{"id": "q_4", "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_6", "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2]."}
{"id": "q_8", "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6]."}
{"id": "q_7", "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10]."}
{"id": "q_2", "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1]."}
{"id": "q_10", "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8]."}
{"id": "q_3", "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1]."}
{"id": "q_9", "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10]."}
{"id": "q_1", "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka."}
{"id": "q_11", "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7]."}
{"id": "q_12", "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6]."}
{"id": "q_14", "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru."}
{"id": "q_5", "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra)."}
{"id": "q_15", "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*."}
{"id": "q_13", "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1]."}
{"id": "q_16", "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4]."}
{"id": "q_17", "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2]."}
{"id": "q_23", "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9]."}
{"id": "q_20", "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4]."}
{"id": "q_18", "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów."}
{"id": "q_21", "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2]."}
{"id": "q_19", "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7]."}
{"id": "q_22", "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3]."}
{"id": "q_27", "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie."}
{"id": "q_24", "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma."}
{"id": "q_26", "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych."}
{"id": "q_25", "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy."}
{"id": "q_28", "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej."}
{"id": "q_33", "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\"."}
{"id": "q_29", "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora."}
{"id": "q_36", "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę."}
{"id": "q_30", "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1]."}
{"id": "q_35", "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**."}
{"id": "q_31", "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5]."}
{"id": "q_32", "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze."}
{"id": "q_34", "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4]."}
{"id": "q_38", "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7]."}
{"id": "q_40", "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10]."}
{"id": "q_47", "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_37", "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7]."}
{"id": "q_39", "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego."}
{"id": "q_42", "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji."}
{"id": "q_41", "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1]."}
{"id": "q_45", "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1]."}
{"id": "q_44", "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę."}
{"id": "q_43", "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji."}
{"id": "q_51", "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9]."}
{"id": "q_50", "question": "W którym wieku żył Sofokles?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1]."}
{"id": "q_53", "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku."}
{"id": "q_54", "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach."}
{"id": "q_46", "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5]."}
{"id": "q_59", "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_52", "question": "W którym państwie wynaleziono papier?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9]."}
{"id": "q_49", "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]"}
{"id": "q_56", "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2]."}
{"id": "q_55", "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter."}
{"id": "q_57", "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4]."}
{"id": "q_48", "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6]."}
{"id": "q_58", "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie."}
{"id": "q_60", "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie."}
{"id": "q_65", "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna."}
{"id": "q_62", "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6]."}
{"id": "q_61", "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej."}
{"id": "q_64", "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6]."}
{"id": "q_66", "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków."}
{"id": "q_75", "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_63", "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3]."}
{"id": "q_67", "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5]."}
{"id": "q_68", "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4]."}
{"id": "q_69", "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy."}
{"id": "q_70", "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy."}
{"id": "q_80", "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1]."}
{"id": "q_73", "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów."}
{"id": "q_77", "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich."}
{"id": "q_74", "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych."}
{"id": "q_72", "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4]."}
{"id": "q_79", "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju."}
{"id": "q_71", "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu."}
{"id": "q_76", "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym."}
{"id": "q_81", "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\"."}
{"id": "q_82", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian."}
{"id": "q_78", "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2]."}
{"id": "q_91", "question": "Co oznacza skrót LOP?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_84", "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9]."}
{"id": "q_92", "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_88", "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2]."}
{"id": "q_94", "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1]."}
{"id": "q_83", "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1]."}
{"id": "q_87", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy."}
{"id": "q_86", "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell."}
{"id": "q_90", "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy."}
{"id": "q_89", "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1]."}
{"id": "q_85", "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich."}
{"id": "q_97", "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**."}
{"id": "q_93", "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1]."}
{"id": "q_96", "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4]."}
{"id": "q_100", "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu."}
{"id": "q_95", "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach."}
{"id": "q_102", "question": "Cień którego ptaka występuje w tytule przeboju Varius Manx?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W tytule przeboju Varius Manx „Orła cień” występuje cień orła. Utwór ten jest wymieniony w kilku fragmentach:  \n\n1. „Orła cień – utwór muzyczny polskiego zespołu Varius Manx, wydany w maju 1996 nakładem wytwórni Zic Zac” [1].  \n2. „Piosenkę napisali Robert Janson i Kasia Stankiewicz, która stworzyła tekst w ciągu jednej nocy” [1].  \n3. „Piosenka uznawana jest za największy przebojów w dorobku zespołu” [1].  \n4. „W marcu 1996 nagrała z zespołem materiał na ich pierwszą, wspólną płytę. W maju wydali zapowiadający płytę singiel „Orła cień”” [2].  \n\nW żadnym z dokumentów nie ma informacji o innych ptakach, których cień mógłby być tematem utworu."}
{"id": "q_101", "question": "Czy Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp. W [1] wskazano, że archipelag jest znany pod wieloma nazwami, w tym pod hiszpańską nazwą „Archipiélago de Galápagos” lub „Islas Galápagos” oraz pod nazwą „Wyspy Żółwie” (ang. *Turtle Islands*), która pochodzi od zamieszkujących je żółwi słoniowych. Dodatkowo w [1] podano, że oficjalna nazwa archipelagu to „Archipiélago de Colón”, czyli „Archipelag Kolumba”, co nie jest przedmiotem pytania, ale potwierdza, że nazwy „Galapagos” i „Wyspy Żółwie” odnoszą się do tego samego zespołu wysp. \n\nW [2] wymieniono główne wyspy archipelagu, takie jak San Cristóbal, Española, Santa Fe, które są również wymienione w kontekście nazwy „Galapagos” w [1]. \n\nPodsumowując, nazwy „Galapagos” i „Wyspy Żółwie” są synonimiczne i odnoszą się do tego samego archipelagu na Oceanie Spokojnym [1][2]."}
{"id": "q_105", "question": "Z którego państwa pochodzi ser ementalski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ser ementalski pochodzi ze Szwajcarii. Nazwa sera wywodzi się od doliny rzeki Emme w kantonie berneńskim w Szwajcarii, gdzie został po raz pierwszy wyprodukowany [1]. Oficjalna data jego powstania to rok 1293 [1]. Dodatkowo, w [3] potwierdzono, że nazwa rzeki Emme jest związana z pochodzeniem sera ementalskiego. \n\nPrzykładowe cytowanie: \"Ser ementalski pochodzi ze Szwajcarii. Nazwa sera wywodzi się od doliny rzeki Emme w kantonie berneńskim w Szwajcarii, gdzie został po raz pierwszy wyprodukowany [1].\""}
{"id": "q_98", "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla."}
{"id": "q_103", "question": "W 1967 r. chirurg z Kapsztadu Christiaan Barnard dokonał przełomowej operacji. Czego dotyczyła?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Chirurg Christiaan Barnard, związany z Kapsztadem, dokonał w 1967 roku przełomowej operacji przeszczepienia ludzkiego serca. Było to pierwsze tego typu udane zabieg w historii medycyny. Operacja odbyła się 3 grudnia 1967 roku w szpitalu Groote Schuur Hospital w Kapsztadzie, a biorcą był Louis Washkansky [1][2]. \n\nBarnard zastosował technikę przeszczepu serca, którą poznał podczas krótkiego pobytu w klinice Normana Shumwaya w Stanford, gdzie Shumway pracował nad nią od 1956 roku [10]. Operacja Barnarda stała się kamieniem milowym w rozwoju transplantologii i otworzyła drogę do dalszych badań oraz udoskonaleń w tej dziedzinie [2][10]. \n\nWarto dodać, że Barnard był kierownikiem ośrodka badań i chirurgii serca na uniwersytecie w Kapsztadzie, a jego osiągnięcie przyniosło mu międzynarodową sławę [1]."}
{"id": "q_99", "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne."}
{"id": "q_106", "question": "Czy Szymon Peres jest laureatem nagrody Nobla?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tak, Szymon Peres jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. W 1994 roku, wraz z Icchakiem Rabinem i Jasirem Arafatem, został wyróżniony za wkład w rozmowy pokojowe, które doprowadziły do porozumień z Oslo [1]. \n\nW [2] potwierdzono, że Peres, jako minister spraw zagranicznych Izraela, był kluczową postacią w negocjacjach, które zaowocowały tymi porozumieniami. Dodatkowo, w [4] wskazano, że Peres otrzymał nagrodę wraz z Rabinem i Arafatem, choć jednocześnie krytykowano tę decyzję komitetu noblowskiego. \n\nW [3] wspomniano również o pokrewieństwie Peresa z Lauren Bacall, która była spokrewniona z laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, co dodatkowo potwierdza jego status jako noblisty."}
{"id": "q_107", "question": "Kto jest reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem filmu amerykańskiego *Park Jurajski* jest Steven Spielberg. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że film został wyreżyserowany przez Spielberga na podstawie książki Michaela Crichtona.  \n2. W [2] wymieniono *Park Jurajski* jako jeden z najbardziej znanych filmów Spielberga, obok *Szczęk*, *E.T.* czy *Listy Schindlera*.  \n3. W [9] potwierdzono, że Spielberg wyreżyserował również sequel *Parku Jurajskiego* – *Zaginiony świat* (1997).  \n\nDodatkowo w [5] wspomniano, że filmowa adaptacja powieści Crichtona powstała w 1993 roku, co potwierdza, że Spielberg był reżyserem tej produkcji."}
{"id": "q_104", "question": "Władcą którego państwa był cesarz Dioklecjan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cesarz Dioklecjan był władcą Cesarstwa Rzymskiego. Jego panowanie rozpoczęło się w 284 roku, gdy został obwołany cesarzem przez żołnierzy, a następnie zatwierdzony przez senat rzymski. Wprowadził on reformy, które zapoczątkowały okres dominatu, charakteryzujący się absolutną władzą cesarza i scentralizowaną biurokracją [1]. Dioklecjan stworzył również tetrarchię, system rządów, w którym władzę sprawowało czterech współrządzących: on sam (wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego), Maksymian (Italia, Afryka i Hiszpania), Galeriusz (dolina Dunaju i Bałkany) oraz Konstancjusz I Chlorus (Brytania i Galia) [1]. \n\nCesarstwo Rzymskie za panowania Dioklecjana obejmowało terytoria wokół Morza Śródziemnego oraz Morza Czarnego, a także części Afryki Północnej i Europy Zachodniej [6]. Po podziale cesarstwa w 395 roku na część wschodnią i zachodnią, Dioklecjan jest uważany za ostatniego władcę, który rządził całym imperium przed tym podziałem [9]. \n\nPodsumowując, Dioklecjan był cesarzem Cesarstwa Rzymskiego, a jego rządy miały kluczowe znaczenie dla jego struktury i organizacji."}
{"id": "q_109", "question": "W którym mieście działa Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej działa w Krakowie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że jest to \"narodowa instytucja kultury, powstał jako drugi teatr w Polsce, obok Teatru Narodowego w Warszawie, i jest jedną z dwóch narodowych scen dramatycznych w Polsce\".  \n2. W [3] wymieniono go jako jeden z teatrów w Krakowie, obok Teatru im. Juliusza Słowackiego, Teatru BARAKAH, Teatru STU i innych.  \n3. W [4] i [6] potwierdzono, że teatr znajduje się w Krakowie, a w [6] podano nawet dokładną lokalizację: \"budynek przy placu Szczepańskim\".  \n4. W [9] wspomniano, że muzeum teatru (MICET) mieści się w tym samym budynku co teatr, co dodatkowo potwierdza lokalizację w Krakowie.  \n\nDla odróżnienia, w [2] opisano Teatr Stary w Lublinie, który jest jednak inną instytucją."}
{"id": "q_112", "question": "Przedstawiciel którego zawodu wykonuje trwałą ondulację?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że trwałą ondulację wykonuje fryzjer. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. W [1] opisano, że trwała ondulacja to zabieg fryzjerski polegający na zmianie struktury włosa środkami chemicznymi i nadaniu mu nowego kształtu za pomocą wałków.  \n2. W [3] wskazano, że Karl Ludwig Neßler był niemieckim fryzjerem, który wynalazł trwałą ondulację, co potwierdza, że fryzjerzy zajmują się tym zabiegiem.  \n3. W [4] wymieniono trwałą ondulację jako jedną z usług fryzjerskich, obok koloryzacji czy suszenia włosów.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: trwałą ondulację wykonuje fryzjer."}
{"id": "q_110", "question": "Nigeria i Niger to różne nazwy tego samego państwa w Afryce czy dwa różne państwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nWyjaśnienie: Z analizy dokumentów wynika, że Nigeria i Niger to **dwa różne państwa w Afryce**, a nie różne nazwy tego samego kraju.  \n\n1. **Nigeria** to państwo położone w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, którego nazwa pochodzi od rzeki Niger. Jest to najludniejszy kraj Afryki, z populacją około 200 milionów mieszkańców [2][3][8].  \n\n2. **Niger** to inne państwo w Afryce Zachodniej, również leżące na Saharze, bez dostępu do morza. Jego nazwa również pochodzi od rzeki Niger, ale płynie ona tylko na krótkim odcinku na południu kraju [4][5].  \n\nPodsumowując, obie nazwy odnoszą się do **odrębnych państw**, a nie do tego samego kraju."}
{"id": "q_111", "question": "Jak zatytułowany jest pierwszy film fabularny Andrzeja Wajdy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszym pełnometrażowym filmem fabularnym Andrzeja Wajdy było *Pokolenie* (1954). Film ten powstał na podstawie powieści Bohdana Czeszki i opowiadał o młodych aktywistach Gwardii Ludowej podczas II wojny światowej [4]. Wcześniejsze etiudy szkolne Wajdy, takie jak *Zły chłopiec* (1951) czy *Ceramika iłżecka* (1951), nie zostały zgłoszone do pracy dyplomowej ze względu na ich amatorski charakter lub interwencje cenzury [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wspomina się, że *Pokolenie* było debiutem Wajdy w pełnym metrażu [2] lub że otwierało trylogię wojenną reżysera [4]. \n\nPodsumowując, pierwszym pełnometrażowym filmem fabularnym Andrzeja Wajdy było *Pokolenie* z 1954 roku."}
{"id": "q_108", "question": "Jak nazywał się najwybitniejszy rzeźbiarz starożytności, autor m.in. posągu Ateny na Akropolu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najwybitniejszym rzeźbiarzem starożytności, autorem m.in. posągu Ateny na Akropolu, był **Fidiasz**. Jego dzieła, takie jak **Atena Partenos** czy **Posąg Zeusa w Olimpii**, uznawane są za arcydzieła sztuki greckiej okresu klasycznego. Fidiasz był uczniem Hageladesa, przyjacielem Peryklesa i głównym twórcą rzeźb na Akropolu ateńskim [2]. Jego prace charakteryzowały się monumentalnością, precyzją techniczną i wykorzystaniem technik takich jak chryzelefantyna [10]. \n\nWśród jego znanych dzieł wymienia się m.in.:\n- **Atenę Partenos** – posąg Ateny Dziewicy dla Partenonu na Akropolu [7],\n- **Posąg Zeusa w Olimpii** – zaliczany do siedmiu cudów świata [4],\n- **Atenę Lemnia** – brązowy posąg na Akropolu [5],\n- **Atenę Areja** – akrolit w Platejach [10].\n\nFidiasz wywarł decydujący wpływ na rozwój greckiej rzeźby monumentalnej, a jego prace były szeroko naśladowane w starożytności [2]."}
{"id": "q_117", "question": "Na której wyspie leży Dominikana?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Dominikana leży na wyspie Haiti, która jest drugą co do wielkości wyspą na Karaibach. Kraj ten zajmuje wschodnią część wyspy Haiti, podczas gdy zachodnia część należy do Republiki Haiti [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że Dominikana i Haiti dzielą wyspę Haiti między siebie [2]. Dodatkowo, w [1] wskazano, że Dominikana graniczy od zachodu z Haiti, co potwierdza, że oba kraje znajdują się na tej samej wyspie. \n\nW [2] podano również, że Dominikana i Haiti są dwoma państwami leżącymi na wyspie Haiti, co dodatkowo potwierdza lokalizację Dominikany. \n\nPodsumowując, Dominikana leży na wyspie Haiti, która jest częścią archipelagu Wielkich Antyli na Morzu Karaibskim [1][2]."}
{"id": "q_113", "question": "Które morskie zwierzęta z typu półstrunowców żyły od kambru do karbonu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że od kambru do karbonu żyły następujące morskie zwierzęta z typu półstrunowców:  \n\n1. **Graptolity** – wymarła gromada, która występowała od kambru do wczesnego karbonu. Tworzyły kolonie osiadłe lub planktoniczne, a ich skamieniałości są ważnymi skamieniałościami przewodnimi [1][3].  \n2. **Jelitodyszne** – współcześnie żyjąca gromada półstrunowców, która w przeszłości również zamieszkiwała morza. Wymienione są jako organizmy morskie, choć w kontekście historycznym nie podano dokładnych dat ich występowania od kambru do karbonu [8].  \n\nDodatkowo, w kambrze żyły inne półstrunowce, takie jak **Yunnanozoon** (ok. 525 mln lat temu) [6] oraz **Cathaymyrus** (ok. 530 mln lat temu) [10], które są najstarszymi znanymi strunowcami. Jednak nie są one bezpośrednio zaliczane do półstrunowców, lecz do odrębnych gromad.  \n\nWymienione grupy są jedynymi półstrunowcami, których występowanie od kambru do karbonu jest potwierdzone w analizowanych tekstach."}
{"id": "q_124", "question": "Z czym według przysłowia porywamy się na słońce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_116", "question": "Stolicą którego państwa jest Chartum?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą którego państwa jest Chartum?Chartum jest stolicą Sudanu. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [7] wskazano, że Chartum jest stolicą Sudanu, a także wymieniono go jako miasto o znaczeniu politycznym, handlowym i kulturalnym.  \n2. W [2] i [3] również potwierdzono, że Chartum jest stolicą Sudanu, choć w kontekście historycznym (np. bitwa pod Omdurmanem w 1898 r.) i administracyjnym (archidiecezja Chartumu).  \n3. W [8] wymieniono Chartum jako jedno z największych miast Sudanu, obok Omdurmanu i Chartumu Północnego, które tworzą zespół miejski.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano o współpracy Dżibuti z Chartumem (Sudanem), co potwierdza, że Chartum jest stolicą innego państwa niż Dżibuti."}
{"id": "q_115", "question": "Vespa to marka włoskich skuterów i włoska nazwa którego owada?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Vespa to zarówno marka włoskich skuterów, jak i włoska nazwa owada z rodziny osowatych (Vespidae). \n\nW kontekście skuterów, Vespa jest nazwą linii włoskich skuterów należących do firmy Piaggio, której pierwszy model został zaprojektowany w 1946 roku przez inżyniera Corradino D'Ascanio [1]. Nazwa nawiązuje do charakterystycznego kształtu pojazdu, przypominającego osę, stąd jej włoskie pochodzenie. Skutery Vespa stały się popularne we Włoszech i na świecie, a ich produkcja trwa do dziś [1][3].\n\nW kontekście owadów, Vespa to rodzaj osowatych, obejmujący największych przedstawicieli tej rodziny, takich jak \"Vespa crabro\" (szerszeń europejski) czy \"Vespa orientalis\" (szerszeń wschodni) [4][6][7]. Nazwa ta została wprowadzona przez Karola Linneusza w 1758 roku i odnosi się do owadów o charakterystycznym wyglądzie i zachowaniu [4]. \n\nPodsumowując, Vespa to zarówno marka skuterów, jak i nazwa rodzaju owadów, które łączy włoskie pochodzenie i podobieństwo wizualne."}
{"id": "q_118", "question": "Na którym kontynencie rozgrywa się akcja „Czasu Apokalipsy” Coppoli?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji na temat kontynentu, na którym rozgrywa się akcja filmu *Czas Apokalipsy* w reżyserii Francisa Forda Coppoli. Wspomniany jest jedynie film *Czas apokalipsy* jako inspirowany opowiadaniem Josepha Conrada *Jądro ciemności* oraz jako tytuł wyświetlany w kinie Moskwa w Warszawie podczas stanu wojennego [2][9]. \n\nJednak w kontekście filmu Coppoli można odnieść się do ogólnego znaczenia terminu *apokalipsa* jako katastrofy lub końca świata, co może sugerować, że akcja rozgrywa się w uniwersalnym, symbolicznym wymiarze, a nie w konkretnym miejscu na mapie. \n\nW przypadku filmu wojennego Coppoli, którego akcja toczy się podczas wojny wietnamskiej, można przypuszczać, że miejscem akcji jest Azja Południowo-Wschodnia, choć nie jest to wyraźnie wskazane w dostępnych tekstach."}
{"id": "q_119", "question": "W którym stanie znajduje się Cape Canaveral, główny poligon kosmiczny USA?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cape Canaveral znajduje się w stanie Floryda. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n- \"Cape Canaveral – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Brevard\" [1],  \n- \"Canaveral (Cape Canaveral, w latach 1963–1973 Przylądek Kennedy’ego, ang. Cape Kennedy) – przylądek znajdujący się na południowo-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, we wschodniej części półwyspu Floryda\" [2],  \n- \"Położony na przylądku Canaveral, na Florydzie\" [3],  \n- \"Centrum lotów kosmicznych znajduje się na przylądku Canaveral w stanie Floryda\" [4].  \n\nDodatkowo, w kontekście sąsiednich lokalizacji, wymienione są miasta i obiekty z tego samego stanu, np. \"Centrum Kosmiczne imienia Johna F. Kennedy’ego\" [5] czy \"Palm Bay\" [5]."}
{"id": "q_120", "question": "Jak po łacinie nazywa się okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie nazywa się po łacinie *vacatio legis*. Termin ten oznacza \"próżnowanie ustawy\" i jest stosowany w kontekście prawa, aby umożliwić wszystkim zainteresowanym zapoznanie się z nowymi przepisami oraz przygotowanie do ewentualnych zmian [1]. \n\nW polskim systemie prawnym *vacatio legis* wynosi co do zasady 14 dni od dnia ogłoszenia aktu normatywnego w dzienniku urzędowym, chyba że dany akt określi dłuższy termin. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest skrócenie tego okresu, a nawet natychmiastowe wejście w życie aktu, jeśli wymaga tego ważny interes państwa i nie narusza to zasad demokratycznego państwa prawnego [1]. \n\nW przypadku przepisów porządkowych *vacatio legis* wynosi 3 dni, a w wyjątkowych sytuacjach może być jeszcze krótszy [1]."}
{"id": "q_122", "question": "Który zakon kryje się pod skrótem SJ?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Skrót \"SJ\" w podanych tekstach odnosi się do różnych instytucji lub zakonów. Poniżej przedstawiono wyjaśnienia dla każdego przypadku:\n\n1. **Towarzystwo Jezusowe (jezuici)** – w tekstach [1], [2], [3], [4], [5], [7], [9] skrót \"SJ\" rozwija się jako \"Societas Jesu\" (łac. \"Towarzystwo Jezusowe\") lub \"SJ\" (jezuici). Jest to pełna nazwa zakonu założonego przez Ignacego Loyolę.\n\n2. **Statens Järnvägar (SJ)** – w tekście [8] skrót \"SJ\" oznacza szwedzką agencję państwową zarządzającą taborem kolejowym i dawny narodowy przewoźnik kolejowy. Nie ma on związku z Towarzystwem Jezusowym.\n\nPodsumowując, skrót \"SJ\" w większości przypadków odnosi się do jezuitów, ale w jednym przypadku (tekst [8]) dotyczy szwedzkiej firmy kolejowej."}
{"id": "q_114", "question": "Brakiem której witaminy spowodowany jest szkorbut?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Szkorbut jest spowodowany niedoborem witaminy C (kwasu askorbinowego) w diecie. Witamina ta jest niezbędna do prawidłowej syntezy kolagenu, który odpowiada za strukturę i funkcje tkanki łącznej w organizmie. Brak witaminy C prowadzi do zaburzeń w tworzeniu wiązań kowalencyjnych między cząsteczkami tropokolagenu, co skutkuje osłabieniem włókien kolagenowych i objawami takimi jak kruche naczynia krwionośne, nieprawidłowy rozwój kości czy zaburzone gojenie się ran [1][4]. \n\nWitamina C jest również kluczowa dla enzymów hydroksylazy prolinowej i lizynowej, które katalizują procesy hydroksylacji proliny i lizyny w kolagenie. Jej niedobór uniemożliwia aktywność tych enzymów, co dodatkowo pogłębia objawy szkorbutu [1][4]. \n\nW przeszłości szkorbut był powszechny wśród marynarzy, więźniów i innych grup narażonych na długotrwały brak świeżych produktów bogatych w witaminę C, takich jak owoce cytrusowe czy mięso [1][6]. Obecnie choroba ta występuje rzadko, głównie u małych dzieci i niemowląt karmionych sztucznie, które mają większe zapotrzebowanie na witaminę C ze względu na intensywny wzrost [1]. \n\nLeczenie szkorbutu polega na suplementacji witaminy C, co szybko łagodzi objawy [1]."}
{"id": "q_126", "question": "Do czyjej niewoli dostają się żołnierze angielscy w filmie „Most na rzece Kwai”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że żołnierze angielscy w filmie *Most na rzece Kwai* dostają się do niewoli japońskiej. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] i [2] opisano, że brytyjscy jeńcy są przetrzymywani przez wojska japońskie podczas II wojny światowej w Birmie.  \n2. W [2] wymieniono japońskiego komendanta obozu, pułkownika Saito, który nadzoruje jeńców i stosuje wobec nich brutalne metody.  \n3. W [2] podkreślono, że akcja filmu rozgrywa się w Azji podczas wojny, co potwierdza japońską okupację.  \n\nNie ma informacji o innych narodowościach sprawujących niewolę nad Brytyjczykami w tym konkretnym przypadku."}
