadził on swoją armię, wraz ze słoniami, przez Alpy Zachodnie, aby zaatakować Italię podczas II wojny punickiej. Mimo trudnych warunków i strat, część słoni dotarła z nim do Italii, gdzie wykorzystano je w bitwach, m.in. nad Trebią [1][10]. \n\nHannibal był dowódcą kartagińskim, a jego marsz przez Alpy stał się jednym z najsłynniejszych wyczynów militarnych w historii, choć ostatecznie nie zdołał pokonać Rzymu [1][10]."}
{"id": "q_905", "question": "Z którego zboża robi się kaszę perłową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kasza perłowa jest produkowana z jęczmienia. W [1] wskazano, że kasza jęczmienna perłowa cieszy się największym popytem i charakteryzuje się cząstkami zaokrąglonymi o gładkiej powierzchni z połyskiem. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że w Polsce wyróżnia się różne rodzaje kasz jęczmiennych, w tym kaszę perłową (mazurską). \n\nProces produkcji kaszy perłowej polega na obłuskiwaniu, krajaniu i obtaczaniu ziaren jęczmienia, co nadaje jej charakterystyczny wygląd i właściwości [3]."}
{"id": "q_906", "question": "Jak nazywa się gwiazda, która znajduje się najbliżej Ziemi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najbliższą Ziemi gwiazdą jest Słońce. Jest to gwiazda pojedyncza, żółty karzeł ciągu głównego ewolucji gwiazd, znajdująca się w centrum Układu Słonecznego, w średniej odległości 150 milionów kilometrów od Ziemi [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że drugą najbliższą gwiazdą (poza Słońcem) jest Proxima Centauri, czerwony karzeł położony w odległości około 4,2 roku świetlnego od Ziemi [6]. Jednak w pytaniu wyraźnie mowa jest o najbliższej gwiazdzie, co jednoznacznie wskazuje na Słońce."}
{"id": "q_907", "question": "Jak nazywa się kometa odwiedzająca nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kometa, która odwiedza nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat, to kometa Halleya. Jest to jedna z najbardziej znanych komet okresowych, której okres obiegu wynosi średnio 76 lat, choć może on ulegać zmianom z powodu perturbacji grawitacyjnych ze strony planet, głównie Jowisza i Saturna [1]. \n\nNajkrótszy zmierzony okres obiegu komety Halleya wyniósł 74,5 roku, a najdłuższy – ponad 79 lat [1]. Kometa ta została nazwana na cześć Edmonda Halleya, który jako pierwszy obliczył jej orbitę i przewidział jej powrót w 1758 roku [1]. \n\nW XX wieku kometa Halleya zbliżyła się do Słońca dwukrotnie: w 1910 roku i w 1986 roku, kiedy to była przedmiotem badań prowadzonych przez sondy kosmiczne [1]. Kolejne zbliżenie komety Halleya do Słońca przewiduje się w 2061 roku [1]."}
{"id": "q_908", "question": "Która dynastia objęła tron francuski po Walezjuszach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Po wygaśnięciu dynastii Walezjuszów w 1589 roku tron francuski objęła dynastia Burbonów. Ostatnim królem z dynastii Walezjuszów był Henryk III, który zmarł bez męskiego potomka. Jego następcą został Henryk IV Burbon, król Nawarry, który zapoczątkował panowanie Burbonów we Francji [8]. \n\nWcześniej, w 1328 roku, Walezjusze zastąpili Kapetyngów na tronie francuskim, a po ich wygaśnięciu nastąpiła kolejna zmiana dynastii [1]. Proces ten został opisany w kilku fragmentach, np.:  \n* „Po Walezjuszach nastała dynastia Burbonów, panująca w latach 1589–1848” [1].  \n* „W 1589 król Henryk III został zamordowany przez fanatycznego mnicha. Henryk z Nawarry został królem jako Henryk IV” [8].  \n\nZmiana dynastii była związana z konfliktami religijnymi i politycznymi we Francji, a Burbonowie umocnili absolutyzm królewski [9]."}
{"id": "q_909", "question": "Jak nazywała się grupa rockowa z lat 80-tych, której liderem był Grzegorz Ciechowski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Grupa rockowa z lat 80., której liderem był Grzegorz Ciechowski, nazywała się Republika. Zespół ten powstał w 1981 roku w Toruniu, a Ciechowski pełnił w nim rolę wokalisty, kompozytora i autora tekstów [1][2]. \n\nRepublika była jednym z najważniejszych zespołów polskiej sceny rockowej lat 80., znana m.in. z takich utworów jak \"Biała flaga\", \"Kombinat\" czy \"Sexy Doll\" [2][5]. W 1986 roku zespół rozpadł się, ale reaktywował się w 1990 roku i działał do śmierci Ciechowskiego w 2001 roku [8]. \n\nWarto również wspomnieć, że po rozpadzie Republiki w 1986 roku Ciechowski założył solowy projekt pod nazwą Obywatel G.C. [8][10]."}
{"id": "q_910", "question": "W którym wieku wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę w 1099 roku, czyli w XI wieku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- \"W 1099 krzyżowcy zdobyli Jerozolimę\" [1],  \n- \"15 lipca 1099 r. i uczyniła je stolicą Królestwa Jerozolimy\" [8],  \n- \"W 1095 r. n.e. papież Urban II wezwał do krucjaty, mającej na celu wyzwolenie Ziemi Świętej. Armia krzyżowców zdobyła miasto 15 lipca 1099 r.\" [8]."}
{"id": "q_911", "question": "Jak miała na imię amerykańska artystka jazzowa Fitzgerald?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Amerykańska artystka jazzowa, o której mowa w dokumentach, miała na imię Ella. Była to Ella Fitzgerald, znana wokalistka jazzowa, nazywana „Pierwszą Damą Piosenki” [1]."}
{"id": "q_913", "question": "Jan Kochanowski to polski poeta okresu renesansu. Kim dla Jana był Andrzej Kochanowski, autor pierwszego polskiego przekładu „Eneidy”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Andrzej Kochanowski był młodszym bratem Jana Kochanowskiego. Obydwaj pochodzili z rodziny Kochanowskich herbu Korwin, a ich ojcem był Piotr Kochanowski, komornik graniczny radomski i sędzia ziemski sandomierski [1]. \n\nAndrzej Kochanowski jest znany jako autor pierwszego polskiego przekładu „Eneidy” Wergiliusza, który został wydany w 1590 roku [3]. Był również burgrabią sandomierskim od 1588 roku i podstarościm stężyckim od 1585 roku [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Andrzej Kochanowski studiował na uniwersytecie w Królewcu, podobnie jak jego brat Jan, co mogło wpłynąć na ich wspólne zainteresowania literackie i humanistyczne [2]."}
{"id": "q_912", "question": "Co symbolizują gwiazdy na fladze USA?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Gwiazdy na fladze Stanów Zjednoczonych symbolizują stany wchodzące w skład Unii. Każda z 50 białych gwiazd na granatowym tle reprezentuje jeden stan [1]. Liczba gwiazd zmieniała się w historii wraz z przyjmowaniem nowych stanów do Unii, przy czym liczba pasów pozostała stała i wynosi 13, co upamiętnia 13 pierwotnych kolonii [1][2]. \n\nDodatkowo, w symbolice flagi USA, gwiazdy są częścią konstelacji, która reprezentuje nową konstelację stanów, co zostało wyrażone w rezolucji Kongresu z 1777 roku [2]. Barwy flagi również mają znaczenie symboliczne: biel oznacza czystość i niewinność, czerwień – niezłomność i męstwo, a błękit – czujność, wytrwałość i sprawiedliwość [2]. \n\nWarto również zauważyć, że gwiazdy na fladze USA są często nazywane „Stars and Stripes” (Gwiazdy i Pasy) lub „Old Glory” (Dawna Chwała) [1]."}
{"id": "q_914", "question": "Do którego morza uchodzi Ren?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ren uchodzi do Morza Północnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Wypływa z Alp szwajcarskich, płynie przez Jezioro Bodeńskie, dalej na północ, tworząc granicę między Francją a Niemcami. Uchodzi do Morza Północnego na zachód od Rotterdamu w Holandii\" [1].  \n- \"Nad Renem leżą m.in. [...] Arnhem, Rotterdam\" [7], co potwierdza ujście w Holandii, nad Morzem Północnym.  \n- \"Jest to jedyna śródlądowa droga wodna łącząca Morze Północne i Morze Czarne\" [8], choć dotyczy to Kanału Ren-Men-Dunaj, pośrednio wskazuje na zlewisko Morza Północnego.  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że Ĳssel (odnoga Renu) uchodzi do sztucznego jeziora IJsselmeer, które jest częścią Morza Północnego."}
{"id": "q_915", "question": "Ukleja żyje w wodach słodkich czy słonych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ukleja pospolita (\"Alburnus alburnus\") żyje w wodach słodkich, co zostało wyraźnie wskazane w opisie: \"gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych\" [1]. Dodatkowo, w sekcji \"Występowanie\" podkreślono, że ryba ta występuje w Europie, w wodach stojących i wolno płynących, co potwierdza jej słodkowodny charakter [1]. \n\nNatomiast ukleja biała (\"Alburnus albidus\") również jest rybą słodkowodną, co wynika z informacji o jej występowaniu w wodach stojących i wolno płynących we Włoszech [2]. \n\nPodsumowując, zarówno ukleja pospolita, jak i ukleja biała są rybami słodkowodnymi."}
{"id": "q_917", "question": "W którym państwie rozciąga się wielki kanion Kolorado?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wielki Kanion Kolorado rozciąga się w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arizona. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że kanion leży w stanie Arizona w USA, oraz w [2], gdzie wskazano, że Park Narodowy Wielkiego Kanionu znajduje się w północnej części stanu Arizona. Dodatkowo [9] potwierdza, że rzeka Kolorado, która utworzyła kanion, przepływa przez stany Kolorado, Utah, Arizona, Nevada i Kalifornię, co również wskazuje na obecność kanionu w Arizonie."}