{"id": "q_123", "question": "Która symfonia Beethovena kończy się „Odą do radości”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że „Odą do radości” kończy się **IX Symfonia d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena. Jest to ostatnia ukończona symfonia kompozytora, znana również jako „Symfonia radości” [1]. Finałowa kantata oparta jest na tekście Friedricha von Schillera, a jej fragment stał się hymnem Unii Europejskiej [2][8][9]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” do finałowej części symfonii, która jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną z udziałem głosu ludzkiego [1][4]. Wcześniejsze symfonie Beethovena, takie jak VII czy VIII, nie zawierają tego utworu [5]. \n\nPodsumowując, „Odą do radości” kończy się wyłącznie **IX Symfonia d-moll op. 125** [1][4][8][9]."}
{"id": "q_125", "question": "W której dziedzinie przyznawana jest nagroda Pritzkera?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nagroda Pritzkera jest przyznawana w dziedzinie architektury. Jest to amerykańska nagroda architektoniczna, która honoruje żyjącego architekta za znaczący wkład w rozwój środowiska człowieka poprzez swoją sztukę, talent, wizjonerstwo oraz konsekwentne zaangażowanie [1]. \n\nLaureaci otrzymują 100 tys. USD, brązowy medal oraz limitowaną edycję rzeźby Henry’ego Moore’a [1]. Ceremonia wręczenia nagrody odbywa się każdego roku w maju w architektonicznie ważnym miejscu na świecie [1]. \n\nW kontekście polskim, Honorowa Nagroda SARP jest często porównywana do Nagrody Pritzkera, ponieważ jest uznawana za najbardziej prestiżową polską nagrodę architektoniczną [2]. \n\nPodobnie, Nagroda Wolfa w dziedzinie sztuki jest przyznawana na przemian w architekturze, co potwierdza, że architektura jest uznawana za odrębną dziedzinę nagradzaną w prestiżowych konkursach [10]."}
{"id": "q_134", "question": "Jak nazywa się cienki pomarszczony papier dekoracyjny, rodzaj bibuły?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_129", "question": "Co oznacza w dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie salto mortale?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie *salto mortale* oznacza „śmiertelny skok” lub „skok śmierci”. Jest to niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem, wykonywany z dużej wysokości [1]. W kontekście sportowym może odnosić się do skoków o wysokim ryzyku, np. w base jumpingu, gdzie częste są wypadki śmiertelne [8]. W muzyce termin *saltus duriusculus* (dosłownie „twardy skok”) wyraża negatywne emocje, takie jak ból czy śmierć [2]."}
{"id": "q_127", "question": "Co znajduje się w godle Izraela?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W godle Izraela znajduje się złoty świecznik menora, który jest symbolem spuścizny żydowskiej i odwołaniem do czasów starożytnych. Menora ma siedem ramion, co symbolizuje wszechświat, a jej światło ma reprezentować oświecenie i rolę Żydów wśród narodów świata. Wybór menory jako głównego elementu herbu ma również symbolizować odrodzenie się narodu żydowskiego i jego powrót do ojczyzny [6]. \n\nHerb Izraela występuje w kilku wersjach kolorystycznych, w tym z menorą w kolorze złotym na niebieskim tle lub w kolorze złotym na białym tle [6]. \n\nMenora jest również godłem organizacji B’nai B’rith, która działa na rzecz ochrony interesów Izraela i utrzymywania kontaktów między Żydami w Diasporze a tymi w Izraelu [10]. \n\nPodsumowując, w godle Izraela znajduje się złoty świecznik menora, który ma głębokie znaczenie historyczne, religijne i symboliczne dla narodu żydowskiego [6][10]."}
{"id": "q_128", "question": "Jak nazywamy głazy przyniesione przez lądolody?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Głazy przyniesione przez lądolody nazywane są **eratykami** lub **głazami narzutowymi**. Są to fragmenty skał litej, które zostały przetransportowane przez lądolód na duże odległości. W dokumentach pojawiają się również określenia takie jak **diabelskie kamienie** (związane z lokalnymi legendami) czy **porwaki lodowcowe** (gdy skały mają plastyczną lub sypką strukturę) [1]. \n\nPrzykłady nazw związanych z konkretnymi głazami to np. **Kamień Królewski**, **Święty Kamień** czy **Trygław**, które odnoszą się do znanych głazów narzutowych o znaczeniu historycznym lub kultowym [5][7][9]. \n\nW kontekście geologicznym eratyki są często zbierane na polach lub eksploatowane z moren kamienistych, np. w okolicach Suwałk [1]."}
{"id": "q_130", "question": "Jak nazywamy wykres funkcji tangens?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wykres funkcji tangens nazywamy tangensoidą. Jest to powierzchnia lub krzywa, która powstaje przez obrót hiperboli wokół osi układu współrzędnych. Wykres ten ma kształt hiperboli rozciągniętej wzdłuż osi OX i ściśniętej wzdłuż osi OY [7]. \n\nPrzykładowo, w [7] znajduje się informacja: \"Wykresy pozwalają też na wyobrażenie sobie (i szybkie odtworzenie w pamięci lub na kartce) wzorów redukcyjnych. (...) Przekształcamy wykres tej funkcji, którą mamy obliczyć: (...) jeśli w argumencie jest formula_11 to przesuwamy wykres o formula_3 w lewo i odbijamy wykres symetrycznie względem osi OY\". W tym kontekście mowa jest o wykresie funkcji tangens, który nazywamy tangensoidą. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że funkcja tangens hiperboliczny jest jedną z funkcji sigmoidalnych, co również wskazuje na jej charakterystyczny kształt, zbliżony do tangensoidy. \n\nPodsumowując, wykres funkcji tangens nazywamy tangensoidą [7][4]."}
{"id": "q_133", "question": "Jakiej narodowości był Ernesto Guevara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Ernesto Guevara był narodowości argentyńskiej. Urodził się w Rosario w Argentynie, a jego rodzina miała pochodzenie hiszpańsko-irlandzkie [1]. W późniejszych latach życia był związany z Kubą, gdzie brał udział w rewolucji kubańskiej i pełnił funkcje rządowe, jednak jego podstawowa narodowość pozostawała argentyńska. \n\nPotwierdza to również fragment, w którym termin \"Che\" w innych krajach Ameryki Łacińskiej oznacza \"człowieka pochodzącego z Argentyny\" [10]. \n\nDodatkowo, w kontekście jego działalności rewolucyjnej, często określano go jako \"latynoamerykańskiego rewolucjonistę\" [1], co podkreśla jego związek z regionem, ale nie zmienia faktu, że pochodził z Argentyny."}
{"id": "q_135", "question": "W którym wieku żyła francuska pisarka George Sand?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Francuska pisarka George Sand żyła w XIX i XX wieku. Urodziła się 1 lipca 1804 roku, a zmarła 8 czerwca 1876 roku [1]. W XX wieku dożyła prawie 101 lat, o czym wspomniano w [7]. \n\nDodatkowo, w [1] podano, że w 1950 roku, w wieku 92 lat, zmarła w nocy po czwartku Bożego Ciała, co potwierdza jej przynależność do XIX i XX wieku. \n\nPodsumowując, George Sand żyła w XIX wieku (1804–1876) oraz na początku XX wieku (do 1950 roku)."}
{"id": "q_132", "question": "Jak nazywał się sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku, który rozpadł się po 1915 roku po przystąpieniu Włoch do Ententy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku, który rozpadł się po 1915 roku, nazywał się **Trójprzymierze** (niem. *Dreibund*, wł. *Triplice alleanza*). Był to tajny układ obronny, który został zawarty 20 maja 1882 w Wiedniu. Trójprzymierze rozpadło się w 1915 roku, gdy Włochy przystąpiły do Ententy i wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom [1]. \n\nTrójprzymierze było rozwinięciem wcześniejszego **Dwuprzymierza** (1879) między Niemcami a Austro-Węgrami, które miało chronić oba państwa przed Rosją. Jednak po 1892 roku, gdy Rosja zawarła sojusz z Francją, Niemcy znalazły się w niekorzystnym położeniu między dwoma wrogimi blokami [1][5]. \n\nPo 1915 roku, gdy Włochy opuściły Trójprzymierze, sojusz Niemiec, Austro-Węgier i Turcji (od 1914) nazywano czasem **Czwórprzymierzem** [4][9]."}
{"id": "q_131", "question": "Jak się nazywają religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, które wykonywane początkowo jedynie podczas nabożeństw kościelnych, zanim usamodzielniły się w latach 30. XX wieku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że religijne pieśni Murzynów amerykańskich, które stanowiły jedno ze źródeł bluesa, to tzw. *negro spirituals* (lub *spirituals*). Były one początkowo wykonywane wyłącznie podczas nabożeństw kościelnych, a ich forma polegała na tym, że lider śpiewał frazę, którą następnie powtarzał chór. Pieśni te, o charakterze religijnym, opierały się na treściach biblijnych, ale z czasem nabrały wymowy społecznej, wyrażając trudne doświadczenia niewolników [2]. \n\nPrzykładem takiej pieśni jest *Go Down Moses*, która powstała w środowisku XIX-wiecznych niewolników i opowiadała o wyjściu Izraelitów z Egiptu, ale została zaktualizowana do sytuacji Afroamerykanów [5]. Inne przykłady to *ring-shout*, *song-sermons* czy *jubilee*, które również wchodziły w skład *spirituals* [4]. \n\nW latach 30. XX wieku *spirituals* zaczęły się usamodzielniać, przenikając do kultury świeckiej, co przyczyniło się do powstania bluesa i innych gatunków muzycznych [3]."}
{"id": "q_138", "question": "Czy Juda Tadeusz był apostołem Jezusa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Juda Tadeusz był apostołem Jezusa. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. Wymieniony jest na listach Dwunastu Apostołów w Łk 6,16 oraz Dz 1,13 jako \"Juda Jakubowy\" [1].  \n2. Ewangelia Jana określa go słowami \"Juda, ale nie Iskariota\" [1], co potwierdza jego przynależność do grona apostołów.  \n3. Tradycja zachodnia utożsamia go z Judą, \"bratem Jakuba\" (por. Jud 1,1), który był synem Kleofasa [1].  \n4. Współcześni bibliści, np. Jerome H. Neyrey, nie kwestionują jego autorstwa Listu Judy, choć sugerują, że mógł on zostać napisany pod pseudonimem [2].  \n5. W tradycji wschodniej Juda Tadeusz jest również uznawany za jednego z siedemdziesięciu dwóch uczniów Chrystusa, choć niektórzy próbują go identyfikować z inną postacią o imieniu Tadeusz [5].  \n\nJednakże w niektórych źródłach (np. w kontekście legendy o Abgarze V) pojawiają się wątpliwości co do autentyczności jego misji w Edessie, co nie podważa samego faktu bycia apostołem [5]."}
{"id": "q_136", "question": "Prawo jazdy kategorii Am uprawnia do kierowania motorowerem, tramwajem czy trolejbusem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem, ale nie tramwajem ani trolejbusem. \n\nTok rozumowania:  \n1. **Kierowanie motorowerem**:  \n   - Prawo jazdy kategorii AM jest wymienione jako dokument uprawniający do kierowania motorowerem, zarówno dla osób poniżej 18. roku życia [2], jak i w przypadku wymiany karty motorowerowej na prawo jazdy [3].  \n   - W [6] również potwierdzono, że do kierowania motorynką (zminiaturyzowanym motorowerem) wymagane jest prawo jazdy kategorii AM.  \n\n2. **Kierowanie tramwajem**:  \n   - Do kierowania tramwajem wymagane jest **pozwolenie na kierowanie tramwajem**, a nie prawo jazdy kategorii AM [5].  \n   - W [10] wskazano, że karta rowerowa (która również uprawnia do kierowania pojazdem zaprzęgowym) nie jest dokumentem wystarczającym do kierowania tramwajem.  \n\n3. **Kierowanie trolejbusem**:  \n   - W dokumentach nie ma informacji o uprawnieniach kategorii AM do kierowania trolejbusem. Trolejbusy są pojazdami komunikacji miejskiej, a ich kierowcy (podobnie jak motorniczowie tramwajów) muszą przejść specjalne szkolenia i uzyskać odpowiednie uprawnienia [8].  \n\nPodsumowując, prawo jazdy kategorii AM uprawnia wyłącznie do kierowania motorowerem, a nie tramwajem ani trolejbusem."}
{"id": "q_142", "question": "Jakiego koloru jest liść klonu na kanadyjskiej fladze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Liść klonu na kanadyjskiej fladze jest koloru czerwonego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] opisano, że flaga Kanady przedstawia \"czerwony liść klonu\" na białym pasie, a kolory biały i czerwony są oficjalnymi barwami Kanady.  \n2. W [4] potwierdzono, że klonowy liść w herbie Kanady jest czerwony, co odnosi się również do flagi, ponieważ oba symbole są ze sobą powiązane.  \n3. W [7] szczegółowo opisano konstrukcję flagi, gdzie \"w środkowej części na białym tle umieszczony jest czerwony, stylizowany liść klonowy\".  \n\nDodatkowo w [2] i [4] podkreślono, że klonowy liść jest symbolem przetrwania i tożsamości Kanady, co potwierdza jego znaczenie również na fladze."}
{"id": "q_139", "question": "Intarsja to sztuka polegająca na wykładaniu na powierzchniach drewnianych wzoru z którego materiału?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Intarsja to technika zdobnicza polegająca na wykładaniu powierzchni przedmiotów drewnianych (np. mebli) wzorami z innych gatunków drewna, często podbarwianych, bejcowanych lub podpalanymi. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu [1]. \n\nWzory te mogą być tworzone z różnych gatunków drewna, w tym egzotycznych, takich jak amarant, heban, palisander czy morwa [4]. W przypadku mebli toruńskich, które osiągnęły wysokie walory artystyczne, stosowano lokalne gatunki drewna, takie jak klon, ale również egzotyczne, aby uzyskać różne odcienie kolorów [4]. \n\nTechnika ta pozwala na tworzenie skomplikowanych wzorów, takich jak ornamenty roślinne, groteski, wazony, ptaki, profile ludzi czy sceny z polowań [3]. W przypadku stalli w kościele, o których mowa w [3], zastosowano trudną technikę intarsji, która pozwalała na uzyskanie efektu pozytywu i negatywu poprzez wycinanie tego samego ornamentu równocześnie w drewnie ciemnym i jasnym. \n\nIntarsja była również wykorzystywana w sztuce ludowej, o czym wspomniano w [8], gdzie wymieniono ją jako jedną z dziedzin zainteresowań badawczych Mariana Pokropka."}
{"id": "q_141", "question": "Gdzie znajduje się siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości znajduje się w Hadze, w Holandii. Trybunał ma swoją siedzibę w Pałacu Pokoju (Vredespaleis), który został wybudowany w latach 1907–1913 i uroczyście otwarty 28 sierpnia 1913 roku [2]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Haga jest siedzibą międzynarodowych instytucji, w tym Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości [3] oraz Międzynarodowego Trybunału Karnego [3]. \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono, że w Holandii mają swoją siedzibę m.in. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, co potwierdza lokalizację Trybunału w Hadze. \n\nPodsumowując, siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości znajduje się w Hadze, w Pałacu Pokoju [2][3][7]."}
{"id": "q_144", "question": "Jak w tenisie i siatkówce nazywa się dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W tenisie i siatkówce dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania nazywa się **„net”**. \n\nW tenisie, jeśli piłka dotknie taśmy siatki, ale wpadnie w karo serwisowe, zostaje wywołana komenda „net”, a podający powtarza serwis. W jednej akcji zawodnik może zaserwować nieograniczoną liczbę netów, ponieważ nie są one uznawane za błędy serwisowe [4]. \n\nW siatkówce piłka może dotknąć górnej części siatki pod warunkiem, że przeleci na stronę przeciwnika (nie ma tzw. „neta”). Bezpośrednie dotknięcie siatki przez piłkę podczas zagrywki jest błędem, chyba że wpływa na grę [8]. \n\nW 2015/2016 przywrócono przepis zabraniający dotykania siatki w jakimkolwiek miejscu, a kontakt zawodnika z siatką jest uznawany za błąd i powoduje stratę punktu [8]. \n\nPodsumowując, w obu dyscyplinach termin „net” odnosi się do sytuacji, gdy piłka dotyka siatki, ale nie jest to uznawane za błąd, o ile spełnione są określone warunki (np. piłka wpadnie w pole serwisowe w tenisie)."}
{"id": "q_140", "question": "Jak nazywa się dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi to hemofilia. Jest to grupa trzech uwarunkowanych genetycznie skaz krwotocznych, których objawy wynikają z niedoborów czynników krzepnięcia: VIII (hemofilia A), IX (hemofilia B) lub XI (hemofilia C) [4]. \n\nHemofilia typu A i B głównie dotyczy mężczyzn, typ C – zarówno kobiet i mężczyzn [4]. Etiologia hemofilii A i B jest związana z mutacjami genów znajdujących się na chromosomie X, dziedziczonymi w sposób recesywny [4]. W przypadku hemofilii A mutacja dotyczy genu odpowiedzialnego za VIII czynnik krzepnięcia krwi, a w hemofilii B – genu IX czynnika krzepnięcia [1]. \n\nObjawy hemofilii obejmują m.in. krwawienia wewnętrzne (np. do stawów, mięśni), zewnętrzne (np. z błony śluzowej jamy ustnej) oraz zagrażające życiu (np. krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego) [1]. Choroba może być również powikłana przez nabycie wirusa HIV podczas transfuzji krwi, jak w przypadku Ryana White’a [3]. \n\nWyróżnia się również inne rzadkie zaburzenia krzepnięcia krwi, takie jak choroba von Willebranda (spowodowana niedoborem czynnika von Willebranda) [9] czy niedobór czynnika XII (autosomalnie recesywny) [6]. Jednak hemofilia jest najbardziej znaną i klasyczną dziedziczną chorobą krwotoczną."}
{"id": "q_143", "question": "Jak nazywa się dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia nazywa się **polisa**. Jest to dokument, w którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia, zgodnie z art. 809 § 1 Kodeksu cywilnego [2]. Polisa powinna zawierać istotne elementy umowy ubezpieczenia, takie jak dane ubezpieczającego i ubezpieczonego, przedmiot ubezpieczenia oraz warunki umowy [2]. Brak polisy nie oznacza automatycznie nieważności umowy ubezpieczenia, ale utrudnia udowodnienie jej istnienia w przypadku sporu [2]. \n\nW kontekście ubezpieczeń komunikacyjnych, w Polsce do 30 września 2018 roku kierowca miał obowiązek posiadania przy sobie dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC (odpowiedzialności cywilnej) podczas jazdy [5]. Od 1 października 2018 roku ten obowiązek został zniesiony, ale nie zwalnia to z konieczności posiadania ważnego ubezpieczenia [5]. \n\nW przypadku ubezpieczeń zdrowotnych, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń jest **karta ubezpieczenia zdrowotnego (KUZ)**, która umożliwia również identyfikację i uwierzytelnienie w systemach informatycznych służby zdrowia [4]. \n\nPodsumowując, podstawowym dokumentem stwierdzającym dokonanie ubezpieczenia jest **polisa**, ale w zależności od rodzaju ubezpieczenia mogą występować również inne dokumenty, takie jak KUZ czy winiety (w przypadku ubezpieczeń drogowych) [9]."}
{"id": "q_145", "question": "Jak brzmi nazwa Banku Centralnego w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa Banku Centralnego w Polsce to Narodowy Bank Polski (NBP). Jest to instytucja pełniąca funkcję banku emisyjnego, banku banków oraz centralnego banku państwa, odpowiedzialna za politykę pieniężną i stabilność cen [1]. NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce [6]. \n\nWcześniejsze instytucje pełniące podobną rolę w historii Polski to m.in. Bank Polski w Królestwie Polskim (1828–1885), Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa (1916–1924) oraz Bank Polski Spółka Akcyjna (1924–1952) [3]. Jednak współcześnie jedynym bankiem centralnym w Polsce jest Narodowy Bank Polski [1][6]. \n\nNBP jest niezależny od wpływów politycznych i działa na podstawie Konstytucji RP oraz ustawy o Narodowym Banku Polskim [1][8]."}
{"id": "q_149", "question": "Do której rzeki wpada Nysa Łużycka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nysa Łużycka jest lewobrzeżnym dopływem Odry [1]. Wpada do niej na 542,4 km jej biegu, na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf [1]. Granica polsko-niemiecka przebiega wzdłuż Nysy Łużyckiej od miejsca jej ujścia do Odry aż do okolic Gryfina [2]. \n\nDodatkowo, w kontekście zanieczyszczenia wód, wspomniano, że na odcinku do ujścia Nysy Łużyckiej wody Odry cechowały się nadmiernym zasoleniem i złą jakością bakteriologiczną [6]. \n\nPodsumowując, Nysa Łużycka wpada do Odry, co jest kluczową informacją w kontekście pytania."}
{"id": "q_148", "question": "Jakim zdrobniałym imieniem męskim określa się poduszkę w sypialni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. W podanych tekstach nie ma informacji o zdrobniałym imieniu męskim, które określałoby poduszkę w sypialni. Wspomniane jest jedynie imię męskie Hilary, które nie ma związku z poduszką [7]. \n\nW kontekście poduszki w sypialni pojawiają się następujące informacje:  \n- Poduszka to miękkie podparcie dla głowy, często wypełnione gąbką, syntetycznymi materiałami lub pierzem, otoczone tkaninową \"wsypą\" [1].  \n- Poduszki są elementem posłania, obok prześcieradeł, kołder i pierzyn [4].  \n- W Japonii popularna jest poduszka-przytulanka (dakimakura) z motywami z anime lub mangi [8].  \n\nNie ma jednak wzmianki o zdrobniałym imieniu męskim, które byłoby używane jako określenie poduszki w sypialni."}
{"id": "q_147", "question": "Grenlandia jest autonomiczną częścią którego państwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Grenlandia jest autonomiczną częścią Danii. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. W 1979 roku duński parlament przyznał Grenlandii autonomię, a w 1953 roku stała się ona integralną częścią Królestwa Danii [1].  \n2. Współcześnie Grenlandia, wraz z Danią i Wyspami Owczymi, tworzy Królestwo Danii, choć konstytucja nie precyzuje w pełni statusu poszczególnych części państwa [8].  \n3. Mimo autonomii, Grenlandia pozostaje terytorium zależnym Danii, a jej mieszkańcy są obywatelami Danii, co daje im m.in. prawo do obywatelstwa UE [7].  \n\nPotwierdza to również fakt, że Grenlandia wybiera 2 deputowanych do duńskiego parlamentu (Folketing) oraz posiada lokalne organy władzy, takie jak Landsting i rząd, które podlegają Danii w kluczowych kwestiach, np. polityce zagranicznej [3]."}
{"id": "q_137", "question": "Któremu procesowi należy poddać ropę naftową, aby otrzymać z niej użyteczne produkty?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Aby otrzymać użyteczne produkty z ropy naftowej, należy poddać ją odpowiednim procesom technologicznym. W zależności od pożądanego efektu, można wyróżnić następujące kluczowe etapy przetwarzania:\n\n1. **Przetwórstwo pierwotne** – obejmuje demineralizację, destylację ropy naftowej oraz próżniową destylację mazutu. W tym procesie skład chemiczny produktu nie ulega zmianie, a celem jest rozdział frakcyjny na różne frakcje, takie jak benzyna, nafta, olej napędowy czy mazut [1]. \n\n2. **Przetwórstwo wtórne** – polega na modyfikacji łańcuchów węglowodorowych w celu uzyskania produktów o lepszych właściwościach. W jego skład wchodzą m.in.:\n   - **kraking** (termiczny, katalityczny lub radiacyjny) – rozbicie długich łańcuchów węglowodorowych na krótsze, co zwiększa liczbę oktanową paliw,\n   - **reforming** – proces katalityczny, który poprawia właściwości benzyny poprzez izomeryzację, odwodornienie i aromatyzację,\n   - **hydrokraking** – połączenie krakingu z uwodornieniem, co pozwala na usunięcie siarki i zwiększenie wydajności paliw,\n   - **hydrooczyszczanie** – usuwanie zanieczyszczeń z frakcji naftowych,\n   - **visbreaking** – głębszy kraking pozostałości próżniowej,\n   - **izomeryzacja** – modyfikacja struktury węglowodorów w celu poprawy właściwości paliw [1].\n\n3. **Dalsze przetwarzanie** – produkty uzyskane w procesach pierwotnych i wtórnych mogą być dalej rafinowane, np. poprzez:\n   - **kraking** – rozbicie ciężkich frakcji na lżejsze składniki,\n   - **reforming** – poprawa jakości benzyny,\n   - **hydrokraking** – uszlachetnianie oleju napędowego,\n   - **hydrorafinację** – usuwanie siarki, azotu i innych zanieczyszczeń [7][8].\n\nW zależności od docelowego produktu, ropa naftowa może być poddawana różnym kombinacjom tych procesów, np.:\n- dla benzyny: destylacja, reforming, hydrokraking,\n- dla oleju napędowego: destylacja, hydrokraking, hydrorafinacja,\n- dla nafty: destylacja, ewentualnie kraking lub reforming [6][7]. \n\nProcesy te są kluczowe dla przemysłu rafineryjnego i petrochemicznego, zapewniając produkcję paliw, olejów, smarów, asfaltów i innych produktów pochodnych [3][9]."}
{"id": "q_150", "question": "Z jakiego miasta pochodzi Adam Małysz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z dostępnych informacji wynika, że Adam Małysz pochodzi z miasta Wisła. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że urodził się 3 grudnia 1977 w Wiśle.  \n2. W [6] potwierdzono, że urodził się i mieszkał przez wiele lat w dzielnicy Wisły – Kopydle, gdzie znajdował się bar „U Bociana”, w którym gromadził się jego fanklub.  \n3. W [5] wymieniono, że w Wiśle znajduje się galeria „Sportowe Trofea Adama Małysza” oraz pomnik z jego podobizną.  \n\nDodatkowo w [2] wspomniano, że Adolf Małysz (duchowny) i Adolf Małyszko (polityk) nie są tą samą osobą, co sugeruje, że pytanie dotyczy Adama Małysza – skoczka narciarskiego."}
{"id": "q_156", "question": "Z kim reprezentacja polski rozgrywała mecz finałowy w piłce nożnej na olimpiadzie w Monachium?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w finale Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972 w Monachium reprezentacja Polski w piłce nożnej zmierzyła się z drużyną Węgier. Mecz zakończył się zwycięstwem Polski 2:1, co zapewniło jej złoty medal [1]. \n\nWynik meczu i informacja o finale znajdują się w [1], gdzie podano również, że w finale zawodów reprezentacja Polski pokonała drużynę Węgier 2:1. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że na tym stadionie piłkarska reprezentacja Polski odnosiła największe sukcesy, w tym złoty medal na igrzyskach olimpijskich 1972. \n\nNie ma innych informacji o finale w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_153", "question": "Jaki kryptonim nosił projekt stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kryptonimem projektu stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej był „Projekt Manhattan” [1][2][3][5]. Nazwa ta pojawia się w kontekście tajnego laboratorium w Nowym Meksyku, gdzie prowadzono prace nad bombą, oraz w opisach działań generała Leslie Grovesa, który zarządzał projektem [1][3]. Kryptonim ten był używany również w kontekście testu Trinity, który był kulminacyjnym momentem programu [4]. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że kryptonimy takie jak „Projekt Manhattan” były stosowane w celu ukrycia prawdziwego znaczenia działań przed osobami postronnymi, co potwierdza jego rolę jako nazwy kodowej. \n\nW [3] i [5] również wspomniano, że projekt był kluczowym elementem amerykańskich wysiłków wojennych, co dodatkowo potwierdza znaczenie tego kryptonimu."}
{"id": "q_146", "question": "Jak nazywa się duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu, szpitalu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu lub szpitalu nazywany jest w zależności od wyznania i kontekstu historycznego. Poniżej przedstawiono nazewnictwo na podstawie analizy dokumentów:\n\n1. **Wojsko**:\n   - W Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim duchowny pełniący funkcje duszpasterskie w wojsku nazywany jest **kapelanem** (np. kapelan wojskowy, kapelan szpitalny, kapelan więzienny) [1]. W II RP kapelani wojskowi mieli tytuły odpowiadające rangom wojskowym (np. kapitan, major) [1].\n   - W Wojsku Polskim II RP kapelani prawosławni nazywani byli **kapelanami wojskowymi** lub **kapelanami pomocniczymi** [2].\n   - W Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce duchowni nazywani byli **pastorami** (choć zwrot ten częściowo zanikł na rzecz „księdza”) [5].\n\n2. **Więzienie**:\n   - W Kościele katolickim duchowny pełniący posługę duszpasterską w więzieniu nazywany jest **kapelanem więziennym** [10].\n   - W II RP kapelani prawosławni w więzieniach podlegali wojskowemu protoprezbiterowi [7].\n\n3. **Szpital**:\n   - W Kościele rzymskokatolickim duchowny w szpitalu to **kapelan szpitalny** [1].\n   - W II RP kapelani prawosławni w szpitalach podlegali proboszczom (dziekanom) okręgów korpusów [7].\n\nPodsumowując, nazewnictwo zależy od wyznania i kontekstu instytucjonalnego, ale najczęściej używanymi terminami są **kapelan** (dla katolików, prawosławnych i innych wyznań) oraz **pastor** (dla duchownych ewangelickich)."}
{"id": "q_151", "question": "Które fale mogą rozchodzić się w próżni: dźwiękowe czy radiowe?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w próżni mogą rozchodzić się tylko fale radiowe, ponieważ fale dźwiękowe wymagają ośrodka materialnego do propagacji.  \n\n**Argumenty:**  \n1. Fale radiowe (elektromagnetyczne) mogą rozchodzić się w próżni, co potwierdzają równania Maxwella i ich rozwiązania dla fali płaskiej [7]. Prędkość światła (które jest szczególnym przypadkiem fali elektromagnetycznej) w próżni jest stała i wynosi około 3·108 m/s [7][8].  \n2. Fale dźwiękowe (akustyczne) są falami mechanicznymi i wymagają ośrodka sprężystego (np. powietrza, wody, ciał stałych) do rozchodzenia się. W próżni nie ma cząsteczek, które mogłyby przenosić drgania, dlatego fale dźwiękowe nie mogą się w niej propagować [2][5].  \n3. W [7] i [8] wyraźnie wskazano, że fale elektromagnetyczne (w tym radiowe) nie potrzebują ośrodka materialnego do rozchodzenia się, podczas gdy fale dźwiękowe są ściśle związane z właściwościami ośrodka (np. gęstością, temperaturą) [2][5].  \n\n**Podsumowanie:** Fale radiowe (elektromagnetyczne) mogą rozchodzić się w próżni, podczas gdy fale dźwiękowe wymagają ośrodka materialnego do propagacji."}
{"id": "q_155", "question": "Z którego języka pochodzi jednostka powierzchni „morga”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Język niemiecki jest źródłem pochodzenia jednostki powierzchni „morga”. W tekście wskazano, że niemieckie słowo „Morgen” (ranek) zostało przetłumaczone w staropolszczyźnie jako „jutrzyna”, co dało początek tej miarze [1]. Dodatkowo podkreślono, że w języku niemieckim używano również określeń takich jak „Lahn” czy „Hube” w kontekście jednostek podziału pól [3]. \n\nPrzykładowo, w [1] wyjaśniono:  \n*\"Morg al. Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać. W staropolskim języku tłumaczono niemiecki morgen przez wyraz jutrzyna, który nie utrzymał się w użyciu.\"*  \n\nPodobnie w [3] zaznaczono, że polski „łan” i czeski „lán” wywodzą się od staro-wysoko-niemieckiego słowa „Lehen”, co potwierdza wpływ języka niemieckiego na terminologię rolniczą w Europie Środkowej."}
{"id": "q_158", "question": "Jak nazywa się podróżnik, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Podróżnikiem, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, był Vasco da Gama. Jego wyprawa, zorganizowana przez Portugalię, wyruszyła w 1497 roku i dotarła do Indii w 1498 roku, opływając Afrykę od południa [1]. Da Gama był portugalskim odkrywcą, który otrzymał staranne wykształcenie w Lizbonie i wcześniej dowodził obroną kolonii portugalskiej na wybrzeżu Gwinei [1]. Jego podróż miała na celu znalezienie alternatywnej drogi handlowej do Indii, co umożliwiło Europejczykom handel z Azją Południową [1]."}
{"id": "q_157", "question": "Jakim zwierzęciem był Behemot z powieści Mistrz i Małgorzata?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Behemot w powieści *Mistrz i Małgorzata* Michaiła Bułhakowa był kotem o nadprzyrodzonych zdolnościach, który potrafił przybierać postać człowieka. Jego pierwotna inspiracja sięgała tradycji demonologicznych, gdzie imię to pochodziło z Biblii i było związane z potężnym stworzeniem opisywanym jako hipopotam lub słoń [1]. W powieści Bułhakow przedstawił go jako ogromnego, czarnego kota, nawiązując do tradycyjnych skojarzeń czarnych kotów z siłami nieczystymi [7]. Jednocześnie Behemot łączył w sobie cechy kota i człowieka, co było częstym motywem w folklorze i literaturze ludowej [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w kontekście biblijnym Behemot był symbolem potężnego zwierzęcia, często interpretowanego jako hipopotam, podczas gdy w powieści Bułhakowa stał się postacią bardziej złożoną – zabawną, ale i mroczną, łączącą w sobie elementy demoniczne i ludzkie [7][9]."}
{"id": "q_154", "question": "W którym roku reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3 miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii pod kierownictwem Antoniego Piechniczka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3. miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii w **1982 roku** pod kierownictwem Antoniego Piechniczka. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że w 1982 roku drużyna prowadzona przez Piechniczka zajęła 3. miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii.  \n- W [3] podano, że w okresie od 5 stycznia 1981 do czerwca 1986 roku Piechniczek był selekcjonerem reprezentacji, która dwukrotnie awansowała na mistrzostwa świata (w tym w 1982 roku).  \n- W [4] wymieniono rekordy i osiągnięcia drużyny Piechniczka, w tym 3. miejsce na mundialu w Hiszpanii.  \n- W [7] opisano przebieg eliminacji i turnieju, podkreślając, że w 1982 roku Polacy zajęli 3. miejsce po zwycięstwie nad Francją w meczu o brązowy medal.  \n- W [9] potwierdzono, że Władysław Żmuda, jeden z kluczowych zawodników, uczestniczył w tych mistrzostwach w drużynie Piechniczka.  \n\nWszystkie źródła są spójne co do tego, że sukces ten miał miejsce w 1982 roku."}
{"id": "q_152", "question": "Jak nazywa się dziennikarz, publicysta, założyciel i redaktor „Życia i Nowoczesności”, prezes SDP?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dziennikarzem, publicystą, założycielem i redaktorem „Życia i Nowoczesności” oraz prezesem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP) był Stefan Bratkowski.  \n\n**Kluczowe informacje:**  \n1. W [1] i [3] wymieniono go jako pierwszego kierownika dodatku „Życia Warszawy” – „Życie i Nowoczesność”, który propagował nowoczesne myślenie o gospodarce i demokracji.  \n2. W [4] i [10] wskazano, że był honorowym prezesem SDP oraz założycielem Wyższej Szkoły Dziennikarskiej im. Melchiora Wańkowicza.  \n3. W [9] wymieniono go jako prezesa SDP w latach 1989–1990, a później honorowego prezesa.  \n4. W [4] podano, że w 1997 r. został członkiem Rady Programowej Centrum Monitoringu Wolności Prasy SDP.  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- W [3] i [10] wspomniano, że był założycielem Fundacji Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej.  \n- W [1] i [3] opisano represje, jakie go spotkały w PRL – usunięto go z redakcji, a niektórzy dziennikarze otrzymali „wilcze bilety”.  \n\nStefan Bratkowski był więc kluczową postacią zarówno dla „Życia i Nowoczesności”, jak i dla SDP, a także dla rozwoju dziennikarstwa w Polsce."}
{"id": "q_160", "question": "Jak nazywamy zbiór zasad używania znaków przestankowych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zbiór zasad używania znaków przestankowych nazywany jest **interpunkcją** (łac. *interpunctio* – wstawianie punktów w tekst). Interpunkcja to system znaków przestankowych, które pełnią funkcję graficznego odpowiednika intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego w tekście pisanym [1]. Zapewnia ona jednoznaczność tekstu, ułatwia jego interpretację oraz odzwierciedla zależności składniowe między wyrazami lub wypowiedzeniami [1]. W języku polskim stosuje się 10 podstawowych znaków interpunkcyjnych, takich jak kropka, przecinek, średnik, dwukropek, myślnik, wielokropek, nawiasy czy cudzysłowy [2]."}
{"id": "q_159", "question": "W którą szczególną noc raz w roku zakwita paproć?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, paproć (mityczny kwiat paproci) zakwita raz w roku w noc przesilenia letniego, która przypada około 21-22 czerwca. W różnych kulturach słowiańskich i bałtyckich noc ta jest związana z obchodami święta Kupały lub Līgo (na Łotwie). \n\nW [1] i [2] podano, że kwiat paproci kwitnie w \"najkrótszą noc w roku\", która jest obchodzona jako Noc Kupały lub Noc Świętojańska. W [4] potwierdzono, że na Łotwie święto Līgo (obchodzone z 23 na 24 czerwca) jest odpowiednikiem Nocy Kupalnej, z podobną symboliką i obrzędowością. \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że motyw kwiatu paproci pojawia się w kulturze popularnej, np. w baśniach Braci Grimm, co sugeruje, że tradycja ta jest głęboko zakorzeniona w folklorze słowiańskim i bałtyckim."}
{"id": "q_164", "question": "Kto grał z gospodarzami w meczu finałowym w mistrzostwach świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W meczu finałowym Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w Argentynie w 1978 roku gospodarze, reprezentacja Argentyny, zmierzyli się z Holandią. Spotkanie odbyło się 25 czerwca 1978 roku na stadionie Monumental w Buenos Aires i zakończyło się zwycięstwem Argentyny po dogrywce 3:1 (w regulaminowym czasie gry było 1:1). Królem strzelców turnieju został Mario Kempes z Argentyny, który zdobył 6 bramek [1]. \n\nHolandia, mimo braku swojej największej gwiazdy – Johanna Cruyffa, ponownie okazała się silnym przeciwnikiem, jednak podobnie jak w 1974 roku, przegrała z gospodarzami turnieju [3]. \n\nSędzią meczu finałowego był Sergio Gonella z Włoch [2]."}
{"id": "q_163", "question": "Jak nazywał się program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego nosił tytuł *Sonda*. Był to popularnonaukowy program telewizyjny emitowany na antenie TVP1 od 8 września 1977 do 29 września 1989 roku. Prowadzący, wraz z Markiem Siudymem i Tomaszem Pyciem, współtworzyli program, który cieszył się ogromną popularnością – w szczytowym momencie oglądało go 6 milionów widzów [1][2][3]. Program został przerwany 29 września 1989 roku z powodu tragicznej śmierci obu prowadzących w wypadku samochodowym pod Raciborzem [1][2][3]. \n\nWarto dodać, że *Sonda* zastąpiła na antenie TVP program *Eureka*, a jej autorką pomysłu była Zofia Żukowska [3]."}
{"id": "q_166", "question": "Enrico Caruso był słynnym basem czy tenorem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Enrico Caruso był tenorem. Początkowo klasyfikowano go jako tenora lirycznego, ale później, po przejściowej niedyspozycji w latach 1908–1909, jego głos nabrał ciemniejszej, barytonowej barwy, co skłoniło go do rezygnacji z repertuaru lirycznego [2]. Był nazywany „królem tenorów” w pierwszym 20-leciu XX wieku [1]. \n\nW [1] i [2] znajdują się szczegółowe informacje na temat jego kariery i głosu, potwierdzające, że był tenorem. W [2] wymieniono również, że w swoim repertuarze miał około 70 partii operowych, co dodatkowo potwierdza jego tenorową specjalizację. \n\nPodsumowując, Caruso był tenorem, a nie basem."}
{"id": "q_162", "question": "Czubatka to polska rasa kur czy kaczek?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Czubatka to zarówno polska rasa kur, jak i gatunek ptaka z rodziny sikor. \n\n1. **Czubatka polska** – to rasa kury czubatej, której krajem pochodzenia jest Polska. Pierwsze wzmianki o tej rasie pochodzą z XVI wieku, kiedy to wędrowne ludy Mongolii przybyły do Polski, a później czubatka polska powędrowała dalej na zachód, dając początek takim rasom jak brabanty, altsteirer czy appenzelerskie [2]. W Polsce czubatka polska była hodowana na wsiach i dworkach, a obecnie jest rzadko spotykana, głównie wśród ekologów i pasjonatów ochrony przyrody [1]. \n\n2. **Czubatka europejska (sikora czubata)** – to gatunek ptaka z rodziny sikor, zamieszkujący większość kontynentu europejskiego, w tym Polskę. W Polsce występują dwa podgatunki czubatki: \"L. cristatus mitratus\" (zachód) i \"L. cristatus cristatus\" (wschód) [6]. \n\nPodsumowując, czubatka może odnosić się zarówno do polskiej rasy kur, jak i do gatunku ptaka z rodziny sikor."}
{"id": "q_167", "question": "Na którym kontynencie leży Nizina La Platy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nizina La Platy leży w Ameryce Południowej. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Nizina La Platy jest częścią Ameryki Południowej, a dokładniej doliną rzeki Parany z ujściem w zatoce La Plata.  \n2. W [2] wymieniono Nizinę La Platy jako jeden z głównych regionów Ameryki Południowej, obok Nizin Amazonki i Orinoko.  \n3. W [4] potwierdzono, że Nizina La Platy jest częścią Argentyny, która z kolei jest krajem Ameryki Południowej.  \n4. W [6] i [7] ponownie podkreślono, że Nizina La Platy znajduje się w Argentynie, która należy do kontynentu południowoamerykańskiego.  \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: Nizina La Platy leży w Ameryce Południowej."}
{"id": "q_161", "question": "Które państwo szczyciło się flotą wojenną zwaną Wielką Armadą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że termin „Wielka Armada” był używany w odniesieniu do flot wojennych kilku państw.  \n\n1. **Hiszpania** – w 1588 roku Filip II wysłał flotę liczącą 130 okrętów, nazywaną „Wielką Armadą” lub „Niezwyciężoną Armadą”, w celu inwazji na Anglię. Armada ta została pokonana, a klęska ta stała się symbolem upadku hiszpańskiej potęgi morskiej [2][6][7][10].  \n\n2. **Francja** – w czasach Napoleona I termin „Wielka Armia” (fr. *Grande Armée*) był używany do określenia głównych armii francuskich i sojuszniczych, choć w kontekście marynarki wojennej nie pojawia się bezpośrednie nawiązanie do „Wielkiej Armady” [1][8].  \n\n3. **Anglia** – w historiografii angielskiej termin „Wielka Armia Pogan” (stang. *mycel hæþen here*) odnosi się do armii wikingów, która najechała Wyspy Brytyjskie w 865 roku, ale nie ma to związku z flotą wojenną [4].  \n\nPodsumowując, najbardziej znanym i historycznie utrwalonym użyciem terminu „Wielka Armada” jest hiszpańska flota z 1588 roku [2][6][7][10]. W przypadku Francji i Anglii termin ten dotyczył innych formacji wojskowych."}
{"id": "q_165", "question": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem którego pierwiastka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem wodoru (o liczbie atomowej Z = 1). Występuje naturalnie w śladowych ilościach na Ziemi, głównie jako produkt reakcji jądrowych lub w wyniku oddziaływania promieniowania kosmicznego z gazami atmosferycznymi [1][3]. Tryt (oznaczany symbolem 3H lub T) jest niestabilny i ulega rozpadowi β− z okresem połowicznego zaniku wynoszącym 12,33 lat, przekształcając się w jądro helu-3 (3He) [3][4]. \n\nWłasności trytu są szczegółowo opisane w podanych fragmentach:\n- \"Tryt (radiowodór) – nietrwały izotop wodoru, którego jądro (tryton) składa się z jednego protonu i dwóch neutronów\" [3].\n- \"Tryt (3H) jest radioaktywnym izotopem wodoru, który rozpada się poprzez rozpad beta minus z okresem połowicznego zaniku 12,32 lat\" [1].\n- \"Jest nietrwałe i ulega rozpadowi β− z okresem połowicznego zaniku 12,3 lat, przechodząc w jądro helu 3He\" [2].\n- \"Tryt (3H), które jest złożone z dwóch neutronów i jednego protonu [NPN] jest fermionem\" [8]."}
{"id": "q_168", "question": "Z okazji jakiego wydarzenia Józef Verdi skomponował operę „Aida”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Operę „Aida” Giuseppe Verdi skomponował na zamówienie Ismaila Paszy, kedywa Egiptu, z okazji otwarcia Kanału Sueskiego oraz Opery w Kairze. Pierwsze wykonanie opery miało miejsce 24 grudnia 1871 roku w Kairze, a jej premiera we Włoszech odbyła się 8 lutego 1872 roku w mediolańskiej La Scali [1][3]. \n\nDodatkowo, w 1913 roku, z okazji setnej rocznicy urodzin Verdiego, „Aida” została wystawiona w amfiteatrze w Weronie, co stało się tradycją i przyciągnęło tysiące widzów [4][6]. \n\nWarto również wspomnieć, że Verdi otrzymał od kedywa Egiptu honorarium w wysokości 150 tys. franków francuskich w złocie oraz swobodę w doborze wykonawców, co było istotnym czynnikiem motywującym do stworzenia tego dzieła [1]."}
{"id": "q_171", "question": "Jak odczytać rzymską liczbę zapisaną jako CCC?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzymska liczba zapisana jako **CCC** to **300**. W systemie rzymskim wielokrotność setek oznaczano przez powtarzanie litery **C** – **CCC** odpowiada liczbie **300** [1]. Podobnie, **DCCC** oznacza **700**, **MCCC** – **2000**, a **MMCCC** – **3000** [1]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych przypadkach, np. w ciesielskich znakach montażowych, stosowano modyfikacje tego systemu, np. **CC** zamiast **CCC** [4]. Jednak w standardowym zapisie rzymskim **CCC** zawsze oznacza **300**."}
{"id": "q_170", "question": "W której konkurencji wielokrotnym rekordzistą był Waldemar Baszanowski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Waldemar Baszanowski był wielokrotnym rekordzistą świata w podnoszeniu ciężarów. W trakcie swojej kariery ustanowił 24 rekordy świata oraz 61 rekordów Polski [1]. Jego największe sukcesy obejmują m.in. złote medale olimpijskie w Tokio (1964) i Meksyku (1968), a także liczne tytuły mistrza świata i Europy [1]. \n\nDodatkowo, w 1964 roku na igrzyskach olimpijskich w Tokio ustanowił nowy rekord olimpijski w trójboju, uzyskując 432,5 kg, co było wynikiem lepszym o 25 kg od poprzedniego rekordu [1]. \n\nW 1969 roku, mimo tragicznego wypadku, w którym zginęła jego żona, obronił tytuły mistrza świata i Europy, ustanawiając przy okazji cztery nowe rekordy świata [2]. \n\nPodsumowując, Baszanowski był rekordzistą głównie w konkurencjach związanych z podnoszeniem ciężarów, takich jak trójbój, w którym wielokrotnie bił rekordy świata i Polski [1][2]."}
{"id": "q_173", "question": "Na jakim instrumencie grała prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów grała na wiolonczeli. \n\nW [1] wskazano, że postać z utworu *Prześliczna wiolonczelistka* (skomponowanego przez Andrzeja Zielińskiego do słów Wojciecha Młynarskiego) była inspirowana wiolonczelistką zespołu Anawa – Anną Wójtowicz. W teledysku do piosenki rolę tę zagrała Ewa Szykulska. \n\nDodatkowo w [4] potwierdzono, że Anna Wójtowicz (która była pierwowzorem bohaterki utworu) była wiolonczelistką w zespole Anawa. \n\nW [1] i [4] nie ma informacji o innych instrumentach, na których mogła grać prześliczna instrumentalistka."}
{"id": "q_169", "question": "Jak nazywa się pracownia rzeźbiarza, malarza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pracownia rzeźbiarza lub malarza może być określana różnymi terminami, w zależności od kontekstu i profesji artysty. W dokumentach pojawiają się następujące nazwy:  \n\n1. **Atelier** – pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, w którym pracują artyści, np. malarze, fotografowie czy rzeźbiarze. Termin pochodzi z języka francuskiego i jest używany w kontekście profesjonalnych przestrzeni twórczych [1].  \n2. **Pracownia** – ogólne określenie miejsca pracy artysty, np. pracownia malarza, rzeźbiarza czy fotografa [3][5][8].  \n3. **Studio** – w kontekście fotograficznym, ale może też odnosić się do przestrzeni artystycznej, np. studio filmowe [1].  \n\nDodatkowo, w przypadku malarzy, termin **pracownia** często pojawia się w kontekście miejsca, gdzie artysta tworzy swoje dzieła, np. w [3] i [8] opisano pracownie jako przestrzenie twórczych poszukiwań.  \n\nW przypadku rzeźbiarzy, podobnie jak malarzy, używa się terminu **pracownia**, np. w [9] wspomniano, że Kazimierz Kalkowski pracował w pracowni malarskiej.  \n\nPodsumowując, najczęściej używane terminy to **atelier**, **pracownia** i **studio**, w zależności od kontekstu i profesji artysty."}
{"id": "q_174", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Siedmiu samurajów”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem filmu *Siedmiu samurajów* jest Akira Kurosawa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że film powstał w 1954 roku w reżyserii Akiry Kurosawy, a jedną z głównych ról zagrał Toshirō Mifune.  \n2. W [2] wymieniono Kurosawę jako jednego z najważniejszych japońskich reżyserów, który zdobył liczne nagrody, w tym Srebrnego Lwa na 15. MFF w Wenecji za *Siedmiu samurajów*.  \n3. W [4] potwierdzono, że Kurosawa jest twórcą tego filmu, który stał się kamieniem milowym kina samurajskiego.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że w 1954 roku Kurosawa zdobył drugą nagrodę w Wenecji właśnie za *Siedmiu samurajów*."}
{"id": "q_172", "question": "Kogo Latynosi pogardliwie nazywają gringo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Latynosi pogardliwie nazywają gringo przede wszystkim osoby pochodzące ze Stanów Zjednoczonych lub Anglii. Określenie to pierwotnie odnosiło się do cudzoziemców i osób niemówiących po hiszpańsku, ale z czasem nabrało pejoratywnego wydźwięku, szczególnie w kontekście historycznym, np. podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej, gdy żołnierze amerykańscy byli postrzegani jako nienawistni i zaborczy [2]. Współcześnie termin ten może również odnosić się do osób o urodzie charakterystycznej dla krajów północy lub być używany potocznie w stosunku do turystów w Ameryce Południowej [1]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, jak słowo \"gringo\" stało się synonimem nienawistnych Anglosasów po wycofaniu się wojsk amerykańskich z Meksyku, a w [3] i [4] wymieniono piłkarzy o pseudonimie \"El Gringo\" lub \"Gringo\", co sugeruje, że termin ten był używany w kontekście osób z północy, choć w tym przypadku niekoniecznie w pejoratywnym znaczeniu. \n\nPodsumowując, gringo to przede wszystkim pogardliwe określenie Amerykanów lub Anglików, choć jego pierwotne znaczenie było neutralne [1][2]."}
{"id": "q_176", "question": "Z flotą którego kraju Polacy walczyli w bitwie pod Oliwą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W bitwie pod Oliwą, która miała miejsce 28 listopada 1627 roku, Polacy walczyli ze Szwedami. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] opisano, że była to bitwa morska pomiędzy flotą polską a eskadrą okrętów szwedzkich.  \n2. W [2] potwierdzono, że w 1627 roku okręty polskie stoczyły bitwę pod Oliwą w ramach wojny ze Szwedami.  \n3. W [6] wskazano, że podczas wojny polsko-szwedzkiej port w Gdańsku blokowała silna eskadra szwedzkiej floty wojennej, a bitwa pod Oliwą była jednym z kluczowych starć.  \n4. W [7] podkreślono, że zwycięska bitwa została rozpropagowana w Europie jako pokonanie floty szwedzkiej.  \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: Polacy walczyli ze Szwedami."}
{"id": "q_183", "question": "Przychylny stosunek do którego kraju ma germanofil?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_177", "question": "Który starożytny lekarz żył wcześniej: Galen czy Hipokrates?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Hipokrates żył wcześniej niż Galen. Hipokrates urodził się ok. 460 p.n.e., a zmarł ok. 377/375 p.n.e., podczas gdy Galen żył w latach 129/ok. 130 – ok. 200/ok. 216 [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć w następujących fragmentach:\n1. Hipokrates jest określany jako „lekarz grecki, jeden z prekursorów współczesnej medycyny, obdarzony przydomkiem «ojca medycyny»” [2], co sugeruje jego wcześniejsze znaczenie w historii medycyny.\n2. W [4] wspomniano, że Hipokrates żył w V w. p.n.e., podczas gdy Galen działał w czasach rzymskich (II wiek n.e.).\n3. W [8] podkreślono, że teoria humoralna, którą rozwijał Galen, była wcześniej propagowana przez szkołę w Kos, do której należał Hipokrates, co potwierdza chronologię ich działalności. \n\nZatem Hipokrates żył wcześniej niż Galen, a różnica w czasie ich życia wynosi ok. 100–150 lat."}
{"id": "q_178", "question": "Jak nazywamy szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej, nazywamy **łańcuchem pokarmowym** lub **łańcuchem troficznym**. Łańcuchy te tworzą sieć zależności pokarmowych w ekosystemach, umożliwiając zachodzenie cykli biogeochemicznych [1].  \n\nPrzykładowy łańcuch pokarmowy może wyglądać następująco: rośliny (producent) → owady (konsument I rzędu) → ptaki (konsument II rzędu) [1]. W skład typowego łańcucha wchodzą poziomy troficzne: producenci (rośliny), konsumenci (zwierzęta) oraz reducenci (destruenci) [1].  \n\nŁańcuchy pokarmowe są kluczowym elementem ekologii, ponieważ pokazują, jak energia przepływa przez ekosystemy, a organizmy są ze sobą powiązane poprzez procesy życiowe [1]."}
{"id": "q_179", "question": "Jak nazywał się kolega żaby Moniki, bohater popularnego w latach 90. programu „Ciuchcia”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kolegą żaby Moniki w programie „Ciuchcia” był Kulfon. Kulfon i żaba Monika byli głównymi bohaterami programu, a ich przygody były często przedstawiane w formie piosenek i krótkich historyjek. Kulfon był kukiełką o długim czerwonym nosie, a jego głos podkładał Mirosław Wieprzewski [2].  \n\nW [1] wymieniono również, że program „Ciuchcia” zawierał stałe punkty, takie jak piosenka „Kulfon, co z ciebie wyrośnie?”, która stała się jednym z jego symboli. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Kulfon i Monika występowali razem w „Ciuchci” w latach 1992–2000.  \n\nPodsumowując, odpowiedź brzmi: Kulfon."}
{"id": "q_181", "question": "Imię którego reżysera, a zarazem wieloletniego dyrektora nosi Teatr Powszechny w Warszawie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Teatr Powszechny w Warszawie nosi imię Zygmunta Hübnera. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [5] wskazano, że Hübner był dyrektorem Teatru Powszechnego w latach 1977–1989, a po jego śmierci teatr otrzymał jego imię.  \n2. W [7] i [9] potwierdzono, że Hübner był patronem teatru, a w [9] dodatkowo podkreślono jego zasługi dla instytucji.  \n3. W [2] wymieniono, że teatr powstał w 1944 roku, ale dopiero w późniejszych latach (w tym za kadencji Hübnera) zyskał znaczenie artystyczne.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że Hübner wcześniej kierował Starym Teatrem w Krakowie, co podkreśla jego wpływ na polską scenę teatralną."}
{"id": "q_175", "question": "Odznaczenie wojskowe Krzyż Walecznych zostało ustanowione w Polsce przed czy po II wojnie światowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odpowiedź: Odznaczenie wojskowe Krzyż Walecznych zostało ustanowione w Polsce przed II wojną światową. \n\n**Uzasadnienie:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Krzyż Walecznych został ustanowiony rozporządzeniem Rady Obrony Państwa z dnia 11 sierpnia 1920 roku, czyli w okresie międzywojennym: *\"Krzyż Walecznych (KW) – polskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1920 roku\"*.  \n2. W [2] potwierdzono, że odznaczenie to funkcjonowało już w okresie przedwojennym, a w 1944 roku jedynie przywrócono je w Polsce Ludowej: *\"W dniu 22 grudnia 1944 roku dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego przyjęto Krzyż Walecznych jako odznaczenie wojenne w Polsce Ludowej\"*.  \n3. W [3] i [4] również wspomniano o nadawaniu Krzyża Walecznych w okresie przedwojennym (1918–1921), co potwierdza jego wcześniejszą genezę.  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- W [5] i [7] opisano, że w czasie II wojny światowej (1939–1945) odznaczenie to było nadawane przez Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie i Armię Krajową, co świadczy o jego ciągłości.  \n- W [8] podano, że ostatnie nadania Krzyża Walecznych przed wojną miały miejsce w 1923 roku, co potwierdza jego przedwojenną historię.  \n\nZatem Krzyż Walecznych został ustanowiony w 1920 roku, a jego reaktywacja w 1944 roku nie zmienia faktu, że jest to odznaczenie o przedwojennych korzeniach."}