{"id": "q_916", "question": "Szrenica to szczyt w Tatrach, Beskidach, Karkonoszach czy w Bieszczadach?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Szrenica to szczyt w Karkonoszach. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Szrenica leży w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy państwowej z Czechami. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że schronisko na Szrenicy położone jest w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy. \n\nCytowania:\n- \"Szrenica (1362 m n.p.m., niem. \"Reifträger, cz. Jínonoš\") – szczyt górski położony w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy państwowej z Czechami, na południe od Szklarskiej Poręby.\" [1]\n- \"Schronisko na Szrenicy – wysokogórskie schronisko turystyczne w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy.\" [5]"}
{"id": "q_919", "question": "Do którego państwa jedzie na wycieczkę grupa podstarzałych dyrektorów w filmie „Niebieskie jak Morze Czarne”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W filmie „Niebieskie jak Morze Czarne” grupa podstarzałych dyrektorów jedzie na wycieczkę do Bułgarii. Wycieczka jest oznaczona jako „młodzieżowa”, jednak jedynym młodym uczestnikiem jest pilot Adam, student szkoły filmowej [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że wycieczka jedzie Jelczem 014 Lux do Bułgarii, co jest nawiązaniem do fabuły filmu. \n\nWarto zaznaczyć, że ostatecznie okazuje się, iż wakacje spędzili nad Bałtykiem, a nie nad Morzem Czarnym, co jest elementem zaskoczenia w filmie [1]."}
{"id": "q_918", "question": "Co się mierzy milibarami?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Milibar (mbar) jest jednostką ciśnienia atmosferycznego, używaną w układach MKSA i CGS. W układzie SI jest odpowiednikiem 100 paskali [1]. Jednostka ta została wprowadzona przez Williama Napiera Shawa, brytyjskiego meteorologa, wraz z jednostką bar [2]. \n\nMilibar jest często stosowany w meteorologii do określania ciśnienia atmosferycznego. Na przykład, ciśnienie na poziomie morza wynosi przeciętnie 1013,25 hektopaskali (hPa), co odpowiada 1013,25 milibarem, ponieważ 1 hPa = 1 mbar [5]. \n\nMilibar jest również używany do pomiaru ciśnienia w innych zastosowaniach, takich jak badania fizyczne, inżynieria czy medycyna. Na przykład, w medycynie ciśnienie krwi jest często mierzone w milimetrach słupa rtęci (mmHg), które można przeliczyć na milibary (1 mmHg = 133,322 mbar) [8]. \n\nPodsumowując, milibarami mierzy się głównie ciśnienie atmosferyczne, ale także ciśnienie w innych zastosowaniach, takich jak badania naukowe, inżynieria czy medycyna."}
{"id": "q_920", "question": "W którym niemieckim mieście stoi późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger znajduje się w Dreźnie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Zwinger to późnobarokowy zespół architektoniczny w centrum Drezna.  \n- W [3] podano, że Zwinger został zbudowany w latach 1709–1732 na terenach Drezna.  \n- W [4] opisano Zwinger jako dzieło architekta Matthäusa Daniela Pöppelmanna, które powstało w Dreźnie.  \n- W [5] wymieniono zbiory muzealne Zwingeru, które należą do Staatliche Kunstsammlungen Dresden, co potwierdza lokalizację w tym mieście.  \n- W [6] wspomniano o odbudowie Zwingeru po II wojnie światowej, gdy Drezno znajdowało się pod radzieckim zarządem okupacyjnym.  \n- W [7] podkreślono, że Drezno stało się królewsko-polskim miastem rezydencjonalnym za panowania Augusta II Mocnego, a Zwinger jest jednym z jego najważniejszych zabytków.  \n\nNie ma wątpliwości, że Zwinger znajduje się w Dreźnie."}
{"id": "q_921", "question": "Jak nazywa się jednostka miary kąta płaskiego, używana główne w nawigacji morskiej, równa 1/32 kąta pełnego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jednostka miary kąta płaskiego używana głównie w nawigacji morskiej, równa 1/32 kąta pełnego, nazywa się rumb. Jeden rumb odpowiada 11,25° (0,1963495 rad) [9]. \n\nSystem rumbowy dzieli okrąg na 32 części, a dodatkowo może być doprecyzowany poprzez podział rumbów na pół lub ćwierć, co daje system składający się ze 128 jednostek. ¼ rumba odpowiada 2,8125° [9]. \n\nRumby były powszechnie używane w nawigacji morskiej, ale obecnie zostały niemal całkowicie wyparte przez system 360°. Nadal są stosowane do określania kierunków prądów morskich, wiatrów w prognozach meteorologicznych oraz do opisywania położenia obiektów względem linii symetrii kadłuba statku [9]."}
{"id": "q_922", "question": "W którym muzeum znajduje się stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks, znajduje się w Luwrze w Paryżu. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że stela z kodeksem Hammurabiego jest przechowywana w Luwrze.  \n- W [2] wymieniono stelę z kodeksem Hammurabiego jako jeden z najważniejszych eksponatów muzeum Luwr.  \n- W [6] również wspomniano, że stela z kodeksem Hammurabiego jest jednym z najbardziej znanych zabytków okresu średniobabilońskiego, przechowywanym w Luwrze.  \n- W [8] potwierdzono, że stela z kodeksem Hammurabiego jest częścią zbiorów Luwru, w dziale poświęconym sztuce Bliskiego Wschodu.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: stela Hammurabiego znajduje się w Luwrze w Paryżu [1][2][6][8]."}
{"id": "q_923", "question": "Jak nazywa się obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki nazywa się deltą. Jest to równina o charakterze bagiennym, powstała wskutek osadzania się materiału niesionego przez rzekę. Delty tworzą się, gdy rzeka uchodzi do zbiornika wodnego (np. morza lub jeziora) o nieznacznych wahaniach poziomu wody, a prądy lub przypływy nie uniemożliwiają akumulacji osadów [1][6]. \n\nPrzykłady rzek tworzących delty to Amazonka, Nil, Ganges, a w Europie – Wołga [6]. Delty mogą mieć różne kształty, np. wysunięte w morze lub schowane w zatokach [6]. W przypadku, gdy ujście rzeki ma charakter lejkowaty i jest kształtowane przez pływy morskie, mówimy o estuarium [8]. \n\nWarto zaznaczyć, że niektóre rzeki, np. Amazonka, mają ujście deltowate, ale ze względu na wpływ pływów morskich nie jest to klasyczna delta [10]."}
{"id": "q_925", "question": "Jak nazywa się zewnętrzna warstwa kuli Ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza? Słowo pochodzi z greki.", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zewnętrzna warstwa kuli ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza, nazywa się **litosferą**. Termin ten pochodzi od greckich słów: λίθος (*líthos*) oznaczającego „kamień” lub σκληρός (*sklērós*) oznaczającego „twardy” oraz σφαῖρα (*sphaîra*) oznaczającego „kula” [1]. \n\nLitosfera jest sztywną powłoką Ziemi, która obejmuje zarówno skorupę ziemską, jak i warstwę perydotytową (górną część płaszcza). Jest to pojęcie szersze niż skorupa ziemska, ponieważ obejmuje również część płaszcza [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin „litosfera” bywa niekiedy używany nieściśle jako synonim „skorupy ziemskiej”, jednak są to dwa odrębne pojęcia [1]."}
{"id": "q_924", "question": "Jak nazywa się ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową nazywa się ścięgnem piętowym (Achillesa). Jest to największe ścięgno w organizmie człowieka, tworzone przez łączące się ścięgna mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia płaszczkowatego [3]. \n\nWynika to również z opisu mięśnia trójgłowego łydki, który składa się z mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia płaszczkowatego, a ich ścięgna końcowe łączą się, tworząc właśnie ścięgno piętowe [1]. \n\nDodatkowo, w opisie mięśnia brzuchatego łydki potwierdzono, że jego ścięgno łączy się ze ścięgnem mięśnia płaszczkowatego, tworząc ścięgno piętowe (Achillesa), które przyczepia się do kości piętowej [6]. \n\nZatem odpowiedź na pytanie znajduje się w [1], [3] oraz [6]."}
{"id": "q_927", "question": "Kto przewoził dusze zmarłych przez Styks?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przewoźnikiem dusz zmarłych przez rzekę Styks był Charon. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] opisano, że Charon był przewoźnikiem dusz zmarłych przez mityczną rzekę Styks (lub Acheron), pobierając opłatę w postaci monety.  \n- W [2] wskazano, że przez Styks przewoził Charon, co potwierdza również [8], gdzie wymieniono go jako przewoźnika w kontekście rzeki Acheron (utożsamianej czasem ze Styksem).  \n- W [4] podkreślono, że dusze zmarłych były przewożone przez Charona, który pobierał za to opłatę w formie obola.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że Charon nie odważył się żądać zapłaty od Heraklesa podczas jego wędrówki do Hadesu, co jednak nie zmienia faktu, że zwykle pełnił tę funkcję."}
{"id": "q_926", "question": "Jak nazywa się nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów)?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów) to dendroklimatologia. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Dendroklimatologia to nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew [1].\n- Dzięki technikom dendroklimatologii możliwe jest poznanie kierunków zmian klimatu, w tym rekonstrukcja danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych [1].\n- Badania retrospektywne budowy słoja rocznego, które umożliwiają tworzenie „dendrochronologicznego kalendarza”, są również częścią tej dziedziny [6].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że dendroklimatologia zajmuje się zależnością budowy słojów rocznych od zmian klimatycznych i meteorologicznych, co potwierdza jej związek z rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu."}