{"id": "q_187", "question": "Z którego państwa przybył do Polski Zakon Ojców Paulinów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zakon Ojców Paulinów przybył do Polski z Węgier. Pierwsza grupa zakonników została sprowadzona przez Władysława Opolczyka w latach 1367–1372 [1]. Potwierdza to również fragment: \"Paulini zostali sprowadzeni do Polski przez Władysława Opolczyka z Węgier w latach 1367–1372\" [1]. \n\nDodatkowo, w [2] znajduje się informacja, że paulini przybyli z macierzystego klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą na Węgrzech, co również wskazuje na węgierskie korzenie zakonu w Polsce. \n\nPodsumowując, główne źródła potwierdzające węgierskie pochodzenie paulinów w Polsce to [1] i [2]."}
{"id": "q_182", "question": "Jaka jest częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce wynosi **50 Hz**. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] podano, że napięcie sieciowe w Polsce ma częstotliwość **50 Hz** (obok wartości napięcia 230 V).  \n- W [3] potwierdzono, że w Europie (w tym w Polsce) stosuje się prąd przemienny o częstotliwości **50 Hz**.  \n- W [4] wskazano, że w większości linii energetycznych wysokiego napięcia w Polsce płynie prąd przemienny o częstotliwości **50 Hz**.  \n- W [9] podkreślono, że nominalna częstotliwość napięcia w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE) wynosi **50 Hz**, co jest wskaźnikiem równowagi między produkcją a zużyciem energii.  \n\nDodatkowo w [5] wymieniono Polskę wśród krajów europejskich, gdzie częstotliwość napięcia wynosi **50 Hz**, obok Niemiec, Austrii i Szwajcarii (choć te ostatnie stosują również 16,7 Hz dla potrzeb trakcyjnych)."}
{"id": "q_186", "question": "Z kim, pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło wojsko polskie w bitwie pod Raszynem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W bitwie pod Raszynem, stoczonej 19 kwietnia 1809 roku, wojsko polskie, dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło z korpusem wojsk austriackich pod dowództwem arcyksięcia Ferdynanda Karola d'Este [1]. Wspierane było przez sojusznicze oddziały Królestwa Saksonii [2]. \n\nBitwa zakończyła się taktycznym nierozstrzygnięciem, ale strategicznie była sukcesem Polaków, ponieważ zapoczątkowała kampanię, która przyniosła Księstwu Warszawskiemu znaczne powiększenie terytorium i wzmocnienie sił zbrojnych [1]. \n\nW późniejszej fazie wojny przeciwko Austriakom walczyły już wyłącznie wojska polskie, bez wsparcia saskiego [2]."}
{"id": "q_180", "question": "Błękitne hełmy to popularna nazwa sił pokojowych UE, NATO czy ONZ?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że określenie „błękitne hełmy” odnosi się do sił pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). W dokumentach wielokrotnie wspomina się o „błękitnych hełmach” w kontekście operacji pokojowych ONZ, np. w [1], [2], [4], [6], [7], [8] i [10].  \n\nW [1] i [2] opisano, że siły pokojowe ONZ (zwane również „niebieskimi beretami” lub „niebieskimi hełmami”) to część sił zbrojnych państw oddanych do dyspozycji ONZ, które mają za zadanie utrzymanie lub przywrócenie pokoju. W [6] sekretarz generalny ONZ podkreśla, że „błękitne hełmy” są symbolem nadziei dla milionów ludzi żyjących na terenach spustoszonych wojną.  \n\nW [7] i [8] wymieniono konkretne misje ONZ, w których uczestniczyła Polska, np. w Bośni i Hercegowinie, Iraku czy Libanie, gdzie używano terminu „błękitne hełmy”.  \n\nW [10] opisano, jak słabe były możliwości oddziałów ONZ w Bośni, co potwierdza, że „błękitne hełmy” odnoszą się do sił pokojowych ONZ, a nie innych organizacji.  \n\nNie znaleziono informacji sugerujących, że termin ten jest używany w kontekście sił pokojowych UE lub NATO."}
{"id": "q_185", "question": "Mydło działa lepiej w wodzie twardej czy w miękkiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że mydło działa lepiej w wodzie miękkiej niż w twardej. \n\nW [3] wskazano, że twarda woda wymaga stosowania większych ilości mydła, ponieważ powoduje wytrącanie trudno rozpuszczalnych soli kwasów tłuszczowych i metali odpowiedzialnych za twardość wody. W [9] również wspomniano, że szare mydło (o odczynie zasadowym) może sprawiać, że włosy stają się matowe i trudne do rozczesania, co sugeruje, że jego skuteczność może być ograniczona w wodzie twardej. \n\nZ kolei w [1] i [2] podkreślono, że mydła potasowe (miękkie) lepiej rozpuszczają się w wodzie niż mydła sodowe, co może wskazywać na lepsze działanie w wodzie miękkiej. Dodatkowo w [4] opisano mydło marynarskie, które charakteryzuje się dużą twardością, co może sugerować, że miękkie mydła (np. potasowe) są skuteczniejsze w wodzie miękkiej. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że mydło działa lepiej w wodzie miękkiej niż w twardej."}
{"id": "q_184", "question": "Jak inaczej nazywamy dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, według Biblii objawionych Mojżeszowi na górze Synaj?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, według Biblii objawionych Mojżeszowi na górze Synaj, nazywane są również **Dekalogiem** (z greckiego „δεκάλογος” – „dziesięć słów”) oraz **Dziesięcioma Przykazaniami**. W tradycji żydowskiej określane są także jako **Dziesięć Oświadczeń** (hebrajskie „עשרת הדיברות” – „Aseret ha-Dibrot”) [1]. \n\nW kontekście chrześcijańskim, szczególnie w nauce Kościoła katolickiego, podkreśla się, że Dekalog zajmuje szczególne miejsce jako podstawa moralności, a jego wartość i znaczenie zostały podkreślone przez Jezusa Chrystusa w kazaniu na górze [4]. \n\nW judaizmie natomiast wyznawcy uważają, że prawo nadane Mojżeszowi na górze Synaj jest wieczne i niezmienne, co odróżnia ich podejście od chrześcijańskiego przekonania, że Prawo Mojżeszowe było tymczasowym rozwiązaniem, które wypełniło się w Chrystusie [6]. \n\nWarto również wspomnieć, że w niektórych przekładach Pisma Świętego słowo „Zakon” (archaizm) zostało zastąpione słowem „Prawo” [3]."}
{"id": "q_188", "question": "W którym roku odbyła się konferencja w Jałcie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Konferencja w Jałcie odbyła się w 1945 roku. Spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej (tzw. wielkiej trójki: Józefa Stalina, Winstona Churchilla i Franklina Delano Roosevelta) miało miejsce w dniach od 4 do 11 lutego 1945 roku [1]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach, np.:  \n- \"W dniach 4–11 lutego 1945 roku w Jałcie na Krymie odbyła się konferencja tzw. wielkiej trójki\" [2].  \n- \"W czasie ogromnych sukcesów operacji wiślańsko-odrzańskiej w styczniu i lutym 1945 roku odbyła się kolejna konferencja Wielkiej Trójki\" [9].  \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że \"W czasie II wojny światowej w Jałcie (a dokładnie w Liwadii – niewielkiej miejscowości koło Jałty) odbyła się konferencja jałtańska ustalająca na przeszło 40 lat polityczny podział powojennej Europy\", co również potwierdza rok 1945."}
{"id": "q_189", "question": "Kto, według Ewangelii św. Jana, powiedział o Chrystusie: „Oto człowiek”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z Ewangelią św. Jana, słowa „Oto człowiek” wypowiedział Poncjusz Piłat, prezentując ubiczowanego i poniżonego Chrystusa tłumowi żydowskiemu. Scena ta jest opisana w Ewangelii św. Jana (19,5) i przedstawiana w sztuce chrześcijańskiej jako motyw *Ecce Homo* [1][2]. \n\nW [1] i [2] podano, że po ubiczowaniu i poniżeniu Chrystusa Piłat wyszedł do tłumu, mówiąc: „Ecce homo” (łac. „Oto człowiek”), co było ironicznym komentarzem do stanu, w jakim znajdował się Jezus. W [2] dodatkowo wskazano, że scena ta jest często przedstawiana w sztuce, gdzie Piłat stoi obok Chrystusa, a tłum Żydów wyraża swoje żądania. \n\nW [3] również potwierdzono, że motyw *Ecce Homo* w sztuce chrześcijańskiej przedstawia ubiczowanego Chrystusa, co nawiązuje do słów Piłata z Ewangelii św. Jana."}
{"id": "q_190", "question": "Jak nazywa się wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem nazywana jest **handlem wymiennym** lub **barterem**. Handel wymienny polega na wymianie towaru na towar bez użycia pieniędzy, co jest jedną z najstarszych form wymiany gospodarczej [1]. Barter natomiast jest współczesną formą takiej wymiany, w której strony oddają dobra, których mają w nadmiarze, w zamian za te, które chcą uzyskać [2]. \n\nPrzykładowo, w [1] stwierdzono: *\"Istnieją trzy podstawowe formy handlu wymiennego\"*, a w [2] opisano: *\"Barter – wymiana towaru lub usługi na inny towar lub usługę\"*, co potwierdza, że są to synonimiczne określenia tej samej formy wymiany. \n\nWarto również zauważyć, że w [5] wspomniano o historycznym znaczeniu barteru jako pierwotnej formie wymiany, zanim wprowadzono pieniądz."}
{"id": "q_192", "question": "Jakiego koloru była czapka frygijska?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Czapka frygijska, znana również jako czapka wolności, była zwykle czerwona. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] opisano, że czapka frygijska (czapka wolności) była \"czerwoną czapką frygijską\", a w [2] i [4] również potwierdzono, że symbol ten był czerwony.  \n2. W [5] i [7] wspomniano, że chorągiew Legii Polskiej we Włoszech zawierała \"czapkę frygijską czerwoną\".  \n3. W [8] i [9] czapka frygijska również jest przedstawiana jako czerwona, choć w kontekście flag stanowych.  \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że tradycyjnym kolorem czapki frygijskiej była czerwień, co wynika z opisów w [1], [2], [4], [5], [7], [8] i [9]."}
{"id": "q_191", "question": "Które państwo jako pierwsze uchwaliło konstytucję?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, pierwszym państwem, które uchwaliło konstytucję, była Rzeczpospolita Obojga Narodów. Konstytucja 3 maja z 1791 roku jest powszechnie uznawana za pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 roku) spisaną konstytucję [1][2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że niektóre źródła wskazują, iż wcześniej mogła powstać Konstytucja Korsyki (1755), która jednak była krótka i częściowa [5]. Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, choć uchwalona później, jest często uznawana za pierwszą post-oświeceniową ustawę zasadniczą świata [5]. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Rzeczpospolita Obojga Narodów była pierwszym państwem, które uchwaliło konstytucję w formie pisanej, wyprzedzając Stany Zjednoczone o cztery lata [1][2]."}
{"id": "q_194", "question": "Jak miał na imię heros, którego matką była Alkmena?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Herosem, którego matką była Alkmena, był Herakles (gr. Ἡρακλῆς). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [6] podano, że Alkmena była żoną Amfitriona i matką Heraklesa, który był synem Zeusa.  \n2. W [2] opisano narodziny Heraklesa, którego imię pierwotnie brzmiało Alkajos lub Alkides, a później zostało zmienione na Herakles.  \n3. W [4] wymieniono Alkmenę jako matkę Heraklesa, a także wspomniano, że jej syn został sędzią w Hadesie.  \n4. W [7] potwierdzono, że Eurysteusz (król Myken) był potomkiem Perseusza, a Herakles jego wnukiem przez Alkmenę.  \n\nDodatkowo w [8] i [9] pojawiają się wzmianki o Heraklesie, choć nie dotyczą one bezpośrednio jego matki."}
{"id": "q_197", "question": "Ile medali na igrzyskach w Atenach zdobyła Otylia Jędrzejczak?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Otylia Jędrzejczak na XXVIII Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Atenach zdobyła **3 medale**:  \n1. **Złoty medal** na dystansie 200 m stylem motylkowym (czas 2:06,05) [9].  \n2. **Srebrny medal** na dystansie 100 m stylem motylkowym [8].  \n3. **Srebrny medal** na dystansie 400 m stylem dowolnym [8].  \n\nWyrównała tym samym rekord Ireny Szewińskiej, stając się drugą polską zawodniczką z trzema medalami na jednych igrzyskach [1]."}
{"id": "q_196", "question": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 r. armia szwedzka została pokonana przez armię polską dowodzoną przez kogo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 roku armia szwedzka została pokonana przez armię Rzeczypospolitej dowodzoną przez hetmana Jana Karola Chodkiewicza. Jego czterotysięczny oddział pobił czternastotysięczny korpus szwedzki, odnosząc spektakularne zwycięstwo [1][2][6]. \n\nChodkiewicz, doświadczony wódz, wykorzystał husarię jako siłę przełamującą, co pozwoliło na rozbicie przeważających sił szwedzkich. Bitwa ta rozsławiła jego imię w całej Europie, a gratulacje nadesłali m.in. papież Paweł V, król Anglii Jakub I Stuart i sułtan Ahmed I [6][9]. \n\nWarto dodać, że w bitwie tej husaria odegrała kluczową rolę, a straty po stronie szwedzkiej wyniosły około 9 tysięcy żołnierzy [1][6]."}
{"id": "q_193", "question": "„Bachantki” Eurypidesa to tragedia, komedia czy misterium?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że tragedia Eurypidesa *Bachantki* łączy w sobie elementy tragedii, misterium i – w pewnym stopniu – komedii.  \n\n1. **Tragedia**: Utwór jest klasyfikowany jako tragedia ze względu na obecność konfliktu tragicznego (nieprzezwyciężalnego sporu między racjami) oraz tragicznego finału, w którym ginie główny bohater, Penteusz [1][2][4]. Spełnia to definicję tragedii jako gatunku, gdzie konflikt kończy się klęską jednostki [8].  \n\n2. **Misterium**: Sztuka zawiera elementy misteryjne, związane z kultem Dionizosa, takie jak ekstaza religijna, obecność bóstwa (Dionizosa) oraz rytualne obrzędy bachiczne [1][2][4]. Występuje tu również motyw przemiany ludzi w menady (bachantki) pod wpływem boskiej mocy [4].  \n\n3. **Komedia**: W *Bachantkach* można dostrzec pewne elementy komediowe, np. w scenie, gdy Penteusz przebiera się za bachantkę, co symbolizuje jego wewnętrzny konflikt i chęć poddania się bachicznemu szałowi [5]. Jednak humor nie dominuje nad tragicznym wydźwiękiem utworu.  \n\nPodsumowując, *Bachantki* to przede wszystkim tragedia, ale z wyraźnymi wątkami misteryjnymi i subtelnymi akcentami komediowymi [1][2][4][5]."}
{"id": "q_199", "question": "W którym państwie leży miasto Tulon, niegdyś kolonia grecka, potem należące do Cesarstwa Rzymu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Miasto Tulon (obecnie Toulon) leży we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var. W starożytności miasto to było znane jako Tolon i było kolonią grecką, a później należało do Cesarstwa Rzymskiego, będąc ważnym portem wojennym. Współcześnie jest to baza francuskiej floty śródziemnomorskiej [1]. \n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma informacji o tym, że Tulon był niegdyś kolonią grecką, ale wzmianka o jego starożytnym pochodzeniu i przynależności do Cesarstwa Rzymskiego jest wyraźna [1]. W kontekście historycznym można dodać, że w starożytności miasto było związane z kulturą grecką, a później rzymską, jednak współcześnie znajduje się na terytorium Francji."}
{"id": "q_195", "question": "Jak nazywamy określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego, np. metodą izotopów węgla 12C i 14C?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego nazywane jest **datowaniem izotopowym** lub **datowaniem radiowęglowym**. Metoda ta opiera się na pomiarze proporcji między izotopami węgla 12C i 14C w badanych próbkach, co pozwala określić czas, jaki upłynął od śmierci organizmu lub powstania materiału [1][2][3]. \n\nW przypadku metody radiowęglowej wykorzystuje się fakt, że węgiel 14C, powstający w atmosferze w wyniku reakcji z neutronami promieniowania kosmicznego, jest wbudowywany w organizmy żywe podczas fotosyntezy, a po ich śmierci ulega rozpadowi z czasem połowicznego zaniku wynoszącym około 5730 lat [1][3][7]. Zmniejszająca się ilość 14C w próbce pozwala oszacować jej wiek [1][2][3]. \n\nTechnika ta została opracowana w 1949 roku przez Willarda Libby’ego i jego zespół, a za swoje osiągnięcie Libby otrzymał Nagrodę Nobla w 1960 roku [1][3]. Jest ona szczególnie przydatna do datowania materiałów organicznych o wieku do około 58–62 tysięcy lat [4]. \n\nW szerszym kontekście, datowanie izotopowe obejmuje również inne metody, np. oparte na rozpadających się izotopach uranu czy toru, które są stosowane do badania starszych skał [8]."}
{"id": "q_201", "question": "Podgórze i Prądnik – to dzielnice którego miasta?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że zarówno Podgórze, jak i Prądnik są dzielnicami Krakowa.  \n\n1. **Podgórze** – to dawna dzielnica Krakowa, która obecnie jest podzielona na mniejsze dzielnice samorządowe, takie jak Dzielnica XIII Podgórze [1]. Wcześniej było to samodzielne miasto, które w 1915 roku zostało połączone z Krakowem [2].  \n\n2. **Prądnik** – to dzielnica Krakowa, wymieniona jako jedna z dzielnic miasta, obok Starego Miasta i Grzegórzek [5].  \n\nNie ma informacji o innych miastach o nazwach \"Podgórze\" lub \"Prądnik\", które mogłyby być powiązane z tymi dzielnicami.  \n\nPodsumowując, zarówno Podgórze, jak i Prądnik są dzielnicami Krakowa [1][2][5]."}
{"id": "q_198", "question": "W której religii najważniejszymi świętami są Święto Zakończenia Postu i Święto Ofiar?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Święto Zakończenia Postu (Id al-Fitr) oraz Święto Ofiar (Id al-Adha) są najważniejszymi świętami w islamie. \n\n**Święto Zakończenia Postu (Id al-Fitr)**:\n- Obchodzone na zakończenie świętego miesiąca postu – ramadanu [2].\n- W tym dniu muzułmanie wyrażają radość, odwiedzają się nawzajem, składają życzenia i obdarowują prezentami [2].\n- Jest to dzień dziękczynienia Bogu za przeżycie postu i przebaczenie grzechów [2].\n\n**Święto Ofiar (Id al-Adha)**:\n- Upamiętnia ofiarę Abrahama i jego posłuszeństwo wobec Boga [1].\n- W tym dniu muzułmanie składają ofiarę ze zwierząt (owca, baran, wielbłąd lub krowa), a mięso jest dzielone między potrzebujących, krewnych i uczestników uczty [1].\n- Święto to jest również czasem modlitwy, recytacji Koranu i wspólnych odwiedzin w meczecie [1].\n- Wiele osób składa w tym dniu datki na cele charytatywne [1].\n\nOba święta są ściśle związane z tradycją islamską i mają charakter religijny oraz społeczny."}
{"id": "q_202", "question": "Jak się nazywał reprezentant Polski, który zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że tytuł olimpijski w jeździectwie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku zdobył **Jan Kowalczyk**. Był on mistrzem olimpijskim w indywidualnym konkursie skoków przez przeszkody na koniu Artemor, a także wicemistrzem olimpijskim w drużynowym konkursie skoków [1][3]. \n\nW [1] podano, że \"W indywidualnym konkursie skoków pierwsze i jak dotąd jedyne złoto dla Polski w jeździectwie wywalczył Jan Kowalczyk\". W [3] potwierdzono, że \"Na igrzyskach olimpijskich w Moskwie w 1980 został mistrzem olimpijskim w konkurencji skoków przez przeszkody na koniu Artemor w konkursie indywidualnym i wicemistrzem w zawodach drużynowych\". \n\nDodatkowo w [2] i [4] wymieniono go jako jednego z członków srebrnej drużyny olimpijskiej, co potwierdza jego sukces."}
{"id": "q_200", "question": "W którym mieście odbywa się jarmark dominikański?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jarmark dominikański odbywa się w różnych miastach, głównie związanych z działalnością Zakonu Kaznodziejskiego (Dominikanów). W tekście źródłowym wymieniono następujące lokalizacje:  \n\n1. **Gdańsk** – największa i najbardziej spektakularna impreza, trwająca 3 tygodnie, z udziałem ponad 1000 wystawców i rekordową frekwencją (np. 8,5 mln odwiedzających w 2007 r.) [1][3].  \n2. **Tarnobrzeg** – lokalna wersja jarmarku, związana ze świętami dominikańskimi (8 i 17 sierpnia) oraz parafialnym świętem Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia), o charakterze pikniku rodzinnego [4].  \n3. **Choroszcz** – historyczny jarmark organizowany przy klasztorze dominikanów, związany z odpustem św. Dominika, choć obecnie nie jest już kontynuowany [7].  \n\nDodatkowo, wzmiankowano, że współcześnie podobne imprezy odbywają się w Lublinie (Jarmark Jagielloński) oraz w Skotnikach (15 sierpnia) [5]. Jednak głównym i najbardziej znanym miejscem pozostaje **Gdańsk**, gdzie jarmark ma najdłuższą tradycję i największą skalę [1][3]."}
{"id": "q_203", "question": "Co było waleczne w tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku – *Braveheart. Waleczne serce* – słowo „waleczne” odnosi się do przydomka głównego bohatera, Williama Wallace’a, który zyskał go po tym, jak stanął na czele szkockiego powstania przeciwko angielskiemu królowi Edwardowi I. Wallace, nazywany „Walecznym Sercem” (ang. *Braveheart*), stał się symbolem oporu Szkotów przeciwko angielskiej dominacji [4]. \n\nFilm, wyreżyserowany przez Gibsona, opowiada historię Wallace’a, który po stracie ukochanej Murron (granej przez Catherine McCormack) poprowadził Szkotów do walki z Anglikami, a jego odwaga i determinacja stały się inspiracją dla tytułu [4]. W 1996 roku Gibson otrzymał Oscara za najlepszą reżyserię, a sam film zdobył również statuetki za najlepszy film i montaż [5]. \n\nWarto dodać, że w filmie wykorzystano odgłosy walki z utworu *Flesh and Blood* z minialbumu *Nightshade Forests* zespołu Summoning, które pochodzą właśnie z *Braveheart* [6]."}
{"id": "q_206", "question": "Jak nazywa się europejski półwysep, na którym istniał Emirat Grenady?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Emirat Grenady istniał na Półwyspie Iberyjskim [1]. Jest to półwysep w południowo-zachodniej Europie, otoczony od zachodu i południa Oceanem Atlantyckim, a od wschodu i południowego wschodu Morzem Śródziemnym. Graniczy z Francją, Gibraltarem (brytyjskim terytorium zamorskim) oraz Hiszpanią i Portugalią [7]. \n\nW kontekście historycznym, w okresie istnienia Emiratu Grenady (1237–1492), Półwysep Iberyjski był miejscem rekonkwisty, czyli walk chrześcijan z muzułmanami o wyzwolenie tych terenów spod panowania arabskiego [6][7]. Emirat Grenady był ostatnim państwem muzułmańskim na Półwyspie Iberyjskim, które ostatecznie upadło w 1492 roku [6][7]. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: Emirat Grenady znajdował się na Półwyspie Iberyjskim [1][7]."}
{"id": "q_208", "question": "Jak nazywał się według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, patriarchą izraelskim, którego żoną była Sara, był Abraham. Sara była żoną Abrahama, a ich synem był Izaak [1][2][3]. Abraham był pierwszym z hebrajskich patriarchów, który wyruszył z Mezopotamii do Palestyny z woli Boga Jahwe [3]. Sara i Abraham mieli również syna Izmaela, urodzonego przez niewolnicę Hagar [1][2][9]. \n\nCytowane fragmenty potwierdzające tę informację:\n- \"Sara (hebr. שָׂרָה, [...] córka Teracha, żona Abrahama, matka Izaaka\" [1].\n- \"Mąż Sary i Hagar, ojciec Izaaka i Izmaela\" [3].\n- \"Sara była żoną Abrahama\" [2]."}
{"id": "q_209", "question": "W którym państwie toczy się akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya toczy się w Hiszpanii podczas hiszpańskiej wojny domowej w latach 1936–1939. Główny bohater, Robert Jordan, otrzymuje misję w górach, a wydarzenia rozgrywają się wokół oddziału partyzanckiego walczącego po stronie republikanów [1][2]. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że powieść opowiada o oddziale partyzanckim walczącym po stronie republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej, co potwierdza lokalizację akcji w Hiszpanii. \n\nW [7] wspomniano również, że Hemingway zakończył pisanie powieści w Sun Valley w Idaho, ale sama akcja rozgrywa się w Hiszpanii, co wynika z [1] i [2]."}
{"id": "q_207", "question": "Kto jest odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej jest bosman (bsm.). W polskiej Marynarce Wojennej stopień ten odpowiada sierżantowi w Wojskach Lądowych, Siłach Powietrznych i Wojskach Specjalnych (z wyjątkiem Jednostki Wojskowej Formoza, gdzie odpowiednikiem jest starszy bosmat) [2]. \n\nDodatkowo, w Siłach Zbrojnych PRL bosman należał do grupy podoficerów starszych, podobnie jak sierżant w innych rodzajach wojsk [2]. W kodzie NATO stopień ten ma oznaczenie OR-5, tak jak sierżant w Wojsku Polskim [1]. \n\nWarto również zauważyć, że w marynarce wojennej występują również wyższe stopnie podoficerskie, takie jak starszy bosman (st. bsm.) czy bosman sztabowy (bsm. szt.), które odpowiadają odpowiednio starszemu sierżantowi i sierżantowi sztabowemu [4][7]."}
{"id": "q_205", "question": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to które azjatyckie drapieżniki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to „azjatyckie tygrysy”. Termin ten pierwotnie odnosił się do czterech wschodnioazjatyckich państw: Korei Południowej, Tajwanu, Singapuru i Hongkongu, których wspólną cechą był szybki wzrost PKB w latach 1960–1995. Później termin został poszerzony o kolejne kraje, takie jak Malezja, Tajlandia, Chiny, Filipiny i Indonezja, które weszły na podobną ścieżkę rozwoju pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX wieku [5]. \n\nPrzykładowo, w [5] wskazano, że „azjatyckie tygrysy” to popularna nazwa dla grupy państw, których gospodarki charakteryzowały się szybkim wzrostem PKB. W [2] również wspomniano, że termin ten jest przeróbką określenia „azjatyckie tygrysy”, używanego w odniesieniu do szybko rozwijających się azjatyckich państw. \n\nW [8] dodatkowo podkreślono, że Korea Południowa, Tajwan, Singapur i Hongkong były określane mianem „azjatyckich tygrysów” w latach 70. XX wieku ze względu na ich cud gospodarczy. \n\nZatem termin „azjatyckie tygrysy” odnosi się do grupy dynamicznie rozwijających się państw Azji, które osiągnęły znaczący wzrost gospodarczy w XX wieku."}
{"id": "q_210", "question": "Azowie to ród bogów skandynawskich czy azteckich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Azowie (Asowie) to ród bogów skandynawskich, a nie azteckich. Wskazują na to następujące fakty:  \n\n1. **Mitologia nordycka** – Azowie są wymieniani jako jedna z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich, obok Wanów. Ich siedzibą był Asgard, a przywódcą Odyn [1].  \n2. **Kontekst kulturowy** – termin \"Asowie\" jest ściśle związany z mitologią skandynawską i pojawia się w tekstach dotyczących wierzeń germańskich, np. w \"Eddzie\" czy sagach islandzkich [1][10].  \n3. **Współczesne ruchy religijne** – współcześni wyznawcy Ásatrú (neopogańskiej religii opartej na mitologii nordyckiej) czczą Azów, co potwierdza ich skandynawskie pochodzenie [10].  \n\nNie ma żadnych dowodów na to, by Azowie byli związani z mitologią aztecką. W dokumentach nie ma również wzmianek o innych bóstwach o podobnej nazwie."}
{"id": "q_211", "question": "Który prezydent RP podpisał w 1928 r. rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej o Bibliotece Narodowej z 24 lutego 1928 roku (weszło w życie 1 marca) zostało podpisane przez Ignacego Mościckiego. Wskazuje na to fragment: *\"Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928 (weszło w życie 1 marca)\"* [1]. Dodatkowo potwierdza to informacja, że w 2013 roku Zdzisław Marek Pietrzyk został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski m.in. za zasługi w pracy naukowo-badawczej w dziedzinie historii piśmiennictwa, a uroczystość odbyła się w 85. rocznicę podpisania tego rozporządzenia przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego [4]. \n\nPodsumowując, rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową podpisał Ignacy Mościcki [1][4]."}