{"id": "q_928", "question": "Czy delfin jest ssakiem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, delfin jest ssakiem. Wszystkie dokumenty wskazują, że delfiny należą do rzędu waleni (Cetacea), który jest grupą ssaków wodnych. Na przykład w [1] stwierdzono: \"Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni\". Podobnie w [2] podkreślono, że delfinowate to \"ssaki wodne z parvordo zębowców w obrębie infrarzędu waleni\". W [3] również zaznaczono, że delfin (\"Delphinus\") to \"rodzaj wodnych ssaków\". \n\nWniosek: Delfiny są ssakami, co potwierdzają wszystkie analizowane źródła."}
{"id": "q_929", "question": "Jak nazywa się tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty nazywa się libretto. Jest to podstawa dzieł sceniczno-muzycznych, zawierająca treść partii wokalnych (arie), recytatywów, dialogów, monologów i chórów. Libretto pełni również funkcję zbliżoną do scenariusza, wiążąc się ściśle z muzyką [1]. \n\nW przypadku oratorium, które jest formą wokalno-instrumentalną bez akcji scenicznej, libretto również stanowi podstawę, ale może być mniej rozbudowane niż w operze czy operetce [2]. Podobnie w kantacie, która jest niesceniczną formą muzyki wokalno-instrumentalnej, libretto dostarcza tekstu do wykonywania przez śpiewaków [5]. \n\nW operetce, będącej lekką formą muzyczną z komediową akcją, libretto zawiera zarówno partie wokalne, jak i dialogi, które przeplatają muzykę [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że w przypadku oratorium na Wielkanoc Jana Sebastiana Bacha, libretto opiera się na Ewangelii Marka i opisuje wydarzenia Niedzieli Wielkanocnej [10]."}
{"id": "q_930", "question": "Jak nazywamy wyniszczenie, masową zagładę ludzi, zbrodnię przeciwko ludzkości zmierzającą do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości, wyznań?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Zbrodnia ta nazywana jest **ludobójstwem** (ang. *genocide*). Termin ten został wprowadzony przez polskiego prawnika Rafała Lemkina w 1944 roku i oznacza celowe wyniszczanie całych lub części narodów, grup etnicznych, religijnych lub rasowych [1]. \n\nDefinicja ludobójstwa obejmuje m.in.:\n- zabójstwa członków grupy,\n- powodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego,\n- stworzenie warunków życia obliczonych na całkowite lub częściowe zniszczenie fizyczne,\n- stosowanie środków wstrzymujących urodziny w obrębie grupy,\n- przymusowe przekazywanie dzieci do innej grupy [1].\n\nLudobójstwo jest uznawane za zbrodnię przeciwko ludzkości i nie ulega przedawnieniu [1][4]. W polskim prawodawstwie termin ten zastąpił wcześniej używane określenia, takie jak „zbrodnia hitlerowska” [9]. \n\nInne terminy używane w kontekście masowych zbrodni to m.in. **Holokaust** (w odniesieniu do zagłady Żydów podczas II wojny światowej) [10] czy **Szoa** (hebrajski termin oznaczający „całkowitą zagładę”) [10]."}
{"id": "q_931", "question": "Jak nazywał się niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra, nazywał się Marcin Luter. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- \"W 1517 roku w Wittenberdze wystąpił ze swoimi 95 tezami Marcin Luter, krytykując w nich m.in. praktykę sprzedawania odpustów, z których Kościół pozyskiwał środki na finansowanie budowy bazyliki św. Piotra w Rzymie\" [4].  \n- \"Powodem pierwszego otwartego sporu Lutra z Kościołem katolickim były odpusty, które w 1516 ustanowił Leon X. Dochód z ich sprzedaży był przeznaczony po połowie na budowę nowej bazyliki św. Piotra w Rzymie\" [10].  \n\nLuter był augustianinem, który w 1517 roku przybił swoje tezy do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze, co stało się początkiem reformacji [2]."}
{"id": "q_933", "question": "W którym państwie UE weszła do parlamentu partia „Ruch pięciu gwiazd”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_932", "question": "Na którym kontynencie leży kraina historyczna zwana Flandrią?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Flandria to kraina historyczna położona na terenach Europy Zachodniej, obejmująca części Belgii, Francji i Niderlandów wzdłuż wybrzeża Morza Północnego [1]. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Flandria jest określana jako kraina historyczno-geograficzna w Europie, a jej granice mogą obejmować różne ziemie, w tym dawnego Hrabstwa Flandrii [1].\n2. W średniowieczu Flandria była częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a później weszła w skład Niderlandów, które historycznie obejmowały tereny dzisiejszej Belgii, Holandii i Luksemburga [6].\n3. Współcześnie część Flandrii znajduje się w granicach Belgii, Francji i Niderlandów, co potwierdza jej europejską lokalizację [1].\n\nNie ma informacji sugerujących, że Flandria leży na innym kontynencie niż Europa."}
{"id": "q_934", "question": "Jak nazywają się żydowskie księgi praw i przepisów religijnych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Żydowskie księgi praw i przepisów religijnych nazywają się Talmud oraz Miszne Tora.  \n\n1. **Talmud** – to zbiór praw religijnych, normatywnie spisany około 400 n.e. (talmud jerozolimski) i 500 n.e. (talmud babiloński). Zawiera tradycję między III w. p.n.e. a VI w. n.e. i stanowi główne odniesienie dla rabinów w rozstrzyganiu kwestii religijnych [1].  \n\n2. **Miszne Tora** (lub *Jad ha-Chazaka* – „Silna dłoń”) – to pierwszy kodeks systematyzujący prawo żydowskie po ukształtowaniu się Talmudu, autorstwa Mojżesza Majmonidesa. Składa się z 14 ksiąg i obejmuje wszystkie aspekty przepisów judaizmu, włącznie z prawami dotyczącymi ofiar w Świątyni Jerozolimskiej [4].  \n\nDodatkowo, podstawowym zbiorem praw jest **Tora** (Pięcioksiąg Mojżeszowy), która stanowi fundament judaizmu, ale nie jest to księga odrębna od Talmudu czy Miszne Tory [2]."}
{"id": "q_935", "question": "W którym mieście znajduje się Hagia Sophia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Hagia Sophia znajduje się w Stambule (dawnym Konstantynopolu). Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- \"Hagia Sophia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;Ἁγία Σοφία&lt;/&gt;, \"Aja Sofia\";  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"tr\"&gt;Ayasofya&lt;/&gt;) – meczet w Stambule, a w przeszłości kolejno świątynia chrześcijańska, meczet i muzeum\" [1].  \n- \"Po zdobyciu Konstantynopola przez Turków w 1453 została zamieniona na meczet\" [1].  \n- \"Od 1934 do lipca 2020 świątynia pełniła rolę muzeum\" [1].  \n- \"Stare miasto jest otoczone murami miejskimi pochodzącymi z IV i V n.e. Mają kilka części: część nadmorska leży nad Morzem Marmara, lądowa ciągnie się od Yedikule aż do Złotego Rogu. Na północ od Złotego Rogu znajdują się historyczne dzielnice Beyoğlu i Beşiktaş, z pałacami sułtańskimi, willami: Ortaköy, Bebek położonymi nad brzegiem cieśniny\" [8].  \n\nDodatkowo, w [8] opisano Stambuł jako miasto złożone z historycznych dzielnic, w tym Beyoğlu i Beşiktaş, co potwierdza lokalizację Hagii Sophii w tym mieście."}
{"id": "q_936", "question": "Kto wypowiadał słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć” (łac. „Ave Caesar, morituri te salutant”) wypowiadali rzymscy gladiatorzy przed rozpoczęciem walki na arenie. Zgodnie z relacją Swetoniusza, zawołanie to zostało użyte podczas naumachii zorganizowanej przez cesarza Klaudiusza w 52 r. n.e., kiedy to skazańcy („naumachiarii”) mieli stoczyć bitwę morską na Jeziorze Fucyńskim [1]. \n\nW późniejszych czasach słowa te były kojarzone z gladiatorami jako ogólne pozdrowienie przed walką, choć ich szersze stosowanie w starożytności nie jest potwierdzone w źródłach [1]. Motyw ten pojawia się również w sztuce, np. w rzeźbie Piusa Welońskiego „Gladiator”, gdzie napis na postumencie brzmi: „Ave Caesar! Morituri te salutant” [2][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że parafraza tych słów („Morituri te salutant Veritas”) była używana przez Cypriana Kamila Norwida jako motto w jego utworach, np. w „Promethidionie” [5][7]."}
{"id": "q_937", "question": "Brzegi której rzeki łączy Most Vasco da Gamy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Most Vasco da Gamy łączy brzegi rzeki Tag. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że most ten spina brzeg rzeki Tag w okolicach Lizbony. Dodatkowo w [8] wskazano, że most Vasco da Gamy jest najważniejszym obiektem inżynieryjnym autostrady A12, która biegnie nad tą rzeką."}
{"id": "q_938", "question": "Jak brzmi nazwisko autora serii przygód Tomka Wilmowskiego, który wraz z przyjacielem podróżuje po różnych częściach świata?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem serii przygód Tomka Wilmowskiego jest Alfred Szklarski. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. w opisie cyklu książek [1], w kontekście wydania pierwszej powieści [7] oraz w biografii postaci Tomka Wilmowskiego [6]."}
{"id": "q_939", "question": "Jak nazywa się jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu nazywa się **antonimem**. Antonimy to wyrazy o znaczeniu przeciwstawnym, które tworzą pary, np. \"ciepło\" – \"zimno\" czy \"dzień\" – \"noc\". Przeciwieństwem antonimu jest **synonim**, czyli wyraz o znaczeniu zbliżonym lub identycznym [1]. \n\nIstnieją różne rodzaje antonimów, m.in.:\n- **antonimy właściwe** (np. \"ciepło\" – \"zimno\"),\n- **antonimy komplementarne** (np. \"mokry\" – \"suchy\"),\n- **konwersje** (np. \"kupić\" – \"sprzedać\") [1].\n\nWarto zaznaczyć, że termin \"antonim\" również ma swój antonim – jest nim właśnie \"synonim\" [1]."}