{"id": "q_213", "question": "Z którego dramatu pochodzi rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego, pochodzi z dramatu *Warszawianka* Stanisława Wyspiańskiego. Solski wyreżyserował prapremierę tego utworu w Teatrze Miejskim w Krakowie 26 listopada 1898 roku [4].  \n\nW *Warszawiance* Stary Wiarus jest kluczową postacią – przybywa do sztabu generała Józefa Chłopickiego, przynosząc wieści o klęsce i śmierci jednego z narzeczonych. Jego milcząca obecność i zabłocony wygląd kontrastują z patosem rozmów arystokratycznych przywódców powstania listopadowego [4].  \n\nRola ta przyniosła Solskiemu trwałe miejsce w historii polskiego teatru, a statuetka nagrody jego imienia przedstawia właśnie tę postać [2]."}
{"id": "q_219", "question": "Jak nazywa się poddawanie tkaniny kilkakrotnie na przemian działaniu nasyconej pary i suszeniu (np. w wyniku prasowania)?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_221", "question": "Kto był ojcem Jana Kazimierza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_215", "question": "Jaka ciecz jest najczęściej mierzona w baryłkach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w baryłkach najczęściej mierzona jest ropa naftowa. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] baryłka jest definiowana jako jednostka objętości (ok. 159 l) używana głównie w handlu ropą naftową.  \n2. W [2] baryłka przeliczeniowa ropy jest jednostką energii, która odnosi się do ilości energii uzyskanej ze spalenia jednej baryłki ropy.  \n3. W [3] pomiary poziomu cieczy, w tym ropy naftowej, są wymienione jako jedna z najczęściej spotykanych metod pomiarowych w przemyśle, w tym w rafineriach i przemyśle petrochemicznym.  \n\nNie ma informacji o innych cieczach mierzony w baryłkach w podanych dokumentach."}
{"id": "q_204", "question": "Co znaczy pochodzące z greki słowo ewangelia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowo „ewangelia” (gr. „εὐαγγέλιον”) w kontekście Nowego Testamentu ma wieloznaczne znaczenie, które ewoluowało na przestrzeni wieków. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty tego terminu:\n\n1. **Głoszenie zbawiennego wydarzenia** – najstarsze znaczenie greckiego słowa „ewangelion” w Nowym Testamencie to przepowiadanie zbawiennego wydarzenia, np. śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Termin ten stosował już prorok Izajasz (Iz 40,9; 61,1), a w Nowym Testamencie oznacza on głoszenie kerygmatu o Chrystusie [1].  \n\n2. **Dobra nowina** – dosłowne tłumaczenie greckiego terminu to „dobra nowina”. W Biblii termin ten jest często używany w kontekście radosnej wieści o zbawieniu, np. w Psalmie 96,2: „Głoście... Jego zbawienie” (LXX) [1].  \n\n3. **Księga Nowego Testamentu** – w chrześcijaństwie termin ten odnosi się do czterech ewangelii kanonicznych (Mateusza, Marka, Łukasza i Jana), które opisują życie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa. Są one natchnionymi księgami Nowego Testamentu [4].  \n\n4. **Gatunek literacki** – ewangelia to także określenie gatunku pisma chrześcijańskiego, które opisuje życie Jezusa, Jego nauczanie i zbawcze dzieło [4].  \n\n5. **Apokryfy** – termin ten bywa również używany w odniesieniu do apokryfów, takich jak *Ewangelia Tomasza*, która zawiera logia Jezusa, choć nie jest uznawana za kanoniczną [10].  \n\n6. **Tytuł serialu anime** – w kulturze popularnej (np. w serialu *Neon Genesis Evangelion*) słowo to może odnosić się do „Ewangelii nowego rodzaju”, co jest tłumaczeniem japońskiego tytułu *Shin seiki evangerion* [2].  \n\nPodsumowując, słowo „ewangelia” w Nowym Testamencie i tradycji chrześcijańskiej oznacza przede wszystkim dobrą nowinę o zbawieniu przez Chrystusa, a także gatunek literacki i księgi kanoniczne opisujące Jego życie. W szerszym kontekście może również odnosić się do apokryfów lub innych dzieł religijnych."}
{"id": "q_214", "question": "Kto stał na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W latach 1964–1982 na czele partii w Związku Radzieckim stał Leonid Breżniew. Został on wybrany na I sekretarza KC KPZR (od 1966 sekretarza generalnego KC KPZR) w październiku 1964 roku, po usunięciu Nikity Chruszczowa z urzędu podczas Plenum KC. Breżniew objął władzę w wyniku głosowania, w którym większość uczestników opowiedziała się za jego dymisją [1]. \n\nBreżniew sprawował władzę do swojej śmierci w 1982 roku, a po nim urząd objął Jurij Andropow, który zmarł w 1984 roku. W tym okresie władza w ZSRR była sprawowana kolektywnie, a Breżniew był kluczową postacią w Politbiurze, choć formalnie nie istniał mechanizm sukcesji [8]. \n\nWarto zaznaczyć, że w tym okresie władza w ZSRR była sprawowana przez kolektywne kierownictwo, a Breżniew był jednym z jego członków. Jednak to on był postacią dominującą, co potwierdzają źródła [1][8]."}
{"id": "q_216", "question": "Jak nazywa się substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych to **placebo**. Jest to substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny), które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, ale są stosowane jako terapia. Pacjent nie wie, że otrzymuje placebo, a nie prawdziwe leczenie. Celem placebo może być poprawa sytuacji psychicznej pacjenta, np. gdy zastosowanie prawdziwego leku byłoby szkodliwe [1]. \n\nPlacebo jest również wykorzystywane w badaniach nad działaniem leków, zabiegów medycznych i niekonwencjonalnych, w tzw. ślepych i podwójnie ślepych próbach [1]. \n\nW niektórych przypadkach placebo może nawet wywołać efekt terapeutyczny, np. poprawę stanu zdrowia pacjenta, mimo że substancja jest obojętna [1]. Jednak stosowanie placebo w terapii budzi kontrowersje, ponieważ może być postrzegane jako wyraz paternalizmu i naruszenie autonomii pacjenta [4]."}
{"id": "q_217", "question": "Kogo zagrał amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller w filmie Irvinga Thalberga?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller zagrał rolę Tarzana w filmie Irvinga Thalberga. \n\nW [1] opisano, że Weissmuller był odtwórcą roli Tarzana w cyklu 12 filmów, a pierwszy z nich to \"Człowiek-małpa\" (1932) w reżyserii W.S. Van Dyke’a. Irving Thalberg był producentem filmowym, który interweniował w sprawie kontrowersyjnej sceny z filmu \"Miłość Tarzana\" (1934), gdzie Maureen O’Sullivan występowała w skąpym stroju. Dzięki jego protestom komisja odwoławcza stanęła po stronie Breena, a scena została wycięta [3]. \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Weissmuller zagrał w 12 filmach cyklu o Tarzanie, a każdy z nich był kasowym hitem. Producentem tych filmów był Sol Lesser, jednak Thalberg jako wpływowy producent mógł mieć pośredni wpływ na ich powstanie. \n\nPodsumowując, Weissmuller zagrał Tarzana w filmach produkowanych m.in. przez Irvinga Thalberga, choć bezpośrednim reżyserem pierwszego z nich był W.S. Van Dyke."}
{"id": "q_212", "question": "Jak w starożytnym Rzymie nazywano niewolników walczących na arenie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W starożytnym Rzymie niewolników walczących na arenie nazywano **gladiatorami** (łac. \"gladiator\", l.mn. \"gladiatores\", od \"gladius\" – miecz). Byli to najczęściej niewolnicy, jeńcy wojenni (głównie Trakowie, Galowie i Germanie), przestępcy lub ludzie wolni zmuszeni do tego przez nędzę lub długi. Walki gladiatorów były popularną rozrywką w Rzymie, organizowaną podczas igrzysk, takich jak munus czy venationes [1][2]. \n\nGladiatorzy szkolili się w specjalnych szkołach (ludus), a ich walki często kończyły się śmiercią jednego z nich, choć średnio tylko 10% walk miało taki finał ze względu na wysokie koszty szkolenia [1]. Wśród gladiatorów zdarzały się również kobiety, choć ich walki były rzadkie i prawnie ograniczane [1]. \n\nPrzed walką gladiatorzy składali przysięgę, że będą walczyć do końca, a na arenie witali organizatora igrzysk okrzykiem \"Ave Caesar morituri te salutant\" (\"Witaj, Cezarze, idący na śmierć cię pozdrawiają\") [5]. Pokonany gladiator mógł prosić o łaskę, podnosząc palec wskazujący, a tłum decydował o jego losie, wyciągając kciuk w górę (łaska) lub w dół (śmierć) [5]. \n\nGladiatorzy byli często wykorzystywani jako symbol statusu przez bogatych Rzymian, którzy finansowali ich szkolenie i wystawiali ich na arenie [1]."}
{"id": "q_220", "question": "„Der Spiegel” to tygodnik, dziennik czy miesięcznik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że „Der Spiegel” jest tygodnikiem. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] wyraźnie określono, że „Der Spiegel” to „tygodnik opinii, jeden z największych i najbardziej wpływowych, o nakładzie 654 484 egzemplarzy”.  \n2. W [2] wymieniono go wśród „tygodników opinii”, obok takich tytułów jak „Time” czy „Newsweek”.  \n3. W [9] wspomniano, że Günter Gaus pełnił funkcję redaktora naczelnego „Der Spiegel” w latach 1969–1973, co potwierdza jego tygodniowy cykl wydawniczy.  \n\nNie ma informacji sugerujących, że jest to dziennik lub miesięcznik."}
{"id": "q_218", "question": "Wieś Lipce to miejsce akcji „Chłopów” czy „Wesela”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wieś Lipce jest miejscem akcji powieści *Chłopi* Władysława Reymonta [1][3][9]. W *Chłopach* akcja rozgrywa się we wsi Lipce, choć nie jest to dokładne odzwierciedlenie rzeczywistej wsi Lipce Reymontowskie (obecna nazwa obowiązuje od 1983 r.) [1][9]. Natomiast *Wesele* Stanisława Wyspiańskiego, zarówno literackie, jak i filmowe, osadzone jest w Bronowicach pod Krakowem, a nie w Lipcach [6][8]. \n\nW *Chłopach* Reymont opisuje życie społeczności wiejskiej w Lipcach na przestrzeni czterech pór roku, podczas gdy *Wesele* Wyspiańskiego dotyczy zupełnie innego kontekstu historycznego i geograficznego [3][6]. \n\nPodsumowując, Lipce są miejscem akcji *Chłopów*, a nie *Wesela*."}
{"id": "q_223", "question": "Kto jest wynalazcą peryskopu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wynalazcą peryskopu jest Jan Heweliusz, który w 1637 roku skonstruował urządzenie obserwacyjne zwane polemoskopem, uznawane za prototyp współczesnego peryskopu stosowanego na okrętach podwodnych [3]. Heweliusz opisał swój wynalazek w dziele *Selenographia* w 1647 roku, przewidując jego zastosowanie naukowe [5]. \n\nWspółcześnie peryskop jest kojarzony głównie z okrętami podwodnymi, gdzie umożliwia obserwację powierzchni morza bez wynurzania jednostki [1]. W XX wieku konstruktorzy niemieccy wprowadzili ulepszenia do tej konstrukcji, jednak podstawowe zasady działania pozostały niezmienione [2]. \n\nWarto również wspomnieć, że w 1854 roku Francuz Marie Davey opracował tubę obserwacyjną dla okrętów podwodnych, która zawierała dwa lustra, co było ówcześnie najlepszym rozwiązaniem [2]. Jednak to Heweliusz jest uznawany za wynalazcę pierwszego prototypu peryskopu."}
{"id": "q_222", "question": "Kto był królem strzelców na Mistrzostwach Świata w 1974 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Królem strzelców Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1974 został Grzegorz Lato z reprezentacji Polski, który zdobył 7 goli. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że Lato zdobył 7 bramek, a na drugim miejscu znaleźli się Andrzej Szarmach i Johan Neeskens z Holandii (po 5 goli).  \n- W [3] również wymieniono Latę jako króla strzelców turnieju.  \n- W [9] potwierdzono, że Lato strzelił jedyną bramkę w meczu o 3. miejsce z Brazylią (76. minuta) i został królem strzelców turnieju.  \n- W [6] podano szczegółową klasyfikację strzelców, gdzie Lato z 7 golami zajmuje pierwsze miejsce.  \n\nDodatkowo w [7] wspomniano, że spośród 30 dotychczasowych królów strzelców tylko sześciu zdobyło mistrzostwo świata, co sugeruje, że Lato – mimo trzeciego miejsca Polski – był jednym z nich."}
{"id": "q_224", "question": "Ile pełnych tygodni ma rok kalendarzowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rok kalendarzowy w kalendarzu gregoriańskim, który jest powszechnie stosowany w Polsce, ma około 52 tygodni. Dokładna liczba tygodni zależy od tego, czy rok jest przestępny, czy nie. W roku zwykłym (nieprzestępnym) jest dokładnie 52 tygodnie, ponieważ rok trwa 365 dni, a tydzień ma 7 dni. W roku przestępnym, który ma 366 dni, jest 52,7 tygodnia, ponieważ dodatkowy dzień przypada na koniec lutego, co daje w sumie 366/7 = 52,2857 dnia na tydzień [1]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych kalendarzach, takich jak kalendarz żydowski, liczba tygodni w roku może się różnić ze względu na różnice w długości miesięcy i lat przestępnych. Na przykład w kalendarzu żydowskim rok zwykły ma 354 lub 355 dni, co odpowiada 50,57 lub 50,71 tygodnia [2]. \n\nPodsumowując, w kalendarzu gregoriańskim rok kalendarzowy ma około 52 tygodni, a dokładna liczba zależy od tego, czy rok jest przestępny, czy nie."}
{"id": "q_225", "question": "W 1812 r. wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez którą rzekę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W 1812 roku wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez rzekę Berezynę. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] wskazano, że ostatnie ciężkie straty Francuzi i ich sojusznicy ponieśli właśnie podczas przeprawy przez Berezynę na terenach dzisiejszej Białorusi.  \n2. [2] potwierdza, że Napoleon I postanowił przeprawić się przez Berezynę pod Borysowem, gdzie znajdował się most, jednak został on zniszczony przez Rosjan.  \n3. [6] i [7] opisują szczegółowo bitwę nad Berezyną, w tym walki o utrzymanie przeprawy na obu brzegach rzeki, a także podpalenie mostów przez Francuzów 29 listopada 1812 roku.  \n\nDodatkowo [8] i [9] wspominają o klęsce Wielkiej Armii podczas odwrotu, w tym o stratach poniesionych podczas przeprawy przez rzekę, choć nie wymieniają jej nazwy wprost.  \n\nZatem głównym miejscem strat była przeprawa przez Berezynę, co potwierdzają wszystkie wymienione fragmenty."}
{"id": "q_231", "question": "Od którego roku Święto Pracy obchodzone jest 1 maja?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święto Pracy obchodzone jest 1 maja od 1890 roku. Zostało wprowadzone przez II Międzynarodówkę w celu upamiętnienia wydarzeń z pierwszych dni maja 1886 roku w Chicago, gdzie robotnicy strajkowali, domagając się 8-godzinnego dnia pracy [1]. W Polsce Święto Pracy jest świętem państwowym od 1950 roku [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Ameryce Północnej Święto Pracy obchodzone jest w pierwszy poniedziałek września, co zostało wprowadzone w 1887 roku [3]."}
{"id": "q_230", "question": "Włoskie wino chianti jest słodkie czy wytrawne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wino chianti jest wytrawne. \n\nW [1] stwierdzono: *\"Chianti – włoskie wino wytrawne, intensywnie czerwone, o zawartości alkoholu 11,5-12,5%\"*. Dodatkowo podkreślono, że najbardziej cenione są wina produkowane w sercu regionu Chianti, które określa się mianem *Chianti Classico DOCG*. \n\nW [1] wymieniono również, że istnieją wina z charakterystycznym czarnym kogutem na żółtym tle, które są produkowane w szeroko pojętym regionie Chianti, ale według najwyższych standardów. Jednak nie ma informacji o ich słodkim charakterze. \n\nNie udało się odnaleźć informacji sugerujących, że chianti jest słodkie."}
{"id": "q_229", "question": "W którym państwie odbywa się festiwal Jazz Jamboree?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Festiwal Jazz Jamboree odbywa się w Polsce, a konkretnie w Warszawie. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] podano, że jest to \"jeden z większych i najstarszych festiwali jazzowych w Europie, odbywający się w Warszawie\".  \n- W [3] wymieniono Jazz Jamboree wśród festiwali, na których występował zespół PJB, a w [5] i [7] potwierdzono, że Tomasz Stańko i inni muzycy brali w nim udział.  \n- W [8] wspomniano, że Jazz Band Ball Orchestra grał na Jazz Jamboree w Warszawie w 1965, 1966, 1969 i 1976 roku.  \n- W [9] odnotowano, że w 1984 roku na Jazz Jamboree wystąpił szwedzki pianista Gulgowski.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Warszawę jako miejsce organizacji festiwalu."}
{"id": "q_228", "question": "Wokalistkami którego brytyjskiego girlsbandu były Mel C. i Victoria Adams?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Mel C. (Melanie Chisholm) i Victoria Adams (później Beckham) były wokalistkami brytyjskiego girlsbandu Spice Girls. Mel C. występowała w zespole pod pseudonimem „Sporty Spice”, a Victoria Adams początkowo jako „Posh Spice” [1][2][4].  \n\nPotwierdza to m.in. fragment:  \n*„W 1994 magazyn Stage opublikował ogłoszenie: „poszukuje się pięciu pełnych życia dziewczyn w celu sformowania pop grupy”. Melanie C, Geri, Mel B., Victoria i Emma, które zostały wybrane spośród setek innych dziewcząt, rozpoczęły współpracę z Bobem i Chrisem Herbertami” [1].*  \n\nDodatkowo w [4] podkreślono, że zespół tworzyły właśnie te wokalistki:  \n*„Zespół tworzyły Melanie Brown („Scary Spice”), Melanie Chisholm („Sporty Spice”), Emma Bunton („Baby Spice”), Geri Halliwell („Ginger Spice”) i Victoria Adams („Posh Spice”)”.*  \n\nObie artystki brały udział w nagraniach, trasach koncertowych i reaktywacjach grupy, co potwierdzają również informacje o ich solowych projektach [1][2]."}
{"id": "q_227", "question": "Kiszona kapusta ma kwaśny smak, ponieważ zawiera kwas askorbinowy, mlekowy czy octowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kwaśny smak kiszonej kapusty wynika z obecności kwasu mlekowego, który powstaje w procesie fermentacji mlekowej przeprowadzanej przez bakterie mlekowe. W wyniku tego procesu cukry proste zawarte w komórkach kapusty rozkładają się na kwas mlekowy (1–1,8%) [4]. Nieuczciwi producenci mogą dodawać kwas octowy, aby przyspieszyć proces fermentacji, jednak taka kapusta nie jest uznawana za prawdziwie kiszoną, lecz za marynowaną lub konserwową [1]. Kwas askorbinowy (witamina C) również występuje w kiszonej kapuście, ale nie jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za jej kwaśny smak [2]. \n\nCytowania:  \n- Kwaśny smak bierze się z obecności kwasu mlekowego powstającego w wyniku rozkładu cukrów przez bakterie [1].  \n- Kapusta kwaszona zawiera liczne metabolity, w tym kwasy organiczne (w tym kwas mlekowy) [2].  \n- W procesie fermentacji powstaje kwas mlekowy, który hamuje rozwój bakterii gnilnych i konserwuje produkt [4].  \n- Nieuczciwi producenci mogą dodawać kwas octowy, ale taka kapusta nie jest uznawana za kiszoną [1]."}
{"id": "q_226", "question": "Kto dowodził wojskami Kartaginy podczas II wojny punickiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Podczas II wojny punickiej (218–201 p.n.e.) Kartaginą dowodzili następujący wodzowie:  \n\n1. **Hannibal** – główny dowódca, syn Hamilkara Barkasa, uważany za jednego z najwybitniejszych wodzów starożytności. W 219 r. p.n.e. przejął dowództwo nad armią w Hiszpanii po śmierci Hazdrubala Starszego, a następnie poprowadził wojska przez Alpy do Italii, odnosząc zwycięstwa pod Trebią, nad Jeziorem Trazymeńskim i pod Kannami [1][3][5].  \n\n2. **Hazdrubal Barkas** – brat Hannibala, początkowo dowodził w Hiszpanii, a w 207 r. p.n.e. próbował przeprawić się przez Alpy z odsieczą dla Hannibala, lecz został pokonany nad rzeką Metaurus [3][8].  \n\n3. **Magon Barkas** – młodszy brat Hannibala, dowodził oddziałami w Italii (m.in. w bitwie nad Trebią i pod Kannami), a później w Hiszpanii, gdzie walczył z Rzymianami [2][8].  \n\n4. **Hamilkar syn Giskona** – dowodził garnizonem na Malcie w 218 r. p.n.e., ale został pokonany przez Rzymian [7][9].  \n\n5. **Hazdrubal Piękny** – zięć Hamilkara Barkasa, początkowo dowodził armią po śmierci teścia, ale później władzę przejął Hannibal [8].  \n\nW późniejszych etapach wojny, po klęskach Hannibala, Kartaginą kierowała geruzja, a ostateczne decyzje podejmowali politycy i dowódcy, którzy negocjowali warunki pokoju z Rzymem [3][4]."}
{"id": "q_232", "question": "Ilu było apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezus Chrystus osobiście powołał dwunastu apostołów. Po zdradzie i samobójstwie Judasza Iskarioty, na jego miejsce wybrano Macieja, co zwiększyło liczbę apostołów do trzynastu. W późniejszym czasie, już po wniebowstąpieniu Jezusa, do grona apostołów dołączył również Paweł z Tarsu, który został wybrany przez samego Chrystusa [6]. \n\nW Ewangeliach synoptycznych (Mateusza, Marka, Łukasza) oraz w Dziejach Apostolskich wymienione są listy apostołów, które różnią się kolejnością, ale zawsze zawierają Piotra jako pierwszego, Filipa jako piątego i Jakuba syna Alfeusza jako dziewiątego [6]. \n\nPodsumowując, podstawowa liczba apostołów powołanych przez Jezusa wynosiła dwanaście, a po uzupełnieniu składu przez Macieja – trzynaście. W szerszym kontekście, w Nowym Testamencie określenie „apostoł” stosowano również do innych osób, takich jak Paweł z Tarsu, ale w podstawowym znaczeniu odnosiło się do Dwunastu [4]."}
{"id": "q_233", "question": "Na co wlazł kotek w dziecięcej piosence?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W dziecięcej piosence \"Wlazł kotek na płotek\" kotek wlazł na płotek i mruga. Jest to prosta, ludowa melodia znana w Polsce od XVIII wieku, która często służy jako kołysanka lub jeden z pierwszych samodzielnie wykonywanych utworów przez początkujących muzyków [1]. Wersja tekstowa według Oskara Kolberga brzmi: \"Wlazł kotek na płotek i mruga, / piękna to piosneczka niedługa\" [1]. W późniejszych wersjach, np. w opracowaniu Wiktora Każyńskiego do słów Władysława Syrokomli, tekst został rozwinięty, ale motyw \"włazenia na płotek\" pozostaje kluczowy [1][5]."}
{"id": "q_234", "question": "Jak nazywa się trwała cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodząca w skład jądra atomowego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trwałą cząstką elementarną o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodzącą w skład jądra atomowego, jest **proton**. Proton jest jednym z podstawowych składników materii, o masie spoczynkowej ok. 1 u i ładunku elektrycznym +1. Wchodzi w skład jąder atomowych, gdzie jego liczba jest równa liczbie atomowej pierwiastka. Proton jest cząstką złożoną, zbudowaną z trzech kwarków: dwóch kwarków górnych (\"u\") i jednego kwarku dolnego (\"d\") (układ uud) [7]. \n\nPrzykładowo, w jądrze wodoru (1H) znajduje się jeden proton, a w jądrze helu (4He) dwa protony i dwa neutrony [6]. Protony są również głównym składnikiem pierwotnego promieniowania kosmicznego [7]. \n\nWarto zaznaczyć, że proton jest uważany za cząstkę trwałą według modelu standardowego, choć niektóre teorie przewidują jego rozpad z bardzo długim czasem życia (np. 1⋅1036 lat) [7]."}
{"id": "q_236", "question": "Podaj pełną polską nazwę armii UPA?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pełna polska nazwa Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) to **Ukraińska Armia Powstańcza**. Nazwa ta jest używana w kontekście formacji zbrojnej stworzonej przez frakcję banderowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów pod koniec 1942 roku [1]. \n\nW dokumentach pojawiają się również inne określenia, takie jak **Ukraińska Powstańcza Armia** (w skrócie UPA) [1] lub **Ukraińska Armia Ludowo-Rewolucyjna** (w przypadku organizacji Tarasa Borowcia, która czasowo przyjęła tę nazwę) [2]. Jednak podstawową i najczęściej używaną nazwą jest **Ukraińska Armia Powstańcza** [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w latach 1942–1943 organizacja Borowcia przejściowo nosiła nazwę **Pierwsza UPA** [3], co jednak nie jest pełną nazwą samej UPA, lecz określeniem odróżniającym ją od późniejszej formacji banderowskiej. \n\nPodsumowując, oficjalną i najczęściej używaną nazwą jest **Ukraińska Armia Powstańcza** [1]."}
{"id": "q_238", "question": "Adwersarz to sprzymierzeniec czy przeciwnik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Adwersarz to przeciwnik, a nie sprzymierzeniec. W kontekście literackim i teatralnym adwersarz jest postacią negatywną, która jest przeciwnikiem głównego bohatera (protagonisty) [1]. W innych kontekstach, np. w sporcie, przeciwnikiem określa się osobę lub drużynę, z którą prowadzi się rywalizację [2]. W grach komputerowych przeciwnik (wróg) to postać lub grupa postaci, która atakuje gracza i próbuje go pokonać [6]. \n\nW języku polskim słowo \"alianci\" (synonim \"sprzymierzeńców\" lub \"sojuszników\") jest przestarzałe i używane głównie w kontekście historycznym, np. podczas II wojny światowej [4]. W przeciwieństwie do adwersarza, alianci to sojusznicy, którzy współpracują ze sobą przeciwko wspólnemu wrogowi [4]. \n\nPodsumowując, adwersarz jest zawsze przeciwnikiem, podczas gdy alianci (sprzymierzeńcy) są sojusznikami [1][2][4][6]."}
{"id": "q_237", "question": "Ile tzw. wojen punickich (kartagińskich) stoczył Rzym z Kartaginą w latach 264–146 p.n.e.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzym stoczył z Kartaginą trzy wojny punickie w latach 264–146 p.n.e. Były to:  \n1. **I wojna punicka (264–241 p.n.e.)** – toczyła się głównie na Sycylii i w zachodniej części Morza Śródziemnego, zakończona zwycięstwem Rzymu i utratą Sycylii przez Kartaginę [1][6][8].  \n2. **II wojna punicka (218–201 p.n.e.)** – obejmowała tereny Italii, Hiszpanii i Afryki Północnej, zakończona klęską Kartaginy i przekształceniem jej w klienta Rzymu [1][2][3].  \n3. **III wojna punicka (149–146 p.n.e.)** – miała miejsce w afrykańskich terytoriach Kartaginy i zakończyła się jej zniszczeniem oraz zburzeniem miasta [1][2][3][5].  \n\nŁącznie konflikt trwał 118 lat, a każda z wojen miała kluczowe znaczenie dla wzrostu potęgi Rzymu i upadku Kartaginy [1][2][3]."}
{"id": "q_239", "question": "Jak nazywa się główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Głównym bohaterem zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie jest **Lajkonik** (zwany również konikiem zwierzynieckim lub tatarzynem). To brodaty jeździec poruszający się na sztucznym koniku z drewna przytwierdzonym do pasa, ubrany w pseudoorientalny strój [1]. \n\nWspółcześnie zabawa ta jest wpisana na „Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego” i odbywa się co roku w oktawę Bożego Ciała w Krakowie [1]. Lajkonik przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Główny w towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków [1]. \n\nEtymologia nazwy „Lajkonik” jest przedmiotem dyskusji, ale najczęściej wywodzi się ją ze staroniemieckiego słowa „lai” (oznaczającego bractwo cechowe) lub od okrzyku „lej” (zachęcającego do uderzania buławą) [1]."}
{"id": "q_235", "question": "Ryza to 100, 500 czy 1500 arkuszy papieru?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że ryza może oznaczać różną liczbę arkuszy papieru w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Ryza jako jednostka historyczna**:  \n   - Początkowo ryza liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego [1].  \n   - Obecnie ryza jest równa 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g [1].  \n\n2. **Ryza jako historyczna miara w Polsce**:  \n   - W dawnej Polsce ryza była tradycyjną miarą ilości arkuszy papieru, wynoszącą 24 lub 25 arkuszy, co stanowiło 1/20 ryzy [2].  \n\n3. **Ryza w kontekście papieru o wyższej gramaturze**:  \n   - Opakowania papieru o wyższej gramaturze (np. 350g) zawierają mniej arkuszy, np. 125 arkuszy [1].  \n\n4. **Ryza w kontekście historycznym (XVI–XVII w.)**:  \n   - W dokumentach historycznych (np. dotyczących papierni w Lublinie) ryza była jednostką rozliczeniową, ale jej wartość zmieniała się z czasem (np. z 36 do 45 groszy) [8].  \n\nPodsumowując, współcześnie ryza najczęściej oznacza 500 arkuszy, ale w zależności od kontekstu historycznego lub gramatury papieru może to być również 100, 24/25 lub nawet 1500 arkuszy [1][2][8]."}