{"id": "q_941", "question": "Jak inaczej nazywamy Ocean Spokojny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ocean Spokojny nazywany jest również Oceanem Wielkim lub Pacyfikiem. Oficjalnymi równoważnymi nazwami polskimi są Ocean Spokojny oraz Pacyfik [1]."}
{"id": "q_940", "question": "Kto był kanclerzem RFN przed Helmutem Kohlem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przed objęciem urzędu kanclerza przez Helmuta Kohla w 1982 roku, kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec był Helmut Schmidt. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie podano, że Kohl został kanclerzem po zerwaniu socjalliberalnej koalicji Schmidta. Dodatkowo w [3] wskazano, że Kohl zastąpił Schmidta na stanowisku kanclerskim w 1982 roku. \n\nCytowanie:  \n*„Po zerwaniu 17 września 1982 socjalliberalnej koalicji kanclerza Helmuta Schmidta […]”* [8]  \n*„1 października 1982 dzięki pierwszemu udanemu w historii Bundestagu konstruktywnemu wotum nieufności dla kanclerza Helmuta Schmidta został wybrany szóstym kanclerzem federalnym.”* [3]"}
{"id": "q_942", "question": "Jak nazywa się prowincja Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Prowincją Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo, jest Erytrea. W wyniku referendum w kwietniu 1993 roku powstało niepodległe państwo, a miesiąc później Etiopia uznała nowe państwo [1]. Proces ten był poprzedzony długotrwałym konfliktem zbrojnym między organizacjami niepodległościowymi Erytrei a rządem Etiopii, który zakończył się zwycięstwem rebeliantów w 1991 roku [10]."}
{"id": "q_944", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Kto pod kim dołki kopie...”", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przysłowie to brzmi: „Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada” [2]. Jest to polskie przysłowie, które oznacza, że osoba, która knuje przeciwko komuś, sama może stać się ofiarą swoich działań. Wersja tego przysłowia w języku węgierskim również występuje w [2] jako: „Aki másnak vermët ás, maga esik bele”."}
{"id": "q_943", "question": "Jak nazywa się dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka nazywa się fonetyką. Zajmuje się ona badaniem dźwięków mowy ludzkiej (głosek) od strony ich artykulacji, cech fizycznych (akustycznych) oraz odbioru [2]. Fonetyka dzieli się na trzy główne działy: fonetykę artykulacyjną (organogenetyczną), fonetykę akustyczną i fonetykę audytywną [2]. \n\nDodatkowo, w ramach fonetyki wyróżnia się również fonetykę akustyczną, która koncentruje się na fizycznych właściwościach fal dźwiękowych wytwarzanych przy mówieniu, takich jak częstotliwość, długość fali, wysokość czy amplituda [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że fonetyka jest odrębną dyscypliną od fonologii, która bada system dźwiękowy języka i jego funkcje, a nie fizyczne właściwości dźwięków [1]."}
{"id": "q_945", "question": "Na terenie którego państwa wznosi się najwyższy szczyt Hindukuszu, który nazywa się Tiricz Mir?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir (7706 m n.p.m.), wznosi się na terenie Pakistanu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tiricz Mir jest położony w północno-wschodniej części Pakistanu. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tiricz Mir jest najwyższym szczytem Hindukuszu, a [5] wspomina o pierwszym polskim wejściu na ten szczyt w 1983 roku, co również wskazuje na jego lokalizację w Pakistanie. \n\nOdpowiedź: Najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir, wznosi się na terenie Pakistanu [1][2][5]."}
{"id": "q_946", "question": "Jak nazywa się statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco, formułujący cele, zadania, zasady funkcjonowania i działalności ONZ?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco nazywa się Kartą Narodów Zjednoczonych. Dokument ten określa cele, zadania, zasady funkcjonowania oraz działalność Organizacji Narodów Zjednoczonych. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Karta Narodów Zjednoczonych – wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem konstytucją ONZ)\" [1].\n- \"Karta Narodów Zjednoczonych została podpisana 26 czerwca 1945 roku w San Francisco przez 50 z 51 państw członkowskich\" [7].\n- \"Karta wraz z paktami ekonomicznym i prawnym oraz powszechną deklaracją praw człowieka tworzy uniwersalny system ochrony praw człowieka\" [1]."}
{"id": "q_948", "question": "Jaki jest symbol chemiczny węgla?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Symbol chemiczny węgla to **C**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w opisie struktury tlenku węgla (CO) [2] oraz w kontekście izotopów węgla (C-12, C-13, C-14) [7]. Symbol ten pochodzi od łacińskiej nazwy pierwiastka (*carboneum*) [1] i jest stosowany w skrótach chemicznych, np. w wzorach związków węgla [8]."}
{"id": "q_947", "question": "Z jakiego języka pochodzi słowo „abrakadabra”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowo „abrakadabra” pochodzi prawdopodobnie z języka aramejskiego („Abəra kaDavəra”) i nie ma znaczenia [1]. W starożytności, średniowieczu i wczesnej nowożytności używano go jako formuły magicznej, a obecnie stosuje się je jako żartobliwe określenie wypowiedzi pozbawionej sensu [1]. \n\nEtymologia tego słowa jest niejasna – niektórzy sugerują, że może pochodzić od hebrajskiego „ha-berak-hah” („błogosławieństwo”), inni wskazują na połączenie hebrajskich słów „abh”, „bara” i negatywnego „a” („Ojciec Niestworzony”), a jeszcze inni wywodzą je z koptyjskich słów „abrak” i „sax” („święte”, „czcigodne”, „błogosławione”) [2]. \n\nWarto zauważyć, że słowo „abrakadabra” jest często związane z imieniem „Abraxas” („Abrasax”), które również pojawia się w kontekście magicznym i gnostyckim [1][2]."}
{"id": "q_949", "question": "Co oznaczają słowa „Dies irae”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słowa „Dies irae” pochodzą z łaciny i oznaczają „Dzień gniewu”. Wyrażenie to jest tytułem średniowiecznej sekwencji pogrzebowej, która weszła w skład liturgii Kościoła rzymskokatolickiego. Współcześnie fraza ta bywa używana w sztuce, muzyce i literaturze, często jako nawiązanie do motywów apokaliptycznych lub sądu ostatecznego [1][3][9]. \n\nW kontekście religijnym „Dies irae” odnosi się do dnia sądu Bożego, kiedy to nastąpi koniec świata i rozliczenie ludzkich czynów. W hymnie o tym tytule opisane są sceny sądu, gniewu Bożego oraz kary dla grzeszników [1][9]. \n\nW kulturze świeckiej wyrażenie to bywa wykorzystywane jako symbol grozy, katastrofy lub ostatecznego rozrachunku, np. w muzyce (np. „Symfonia fantastyczna” Berlioza) czy literaturze (np. hymn Jana Kasprowicza) [3][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w liturgii katolickiej po Soborze Watykańskim II sekwencja „Dies irae” została usunięta z mszy, choć nadal może być śpiewana jako hymn w określonych okresach roku liturgicznego [10]."}
{"id": "q_950", "question": "Ile lat trwa kadencja Sejmu w Polsce?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Kadencja Sejmu w Polsce trwa 4 lata. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Kadencja Sejmu, zgodnie z Konstytucją, trwa 4 lata; biegnie od dnia pierwszego posiedzenia nowo wybranego Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji\" [1].  \n- \"Obie izby wybierane są na 4-letnią kadencję, która rozpoczyna się z dniem pierwszego posiedzenia Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się nowego Sejmu\" [5].  \n- \"Kadencja Sejmu RP i Senatu RP w III RP trwa 4 lata i rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu RP i kończy się w przeddzień pierwszego posiedzenia następnej kadencji\" [7].  \n\nWcześniej, w okresie PRL, kadencja Sejmu wynosiła 5 lat (np. w przypadku Sejmu Ustawodawczego [3] czy Sejmu VIII kadencji [6]), jednak po zmianach konstytucyjnych w III Rzeczypospolitej ustalono 4-letnią kadencję."}
{"id": "q_951", "question": "Jak nazywa się jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie to La Scala, właściwie Teatro alla Scala. Został on zbudowany w latach 1776–1778 według projektu Giuseppe Piermariniego. Nazwa teatru pochodzi od kościoła Santa Maria alla Scala, który niegdyś stał na miejscu obecnego gmachu. Przedstawienie inauguracyjne odbyło się 3 sierpnia 1778 roku, a od końca XVIII wieku La Scala odgrywa kluczową rolę w międzynarodowym życiu operowym [1]. \n\nWśród znanych artystów związanych z La Scalą wymienić można m.in. Nicolai Gedda, który debiutował tam w 1901 roku [5], czy Francesco Merli, który był związany z teatrem od 1916 do 1942 roku [6]. La Scala gościła również premierowe wystawienia wielu słynnych oper, takich jak \"Nabucco\" Verdiego w 1842 roku [8]."}
{"id": "q_952", "question": "Które miasto jest stolicą Estonii?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stolicą Estonii jest Tallinn. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Tallinn (od 1219 do 1918 \"Rewel\", niem. hist. <lang=\"de\">Reval</lang>) – stolica i największe miasto Estonii\" [1].  \n- \"Estonia ( <lang=\"et\">Eesti</lang>, Republika Estońska (est. <lang=\"et\">Eesti Vabariik</lang>)) – państwo unitarne w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, nad Zatoką Fińską, nad którą leży Tallinn, stolica i największe miasto kraju\" [2].  \n- \"W trakcie II wojny światowej miasto znajdowało się pod okupacją radziecką od 1940, niemiecką od 1941 i ponownie radziecką od 1944, jednakże uniknęło poważnych zniszczeń (te, które miały miejsce, zostały dokonane przez lotnictwo sowieckie podczas odbijania miasta z rąk niemieckich w 1944 r.). Po rozpadzie Związku Radzieckiego i ponownym odzyskaniu niepodległości przez Estonię Tallinn w znacznym stopniu odzyskał swoje zachodnie oblicze\" [9].  \n\nDodatkowo, w [8] wspomniano, że 24 lutego 1918 ogłoszono niepodległość Estonii w Tallinnie, co potwierdza jego status jako stolicy."}
{"id": "q_953", "question": "Co charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje zawsze kształt naczynia, w którym się znajduje?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że opisane właściwości charakteryzują ciecz. \n\nCiecz jest stanem skupienia materii, który nie ma określonego kształtu i przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje. Ciecz trudno zmienia objętość, ale łatwo zmienia kształt, co jest związane z brakiem sprężystości [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku membranofonów, membrana (np. skóra) z natury jest niesprężysta, ale poprzez napięcie na obwodzie naczynia uzyskuje sprężystość i zdolność do wykonywania drgań [5]. \n\nPodsumowując, ciecz jest przykładem substancji, która charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje [1]."}
{"id": "q_955", "question": "Który słynny amerykański pisarz napisał „Grona gniewu”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Słynnym amerykańskim pisarzem, który napisał *Grona gniewu*, jest John Steinbeck. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, m.in. w [1], [2], [3] oraz [4]. Steinbeck jest autorem tej powieści, która została wydana w 1939 roku i przyniosła mu międzynarodową sławę."}
{"id": "q_954", "question": "Jak z łaciny nazywa się przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z łaciny przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką nazywa się sekularyzacją. Termin ten pochodzi od łacińskiego \"saecularis\" (świecki) i został wprowadzony w trakcie rokowań kończących wojnę trzydziestoletnią w 1646 roku [1]. \n\nW przeszłości sekularyzacją określano również przejęcie majątku, urzędów lub innych sfer życia publicznego od władzy lub kontroli kościelnej na rzecz władz świeckich. Czasem używa się także terminu \"kasata\", np. w odniesieniu do likwidacji klasztorów [1]. \n\nPrzykładem historycznym takiego procesu jest traktat krakowski z 1525 roku, w którym Zygmunt Stary zaakceptował przejście majątków i urzędów krzyżackich spod władzy kościelnej pod świecką, co było formą sekularyzacji [7]."}
{"id": "q_956", "question": "Jaką nazwę nosi ugrupowanie, sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ugrupowanie sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku nosiło nazwę Czerwoni Khmerzy. Było to ekstremistyczne ugrupowanie łączące ideologię komunistyczną z khmerskim nacjonalizmem, którego członkowie wywodzili się z Komunistycznej Partii Kambodży [1]. W 1975 roku Czerwoni Khmerzy przejęli władzę w kraju, tworząc Demokratyczną Kampuczę, a ich rządy charakteryzowały się polityką ludobójstwa, która doprowadziła do śmierci od 10% do nawet 25% ludności kraju [3]. Przywódcami grupy byli m.in. Pol Pot, Khieu Samphan i Ieng Sary [1]."}
{"id": "q_957", "question": "Jak nazywamy materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec nazywany jest moreną. Jest to wszelki materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca, jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr [1]. \n\nMorena może również oznaczać formę ukształtowania powierzchni Ziemi o charakterze akumulacyjnym, taką jak wzniesienie (różnego rodzaju pagórki, pagóry, wzgórza, ciągi wzgórz, wały itp.) utworzone z materiału skalnego osadzonego przez lodowiec lub przemieszczonego pod jego naciskiem [1]. \n\nW zależności od położenia w lodowcu, moreny dzielą się na:\n- morenę powierzchniową – materiał transportowany w górnej, powierzchniowej partii lodowca [2],\n- morenę denną – materiał transportowany w dolnej części lodowca, pochodzący z niszczenia podłoża [3],\n- morenę wewnętrzną – materiał transportowany wewnątrz lodu lodowcowego [4],\n- morenę boczną – materiał transportowany wzdłuż boków jęzora lodowcowego [5]. \n\nMorena ablacyjna to natomiast materiał skalny zgromadzony na powierzchni lodu lodowcowego wskutek wytapiania moreny powierzchniowej lub wewnętrznej [10]."}
{"id": "q_958", "question": "Pod jakim imieniem przeszła do historii księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst przeszła do historii pod imieniem Katarzyna II Wielka. Po przejściu na prawosławie w 1745 roku zmieniła swoje imię na Katarzyna, a później, jako imperatorowa Rosji, zyskała przydomek „Wielka” [1]. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] znajduje się informacja, że Zofia Augusta Fryderyka przeszła na prawosławie i przyjęła imię Katarzyna.  \n2. W tym samym fragmencie podano, że jako władczyni Rosji nosiła tytuł Katarzyna II Wielka.  \n3. Potwierdzenie tej zmiany imienia znajduje się również w [2], gdzie wskazano, że była przedstawicielką dynastii Anhalt-Zerbst i rządziła jako Katarzyna II Wielka.  \n\nCytowania:  \n* „Na chrzcie, który odbył się 23 kwietnia otrzymała imiona Zofia Augusta Fryderyka. W 1745 roku w Petersburgu przeszła na prawosławie, zmieniła imię na Katarzyna i poślubiła księcia holsztyńskiego Piotra Ulryka, późniejszego cesarza rosyjskiego Piotra III” [1].  \n* „Jej przedstawicielka z linii Anhalt-Zerbst – Zofia Augusta Fryderyka – rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka, jako imperatorka Rosji” [2]."}
{"id": "q_959", "question": "Jak nazywają się sanie używane w ratownictwie górskim do transportu rannych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Sanie używane w ratownictwie górskim do transportu rannych nazywają się toboganami. Są to specjalnego rodzaju sanie o kształcie łódkowatym, z szerokim dnem ułatwiającym ślizganie, czasem wyposażone w dwie szerokie płozy. Posiadają również dyszle do sterowania, które umożliwiają bezpieczne zwożenie rannego przez jednego ratownika na nartach [1]."}
{"id": "q_960", "question": "Kto od śmierci Jerzego Giedroycia pełni obowiązki redaktora paryskiej „Kultury”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Po śmierci Jerzego Giedroycia w 2000 roku paryska „Kultura” przestała wychodzić zgodnie z jego wolą. Ostatni numer miesięcznika ukazał się w październiku 2000 roku [8]. \n\nW związku z tym, że czasopismo nie jest już wydawane, nie ma osoby pełniącej obowiązki redaktora. Kontynuowano jedynie edycję „Zeszytów Historycznych” do 2002 roku, a ich ostatnim numerem był 637 [8]. \n\nPodsumowując, od 2000 roku nie ma redaktora paryskiej „Kultury”, ponieważ pismo to nie jest już publikowane."}
{"id": "q_962", "question": "Charlie Chaplin w momencie otrzymania Oscara za całokształt kariery miał mniej czy więcej niż 80 lat?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Charlie Chaplin otrzymał Oscara za całokształt kariery w 1973 roku, kiedy miał 84 lata [8]. Wcześniej, w 1972 roku, otrzymał również Oscara Honorowego, również po przekroczeniu 80. roku życia [6]. \n\nOdpowiedź: Więcej niż 80 lat."}
{"id": "q_961", "question": "Czy rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi. Większość gatunków rozgwiazd to drapieżcy, którzy polują na różne organizmy morskie, takie jak małże, ślimaki, jeżowce czy polipy koralowców. Niektóre rozgwiazdy, jak np. rozgwiazda grzebieniasta, są nocnymi myśliwymi, które polują na jeżowce i małże [2]. Inne gatunki, jak korona cierniowa, żywią się polipami koralowców, sunąc powoli po koralowcach i trawiąc ich tkankę [2]. Rozgwiazdy czerwone również są drapieżnikami, które żywią się małżami, rybami, padliną i odpadkami organicznymi [10]. \n\nNależy jednak zaznaczyć, że nie wszystkie rozgwiazdy są drapieżnikami. Niektóre gatunki, jak np. te żywiące się detrytusem (detrytofagi), nie polują na inne zwierzęta, lecz odżywiają się martwą materią organiczną [2]."}
{"id": "q_964", "question": "Czyim atrybutem jest pierścień rybaka?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierścień Rybaka jest atrybutem papieża jako następcy św. Piotra Apostoła. Symbolizuje on władzę papieską i służy jako pieczęć do sygnowania prywatnych dokumentów, odróżniając je od oficjalnych bulle i listów apostolskich, które pieczętuje się inną pieczęcią [1]. \n\nDodatkowo, w historii Kościoła, Pierścień Rybaka był używany przez antypapieży z linii awiniońskiej, np. przez Benedykta XIII i jego następców, co jednak nie zmienia faktu, że jest to przede wszystkim insygnium papieskie [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że pierścień rybaka nie jest tożsamy z obrączką ślubną, która również może być nazywana pierścieniem, ale ma zupełnie inne znaczenie i pochodzenie [7]."}