{"id": "q_241", "question": "W bitwie pod którym miastem zginął książę Józef Poniatowski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Książę Józef Poniatowski zginął w bitwie pod Lipskiem (obecnie Niemcy). Został śmiertelnie ranny podczas próby przeprawy przez rzekę Elsterę i utonął w jej nurtach. Wydarzenie to miało miejsce 19 października 1813 roku podczas tzw. Bitwy Narodów [1][2][4]. \n\nW [1] i [2] opisano szczegółowo ostatnie chwile Poniatowskiego, który mimo ciężkich ran i zniszczenia mostu przez Francuzów, odmówił poddania się i wraz ze swoimi żołnierzami próbował przeprawić się przez rzekę. Zginął prawdopodobnie zastrzelony przez sojuszników w wyniku pomyłki. \n\nW [4] również potwierdzono, że Poniatowski zginął w bitwie pod Lipskiem, wykonując ostatni rozkaz osłony odwrotu armii francuskiej. \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że w Lipsku znajduje się pomnik upamiętniający księcia Józefa Poniatowskiego, co dodatkowo potwierdza miejsce jego śmierci."}
{"id": "q_242", "question": "Jak się nazywa jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jasne, już odpowiadam na Twoje pytanie.\n\nJednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu nazywa się **gen**. Gen jest podstawową jednostką dziedziczności, która zawiera informację genetyczną odpowiedzialną za powstawanie określonych cech organizmu. W chromosomie geny zajmują ściśle określone miejsca zwane **locus**. Geny mogą występować w różnych wariantach (allelach), które determinują różne formy danej cechy [1][2][6]. \n\nPrzykładowo, geny warunkujące kolor oczu u ludzi znajdują się w określonym locus chromosomu i mogą występować w różnych allelach (np. brązowy, niebieski), które determinują ostateczną cechę fenotypową [10]. \n\nWarto również wspomnieć, że geny są ułożone liniowo na chromosomach i zajmują ściśle określone miejsca, co zostało opisane w chromosomowej teorii dziedziczności sformułowanej przez Thomasa Hunta Morgana w 1915 roku [3]."}
{"id": "q_245", "question": "W którym miesiącu roku wypada dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę, wypada **2 lipca** (lub 1 lipca w latach przestępnych). \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- **2 lipca** jest środkowym dniem roku zwyczajnego – o godzinie 12:00 tego dnia mija połowa roku [1].  \n- W latach przestępnych **1 lipca** również dzieli rok na połowę, ponieważ o godzinie 24:00 w nocy z 1 na 2 lipca mija połowa roku przestępnego [3].  \n\nDodatkowo, w kontekście roku szkolnego, **1 września** jest często uznawany za początek drugiej połowy roku szkolnego, ale nie jest to bezpośrednio związane z podziałem kalendarzowym [6]."}
{"id": "q_246", "question": "Ile komór ma ludzkie serce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, ludzkie serce jest narządem czterojamowym, składającym się z dwóch przedsionków (prawego i lewego) oraz dwóch komór (prawej i lewej). \n\nW [1] i [2] wyraźnie wskazano, że serce człowieka jest podzielone na cztery jamy: dwa przedsionki i dwie komory. Podział ten jest również widoczny na powierzchni serca jako bruzda wieńcowa. \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że serce posiada \"dwa położone wyżej przedsionki, jamy przyjmujące krew i dwie niżej leżące komory, wypompowujące krew\". \n\nPodsumowując, ludzkie serce ma dwie komory, co jest zgodne z opisem anatomicznym w wymienionych fragmentach."}
{"id": "q_243", "question": "Kształty rubensowskie to sylwetka szczupła czy pełna?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kształty rubensowskie to sylwetka pełna, o bujnych, zaokrąglonych kształtach. W kulturze włoskiego renesansu idealna była kobieta o obfitym biuście, zaokrąglonym brzuchu i szerokich biodrach, co odpowiadało ówczesnym kanonom piękna. Kobiety portretowane przez barokowych malarzy, takich jak Rubens czy Jordaens, miały mocne, pełne kształty [1]. \n\nRubens był znany z przedstawiania kobiet o bujnych, krągłych ciałach, co stało się synonimem piękna w epoce baroku. Jego dzieła, takie jak \"Zachód słońca\" czy \"Powrót z pracy\", charakteryzują się dynamiczną kompozycją i przepychem barw, które podkreślają pełne kształty postaci [3]. \n\nW przeciwieństwie do tego, w średniowiecznej Anglii ideałem była smukła, długonoga sylwetka o wąskiej talii, a w starożytnych Chinach preferowano kobiety wiotkie o wąskiej talii [1]. \n\nPodsumowując, kształty rubensowskie to sylwetka pełna, o obfitych, zaokrąglonych kształtach, co było charakterystyczne dla sztuki barokowej i malarstwa Rubensa."}
{"id": "q_244", "question": "Który znak zodiaku przypada na okres 24.10–22.11?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że okres od 24 października do 22 listopada przypada na znak Skorpiona. \n\nW [1] podano, że \"Skorpion (♏) [...] Znak ten jest przypisywany osobom urodzonym w czasie obserwowania Słońca w tym znaku, to znaczy na odcinku ekliptyki pomiędzy 210° a 240° długości ekliptycznej. Wypada to między 22/23 października a 21/22 listopada\". Dodatkowo, według Evangeline Adams (1868–1932), okres panowania Skorpiona obejmował czas od 24 października do 23 listopada [1]. \n\nW [2] i [3] podano podobne ramy czasowe dla sąsiednich znaków (Waga: 22/23 września – 22/23 października; Strzelec: 21/22 listopada – 21/22 grudnia), co potwierdza, że 24 października – 22 listopada to czas związany ze Skorpionem. \n\nW [4] również wspomniano o Skorpionie w kontekście sąsiednich znaków (Waga i Strzelec), co dodatkowo potwierdza tę interpretację."}
{"id": "q_247", "question": "Jak nazywa się kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią to **Kolej Transsyberyjska** (ros. *Транссибирская магистраль*). Jest to sieć linii kolejowych, głównie w azjatyckiej części Rosji, wybudowana w latach 1891–1916. Główna trasa prowadzi z Moskwy do Władywostoku przez Niżny Nowogród, Perm, Jekaterynburg, Omsk, Nowosybirsk, Krasnojarsk, Irkuck, Ułan Ude i Czytę [7]. \n\nAlternatywne szlaki to:  \n- **linia transmandżurska** (kończąca bieg w Pekinie),  \n- **linia transmongolska** (również prowadząca do Pekinu),  \n- **Kolej Bajkalsko-Amurska (BAM)** – wybudowana jako alternatywa strategiczna [7].  \n\nBudowa Kolei Transsyberyjskiej była kluczowa dla połączenia Rosji europejskiej z Syberią i Dalekim Wschodem, co miało znaczenie gospodarcze, militarne i polityczne [7][8]."}
{"id": "q_248", "question": "Jak nazywają się pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię, nazywane są **meteorytami**. Są to fragmenty ciał niebieskich (meteoroidów, asteroid), które w postaci stałej dotarły do powierzchni planety. W przypadku Ziemi najczęściej są to meteoryty kamienne, głównie chondryty [1]. \n\nPrzykłady nazw meteorytów związane są z miejscem ich znalezienia lub odkrycia, np. *Hoba* (największy znany meteoryt żelazny) [2], *Czelabińsk* (od miasta w Rosji) [5], *Almahata Sitta* (od arabskiej nazwy stacji kolejowej) [3]. \n\nW kontekście klasyfikacji meteoryty dzieli się na różne typy, np. chondryty zwyczajne, chondryty węgliste, achondryty (w tym ureility) [2][3][5][7]. \n\nPodsumowując, pozostałości meteoroidów na Ziemi to **meteoryty**, które mogą być identyfikowane na podstawie składu chemicznego i miejsca znalezienia [1][2][3][5][7]."}
{"id": "q_253", "question": "Kto był ukochaną Erosa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych tekstów wynika, że ukochaną Erosa była Psyche. W [1] opisano mit, w którym Eros, syn Afrodyty, zakochał się w Psyche, jednak z powodu jej ciekawości i nieposłuszeństwa ich związek został wystawiony na próbę. Ostatecznie, dzięki swojej pracowitości i łagodności, Psyche zyskała nieśmiertelność i została żoną Erosa. W [7] również wspomniano o Erosie, który prowadził bohatera Beltandra do księżniczki Chrysantzy, jednak nie jest to bezpośrednie odniesienie do Psyche jako ukochanej Erosa."}
{"id": "q_251", "question": "Jaki kolor ma sierść konia bułanego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że sierść konia bułanego ma kolor bułany. W [4] opisano kułana turkmeńskiego, który jest zaliczany do grupy półosłów, i stwierdzono, że \"Sierść na grzbiecie jest bułana, na brzuchu i zadzie koloru białego\". W [5] wspomniano o koniu bulońskim, który \"wyróżnia dominujące występowanie maści siwej, bywa kasztanowata i gniada\", ale nie wymieniono wprost koloru bułanego. Jednak w kontekście ogólnej charakterystyki umaszczeń koni, kolor bułany jest wymieniany jako jeden z podstawowych typów maści [1]. \n\nPodsumowując, sierść konia bułanego ma kolor bułany, co potwierdza zarówno opis kułana turkmeńskiego, jak i ogólna charakterystyka umaszczeń koni [1][4]."}
{"id": "q_258", "question": "Jak nazywa się w Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_250", "question": "Które owady afrykańskie powodują znaczne szkody zjadając drewno?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma bezpośredniej informacji o owadach afrykańskich powodujących znaczne szkody w drewnie. Wspomniane są jednak ogólnie owady, które mogą wyrządzać szkody w drewnie, np. termity, kołatkowate, spuszczele czy świdrakowate. Termity, choć nie są wymienione jako afrykańskie, występują w Afryce, gdzie mogą powodować znaczne szkody w drewnie konstrukcyjnym [5]. Kołatkowate i spuszczele są wymienione jako szkodniki drewna, które mogą niszczyć meble, konstrukcje drewniane i drewno przetworzone [3][4]. Świderkowate, choć nie są afrykańskie, są wymienione jako szkodniki niszczące drewno w portach i statkach [8]. \n\nW przypadku termitów, ich preferencje żywieniowe obejmują miękkie drewno, a w badaniach wykazano, że kolejność konsumpcji źródeł celulozy to: czysta celuloza, papier, tektura, miękkie drewno, twarde drewno [5]. Termity mogą być plagą w nowo wybudowanych osiedlach na terenach, gdzie wcześniej występowały [5]. \n\nNie ma jednak konkretnych informacji o afrykańskich owadach, które powodują znaczne szkody w drewnie, poza ogólnymi wzmiankami o szkodnikach drewna."}
{"id": "q_249", "question": "Która część oka decyduje o jego kolorze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "O kolorze oka decyduje przede wszystkim tęczówka, a konkretnie jej trzy główne elementy: zawartość pigmentów (melaniny) w nabłonku tęczówki, zawartość melaniny w zrębie tęczówki oraz zagęszczenie komórek zrębu tęczówki [1]. Nabłonek tęczówki zawiera pigment eumelaninę, a warianty kolorów zależą głównie od zawartości melaniny w zrębie tęczówki. Gęstość komórek w zrębie decyduje o tym, ile światła jest pochłaniane przez pigment [1]. \n\nDodatkowo, gen OCA2 ma silny wpływ na kolor oczu, regulując ekspresję melaniny w tęczówce. Homozygoty recesywne pod względem OCA2 mają niebieskie oczy, podczas gdy heterozygoty i homozygoty dominujące mają oczy brązowe, o ile gen HERC2 nie hamuje ekspresji OCA2 [5]. \n\nW przypadku szarych oczu, podobnie jak niebieskich i zielonych, melanina występuje głównie w tylnej części tęczówki, podczas gdy przednia część zawiera jej znikome ilości. Szary kolor jest wynikiem rozszczepienia światła przez większą ilość kolagenu w tęczówce [8]. \n\nPodsumowując, kluczowe znaczenie dla koloru oka mają: zawartość melaniny w zrębie tęczówki, gęstość komórek zrębu oraz genetyczne uwarunkowania związane z OCA2 i HERC2 [1][5][8]."}
{"id": "q_254", "question": "Mikołaj Rej był kalwinem czy metodystą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć informacji na temat przynależności Mikołaja Reja do Kościoła metodystycznego w podanych tekstach. Wszystkie źródła wskazują, że był on kalwinistą (ewangelikiem reformowanym). \n\nPrzykładowo, w [1] i [2] opisano go jako działacza kalwińskiego, rotmistrza wojsk koronnych i założyciela zboru kalwińskiego w Rejowcu. W [3] podkreślono, że był zaangażowany w życie religijne protestantów śląskich i małopolskich, w tym kalwinistów, oraz prowadził polemikę z katolikami. W [4] również potwierdzono, że był kalwinistą, a w [10] wspomniano, że Oksa była ośrodkiem małopolskiego kalwinizmu dzięki fundacji Mikołaja Reja. \n\nNie ma wzmianek o metodystycznych powiązaniach Reja w żadnym z analizowanych tekstów."}
{"id": "q_252", "question": "Co znaczy dosłownie angielski termin „big beat”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dokładne znaczenie angielskiego terminu „big beat” to „mocne uderzenie” [1]. W kulturze anglojęzycznej określenie to pierwotnie odnosiło się do cechy muzycznej, czyli pulsacji, a nie do konkretnego gatunku muzycznego. Całostka „big beat” pojawiała się w tytułach utworów i programów telewizyjnych już od 1953 roku, np. w utworze Buddy’ego Morrowa „Heap Big Beat” czy programie telewizyjnym „The Big Beat” prowadzonym przez Alana Freeda [1]. \n\nW późniejszym okresie termin ten zaczął być używany w kontekście elektronicznej muzyki tanecznej, szczególnie w Wielkiej Brytanii w latach 90. XX wieku, gdzie łączył elementy breakbeatu z tradycyjnymi instrumentami muzycznymi [2]. Jednak w tym przypadku „big beat” nie odnosił się już do dosłownego znaczenia „mocnego uderzenia”, lecz do stylu muzycznego, który czerpał z różnych gatunków, takich jak rock, hip-hop czy funk [2]. \n\nWarto zauważyć, że w krajach bloku wschodniego, w tym w Polsce, termin „big beat” (lub „bigbit”) był używany w latach 60. XX wieku jako synonim rock and rolla, ale w szerszym znaczeniu obejmował również muzykę rozrywkową z wyeksponowanym rytmem [1][3]."}
{"id": "q_263", "question": "Oszukać, przechytrzyć kogoś to wyprowadzić kogoś gdzie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_259", "question": "Jak nazywał się herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że heroldem wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, opisanym w *Iliadzie* Homera, był **Stentor**. Jego imię stało się podstawą dla określeń takich jak „stentorowy głos” czy „stentorowy śmiech”, oznaczających bardzo silny, donośny głos [1].  \n\nStentor był Trakiem, którego głos porównywano do siły głosu pięćdziesięciu mężczyzn. Jego postać pojawia się w kontekście mitologii greckiej, podobnie jak inni bohaterowie *Iliady*, np. Achilles, Hektor czy Odyseusz [1][2][3]."}
{"id": "q_255", "question": "W którym warszawskim gmachu Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zamach na Gabriela Narutowicza miał miejsce w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Prezydent został zastrzelony podczas zwiedzania wystawy w sali nr 1 tego budynku [1][2][3][5]. \n\nPotwierdzają to następujące fragmenty:  \n- \"Prezydent Narutowicz uczestniczył w otwarciu dorocznego Salonu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Podczas zwiedzania wystawy w sali nr 1 Niewiadomski oddał do Narutowicza z małej odległości trzy strzały z pistoletu\" [1].  \n- \"Prezydent Gabriel Narutowicz został zastrzelony przez Eligiusza Niewiadomskiego w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie\" [2].  \n- \"O godzinie 12:12 prezydent wszedł do sali wystawowej nr 1 znajdującej się na pierwszym piętrze budynku\" [5].  \n- \"W gmachu Zachęty Sztuk Pięknych w sali nr I na pierwszym piętrze [...] leży na wznak trup Prezydenta Rzplitej p. Narutowicza\" [10].  \n\nMiejsce to jest również wymienione w kontekście historycznym jako siedziba Zachęty, gdzie doszło do zamachu [7][9]."}
{"id": "q_256", "question": "Które państwo zamieszkują Khmerowie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Khmerowie zamieszkują głównie Kambodżę, gdzie stanowią większość populacji (94% według [8]), ale są również obecni w innych krajach, takich jak Wietnam (1,1 mln, głównie w delcie Mekongu i wzdłuż granicy z Kambodżą [7]), Tajlandia (ok. 1,1 mln [1]) oraz w mniejszym stopniu w USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii [1]. W przeszłości Khmerowie tworzyli również imperium Angkoru (802–1432), które obejmowało tereny współczesnej Kambodży, Laosu, Mjanmy, Tajlandii, Wietnamu i Malezji [4]. \n\nWspółcześnie Khmerowie są uznawani za rdzenną ludność Kambodży, a ich język (khmerski) jest językiem urzędowym tego kraju [1]. W Wietnamie Khmerowie Krom (odłam Khmerów) są drugą co do wielkości mniejszością etniczną w delcie Mekongu [9]. \n\nPodsumowując, głównym miejscem zamieszkania Khmerów jest Kambodża, ale są oni również obecni w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie w Wietnamie i Tajlandii."}
{"id": "q_257", "question": "Pijawka, skorpion czy kameleon – które z tych zwierząt jest gadem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że **pijawka** nie jest gadem, lecz należy do podgromady Hirudinea, która obejmuje zwierzęta wodne lub amfibiotyczne, blisko spokrewnione ze skąposzczetami [1].  \n\n**Skorpion** również nie jest gadem, lecz pajęczakiem z rzędu Scorpiones [3].  \n\n**Kameleon** jest natomiast gadem, a dokładniej należy do rzędu łuskonośnych (Squamata) i rodziny kameleonowatych (Chamaeleonidae) [2][5].  \n\nPodsumowując, jedynym gadem spośród wymienionych zwierząt jest **kameleon**.  \n\nCytowania:  \n- Pijawka: „Pijawki, pijawki właściwe (Hirudinea) [...] są blisko spokrewnione ze skąposzczetami” [1].  \n- Skorpion: „Skorpiony (Scorpiones) – rząd pajęczaków” [3].  \n- Kameleon: „Kameleonowate, kameleony (Chamaeleonidae) – rodzina zauropsydów z rzędu łuskonośnych (Squamata)” [2]."}
{"id": "q_261", "question": "Jak nazywa się grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gotową odpowiedzią na pytanie jest: **karawana**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n1. Karawana (z perskiego \"kärwän\" – grupa podróżnych) – grupa kupców podróżujących razem ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąca ze sobą juczne zwierzęta, zmotoryzowana lub piesza [1].  \n2. W odległych regionach, takich jak Sahara, Tuaregowie przemierzali pustynię ze stadami kóz, owiec i wielbłądów, prowadząc handel wymienny z mieszkańcami oaz, często korzystając z karawan [2].  \n3. Zwierzęta juczne, takie jak wielbłądy, muły czy osły, były wykorzystywane do transportu ładunków na grzbiecie (juki) [3].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, karawany były powszechne w Azji Środkowej i Afryce Północnej, a ich szlaki są używane do dziś [2]."}
{"id": "q_265", "question": "Które ptaki roznoszą pocztę w świecie Harry'ego Pottera, bohatera książek Joanne Rowling?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W świecie Harry'ego Pottera, bohatera książek Joanne Rowling, rolę listonoszy w poczcie doktora Dolittle pełnią jaskółki oraz inne ptaki wędrowne [1]. W serii powieści o Harrym Potterze natomiast puchacz śnieżny o imieniu Hedwiga był sową należącą do Harry’ego [9]. \n\nWarto zauważyć, że w świecie magii przedstawionym w książkach Rowling sowy pełnią funkcję posłańców listów, co nawiązuje do historycznego wykorzystania tych ptaków w poczcie gołębiej [3]. \n\nPodsumowując, w uniwersum Harry’ego Pottera ptakami roznoszącymi pocztę są jaskółki, inne ptaki wędrowne oraz sowy, w szczególności puchacz śnieżny Hedwiga."}
{"id": "q_264", "question": "Który generał stworzył legiony polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Legiony Polskie we Włoszech zostały utworzone z inicjatywy **Jana Henryka Dąbrowskiego** w 1797 roku. Dąbrowski był głównym twórcą tych formacji, a jego współpracownikami byli m.in. Karol Kniaziewicz, Józef Wybicki i Antoni Amilkar Kosiński [1][2][3].  \n\nDąbrowski podpisał 9 stycznia 1797 roku umowę z rządem Republiki Lombardzkiej, co umożliwiło powstanie Legionów. Oddziały te walczyły u boku wojsk francuskich i włoskich w latach 1797–1807 [1].  \n\nW późniejszym okresie, w 1807 roku, Napoleon Bonaparte utworzył **Legię Polsko-Włoską**, która również miała polskich dowódców, jednak jej geneza była związana z wcześniejszymi Legionami Dąbrowskiego [8].  \n\nPodsumowując, założycielem Legionów Polskich we Włoszech był **Jan Henryk Dąbrowski** [1][2][3]."}
{"id": "q_262", "question": "Jak nazywa się zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do której sypie się proch?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do którego sypie się proch, nazywa się **panewką**. Panewka była integralną częścią zamka skałkowego i pełniła funkcję miejsca, na które sypano porcję prochu zapalającego. Płomień z panewki przenoszony był przez otwór zapałowy (zapał) do komory nabojowej, inicjując zapłon ładunku miotającego i wystrzał [1][4]. \n\nW [1] opisano panewkę jako zagłębienie umieszczane na grzbiecie lufy (szczególnie w artylerii) lub na bocznej „półce” (w broni strzeleckiej). W [4] podkreślono, że zapłon prochu na panewce inicjowany był przez iskry powstające przy uderzeniu skałki o krzesiwo, a płomień z panewki dostawał się do komory nabojowej przez otwór zapałowy. \n\nW [7] również potwierdzono, że zamek skałkowy wykorzystywał panewkę, na którą sypano proch, a płomień przenoszony był przez otwór zapałowy do lufy. \n\nPodsumowując, panewka to kluczowy element zamka skałkowego, służący do zapłonu prochu i inicjacji wystrzału."}
{"id": "q_260", "question": "Mianem której Rzeszy określano Niemcy za Hitlera?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Niemcy za rządów Adolfa Hitlera (1933–1945) były oficjalnie nazywane **Rzeszą Niemiecką** (*Deutsches Reich*), a od 1938 roku, po aneksji Austrii, używano również nazwy **Rzesza Wielkoniemiecka** (*Großdeutsches Reich*). Propagandowo państwo to bywało określane jako **Rzesza Tysiącletnia** (*Tausendjähriges Reich*) [2].  \n\nW kontekście historycznym i propagandowym III Rzesza nawiązywała do tradycji **I Rzeszy** (Świętego Cesarstwa Rzymskiego) oraz **II Rzeszy** (Cesarstwa Niemieckiego z lat 1871–1918) [1]. Termin *III Rzesza* był często używany w kontekście nazistowskiej propagandy, choć formalnie nie był oficjalną nazwą państwa [2].  \n\nPrzykłady użycia tych nazw:  \n- *III Rzesza* – w kontekście historycznym i propagandowym [1][2],  \n- *Rzesza Niemiecka* – oficjalna nazwa państwa do 1938 r. [2],  \n- *Rzesza Wielkoniemiecka* – po aneksji Austrii [2][6].  \n\nDodatkowo, w kontekście militarnym i terytorialnym, po podbojach Hitlera używano określeń takich jak *Wielkie Niemcy* (*Großdeutschland*), które obejmowały przedwojenne Niemcy, Austrię, Czechy, część Polski, Jugosławii, Belgii i Francji [1][8]."}
{"id": "q_266", "question": "Do którego roku Bonn było stolicą RFN?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Bonn było stolicą RFN w latach 1949–1991. Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku stolicą ponownie stał się Berlin, a Bonn zachowało status „miasta federalnego” (Bundesstadt) [1]. \n\nPotwierdza to również fragment:  \n*\"W latach 1949–1991 miasto było stolicą RFN; po zjednoczeniu dwóch państw niemieckich stolicą ponownie stał się Berlin\"* [1].  \nOraz:  \n*\"Po tym jak w 1991 roku, w następstwie zjednoczenia RFN z NRD, Bundestag podjął decyzję o przeniesieniu swojej siedziby do Berlina\"* [8].  \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że Bonn było stolicą RFN od 1949 roku, a w [9] opisano proces powstania RFN i ustanowienia Bonn stolicą we wrześniu 1949 roku."}
{"id": "q_267", "question": "Jaka waluta obowiązuje w Irlandii Północnej – euro czy funt brytyjski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Irlandii Północnej obowiązującą walutą jest funt brytyjski (GBP). Wynika to z faktu, że Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a funt brytyjski jest oficjalną jednostką monetarną w tym kraju [2]. \n\nW przeciwieństwie do Republiki Irlandii, która przyjęła euro w 2002 roku, Irlandia Północna pozostaje przy funcie brytyjskim, mimo że niektóre lokalne banki w tym regionie emitują własne banknoty funta szterlinga, które jednak nie mają statusu prawnego środka płatniczego [2]. \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że funt szterling jest oficjalną walutą Wielkiej Brytanii, w tym Irlandii Północnej, a w [8] wyjaśniono, że skrót GBP (funt brytyjski) jest ustandaryzowanym kodem waluty według ISO, co dodatkowo potwierdza jej status w Irlandii Północnej. \n\nNie ma informacji o tym, aby w Irlandii Północnej obowiązywało euro."}
{"id": "q_268", "question": "Jak nazywana jest żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu nazywana jest „gaździną” [1]. Słowo to pochodzi od określenia „gazda”, które oznacza bogatego gospodarza lub właściciela gospodarstwa wiejskiego na Podhalu i w Beskidach Zachodnich [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] wymieniono, że „żona gazdy to 'gaździna'\", a także podano inne słowa związane z tym regionem, takie jak „gazdostwo\" (gospodarstwo) czy „gazdować\" (gospodarzyć). \n\nW [5] również wspomniano o „gazdzie\" (Karolu Kłosowskim, mężu Katarzyny Gąsienicy-Sobczak), co pośrednio potwierdza użycie terminu „gaździna\" w kontekście żony gazdy. \n\nNie znaleziono innych określeń dla żony właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_269", "question": "Na kanwie której sztuki George'a Bernarda Shawa powstało libretto jednego z najsłynniejszych musicali „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Źródła podają, że libretto musicalu „My Fair Lady” z 1956 roku powstało na podstawie dramatu George’a Bernarda Shawa zatytułowanego „Pigmalion”. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że musical „My Fair Lady” (1956) opiera się na dramacie Shawa „Pigmalion”.  \n2. W [9] potwierdzono, że „Pigmalion” był pierwowzorem dla amerykańskiego musicalu „My Fair Lady” z 1964 roku.  \n3. W [6] opisano proces adaptacji, w którym Alan Jay Lerner i Frederick Loewe wykorzystali dramat Shawa, dodając nowe sceny (np. bal w ambasadzie).  \n\nTytuł „My Fair Lady” nawiązuje do jednej z prowizorycznych nazw sztuki Shawa oraz do rymowanki z „London Bridge Is Falling Down” [6]. Musical zachował główny wątek oryginału – przemianę Elizy Doolittle pod wpływem profesora Higginsa."}
{"id": "q_272", "question": "Jak nazywa się dynastia aktualnie panująca w Danii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Aktualnie panującą dynastią w Danii jest dynastia oldenburska, linia Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. Obecnym królem Danii jest Fryderyk X, który zasiada na tronie od 14 stycznia 2024 roku [2]. Jego poprzednikiem był królowa Małgorzata II, która abdykowała po 52 latach panowania [2]. Dynastia ta wywodzi się z młodszej linii Oldenburgów, a jej protoplastą był Chrystian IX, który objął tron duński w 1863 roku [1]. Linia ta jest boczną gałęzią dynastii Oldenburgów, która wygasła w 1863 roku na królu Fryderyku VII [8]."}
{"id": "q_273", "question": "Jak nazywa się główny bohater komedii Gogola „Rewizor”, który ośmieszył mieszczan małego rosyjskiego miasteczka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Głównym bohaterem komedii Nikołaja Gogola *Rewizor* nie jest tytułowy rewizor, lecz Chlestakow – młody, ubogi szlachcic, który przypadkowo zostaje wzięty za wysokiego rangą urzędnika przez mieszkańców prowincjonalnego miasteczka. To właśnie Chlestakow, wykorzystując naiwność i strach urzędników, ośmiesza ich, ukazując absurdalność i hipokryzję systemu biurokratycznego. Ostatecznie jednak, gdy pomyłka wychodzi na jaw, Chlestakow ucieka, pozostawiając mieszkańców w stanie dezorientacji i upokorzenia [1]. \n\nWarto dodać, że komedia *Rewizor* jest uznawana za jeden z najbardziej kontrowersyjnych utworów w literaturze rosyjskiej, a Gogol wielokrotnie zmieniał tekst, próbując wyjaśnić swoją wizję artystyczną [1]."}
{"id": "q_274", "question": "Jak nazywał się ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ojcem Azji Tuhaj-bejowicza, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”, był Tuhaj-bej – wódz tatarski, znany z powieści „Ogniem i mieczem”. Azja był synem Tuhaj-beja i wychowankiem pana Nowowiejskiego, który później go wychłostał za próbę romansu z jego córką Ewą [2]. \n\nW tekście źródłowym znajduje się następujący fragment potwierdzający tę informację:  \n*„Był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego, znanego z powieści 'Ogniem i mieczem'\" [2].  \n\nDodatkowo w innym miejscu wspomniano, że Azja był zdeklarowanym wrogiem Polaków ze względu na swoje tatarskie pochodzenie [7]."}
{"id": "q_271", "question": "Czy Marylin Monroe była laureatką Oscara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Marilyn Monroe nie była laureatką Oscara, choć była trzykrotnie nominowana do tej nagrody w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W 1953 otrzymała nominację za rolę w filmie *Niagara*, w 1955 za *Słomianego wdowca*, a w 1959 za *Pół żartem, pół serio*. Jednak żadna z tych nominacji nie zakończyła się przyznaniem statuetki [2]. W 1960 była również nominowana do nagrody BAFTA za *Pół żartem, pół serio*, ale również nie zdobyła tej nagrody [9]. Mimo to, w 1955 otrzymała Oscara za całokształt twórczości, choć odmówiła udziału w ceremonii i nie odebrała nagrody osobiście [3]. Warto również zaznaczyć, że w 1957 zdobyła Złoty Glob za rolę w *Pół żartem, pół serio*, co potwierdza jej znaczący wkład w przemysł filmowy [9]."}
{"id": "q_270", "question": "Jak nazywa się konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących, nazywa się **idiomem** lub **idiomatyzmem**. Idiom to wyrażenie frazeologiczne, którego znaczenie jest swoiste i nie wynika z sumy znaczeń jego składników [1]. \n\nPrzykładowo, wyrażenie \"stajnia Augiasza\" nie oznacza dosłownie \"stajni należącej do Augiasza\", lecz symbolizuje miejsce wymagające gruntownego oczyszczenia [1]. Idiomy są często używane w języku obcym, ponieważ ich dosłowne tłumaczenie na inny język może być niemożliwe lub prowadzić do nieporozumień [1]. \n\nW szerszym ujęciu idiomy są podkategorią **frazemów** lub **związków frazeologicznych**, które mogą być zarówno stałe (idiomatyczne), jak i luźne (dopuszczające modyfikacje) [4]. Idiomy są również odróżniane od **kolokacji**, które choć mają ustaloną łączliwość wyrazów, to ich znaczenie można wywnioskować z poszczególnych składników [1]. \n\nPodsumowując, idiom to konstrukcja językowa o swoistym znaczeniu, którego nie da się wyprowadzić z części składowych [1][4]."}
{"id": "q_277", "question": "Kto podpisał akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku podpisał generał Alfred Jodl. Był on wówczas jednym z najwyższych oficerów niemieckich sił zbrojnych i reprezentował Prezydenta Rzeszy Karla Dönitza [1]. W imieniu aliantów pod aktem podpisali się przedstawiciele armii USA, Wspólnoty Brytyjskiej oraz Armii Czerwonej [3]. \n\nDodatkowo, w tym samym dniu, w Lüneburgu, Hans-Georg von Friedeburg (jako zastępca dowódcy broni podwodnej) podpisał akt kapitulacji wojsk Wehrmachtu w północnych Niemczech, Danii i Holandii [7]. Jednak głównym sygnatariuszem kapitulacji III Rzeszy 7 maja był właśnie Jodl [1][3]."}
{"id": "q_275", "question": "Jak nazywał się papież sprawujący urząd podczas II wojny światowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Papieżem sprawującym urząd podczas II wojny światowej był Pius XII (właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli). Jego pontyfikat rozpoczął się 2 marca 1939 roku i trwał do 9 października 1958 roku [7]. \n\nW kontekście II wojny światowej w dokumentach znajdują się następujące informacje:\n1. Pius XII był papieżem w okresie wojny, a jego motto brzmiało: „Pokój jest dziełem sprawiedliwości” [1].\n2. Pius XII udzielał azylu Żydom w Watykanie i potępił agresję Hitlera na Związek Radziecki, choć nie protestował ostro przeciwko okrucieństwom hitlerowców [1].\n3. Istniały plany uprowadzenia lub internowania Piusa XII przez Niemców (operacja „Rabat”), ale nie ma jednoznacznych dowodów na ich realizację [4].\n4. Pius XII był krytykowany za brak zdecydowanej reakcji na Holocaust, choć jednocześnie ratował Żydów [1].\n\nDodatkowo, w [7] znajduje się informacja, że Pius XII pochodził z rodziny związanej z Watykanem, co podkreśla jego bliskie związki z instytucją papiestwa w czasie wojny."}
{"id": "q_278", "question": "W którym wieku zbudowano w Berlinie Reichstag?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Reichstag w Berlinie został zbudowany w latach 1884–1894, co oznacza, że powstał w XIX wieku. W [1] i [2] podano, że budowa gmachu miała miejsce w latach 1884–1894, a w [4] potwierdzono, że oficjalne otwarcie nastąpiło 5 grudnia 1894 roku. \n\nDodatkowo, w [1] i [2] wskazano, że budynek był neorenesansowy, co również potwierdza jego XIX-wieczne pochodzenie. W [4] opisano również, że w 1894 roku położono ostatni zwornik, co ostatecznie potwierdza datę budowy. \n\nPodsumowując, Reichstag w Berlinie został zbudowany w XIX wieku, a dokładniej w latach 1884–1894."}
{"id": "q_276", "question": "Jak nazywa się miejscowość na Kujawach znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Miejscowość znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku to **Płowce**. Bitwa ta, choć nierozstrzygnięta, była ważnym epizodem w wojnie polsko-krzyżackiej i przyczyniła się do przerwania krzyżackiej kampanii na Kujawach [1][2][3][4][6][8][9]. \n\nW [1] i [2] podkreślono, że bitwa rozegrała się na polach wsi Płowce, a w [3] i [4] szczegółowo opisano jej przebieg. W [6] i [8] wskazano, że była to kluczowa bitwa, która uniemożliwiła Krzyżakom zdobycie Brześcia Kujawskiego i podbój Kujaw. \n\nW [9] potwierdzono, że bitwa pod Płowcami była osobnym epizodem w szerszym konflikcie, a w [10] wspomniano, że Łokietek pokonał Krzyżaków właśnie w tej miejscowości. \n\nZatem Płowce są jednoznacznie identyfikowane jako miejsce tej historycznej konfrontacji."}
{"id": "q_279", "question": "W którym wieku doszło do rozbicia Polski na dzielnice?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rozbicie Polski na dzielnice nastąpiło w XII wieku, a dokładnie w 1138 roku, kiedy to na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego państwo polskie zostało podzielone na dzielnice. Wydarzenie to zapoczątkowało okres rozbicia dzielnicowego, który trwał do 1320 roku, czyli do koronacji Władysława Łokietka [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć w kilku fragmentach:  \n- W [1] wyraźnie wskazano, że rozbicie dzielnicowe rozpoczęło się po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 roku.  \n- W [2] również podkreślono, że w 1138 roku nastąpił podział ziem między potomków Krzywoustego, co zapoczątkowało ten okres.  \n- W [7] wspomniano, że w efekcie tzw. ustawy sukcesyjnej Krzywoustego ziemie polskie uległy rozbiciu na 150 lat.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: do rozbicia Polski na dzielnice doszło w XII wieku."}
{"id": "q_282", "question": "Co kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe niż normalny kaftan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kaftan bezpieczeństwa ma **znacznie dłuższe rękawy** niż normalny kaftan. W przeciwieństwie do tradycyjnych kaftanów, które zwykle sięgają do kolan lub są krótsze, kaftan bezpieczeństwa ma rękawy o wiele dłuższe niż ręce osoby krępowanej, co umożliwia ich zawinięcie i związanie z tyłu w supeł lub przymocowanie za pomocą specjalnych pasów [1]. \n\nW przypadku normalnych kaftanów (np. męskich ubiorów historycznych lub współczesnych kaftanów damskich) rękawy są standardowej długości, dopasowanej do sylwetki użytkownika [2][3][4][7][9]."}
{"id": "q_281", "question": "Który polski bokser zdobył dwa złote medale olimpijskie w Tokio i w Meksyku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dwóch polskich bokserów zdobyło dwa złote medale olimpijskie – jeden w Tokio (1964), a drugi w Meksyku (1968). Są to:  \n\n1. **Jerzy Kulej** – zdobył złoty medal w wadze lekkopółśredniej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964, pokonując Jewgienija Frołowa z ZSRR. W 1968 powtórzył sukces, wygrywając w finale z Kubańczykiem Enrique Regüeiferosem [1].  \n2. **Marian Kasprzyk** – w Tokio (1964) zdobył złoto w wadze półśredniej, mimo złamanego kciuka w pierwszej rundzie, pokonując Ričardasa Tamulisa z ZSRR. W Meksyku (1968) odpadł w pierwszej rundzie, przegrywając z Amerykaninem Muñozem [2].  \n\nObaj bokserzy osiągnęli więc dwa złote medale olimpijskie, ale w różnych kategoriach wagowych i na różnych igrzyskach."}
{"id": "q_280", "question": "Dzięki któremu zjawisku nietoperze mogą w ciemnościach omijać przeszkody?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nietoperze mogą w ciemnościach omijać przeszkody dzięki zjawisku echolokacji. Echolokacja polega na wysyłaniu przez nietoperze krótkotrwałych dźwięków o wysokiej częstotliwości (ultradźwięków), które odbijają się od przeszkód i wracają do uszu zwierzęcia jako echo. Na podstawie kierunku, czasu powrotu i natężenia dźwięku, nietoperze określają położenie, odległość i wielkość przeszkód [1]. Niektóre gatunki, np. nietoperze owocożerne, nie posiadają zdolności echolokacji, ale wykorzystują inne zmysły, takie jak wzrok i słuch, do nawigacji w ciemności [5]. \n\nEcholokacja jest również wykorzystywana przez nietoperze do lokalizowania owadów, które są ich głównym źródłem pożywienia [2]. W przypadku owadów, które potrafią wykrywać ultradźwięki, nietoperze wysyłają skupioną wiązkę sygnałów echolokacyjnych, aby zwiększyć precyzję pomiaru odległości i uniknąć wykrycia przez ofiarę [8]. \n\nPodsumowując, echolokacja jest kluczowym mechanizmem, który umożliwia nietoperzom skuteczną nawigację i omijanie przeszkód w ciemnościach [1][2][8]."}
{"id": "q_285", "question": "W którym włoskim mieście rozgrywa się akcja opery „Tosca” Pucciniego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akcja opery „Tosca” Giacoma Pucciniego rozgrywa się w Rzymie. W [1] wyraźnie wskazano: *\"Akcja rozgrywa się w Rzymie w czerwcu 1800 roku. Opera opisuje historię kochanków: malarza i śpiewaczki, którzy zostają wplątani w konflikt polityczny pomiędzy zbiegiem a prefektem policji\"*. Dodatkowo w [2] potwierdzono dokładniejszą datę: *\"Sardou w swojej sztuce datuje ją dokładniej; 'La Tosca' odbywa się po południu, wieczorem i wczesnym rankiem 17 i 18 czerwca 1800 roku\"*."}
{"id": "q_284", "question": "Co wisiało nad Damoklesem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nad Damoklesem wisiał **ostry miecz** zawieszony na **cienkim końskim włosie**. Miecz ten symbolizował niebezpieczeństwo i groźbę, która ciążyła nad dworzaninem Dionizjusza Starszego, ukazując mu iluzoryczność jego pozornego szczęścia i przywilejów władzy [2]. \n\nHistoria ta została opisana w anegdocie, w której Dionizjusz, chcąc unaocznić Damoklesowi prawdziwe niebezpieczeństwa związane z władzą, pozwolił mu na jeden dzień korzystać z luksusów, jednocześnie zawieszając miecz nad jego głową. Była to metafora ciągłego zagrożenia, które towarzyszyło tyranowi Syrakuz [1]. \n\nFrazeologizm **„miecz Damoklesa”** stał się synonimem stałej groźby wiszącej nad kimś, kto beztrosko korzysta z życia lub władzy [2]."}
{"id": "q_283", "question": "Które państwo dokonało aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku dokonały Austro-Węgry. Wynika to z następujących fragmentów:  \n\n1. W 1908 roku miała miejsce rewolucja młodoturecka, w wyniku której Austro-Węgry wykorzystując chwilową słabość Imperium Osmańskiego zajęły terytorium Bośni i Hercegowiny, łamiąc postanowienia traktatu berlińskiego [2].  \n2. 5 października 1908 cesarz Franciszek Józef I ogłosił aneksję Bośni i Hercegowiny, co wywołało kryzys bośniacki [5].  \n3. W 1908 roku Austro-Węgry dokonały pełnej aneksji Bośni i Hercegowiny, co doprowadziło do powstania kondominium [4].  \n4. W 1908 roku Austro-Węgry oficjalnie anektowały Bośnię i Hercegowinę, która wcześniej była pod ich okupacją od 1878 roku [9].  \n\nWszystkie źródła potwierdzają, że aneksji dokonały Austro-Węgry, a nie inne państwo."}
{"id": "q_288", "question": "W którym mieście południowoamerykańskim odbyły się w 1992 roku obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój”, poświęconej problemom środowiska naturalnego i ekologii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój” w 1992 roku odbyły się w Rio de Janeiro w Brazylii. Konferencja trwała od 3 do 14 czerwca i została zorganizowana z inicjatywy ONZ w 20. rocznicę I Konferencji ONZ w Sztokholmie [1]. W ramach konferencji przyjęto kluczowe dokumenty, takie jak Agenda 21, oraz zdefiniowano zasady zrównoważonego rozwoju [1][4]."}
{"id": "q_286", "question": "Jak nazywa się nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu nazywa się **etymologia**. Jest to dział językoznawstwa, który bada ewolucję słów, ich źródłosłów oraz zmiany znaczeniowe i formalne na przestrzeni czasu [1]. \n\nEtymologia zajmuje się m.in.:\n- odtwarzaniem wyjściowej postaci wyrazu,\n- wyjaśnianiem przypuszczalnego znaczenia pierwotnego,\n- analizą dalszego rozwoju semantycznego i struktury morfologicznej [1]. \n\nTermin „etymologia” pochodzi od greckiego słowa *ἐτυμολογία* (etymología), które oznacza „objaśnienie rdzenia słowa” (*ἔτυμον* – „rdzeń”) oraz „logię” (*λόγος* – „objaśnienie”) [1]. \n\nWarto odróżnić etymologię naukową (opartą na analizie historyczno-porównawczej) od etymologii ludowej, która opiera się na podobieństwie brzmieniowym, często błędnie interpretując pochodzenie wyrazów [2]. \n\nEtymologia jest również częścią lingwistyki historycznej, podobnie jak leksykologia historyczna, która bada rozwój słownictwa [6]."}
{"id": "q_294", "question": "Jakie imiona noszą amerykańskie tenisistki siostry Williams?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Amerykańskie tenisistki siostry Williams to Venus Ebony Starr Williams i Serena Jameka Williams. Venus urodziła się 17 czerwca 1980 roku, a Serena 26 września 1981 roku [1][2]. Obie są siostrami i odnoszą sukcesy w tenisie, zdobywając medale olimpijskie oraz tytuły wielkoszlemowe [1][2][9]."}
{"id": "q_291", "question": "Jakie imię nosiła czarodziejka z legendy o królu Arturze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Czarodziejka z legendy o królu Arturze, która oddała serce Lancelotowi, nosiła imię Hellawes (Elen, Elena) [1]. W tekście podkreślono, że była czarodziejką, która kochała Lancelota z oddalenia przez 7 lat, a jej uczucie nie zostało odwzajemnione, co doprowadziło do jej rozpaczy i śmierci. \n\nW innych fragmentach legend arturiańskich pojawiają się również inne czarodziejki, takie jak Morgana Le Fay (Morgaine, Morgain) [2], która była przyrodnią siostrą Artura, oraz Pani Jeziora, czasem utożsamiana z Morganą lub Nimue [4]. Jednak pytanie dotyczyło konkretnie imienia czarodziejki z legendy o Lancelocie, a odpowiedź znajduje się w [1]."}
{"id": "q_287", "question": "Ile medali zdobył na Olimpiadzie w Monachium amerykański pływak Mark Spitz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Amerykański pływak Mark Spitz zdobył na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Monachium (1972) siedem złotych medali, co jest rekordem olimpijskim do 2008 roku, kiedy to Michael Phelps zdobył osiem złotych medali [1][3][4]. Spitz ustanowił również nowe rekordy świata w każdej z konkurencji, w których startował [1][3]. \n\nWyniki Spitza na igrzyskach w Monachium obejmują:\n- 100 m stylem dowolnym (złoto, rekord świata) [6]\n- 200 m stylem dowolnym (złoto, rekord świata) [5]\n- 200 m stylem motylkowym (złoto, rekord świata) [7]\n- 100 m stylem motylkowym (złoto, rekord świata) [9]\n- sztafeta 4 × 100 m stylem zmiennym (złoto, rekord świata) [8]\n- 100 m stylem klasycznym (złoto) [10]\n- 200 m stylem klasycznym (złoto) [10]\n\nDodatkowo, w 1968 roku na igrzyskach w Meksyku zdobył cztery medale (dwa złote, srebrny i brązowy) [3]."}
{"id": "q_289", "question": "Jak potocznie nazywa się cienkie wysokie obcasy w damskich butach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cienkie wysokie obcasy w damskich butach potocznie nazywane są **szpilkami**. Termin ten odnosi się zarówno do samego obcasa, jak i do eleganckich pantofli, które go posiadają [1]. W kontekście obuwia damskiego, szpilki charakteryzują się wysokim, cienko zakończonym obcasem, często w połączeniu z noskiem w szpic, co optycznie wysmukla kostkę i łydkę oraz wyszczupla stopę [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] opisano, że szpilki to \"damskie obuwie na wysokim, cienko zakończonym obcasie\", a także, że \"szpilką nazywany jest także sam tego rodzaju obcas\". Dodatkowo, w [3] wspomniano, że \"Kinky boots\" (popularne w latach 60. w Wielkiej Brytanii) były butami na wysokim obcasie, co potwierdza, że wysokie obcasy w damskim obuwiu są często określane jako szpilki. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w niektórych kontekstach termin \"szpilki\" może odnosić się również do wysokich obcasów w ogóle, bez względu na ich grubość [3]."}
{"id": "q_292", "question": "Do którego państwa należą wyspy Kanaryjskie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wyspy Kanaryjskie należą do Hiszpanii. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. W [1] i [2] wskazano, że Wyspy Kanaryjskie są częścią Hiszpanii, a konkretnie hiszpańską wspólnotą autonomiczną (Comunidad Autónoma de Canarias).  \n2. W [3] i [4] potwierdzono, że Teneryfa i Gran Canaria, będące częścią archipelagu, są integralną częścią Hiszpanii i Unii Europejskiej.  \n3. W [6] wymieniono prezydenta Wysp Kanaryjskich jako szefa rządu hiszpańskiej wspólnoty autonomicznej.  \n4. W [9] wymieniono Wyspy Kanaryjskie jako część terytorium Hiszpanii, obok Balearów i innych terytoriów zamorskich.  \n\nDodatkowo, w [10] podkreślono, że Wyspy Kanaryjskie są integralną częścią Hiszpanii, mimo że geograficznie leżą bliżej Afryki."}
{"id": "q_295", "question": "Ile państw podpisało układ monachijski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, układ monachijski został podpisany przez cztery państwa: Niemcy, Włochy, Wielką Brytanię i Francję [2]. W negocjacjach nie uczestniczyła Czechosłowacja, której terytorium było przedmiotem porozumienia [3]. \n\nW [2] i [3] wymieniono konkretne delegacje, które brały udział w spotkaniu w Monachium: Neville Chamberlain (Wielka Brytania), Edouard Daladier (Francja), Adolf Hitler (Niemcy) i Benito Mussolini (Włochy). Dodatkowo w [3] podkreślono, że do udziału w negocjacjach nie zaproszono Czechosłowacji, co potwierdza liczbę sygnatariuszy. \n\nPodsumowując, układ monachijski podpisały cztery państwa [2][3]."}
{"id": "q_290", "question": "Pod jaką nazwą przeszły do historii wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą przeszły do historii pod nazwą **wojen punickich**. Nazwa ta pochodzi od słowa \"Poeni\" (łac. \"Poeni\"), którym Rzymianie określali Kartagińczyków jako potomków Fenicjan, oraz od przydomka \"punicus\" (łac. \"punicus\") – punicki [1]. \n\nWojny punickie toczyły się w latach 264–146 p.n.e. i obejmowały trzy główne konflikty: \n1. **Pierwszą wojnę punicką** (264–241 p.n.e.), która rozpoczęła się od konfliktu o Messanę na Sycylii [1]. \n2. **Drugą wojnę punicką** (218–201 p.n.e.), której główną postacią był Hannibal, a punktem zapalnym było zaatakowanie przez niego sprzymierzonego z Rzymem Saguntu [10]. \n3. **Trzecią wojnę punicką** (149–146 p.n.e.), która zakończyła się całkowitym zniszczeniem Kartaginy i wzrostem potęgi Rzymu [3]. \n\nPrzyczyny wojen skupiały się wokół sporów o wpływy polityczne i gospodarcze w zachodniej części Morza Śródziemnego, a ich skutkiem było ostateczne podporządkowanie Kartaginy Rzymowi [2]."}
{"id": "q_297", "question": "W którym mieście wznosi się Złota Góra, na której ostatnio stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Złota Góra, na której ostatnio stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II, znajduje się w Częstochowie. W [8] podano, że na terenie Parku Miniatur Sakralnych „Złota Góra” w Częstochowie odsłonięto 13 kwietnia 2013 roku największą na świecie figurę Jana Pawła II o wysokości 13,8 m i wadze 10 ton. Dodatkowo [1] potwierdza, że Złota Góra to wzgórze w granicach administracyjnych dzielnicy Zawodzie-Dąbie w Częstochowie."}
{"id": "q_302", "question": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne czy składnik ludzkiej krwi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_298", "question": "Jak nazywa się wybitny rosyjski tancerz i baletmistrz, odtwórca głównej roli w amerykańskim filmie „Białe noce”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wybitnym rosyjskim tancerzem i baletmistrzem, który zagrał główną rolę w amerykańskim filmie *Białe noce* (1985), jest Michaił Barysznikow. W [1] podano, że Barysznikow, znany z kariery tancerza i aktora, wystąpił w tej produkcji jako odtwórca głównej roli. Dodatkowo w [6] potwierdzono, że za tę rolę został wymieniony wśród filmów, w których zagrał na pierwszym planie. \n\nWarto zaznaczyć, że Barysznikow jest również uznawany za jednego z najwybitniejszych tancerzy baletowych XX wieku, obok Wacława Niżyńskiego i Rudolfa Nuriejewa [1]."}
{"id": "q_296", "question": "Jak nazywa się muzeum, w którym znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Mona Lisa”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obraz Leonarda da Vinci *Mona Lisa* znajduje się w **Luwrze** (fr. *Musée du Louvre*), który jest jednym z największych i najbardziej znanych muzeów sztuki na świecie. Luwr mieści się w Paryżu, w dawnym pałacu królewskim, i jest wymieniany jako miejsce przechowywania tego dzieła w kilku fragmentach [1][2][6]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Luwr to „dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki”, a w [2] potwierdzono, że *Mona Lisa* „obecnie znajduje się w paryskim Luwrze jako własność rządu Francji”. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że po rewolucji francuskiej zbiory królewskie, w tym *Mona Lisa*, zostały przeniesione do Luwru, co utrwaliło jego rolę jako miejsca ekspozycji tego arcydzieła. \n\nPodsumowując, odpowiedź brzmi: *Luwr*."}
{"id": "q_301", "question": "Kto gra postać Jima Lovella w filmie „Apollo 13”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W filmie „Apollo 13” z 1995 roku w reżyserii Rona Howarda postać Jima Lovella, dowódcy misji Apollo 13, gra Tom Hanks. Lovell pojawia się również w końcowej sekwencji filmu jako dowódca lotniskowca USS „Iwo Jima” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w filmie występuje również Ed Harris, który wciela się w rolę Gene’a Kranza, dyrektora NASA odpowiedzialnego za misję Apollo 13 [1][8]."}
{"id": "q_293", "question": "Jak nazywały się opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta nazywano **mytem** lub **fordonem**.  \n\n**Myto** było opłatą za przejazd drogą, autostradą, mostem, tunelem itp., pobieraną jako podatek centralny, lokalny lub przez prywatnego właściciela obiektu. W średniowieczu początkowo dotyczyło towarów, a później przekształciło się w opłatę za usługę, przeprawę lub przejazd [1].  \n\n**Fordon** (zwany także czwartym groszem) był podatkiem wodnym pobieranym od statków przepływających przez określone miejsca, np. komory celne. W Fordonie nad Wisłą każdy statek musiał dokonać opłat celnych stosownie do wartości przewożonego towaru [5].  \n\nW kontekście mostów myto było często związane z przymusem drogowym, np. w średniowieczu władcy pobierali opłaty za korzystanie z wyznaczonych dróg, przy których znajdowały się komory celne [7].  \n\nPrzykłady historyczne:  \n- W Warszawie w XVIII w. za przejazd Mostem Ponińskiego pobierano opłaty, np. 2 grosze od pieszego, 4 grosze od konia, 20 groszy od karety ładownej [4].  \n- W Anglii Swinford Toll Bridge pobierał opłaty (5 pensów za samochód osobowy) na mocy aktu parlamentu z 1767 r. [10].  \n\nWspółcześnie myto może przybierać formę elektronicznego systemu opłat (np. viaTOLL w Polsce) lub tradycyjnych punktów poboru opłat na autostradach czy mostach [1][3][6]."}
{"id": "q_299", "question": "Redaktorem naczelnym którego pisma był od 1945 roku Jerzy Turowicz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jerzy Turowicz od 1945 roku był redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego”. Współtworzył to pismo od momentu jego założenia i pełnił tę funkcję nieprzerwanie do 1953 roku, a następnie ponownie od 1956 roku aż do swojej śmierci w 1999 roku [1][2][5]. \n\nW 1953 roku „Tygodnik Powszechny” został zamknięty przez władze komunistyczne za odmowę publikacji nekrologu Stalina, a jego wydawanie przejęło stowarzyszenie „Pax”. Turowicz odzyskał kontrolę nad pismem w 1956 roku, po dojściu do władzy Władysława Gomułki [2][5]. \n\nW późniejszych latach „Tygodnik Powszechny” stał się ważnym głosem środowiska inteligencji katolickiej, a Turowicz kierował nim aż do śmierci, przekazując później stanowisko ks. Adamowi Bonieckiemu [5][6]."}
{"id": "q_300", "question": "Synami którego z bogów byli Remus i Romulus?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Remus i Romulus byli synami boga Marsa. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. \"Romulus według legend był założycielem Rzymu i jego pierwszym władcą. Prawdopodobnie żył w połowie VIII wieku p.n.e. (lata: 772–716), natomiast Remus, według obliczeń starożytnych, żył w latach 772–753 p.n.e. Rzymianie uznawali ich za dzieci boga Marsa. Matka chłopców wywodziła się z królewskiego rodu pochodzącego od Eneasza\" [1].  \n2. \"Był czczony jako ojciec bliźniąt: Romulusa i Remusa\" [4].  \n3. \"Romulus i Remus byli dziećmi westalki o imieniu Rea Sylwia i boga wojny Marsa\" [2].  \n4. \"Ich ojcem ich był Mars\" [3].  \n\nWersje mitu różnią się co do szczegółów (np. gwałt lub dobrowolny związek z Marsem), ale wszystkie źródła zgodnie wskazują na Marsa jako ich ojca."}
{"id": "q_305", "question": "Jak nazywa się koczowniczy lud berberyjski w środkowej Saharze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że koczowniczym ludem berberyjskim w środkowej Saharze są Tuaregowie. Informacje na ten temat znajdują się w następujących fragmentach:  \n\n1. Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso [1].  \n2. Tuaregowie są koczowniczym ludem, zajmującym się głównie hodowlą i sprzedażą wielbłądów, kóz i owiec [5].  \n3. Tuaregowie są przodkami współczesnego ludu Tuaregów, żyjącego na tych samych terenach [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście środkowej Sahary, wspomniano o płaskowyżu Adrar des Iforas, gdzie Tuaregowie sprawują władzę jako koczowniczy lud [5]."}
{"id": "q_306", "question": "W którym wieku miała miejsce odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia miała miejsce w XVII wieku. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. W [3] i [7] podano, że bitwa pod Wiedniem (zwana również odsieczą wiedeńską) odbyła się **12 września 1683 roku**, co jednoznacznie wskazuje na XVII wiek.  \n2. W [6] potwierdzono, że Wiedeń był oblegany w XVI i XVII wieku, a pomoc ze strony Polski (w tym odsiecz) dwukrotnie odepchnęła ataki Turków.  \n3. W [5] wspomniano, że ostateczne rozstrzygnięcia (w tym bitwa pod Wiedniem) miały miejsce **w XVII wieku**, gdy Turcy zostali pokonani przez wojska pod dowództwem Jana III Sobieskiego.  \n\nZatem odsiecz Wiednia miała miejsce w **XVII wieku**, co jest zgodne z podanymi źródłami."}