{"id": "q_963", "question": "Kto pokonał rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r p.n.e.?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Rzymski wódz Pompejusz Wielki został pokonany pod Farsalos w 48 r. p.n.e. przez Gajusza Juliusza Cezara. Bitwa ta była decydującym starciem w rzymskiej wojnie domowej między tymi dwoma przywódcami. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Doszło do bitwy pod Farsalos, gdzie Cezar [...] odniósł nad ścigającym go Pompejuszem znakomite zwycięstwo\" [9]\n- \"Cezar [...] pokonał Pompejusza Wielkiego w bitwie pod Farsalos na terenie Tesalii w r. 48 p.n.e.\" [7]\n- \"Cezar jeszcze w tym samym roku pokonał siły przeciwnika w Iberii po czym powrócił do Italii i mimo zaczynającej się zimy przeprawił się na drugą stronę Adriatyku, by latem 48 pokonać swojego rywala w decydującej bitwie pod Pharsalos\" [8]\n\nDodatkowo, w [1] i [4] opisano szczegóły bitwy, w której Cezar pokonał przeważające siły Pompejusza, mimo początkowych trudności."}
{"id": "q_966", "question": "Współtwórcą którego kierunku w malarstwie francuskim był Henri Matisse?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Henri Matisse był współtwórcą kierunku zwanego fowizmem. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Matisse był czołową postacią grupy fowistów, a także w [5], gdzie wspomniano, że to podczas wystawy jego prac w 1905 roku krytyk Louis Vauxcelles użył określenia „klatka z dzikimi zwierzętami”, które dało nazwę temu kierunkowi. Dodatkowo w [3] wymieniono Matisse’a jako przedstawiciela fowizmu obok innych artystów, takich jak André Derain czy Raoul Dufy."}
{"id": "q_965", "question": "Czy w Polsce żyły tury?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Tak, w Polsce żyły tury. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:\n\n1. W [3] wskazano, że tury żyły w okolicznych lasach, od których pochodzi nazwa miejscowości Tur.  \n2. W [4] podano, że jednym z nielicznych miejsc, w których w XIV wieku żyły tury, było Mazowsze.  \n3. W [7] opisano preferencje środowiskowe tura, który zamieszkiwał tereny zwartych puszcz, w tym podmokłe obszary nizinne.  \n4. W [8] wspomniano, że w XIV wieku okolice Turowa (Zachodniopomorskie) były porośnięte gęstą puszczą, w której żyły tury.  \n\nDodatkowo w [9] nawiązano do legendy o ostatnim turze na Pomorzu Zachodnim, zabitym przez księcia Warcisława VII w 1364 roku."}
{"id": "q_967", "question": "W którym roku został wyzwolony obóz w Auschwitz Birkenau?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Obóz w Auschwitz-Birkenau został wyzwolony 27 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [8]. W [1] podano, że wyzwolenie nastąpiło o godzinie 15:00 tego dnia, a w [2] i [8] wskazano dokładną datę."}
{"id": "q_968", "question": "Do pomiaru jakiej właściwości płynu służy wiskozymetr?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości płynów, zarówno cieczy, jak i gazów. Lepkość jest właściwością charakteryzującą tarcie wewnętrzne płynu podczas przepływu, wynikające z przesuwania się warstw płynu względem siebie [1]. Wiskozymetry mogą mierzyć lepkość dynamiczną lub kinematyczną, w zależności od konstrukcji przyrządu [1][5]. \n\nPrzykłady wiskozymetrów obejmują m.in.:\n- lepkościomierze kapilarne (np. Ostwalda, Pinkiewicza, Ubbelohdego), które mierzą czas przepływu płynu przez kalibrowaną kapilarę [1][4][6][7],\n- lepkościomierze rotacyjne, gdzie miarą lepkości jest siła działająca między cylindrami [1],\n- reowiskozymetry (np. lepkościomierz Höpplera), gdzie lepkość wyznacza się na podstawie prędkości opadania kulki w badanym ośrodku [1][2][3].\n\nWartość lepkości jest istotna w wielu dziedzinach, np. w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym czy paliwowym, ponieważ wpływa na właściwości przepływu płynów [1][8]."}
{"id": "q_969", "question": "Który stopień w marynarce wojennej jest najwyższy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najwyższym stopniem w Marynarce Wojennej RP jest stopień admirała. Wprowadzony w 1921 roku, od momentu utworzenia pozostaje najwyższym stopniem wojskowym w polskiej Marynarce Wojennej. W latach 1921–2002 znajdował się w hierarchii nad wiceadmirałem i był odpowiednikiem generała broni. W 2002 roku pomiędzy wiceadmirałem a admirałem wprowadzono stopień admirała floty, jednak admirał nadal pozostał najwyższym stopniem, odpowiednikiem generała w Polskich Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych [5]. \n\nW kodzie NATO stopień admirała określony jest jako OF-09, a jego odpowiednikami w marynarkach wojennych innych państw są m.in. admiral (Wielka Brytania), admiral (Stany Zjednoczone) czy admiral floty (Rosja) [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w historii istniały również wyższe stopnie admiralskie, np. Grossadmiral (Wielki Admirał) w niemieckiej marynarce wojennej, który był porównywalny z feldmarszałkiem w wojskach lądowych, jednak w obecnej polskiej Marynarce Wojennej admirał pozostaje najwyższym stopniem [6]."}
{"id": "q_970", "question": "Który stan USA leży na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stan USA, który leży na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych, to Hawaje. Archipelag Hawajów składa się z ośmiu głównych wysp (Hawaiʻi, Oʻahu, Kauaʻi, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui, Niʻihau i Kahoʻolawe) oraz ponad 100 przybrzeżnych wysepek [1]. W sumie do stanu Hawaje należy 137 wysp, w tym 7 zamieszkanych [4]. \n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że archipelag obejmuje 8 głównych wysp oraz mniejsze przybrzeżne wysepki, a poza wyspami Midway (które są terytorium zamorskim USA) pozostała część archipelagu stanowi stan Hawaje. \n\nW [4] wskazano również, że Hawaje są jedynym stanem USA leżącym wyłącznie na wyspach."}
{"id": "q_971", "question": "Jak nazywa się wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie, nazywa się baretką. Baretka to wąski pasek wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia, noszony na mundurze zamiast pełnej odznaki [2]. \n\nBaretki są noszone po lewej stronie piersi, w kolejności określonej przez starszeństwo odznaczeń, od środka piersi i od góry do dołu [2]. W przypadku niektórych odznaczeń, baretki mogą być dodatkowo oznaczane rozetkami, galonikami lub innymi symbolami, w zależności od klasy orderu lub stopnia odznaczenia [2]. \n\nPrzykładowo, w przypadku polskich odznaczeń, baretki są naszywane na czarnej aksamitnej podkładce i mają wysokość 1 cm [10]."}
{"id": "q_972", "question": "W 2006 roku Pluton stracił status planety. Która planeta jest obecnie najmniejsza w Układzie Słonecznym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 2006 roku Pluton został pozbawiony statusu planety i zaliczony do kategorii planet karłowatych [10]. Obecnie najmniejszą planetą w Układzie Słonecznym jest Merkury, którego średnica wynosi 4879 km [8]. \n\nWarto zauważyć, że Merkury jest mniejszy niż niektóre naturalne satelity planet gazowych, takie jak Ganimedes czy Tytan, ale ma większą masę [8]. Jego gęstość (5,427 g/cm³) jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym, zaraz po Ziemi [8]. \n\nDla porównania, Pluton ma średnicę około 2370 km [10], co plasowałoby go poniżej Merkurego, gdyby nadal był uznawany za planetę."}
{"id": "q_973", "question": "Nazwa którego tańca węgierskiego występuje w tytule słynnej operetki Imre Kalmana?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W tytule słynnej operetki Imre Kálmána występuje nazwa tańca węgierskiego \"czardasz\". Operetka ta nosi tytuł \"Księżniczka czardasza\" (niem. \"Die Csárdásfürstin\") i została wystawiona po raz pierwszy w 1915 roku w Wiedniu [7]. \n\nCzardasz to tradycyjny taniec węgierski, który charakteryzuje się dwuczęściową formą – pierwsza część jest wolna, a druga szybka, z metrum parzystym 2/4 i synkopowanym rytmem [1][4]. W operetce Kálmána tytuł nawiązuje do postaci głównej bohaterki, szansonistki Sylvii Varescu, która wykonuje ten taniec [7]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Kálmán w swojej twórczości często czerpał z węgierskich rytmów i motywów ludowych, co znalazło odzwierciedlenie w jego operetkach, takich jak \"Manewry jesienne\" czy \"Księżniczka czardasza\" [8]."}
{"id": "q_974", "question": "Nazwa którego języka programowania pochodzi od nazwiska znanego francuskiego uczonego?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nazwa języka programowania Pascal pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Blaise’a Pascala. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie stwierdzono: „Pascal – język programowania wysokiego poziomu opracowany przez Niklausa Wirtha w 1970 roku. Nazwa języka pochodzi od imienia francuskiego matematyka i filozofa Blaise’a Pascala”. \n\nDodatkowo, w [1] opisano szerokie osiągnięcia Pascala w dziedzinach matematyki, fizyki i inżynierii, co potwierdza jego znaczenie w historii nauki."}
{"id": "q_976", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa protokół?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liczba mnoga słowa „protokół” brzmi „protokoły”. \n\nWynika to z ogólnej zasady tworzenia liczby mnogiej w języku polskim, gdzie rzeczowniki męskie zakończone na spółgłoskę -ł w liczbie pojedynczej otrzymują końcówkę -y w liczbie mnogiej [3]. \n\nDodatkowo, w przypadku słowa „protokół” nie występują żadne nieregularności ani wyjątki, które mogłyby zmienić tę formę. \n\nPrzykłady użycia liczby mnogiej tego słowa można znaleźć w kontekście protokołów komunikacyjnych [6] lub protokołów w programowaniu [4]."}
{"id": "q_975", "question": "Na jakiej nawierzchni rozgrywany jest turniej tenisowy na kortach Wimbledonu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Turniej tenisowy na kortach Wimbledonu rozgrywany jest na nawierzchni trawiastej. W [1] wskazano, że od 2001 roku nawierzchnia kortów to rodzaj trawy o nazwie życica trwała (\"Lolium perenne\", perennial ryegrass). Dodatkowo podkreślono, że Wimbledon jest obecnie jedynym turniejem wielkoszlemowym rozgrywanym na trawie, podczas gdy w przeszłości nawierzchnię trawiastą posiadały również inne turnieje wielkoszlemowe, takie jak French Open, US Open i Australian Open [1]. \n\nW [2] również potwierdzono, że Wimbledon jest uznawany za nieoficjalne mistrzostwa świata na kortach trawiastych, co dodatkowo podkreśla znaczenie tej nawierzchni w kontekście turnieju. \n\nW [9] wymieniono, że infrastruktura klubu All England Lawn Tennis and Croquet Club obejmuje 18 kortów tenisowych z nawierzchnią trawiastą, na których rozgrywane są zawody, co potwierdza, że turniej odbywa się na tej właśnie nawierzchni."}
{"id": "q_977", "question": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki renesansu czy baroku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki baroku. Jego twórczość, obejmująca rzeźbę, malarstwo i architekturę, charakteryzowała się dynamizmem, ekspresją i teatralnością, co jest typowe dla stylu barokowego. Bernini działał głównie w Rzymie, gdzie tworzył takie dzieła jak \"Ekstaza św. Teresy\" czy baldachim nad grobem św. Piotra w bazylice św. Piotra [1]. Jego prace, takie jak fontanny (np. \"Fontanna Czterech Rzek\") czy nagrobki (np. Urbana VIII i Aleksandra VII), również wpisują się w stylistykę barokową [1]. Bernini jest uważany za jednego z najważniejszych artystów baroku, obok takich twórców jak Caravaggio czy Borromini [2][3]. \n\nWarto również zauważyć, że Bernini żył i tworzył w okresie, gdy barok był dominującym stylem w sztuce europejskiej, zwłaszcza we Włoszech. Jego wpływ na rozwój baroku był znaczący, a jego dzieła są uznawane za szczytowe osiągnięcia tego stylu [1][3]."}
{"id": "q_979", "question": "Kto jest autorem siedemnastowiecznego obrazu „Trzy gracje”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_978", "question": "Cymbały są instrumentem strunowym czy perkusyjnym?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Cymbały są instrumentem strunowym uderzanym, co oznacza, że należą zarówno do grupy chordofonów (instrumentów strunowych), jak i do grupy instrumentów perkusyjnych (w zależności od klasyfikacji). \n\nW klasyfikacji Hornbostela-Sachsa cymbały oznaczone są numerem 314.122, co wskazuje na ich przynależność do chordofonów prostych lub cytr [1]. Jednocześnie, w systemie klasyfikacji instrumentów muzycznych, fortepiany (które również są chordofonami) klasyfikowane są jako \"strunowe\" (pozycja w katalogu 314.122-4-8), ale potocznie zalicza się je także do instrumentów perkusyjnych, ze względu na to, że struny są uderzane [9]. \n\nPodobnie cymbały, jako instrument strunowy uderzany pałeczkami, mogą być uznawane za instrument zarówno strunowy, jak i perkusyjny, w zależności od kontekstu klasyfikacji. W kontekście polskim, cymbały są często wymieniane jako instrument perkusyjny w sekcji perkusji orkiestrowej [8]. \n\nPodsumowując, cymbały są instrumentem strunowym uderzanym, co czyni je zarówno chordofonem, jak i instrumentem perkusyjnym w zależności od systemu klasyfikacji."}
{"id": "q_980", "question": "W którym roku powstała Warszawska Giełda Papierów Wartościowych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Warszawska Giełda Papierów Wartościowych powstała w 1991 roku. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że \"Ważnym wydarzeniem dla procesu przekształceń własnościowych było uruchomienie w kwietniu 1991 r. Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych\". Dodatkowo w [4] wskazano, że \"Ważnym wydarzeniem dla procesu przekształceń własnościowych było uruchomienie w kwietniu 1991 r. Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie\". \n\nPotwierdzenie tej daty można również znaleźć w [9], gdzie podano, że indeks WIG (związany z GPW) był liczony od 16 kwietnia 1991 roku."}
{"id": "q_981", "question": "Jak z łaciny nazywa się przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu w języku łacińskim określa się mianem \"rumatio\". Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa \"rumatio\" i oznaczał w XVI i XVII-wiecznej Polsce przymusową egzekucję polegającą na usunięciu siłą opornego dłużnika z nieruchomości [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w nowoczesnym ujęciu prawnym bardziej powszechnym terminem jest \"eksmisja\", która również ma łacińskie korzenie, ale wywodzi się od słowa \"exmissio\" oznaczającego wyrzucenie [1]. Rumacja była historyczną formą egzekucji, podczas gdy eksmisja jest współczesnym pojęciem prawnym."}
{"id": "q_983", "question": "Ilu graczy bierze udział w grze w warcaby?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W grze w warcaby bierze udział dwóch graczy. Informacja ta jest wspomniana w kontekście różnych odmian warcabów, np. w warcabach klasycznych (64-polowych) [1], warcabach polskich (100-polowych) [5], warcabach angielskich [9] oraz w innych wariantach, takich jak warcaby dwuliniowe [4] czy warcaby rzymskie [6]. We wszystkich tych przypadkach gra toczy się między dwoma osobami. \n\nJedynym wyjątkiem jest gra Trylma, która jest wieloosobowa (może brać w niej udział od 2 do 6 graczy) [2], ale nie jest to odmiana warcabów, lecz odrębna gra planszowa. \n\nPodsumowując, w warcabach uczestniczą zawsze dwie osoby, niezależnie od wariantu gry."}
{"id": "q_982", "question": "Kim dla Józefa Piłsudskiego był Bronisław Piłsudski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Bronisław Piłsudski był starszym bratem Józefa Piłsudskiego. Wspólnie wychowywali się w rodzinie Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii z Billewiczów, a ich dzieciństwo i młodość upłynęły w majątku Zułów [2][3]. \n\nBronisław odegrał istotną rolę w życiu Józefa, zwłaszcza w kontekście działalności niepodległościowej. W 1887 roku Bronisław został wciągnięty w przygotowania do zamachu na cara Aleksandra III, co doprowadziło do jego aresztowania i skazania na 15 lat katorgi na Sachalinie [1]. Józef, choć początkowo nie był bezpośrednio zaangażowany w spisek, został aresztowany jako świadek i ostatecznie skazany na pięcioletnie zesłanie w głąb Rosji [8]. \n\nW późniejszych latach Bronisław poświęcił się badaniom etnograficznym ludów Dalekiego Wschodu, zwłaszcza Ajnów, podczas gdy Józef kontynuował działalność polityczną i wojskową w Polsce [1][6]. Mimo różnych ścieżek życiowych, obaj bracia pozostawali ważnymi postaciami w historii Polski, choć w odmiennych kontekstach."}
{"id": "q_985", "question": "Kto był autorem ilustracji do Małego Księcia?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Autorem ilustracji do \"Małego Księcia\" był sam autor książki, Antoine de Saint-Exupéry. Jest to wyjątkowa sytuacja w jego twórczości, ponieważ tylko w przypadku tego utworu nadał mu formę baśni i osobiście go zilustrował [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że oryginalny manuskrypt, w tym rysunki próbne i akwarele autorstwa Saint-Exupéry’ego, znajduje się w Morgan Library & Museum w Nowym Jorku [3]."}
{"id": "q_984", "question": "Co jest podstawowym składnikiem musztardy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Podstawowym składnikiem musztardy są nasiona gorczycy – białej, czarnej lub sarepskiej [1]. Musztarda powstaje w wyniku łączenia tych nasion (zwykle mielonych) z octem, a także z dodatkiem soli i cukru [1]. W przypadku musztardy diżońskiej wyłącznym składnikiem jest brązowa gorczyca \"Brassica juncea\" [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w zależności od rodzaju musztardy, stosuje się różne gatunki gorczycy oraz proporcje składników, co wpływa na smak i konsystencję produktu [1]."}
{"id": "q_986", "question": "Z której dynastii wywodzili się Leszek Biały i Leszek Czarny?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Leszek Biały i Leszek Czarny wywodzili się z dynastii Piastów. \n\nLeszek Biały (ur. zap. w 1184 lub 1185, zm. 24 listopada 1227) był trzecim lub czwartym synem Kazimierza II Sprawiedliwego, księcia krakowskiego, sandomierskiego i mazowieckiego, oraz księżniczki znojemskiej Heleny [1]. Należał do linii Piastów małopolskich, wywodzącej się od Kazimierza II Sprawiedliwego [8]. \n\nLeszek Czarny (ur. ok. 1241, zm. 30 września 1288) był najstarszym synem Kazimierza I kujawskiego i Konstancji wrocławskiej [2]. Wywodził się z linii Piastów kujawskich, której protoplastą był Kazimierz I kujawski [4]. \n\nObaj władcy byli więc Piastami, lecz reprezentowali różne gałęzie dynastii: Leszek Biały – Piastów małopolskich, a Leszek Czarny – Piastów kujawskich."}
{"id": "q_987", "question": "Jaki był herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca to **Tępa Podkowa**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W opisie herbu **Tępa Podkowa** wskazano, że pieczętowali się nim rycerze Zbyszko z Bogdańca i Maćko z Bogdańca [3].  \n- W charakterystyce Maćka z Bogdańca podano, że „Maćko z Bogdańca pieczętował się herbem Tępa Podkowa, a zawołanie rodowe brzmiało „Grady”” [2].  \n- W opisie Zbyszka z Bogdańca również wspomniano, że „Zbyszko pochodził ze stanu rycerskiego, jego ród pieczętował się herbem „Tępa Podkowa” i miał zawołanie „Grady”” [1].  \n\nDodatkowo, w herbarzu **Tępa Podkowa** przedstawiono jako podkowę barkiem do góry z krzyżem w środku, z labrami niebieskimi podbitymi srebrem i złotem oraz skrzydłem srebrnym w klejnocie [3]."}
{"id": "q_989", "question": "Który bóg był władcą na Olimpie?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Władca na Olimpie był Zeus. Wynika to z informacji zawartych w [1], gdzie Zeus jest wymieniony jako najważniejszy z bogów olimpijskich, sprawujący wszelką władzę nad ludźmi. Potwierdza to również [8], gdzie Zeus jest przedstawiony jako przywódca bogów w walce z tytanami i ostateczny zwycięzca, który umocnił swoją władzę na Olimpie. Dodatkowo w [10] Zeus jest określony jako \"władca nieba i ziemi, nazywany «ojcem bogów i ludzi»\", co jednoznacznie wskazuje na jego dominującą rolę wśród bóstw olimpijskich."}
{"id": "q_988", "question": "Z którego statku padły strzały dające sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Strzały dające sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku padły z krążownika „Aurora”. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- „Sygnałem rozpoczęcia powstania miał być wystrzał artyleryjski ślepą amunicją z zakotwiczonego na Newie krążownika 'Aurora'” [1].  \n- „o godzinie 21:45 z dziobowego działa 'Aurory' stojącej na Newie, oddano jedyny strzał ślepym nabojem” [4].  \n- „Kilkanaście minut później oddziały bolszewickie podjęły pierwszą próbę dostania się do Pałacu Zimowego” [4].  \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że „Aurora” zyskała sławę dzięki udziałowi w rewolucji październikowej, choć późniejsza propaganda przypisywała jej ostrzał Pałacu Zimowego ostrą amunicją, co nie miało miejsca [4]."}
{"id": "q_990", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Chin?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Najdłuższą rzeką Chin jest Jangcy (Rzeka Błękitna), która ma długość od 5520 do 6300 km (w zależności od źródeł) [1][2]. Jej źródło znajduje się w górach Tangla na Wyżynie Tybetańskiej, a uchodzi do Morza Wschodniochińskiego, tworząc deltę [2]. Jangcy jest trzecią najdłuższą rzeką na świecie po Amazonce i Nilu [2]."}
{"id": "q_992", "question": "Kto w 1657 roku skonstruował pierwszy zegar wahadłowy?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W 1657 roku pierwszy zegar wahadłowy skonstruował Christiaan Huygens. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"W 1657 Huygens przedstawił i opatentował zegar wahadłowy\" [3].  \n- \"W 1656 holenderski uczony Christiaan Huygens zbudował pierwszy zegar wahadłowy\" [6].  \n- \"Zainspirowany tą zasadą Christiaan Huygens zbudował w 1656 roku pierwszy zegar wahadłowy\" [8].  \n\nW innych dokumentach również potwierdzono, że Huygens był twórcą pierwszego zegara wahadłowego, np. w [1] i [4]."}
{"id": "q_991", "question": "Ksenofilia to niechęć czy sympatia względem obcych?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Ksenofilia to sympatia względem obcych, a nie niechęć. Jest to postawa otwartości i pozytywnego nastawienia do tego, co obce, inaczej niż ksenofobia, która wyraża lęk lub wrogość. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Ksenofilia jest definiowana jako \"bezkrytycznie manifestowana otwartość i sympatia wobec wszystkiego, co odmienne w danej kulturze\" [1].\n2. W przeciwieństwie do ksenofobii, która jest \"lękiem, niechęcią a nawet wrogością względem przedstawicieli obcych narodów\", ksenofilia jest wymieniana jako jej przeciwieństwo, obok ksenolatrii (kultu obcości) [2].\n3. Ksenofilia może prowadzić do przesadnej tolerancji i przeświadczenia, że \"wszystko co obce jest lepsze\", co jednak nie zmienia jej podstawowego charakteru jako pozytywnego nastawienia [1].\n\nZatem ksenofilia wyraża sympatię, a nie niechęć względem obcych."}
{"id": "q_993", "question": "Który kwas używany jest w sztuce akwaforty?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "W sztuce akwaforty używany jest kwas azotowy. Technika ta polega na wykonaniu metalowej formy drukowej z rysunkiem uzyskanym za pomocą trawienia, gdzie płytę miedzianą lub cynkową pokrywa się werniksem akwafortowym, a następnie zanurza w kwasie, aby wytrawić rysunek [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że werniks akwafortowy ma za zadanie zabezpieczenie przed działaniem kwasu, co potwierdza użycie kwasu azotowego w tej technice. \n\nW [4] również wspomniano, że akwatinta, będąca odmianą akwaforty, wykorzystuje kwas azotowy do trawienia metalu. \n\nZatem odpowiedź na pytanie brzmi: kwas azotowy."}
{"id": "q_994", "question": "Z której dynastii wywodzi się książę Monako Albert II?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Książę Monako Albert II wywodzi się z dynastii Grimaldich, jednak w linii męskiej jest potomkiem francuskich hrabiów de Polignac. Jego dziadek, hrabia Pierre de Polignac, poślubił nieślubną córkę Ludwika II, księcia Monako, księżniczkę Charlotte, co zapoczątkowało tę linię [3]. \n\nWynika to również z faktu, że w historii Monako zdarzały się sytuacje, gdy linia męska Grimaldich wygasała, a tron przechodził na potomków w linii żeńskiej. W takich przypadkach nowi władcy zachowywali nazwisko Grimaldi, mimo pochodzenia z innych rodów. Obecny książę Albert II jest przykładem tej praktyki – nosi nazwisko Grimaldi, ale jego przodkowie w linii męskiej należeli do rodu de Polignac [6]. \n\nDodatkowo, matka księcia Alberta, Grace, pochodziła z rodziny Kelly z Filadelfii w Stanach Zjednoczonych, co wprowadza amerykański element do jego genealogii [3]."}
{"id": "q_995", "question": "Który z królów francuskich miał przydomek „Król Słońce”?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Przydomek „Król Słońce” (fr. „Le Roi Soleil”) nosił Ludwik XIV, król Francji i Nawarry w latach 1643–1715. Przydomek ten pojawia się w wielu fragmentach, np. w [1], [3], [5], [8], gdzie nazywany jest „Królem-Słońce” lub „Le Roi Soleil”. W [3] wskazano, że Ludwik XIV chciał sam rządzić i decydować o wszystkim, a swój kult władzy budował m.in. na wystawności dworu oraz organizowaniu festynów, co przyczyniło się do nadania mu tego przydomka. W [8] podkreślono, że za jego panowania Francja stała się wzorem dla innych państw Europy, a on sam był najdłużej panującym monarchą europejskim."}
{"id": "q_996", "question": "Jak nazywamy liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników, nazywamy liczbami pierwszymi. Definicja ta wynika z następujących fragmentów:\n\n- \"Liczba pierwsza – liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą\" [9].  \n- \"Liczby naturalne większe od 1, które nie są pierwsze, nazywa się liczbami złożonymi\" [9].  \n\nPrzykłady liczb pierwszych to: 2, 3, 5, 7, 11, 13 itd. [9]. Warto zaznaczyć, że liczby 0 i 1 nie są ani pierwsze, ani złożone [9]."}
{"id": "q_997", "question": "W którym wieku odbył się pierwszy lot ludzi balonem?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Pierwszy lot ludzi balonem odbył się w XVIII wieku. Dokładnie 15 października 1783 roku Jean François Pilâtre de Rozier wzniósł się balonem na uwięzi na wysokość 26 m [5]. Następnie 21 listopada 1783 roku odbył się pierwszy wolny lot balonu z pasażerami – de Rozierem i François Laurentem d’Arlandesem [5]. Wcześniej, 19 września 1783 roku, przeprowadzono eksperyment z balonem, w którym umieszczono owcę, koguta i kaczkę, aby zbadać wpływ lotu na organizmy żywe [4]."}
{"id": "q_998", "question": "W którym roku umarł Stefan Żeromski?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Stefan Żeromski zmarł 20 listopada 1925 roku [1][3][7]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach, np. w [1] podano dokładną datę śmierci, a w [3] i [7] wspomniano o tym wydarzeniu w kontekście innych faktów z życia pisarza."}
{"id": "q_999", "question": "Stopień twardości minerałów określamy w skali Mohsa. Który stopień ma diament?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Diament ma najwyższy stopień twardości w skali Mohsa, wynoszący 10. Jest to najtwardszy z kamieni szlachetnych, jednak należy go chronić przed uderzeniami lub upadkami, ponieważ może być kruchy [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że skala Mohsa jest dziesięciostopniowa i opiera się na porównaniu odporności minerałów na zarysowania. Każdy kolejny stopień reprezentuje minerał twardszy od poprzedniego, przy czym diament (10) jest najtwardszy i może zarysować wszystkie pozostałe [3]. \n\nDodatkowo, diamenty syntetyczne (hodowane w laboratorium) również osiągają twardość 10 w skali Mohsa, co czyni je identycznymi pod tym względem do diamentów naturalnych [5]."}
{"id": "q_1000", "question": "Jak nazywał się jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię?", "model": "test-pllum-70b-rag-8b", "respose": "Jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię, nazywał się „Mazurek”. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [3]. \n\nW [1] podano, że „w latach 1976–1978 samotnie opłynęła dookoła świat na pokładzie jachtu Mazurek”. W [2] opisano historię jachtu, wskazując, że „Mazurek – polski jacht żaglowy, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta samotnie opłynęła dookoła świat w latach 1976-1978”. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że „Na bazie typu Szmaragd III został zaprojektowany Mazurek, jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie, samotnie opłynęła kulę ziemską dookoła”."}