{"id": "q_309", "question": "Jak nazywał się pierwszy król Polski z dynastii Piastów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pierwszym królem Polski z dynastii Piastów był Bolesław I Chrobry, syn Mieszka I. Został koronowany na króla w 1025 roku, kończąc tym samym okres panowania książęcego i rozpoczynając erę królów w Polsce [1][2][4]. Wcześniej, w tym samym roku, koronę królewską otrzymał również Mieszko II Lambert, jednak to Bolesław Chrobry jest uznawany za pierwszego króla Polski w pełnym tego słowa znaczeniu [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że Bolesław Chrobry był również pierwszym władcą Polski, który dostąpił koronacji, co podniosło prestiż dynastii Piastów na arenie międzynarodowej [1]. Jego rządy charakteryzowały się ekspansją terytorialną i umacnianiem pozycji Polski w Europie Środkowej [3][4]."}
{"id": "q_308", "question": "Która drużyna była przeciwnikiem „Górnika Zabrze” w finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przeciwnikiem „Górnika Zabrze” w finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku był angielski klub „Manchester City”. Mecz odbył się 29 kwietnia 1970 roku na stadionie Praterstadion w Wiedniu i zakończył się wynikiem 1:2 dla Manchesteru City [1][5]. \n\nW [1] podano: „29 kwietnia 1970 roku na stadionie Praterstadion w Wiedniu zespół zmierzył się w finale z angielskim Manchesterem City. Górnik przegrał mecz 1:2”. \n\nW [5] również potwierdzono ten fakt: „29 kwietnia 1970 roku na stadionie Praterstadion w Wiedniu zespół zmierzył się w finale z angielskim Manchesterem City. Górnik przegrał mecz 1:2”."}
{"id": "q_307", "question": "Czy mszaki mają korzenie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych i po raz pierwszy pojawiają się u paprotników. Organami utrzymującymi mszaki w podłożu są chwytniki (ryzoidy) [1]. \n\nWynika to z ich morfologii i sposobu zakotwiczenia w podłożu, gdzie chwytniki pełnią funkcję stabilizującą, a nie przewodzącą wodę i sole mineralne, jak korzenie u roślin naczyniowych. \n\nDodatkowo, w [1] podkreślono, że mszaki nie mają korzeni właściwych, a ich sporofit jest zależny od gametofitu i wrasta w niego stopą, przez którą pobiera wodę i związki organiczne. \n\nPodsumowując, mszaki nie posiadają korzeni w takim samym sensie jak rośliny naczyniowe, lecz wykorzystują chwytniki (ryzoidy) do zakotwiczenia w podłożu [1]."}
{"id": "q_304", "question": "Jak nazywa się owoc dębu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Owoc dębu nazywany jest **żołędziem**. Jest to owoc szupinkowy (pozorny), składający się z orzecha i miseczki owocowej. Sam orzech, czyli owoc właściwy, może być również określany jako żołądź [1]. \n\nW kontekście botanicznym żołędzie są charakterystyczne dla rodzaju dąb (*Quercus*) i są to owoce jednonasienne, otoczone twardą, zdrewniałą owocnią [4]. W niektórych przypadkach, np. w kontekście kulinarnym lub kulturowym, żołędzie mogą być również nazywane orzeszkami [4]. \n\nPrzykładowo, w [1] opisano, że żołędzie to owoce dębów, które rozwijają się w miseczce (kupuli) z przekształconych liści przykwiatowych, a sam orzech jest kulisty lub owalny i otoczony twardą owocnią. W [2] i [3] również wspomniano o żołędziach jako owocach dębu, a w [8] herb Nowej Dęby przedstawia stylizowane drzewo dębu z żołędziami. \n\nPodsumowując, żołędzie to zarówno nazwa owocu szupinkowego, jak i samego orzecha dębowego [1][2][3][8]."}
{"id": "q_303", "question": "Jak w religii chrześcijańskiej nazywa się anioł z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W religii chrześcijańskiej aniołem z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawianym w sztuce z trzema parami skrzydeł, są serafini. Zgodnie z tradycją chrześcijańską, serafini zajmują pierwsze miejsce w hierarchii anielskiej, a ich wizerunek z trzema parami skrzydeł pojawia się m.in. w sztuce sakralnej [5]. \n\nW [5] opisano, że serafini są członkami jednego z dziewięciu chórów anielskich, a ich klasyfikacja w hierarchii przedstawia się następująco: serafini, cherubini i trony tworzą najwyższą triadę, najbliższą Bogu. Serafini są przedstawiani jako istoty o trzech parach skrzydeł, co symbolizuje ich bliskość z Bogiem i pełnienie funkcji strażników Jego chwały [5]. \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że w wizji proroka Ezechiela cztery istoty strażujące Boży tron (anioł, lew, byk i orzeł) mają po sześć skrzydeł, co może nawiązywać do symboliki skrzydeł w kontekście anielskim, choć bezpośrednio nie dotyczy to serafinów. \n\nPodsumowując, serafini są aniołami z najwyższego chóru, a ich wizerunek z trzema parami skrzydeł jest charakterystyczny dla sztuki chrześcijańskiej [5]."}
{"id": "q_310", "question": "Jak brzmi nazwisko św. Ignacego, założyciela potężnego, charakteryzującego się ściśle przestrzeganą regułą posłuszeństwa, zakonu jezuitów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święty Ignacy, założyciel zakonu jezuitów, nosił nazwisko **Loyola** (w języku baskijskim: Oñaz). W dokumentach podkreślono, że urodził się w 1491 roku w zamku Loyola w Azpeitii, a jego chrzcielne imię brzmiało Íñigo, które później zmienił na Ignacy, prawdopodobnie ze względu na większą popularność tego imienia w Europie [1]. \n\nW tekście źródłowym nie ma informacji o innym nazwisku świętego. Wspomniano natomiast, że w domu rodzinnym posługiwano się zarówno językiem baskijskim, jak i hiszpańskim [1]."}
{"id": "q_315", "question": "Jaki kierunek rozpoczął na uniwersytecie w Charkowie Józef Piłsudski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Józef Piłsudski rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim jesienią 1885 roku, po zdaniu matury w 1884 roku. Wybrał kierunek medyczny na Wydziale Lekarskim tej uczelni [1]. Warto zaznaczyć, że w tym czasie Polacy stanowili znaczną część studentów na uniwersytecie w Charkowie, a wielu z nich, w tym Piłsudski, angażowało się w działalność niepodległościową [2]."}
{"id": "q_311", "question": "Jak nazywa się prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem nazywana jest styczną do okręgu. Definicja stycznej do okręgu brzmi: \"styczna do okręgu jest prostą mającą jeden (i tylko jeden) punkt wspólny z okręgiem\" [2]. Konstrukcja stycznej polega na wyznaczeniu prostej prostopadłej do promienia okręgu, przechodzącej przez punkt styczności [2]. \n\nW przypadku ogólnym, dla dowolnej krzywej, styczna jest definiowana jako prosta będąca granicą siecznych przechodzących przez punkt krzywej i punkt dążący do niego, przy czym istnienie tej granicy związane jest z istnieniem pochodnej funkcji wyznaczającej krzywą [2]. \n\nDodatkowo, w kontekście trójkąta, styczna do okręgu opisanego na trójkącie jest również nazywana prostą Simsona lub prostą Wallace’a-Simsona [8]."}
{"id": "q_313", "question": "Którą wyspę Morza Śródziemnego wykorzystywali Anglicy w czasie II wojny światowej jako bazę morską i lotniczą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Anglicy wykorzystywali Maltę jako bazę morską i lotniczą w czasie II wojny światowej. Wyspa ta była kluczowym punktem oporu na Morzu Śródziemnym, stanowiąc osłonę dla konwojów alianckich i zagrażając liniom zaopatrzenia wojsk Osi w Afryce Północnej. Malta była również ważną bazą dla okrętów i lotnictwa, mimo ciągłych bombardowań przez lotnictwo włoskie i niemieckie [1][2][3][7]. \n\nPrzykładowe cytowania potwierdzające wykorzystanie Malty jako bazy:\n- \"Malta stanowiła przed II wojną światową główną bazę brytyjskiej Floty Śródziemnomorskiej\" [3].\n- \"Malta była najważniejszym alianckim punktem oporu na Morzu Śródziemnym\" [8].\n- \"Malta, baza lotniczo-morska aliantów położona w połowie drogi między Gibraltarem a Aleksandrią\" [9]."}
{"id": "q_314", "question": "Jaki sport uprawia bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\"?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bohaterka filmu Clinta Eastwooda *Za wszelką cenę* (2004) uprawia boks zawodowy. Maggie Fitzgerald (grana przez Hilary Swank) jest zawodniczką, która pod opieką trenera Frankiego Dunna (Clint Eastwood) rozpoczyna błyskotliwą karierę, nokautując przeciwniczki w pierwszych rundach. Jej kariera zostaje przerwana przez wypadek na ringu, który skutkuje paraliżem czterokończynowym [1]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Za wszelką cenę* odnosi się również do innych produkcji, np. filmu Gusa Van Santa z 1995 roku [7] czy serialu *Za wszelką cenę* (2009–2012) o gimnastyczkach [3], jednak pytanie dotyczyło konkretnie filmu Eastwooda z 2004 roku."}
{"id": "q_316", "question": "Kto jest autorem komedii „Skąpiec”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem komedii „Skąpiec” jest Molier (właśc. Jean Baptiste Poquelin). Sztuka została wystawiona po raz pierwszy 9 września 1668 roku, a jej tytuł w języku francuskim brzmi „L’Avare” [1]. Molier był francuskim komediopisarzem, który w swoich utworach łączył tradycję rodzimej farsy ludowej z elementami włoskiej commedii dell’arte i klasycznej sztuki komicznej [4]. „Skąpiec” jest jedną z jego najbardziej znanych komedii, w której ośmieszał manię gromadzenia bezużytecznych bogactw [4]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku polskim sztuka była tłumaczona m.in. przez Jana Baudouina de Courtenay, Franciszka Kowalskiego, Ludwika Osińskiego, Antoniego Hoffmana, Bohdana Korzeniewskiego oraz Tadeusza Boya-Żeleńskiego [1]."}
{"id": "q_312", "question": "Jak nazywa się element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Element kwiatu produkujący pyłek u roślin okrytonasiennych to pręcik, który składa się z główki (tworzonej przez pylniki zawierające woreczki pyłkowe) oraz nitki pręcikowej. Nitka (łac. *filamentum*) łączy się z główką (łac. *anthera*), która zwykle jest zróżnicowana na dwa pylniki połączone łącznikiem (*connectivum*) [3]. \n\nPrzykładowo, u roślin okrytonasiennych pręciki są mikrosporofilami, a ich główka (pylniki) zawiera mikrosporangia, w których powstaje pyłek [1]. Nitka dostarcza do pylników związki odżywcze i wodę, a także umożliwia odpowiednie ułożenie pylników w przestrzeni [7]. \n\nW przypadku roślin nagonasiennych odpowiednikiem pręcika są mikrosporofilie z pylnikami, które tworzą szyszkowate twory zwane mikrostrobilami [1]. \n\nPodsumowując, u roślin okrytonasiennych pręcik jest kluczowym elementem kwiatu odpowiedzialnym za produkcję pyłku, składającym się z nitki i główki z pylnikami [1][3][7]."}
{"id": "q_317", "question": "Czy oceany tworzą jedną całość, czy nie sąsiadują ze sobą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Oceany tworzą jedną całość, ponieważ są ze sobą połączone poprzez morza, cieśniny i kanały, tworząc Wszechocean. Wszystkie oceany są ze sobą powiązane, np. Ocean Atlantycki łączy się z Oceanem Spokojnym przez Ocean Arktyczny i Cieśninę Drake’a, a Ocean Indyjski graniczy z Atlantyckim przez południk 20°E [1][3][4]. Dodatkowo, wody oceaniczne są ze sobą wymieszane, co potwierdza istnienie jednej hydrosfery ziemskiej [4]. \n\nPrzykładem połączeń między oceanami są:  \n- Cieśnina Beringa łącząca Ocean Arktyczny z Pacyfikiem [9],  \n- Kanał Panamski łączący Atlantyk z Pacyfikiem [3],  \n- Rów Mariański, który jest częścią Pacyfiku, ale jego głębokość sięga dna innych oceanów [7].  \n\nWszystkie oceany (Spokojny, Atlantycki, Indyjski, Południowy i Arktyczny) są częścią jednego Wszechoceanu, który pokrywa 70,8% powierzchni Ziemi [6]."}
{"id": "q_320", "question": "Kto jest autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem powieści, na podstawie której powstał film *Ziemia obiecana*, jest Władysław Reymont. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [6] wskazano, że film jest adaptacją powieści Reymonta pod tym samym tytułem.  \n- W [5] podano, że *Ziemia obiecana* to powieść panoramiczna Reymonta, opublikowana w latach 1897–1898 w „Kurierze Codziennym”.  \n- W [8] potwierdzono, że *Ziemia obiecana* to jedna z najwybitniejszych powieści Reymonta, często tłumaczona i ekranizowana.  \n\nDodatkowo w [9] wymieniono *Ziemię obiecaną* jako przykład adaptacji filmowej literatury polskiej, co również potwierdza, że pierwowzór literacki istniał."}
{"id": "q_319", "question": "Jak inaczej nazywa się trąbka słuchowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trąbka słuchowa, zwana również przewodem Eustachiusza, występuje pod kilkoma innymi nazwami, które są wymienione w dokumentach. Oto one:  \n\n1. **Tuba auditiva, tuba Eustachii, tuba Eustachius, tuba pharyngotympanica, salpinx** – łacińskie określenia, z których najczęściej używane to „tuba Eustachiusza” [1].  \n2. **Trąbka Eustachiusza** – nazwa pochodząca od nazwiska włoskiego anatoma Bartolomeo Eustachiego, który jako pierwszy ją opisał [1].  \n3. **Trąbka słuchowa** – polskie określenie, które jest synonimem dla przewodu Eustachiusza [1].  \n4. **Przewód Eustachiusza** – alternatywna nazwa podkreślająca funkcję łączącą jamę bębenkową z gardłem [1][2].  \n5. **Trąbka gardłowa** – rzadziej używane określenie, wskazujące na jej połączenie z gardłem [3].  \n\nWszystkie te nazwy odnoszą się do tego samego narządu, który pełni kluczową rolę w wyrównywaniu ciśnień w uchu środkowym i odprowadzaniu wydzielin [1][2]."}
{"id": "q_318", "question": "Jak nazywa się spółgłoska podwojona np. w wyrazie „panna”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Spółgłoska podwojona w wyrazie „panna” to **geminata**. Termin ten odnosi się do podwojenia spółgłoski, np. w polskim wyrazie „manna” [3]. W języku polskim geminaty mogą występować dla różnych spółgłosek, w tym dla „n” w wyrazie „panna” [1]. \n\nGeminaty są wymawiane dłużej niż ich pojedyncze odpowiedniki, np. w badaniu wymowa geminaty w słowie „wwozić” trwała od 120 ms do 309 ms, podczas gdy pojedyncza spółgłoska trwała średnio 71 ms [3]. W języku polskim geminaty mogą być wymawiane jako wydłużone wersje pojedynczych spółgłosek lub jako dwie kolejno wymawiane spółgłoski, choć ta druga opcja jest rzadsza [1]. \n\nW niektórych językach, np. w fińskim, podwojenie spółgłoski na początku wyrazu może wynikać z zaniku spółgłoski w wyrazie poprzedzającym, co jest określane jako „loppukahdennus” [2]. W języku arabskim geminacja jest fonemiczna i oznaczana specjalnym znakiem nad literą [3]. \n\nW języku szwedzkim podwójna spółgłoska wymawiana jest jak geminata, a nie jak dwie spółgłoski obok siebie [7]. \n\nPodsumowując, w języku polskim spółgłoska podwojona, np. w wyrazie „panna”, to **geminata**, która może być wymawiana jako wydłużona lub podwójna spółgłoska [1][3]."}
{"id": "q_321", "question": "W którym mieście znajduje się Muzeum Historii Żydów Polskich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Muzeum Historii Żydów Polskich znajduje się w Warszawie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że muzeum mieści się w Śródmieściu Warszawy, na Muranowie, przy ul. Anielewicza 6.  \n2. W [2] również wskazano, że jest to instytucja zlokalizowana w Warszawie.  \n3. W [4] potwierdzono, że gmach muzeum powstał w centrum dawnej dzielnicy żydowskiej Warszawy, zwanej Dzielnicą Północną.  \n4. W [5] wymieniono Warszawę jako miasto, w którym podpisano akt erekcyjny pod budowę muzeum.  \n5. W [7] wspomniano, że Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce (SŻIH) udostępniło budynek przy ul. Tłomackie 3/5 w Warszawie na potrzeby muzeum.  \n\nZatem lokalizacja muzeum w Warszawie jest jednoznacznie potwierdzona we wszystkich wymienionych fragmentach."}
{"id": "q_322", "question": "Czy Epikur był filozofem greckim, czy rzymskim?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Epikur był filozofem greckim. Urodził się na wyspie Samos, studiował w Atenach, a jego działalność filozoficzna i nauczanie odbywały się głównie w Grecji, zwłaszcza w Atenach, gdzie założył słynny \"Ogród\" (Κῆπος, \"Kipos\") – swoją szkołę filozoficzną. Epikur był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, a jego nauki miały wpływ na rozwój epikureizmu, który później dotarł do Rzymu [1]. \n\nEpikur był również jednym z czterech wielkich „mistrzów” Karola Marksa, który poświęcił mu swoją pracę doktorską pt. „Różnica między demokrytejską a epikurejską filozofią przyrody” [1]. W Rzymie epikureizm zyskał popularność, ale sam Epikur był przede wszystkim filozofem greckim, a jego nauki były adaptowane przez Rzymian, takich jak Lukrecjusz czy Cyceron [2]. \n\nPodsumowując, Epikur był filozofem greckim, który wywarł wpływ na filozofię rzymską, ale nie był Rzymianinem ani nie działał głównie w Rzymie."}
{"id": "q_325", "question": "Jak nazywa się pierwsza wokalistka zespołu Varius Manx?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszą wokalistką zespołu Varius Manx była Anita Lipnicka. Dołączyła do zespołu w 1993 roku i nagrała z nim dwa albumy studyjne: *Emu* (1994) i *Elf* (1995). W 1996 roku opuściła zespół, aby rozpocząć karierę solową [1][8]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć w [1], gdzie opisano, że pod koniec 1995 roku Lipnicka odeszła z zespołu, oraz w [8], gdzie wymieniono ją jako wokalistkę Varius Manx w latach 1993–1996. Dodatkowo w [8] podano, że nagrała z zespołem dwa albumy. \n\nW [2] również wspomniano, że zespół został założony w 1989 roku, ale nie podano informacji o pierwszej wokalistce – dopiero w [1] i [8] pojawia się nazwisko Lipnickiej."}
{"id": "q_324", "question": "Jak nazywa się żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Główną żabą w programie „The Muppet Show” jest Kermit. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Kermita jako jedną z kluczowych postaci serialu, a także podano, że był on konferansjerem i ulubioną lalką Jima Hensona.  \n- W [2] szczegółowo opisano historię Kermita, w tym jego debiut w 1955 roku i późniejsze występy w „Muppet Show”.  \n- W [3] potwierdzono, że Kermit był jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci stworzonych przez Hensona.  \n- W [5] wspomniano, że Henson osobiście animował i użyczał głosu Kermitowi, co podkreśla jego znaczenie w uniwersum Muppetów.  \n- W [8] wymieniono Włodzimierza Pressa jako aktora dubbingowego, który użyczył głosu Kermitowi w polskiej wersji językowej.  \n\nKermit był nie tylko symbolem „The Muppet Show”, ale także ikoną popkultury, o czym świadczą liczne nawiązania w innych produkcjach i tekstach źródłowych."}
{"id": "q_323", "question": "Jak nazywa się czeski reżyser, twórca filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Czeski reżyser, który stworzył filmy *Lot nad kukułczym gniazdem* (1975) i *Amadeusz* (1984), to Miloš Forman. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wymieniono go jako twórcę *nowego kina czechosłowackiego*, a później reżysera, który wyemigrował do USA i nakręcił m.in. *Lot nad kukułczym gniazdem* oraz *Amadeusza*.  \n2. W [3] i [6] potwierdzono, że *Lot nad kukułczym gniazdem* to ekranizacja powieści Kena Keseya w reżyserii Formana.  \n3. W [7] opisano jego karierę w USA, w tym sukces *Lotu nad kukułczym gniazdem* (5 Oscarów) i późniejszą realizację *Amadeusza*.  \n4. W [9] wspomniano, że *Lot nad kukułczym gniazdem* był pokazywany w DKF „Kino-oko” w 1977 roku, co potwierdza autorstwo Formana.  \n\nDodatkowo w [4] wymieniono go jako laureata Złotego Globu za reżyserię *Lotu nad kukułczym gniazdem*, a w [5] jako reżysera nominowanego do Oscara za *Amadeusza*."}
{"id": "q_326", "question": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w którym materiale?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w wosku [1]. Technika ta była znana już od starożytności i wykorzystywana głównie w rzeźbie portretowej oraz wotywnej. Wosk uważany był za idealne tworzywo imitujące ciało ludzkie, co czyniło go popularnym materiałem w tej dziedzinie sztuki [1]. \n\nW kontekście historycznym, w okresie średniowiecza z wosku wykonywano figurki wotywne o tematyce religijnej, maski oraz wyobrażenia portretowe. W sztuce nowożytnej powstawały również dzieła sztuki z tego tworzywa, takie jak \"Głowa Wicar\" z XVII wieku, przypisywana François Duquesnoy [1]. \n\nDo ceroplastyki nie zalicza się jednak modeli woskowych używanych w odlewnictwie, które później zostają zniszczone, masek pośmiertnych ani szkiców rzeźbiarskich [1]."}
{"id": "q_327", "question": "Czyją żoną była Izolda Jasnowłosa, bohaterka średniowiecznego eposu o miłości?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Izolda Jasnowłosa, bohaterka średniowiecznego eposu o miłości, była żoną króla Marka, władcy Kornwalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [2] podano, że Izolda była księżniczką irlandzką i kochanką Tristana, ale poślubiła króla Marka z Kornwalii.  \n2. W [3] potwierdzono, że Izolda Jasnowłosa była żoną króla Marka, a jednocześnie kochanką Tristana.  \n3. W [6] opisano króla Marka jako męża Izoldy Jasnowłosej, a także wuja lub ojca Tristana.  \n4. W [7] również wspomniano, że Izolda została przywieziona do Kornwalii, aby zostać żoną króla Marka.  \n\nZatem Izolda Jasnowłosa była żoną króla Marka, choć jednocześnie łączyła ją nieszczęśliwa miłość z Tristanem."}
{"id": "q_330", "question": "Dyskalkulia to zaburzenie której umiejętności?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dyskalkulia to zaburzenie umiejętności wykonywania działań arytmetycznych. Jest to specyficzne zaburzenie rozwojowe o podłożu środowiskowym lub genetycznym, które dotyka około 3–6% społeczeństwa [1]. Osoby z dyskalkulią mają trudności z opanowaniem podstawowych operacji matematycznych, takich jak dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie, mimo normalnego poziomu inteligencji i sprzyjających warunków edukacyjnych [1]. W klasyfikacji DSM-IV dzieci z dyskalkulią są umieszczane w kategorii trudności w uczeniu się matematyki [1]."}
{"id": "q_329", "question": "Jak miała na imię radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że radziecką sanitariuszką zakochaną w Janku Kosie była Marusia Ogoniok. W serialu i książce \"Czterej pancerni i pies\" Marusia jest rudowłosą sanitariuszką, która dołącza do załogi czołgu \"Rudy\". Janek Kos odwzajemnia jej uczucie, co prowadzi do ich związku, a w finale serialu do małżeństwa [1][2]. \n\nW [2] podano, że Marusia jest radziecką sanitariuszką graną przez Polę Raksę, a jej pseudonim \"Ogoniok\" (z ros. \"płomyk\") nawiązuje do jej rudych włosów. W [1] i [2] opisano również, jak Janek uratował jej życie, zabijając snajpera, który ją postrzelił. \n\nNazwisko Marusi nie zostało wymienione w książce ani w serialu, co jest wyjątkowe, ponieważ wszyscy inni bohaterowie są przedstawiani z nazwiskami [2]. \n\nPodsumowując, imię Marusia jest jedynym imieniem sanitariuszki zakochanej w Janku Kosie, które pojawia się w dostępnych materiałach [1][2]."}
{"id": "q_332", "question": "Jeden decygram ile to gram?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jeden decygram (da) to dziesiąta część grama (g), czyli 0,1 g. W układzie SI przedrostek \"decy\" (d) oznacza mnożnik 0,1 = 10-1, co odpowiada stosunkowi 1 da = 0,1 g [2]. \n\nPrzykładowo, w kontekście masy można to zapisać:\n- 1 da = 0,1 g [2]\n- 10 da = 1 g [2]\n\nWarto zauważyć, że w niektórych kontekstach, np. w farmacji, mikrogramy (µg) są czasem zapisywane jako mcg, co jest przybliżonym zapisem oznaczającym µg [4]. Jednak w przypadku decygramów (da) i gramów (g) nie ma takiej analogii – są to odrębne jednostki masy w układzie SI."}
{"id": "q_331", "question": "Czy dla każdego pierwiastka znane są izotopy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że nie dla każdego pierwiastka znane są izotopy. Istnieją pierwiastki, które nie mają stabilnych izotopów lub nie występują naturalnie na Ziemi.  \n\nPrzykłady:  \n- **Technet (43)** i **promet (61)** nie mają stabilnych izotopów [1].  \n- **Ołów (82 i wyższe)** oraz **roentgen (111)** nie mają naturalnie występujących stabilnych izotopów [1][6].  \n- **Flerow (114)** i **seaborg (106)** są pierwiastkami sztucznymi, a ich izotopy są bardzo nietrwałe i nie występują w przyrodzie [8][10].  \n\nW przypadku niektórych pierwiastków, takich jak wodór, znane są tylko naturalnie występujące izotopy (prot, deuter, tryt), podczas gdy inne, jak uran, mają zarówno naturalne, jak i sztuczne izotopy [9].  \n\nPodsumowując, nie wszystkie pierwiastki mają znane izotopy, a niektóre występują wyłącznie w formie sztucznie wytworzonej."}
{"id": "q_334", "question": "Nad jaką rzeką leży Białystok?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Białystok leży nad rzeką Białą, która jest lewym dopływem Supraśli. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą dopływem Supraśli.  \n- W [3] opisano, że rzeka Biała przepływa przez Białystok i jest odbiornikiem wód opadowych oraz ścieków przemysłowo-bytowych.  \n- W [7] wspomniano, że przez osiedle Wygoda (część Białegostoku) przepływa Dolistówka, która jest dopływem rzeki Białej.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że istnieje rzeka Biała (nazywana lokalnie Białką), która płynie przez południową Polskę, ale dotyczy to innej rzeki niż ta, nad którą leży Białystok."}
{"id": "q_336", "question": "Jak nazywa się polski kompozytor, autor muzyki do filmu Coppoli „Dracula”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że polskim kompozytorem, który stworzył muzykę do filmu Francisa Forda Coppoli *Dracula* (1992), jest **Wojciech Kilar**. Współpracował on z wieloma reżyserami, w tym z Coppolą, a jego muzyka do tego filmu odniosła międzynarodowy sukces [1]. \n\nW [1] wymieniono również inne znane dzieła Kilara, takie jak *Pan Tadeusz*, *Ziemia obiecana* i *Pianista*, co potwierdza jego znaczący wkład w muzykę filmową. \n\nDodatkowo, w [2] wymieniono Kilara wśród najbardziej rozpoznawalnych współczesnych kompozytorów muzyki poważnej i filmowej, co podkreśla jego pozycję w świecie muzyki. \n\nNie ma innych polskich kompozytorów wymienionych w kontekście tego filmu w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_328", "question": "Kto skomponował muzykę do opery „Król Roger”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że muzykę do opery „Król Roger” skomponował **Karol Szymanowski**. \n\nW [1] wyraźnie wskazano:  \n*\"Karol Szymanowski był zafascynowany kulturą orientu i starożytności, a także wczesnym średniowieczem. Jego pierwsza opera 'Hagith' napisana w duchu niemieckiego postromantyzmu, z silnymi wpływami muzyki Richarda Straussa, rozgrywała się w czasach biblijnych. [...] W latach 1911–1915 podróżował po Sycylii, wtedy poznał zapewne historię Rogera II. [...] Kompozytor kilka lat pracował nad muzyką. Partytura, której Szymanowski nadał ostatecznie tytuł 'Król Roger', była gotowa w 1924 roku.\"*\n\nW [2] potwierdzono:  \n*\"Karol Szymanowski [...] skomponował m.in. operę 'Król Roger' op. 46\"*\n\nW [5] podkreślono:  \n*\"Karol Szymanowski napisał tylko dwie opery, którymi [...] współcześnie odkrywane są one jako najwybitniejsze jakie w Polsce napisano. [...] chodzi o 'Króla Rogera' (1926 r.).\"*\n\nW [7] wymieniono „Króla Rogera” jako jedno z **najwybitniejszych dzieł** w polskiej operze seria.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że Bernard Ładysz nagrał partię Pasterza w tej operze, co pośrednio potwierdza autorstwo Szymanowskiego.  \n\nPodsumowując, autorem muzyki do „Króla Rogera” jest **Karol Szymanowski**, co wynika z bezpośrednich informacji w [1], [2] i [5] oraz kontekstu historyczno-muzycznego w [7]."}
{"id": "q_333", "question": "Jak nazywa się zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę, nazywa się zaćmą (łac. *cataracta*). Jest to choroba, która prowadzi do zmętnienia soczewki, utrudniając przedostawanie się promieni świetlnych do siatkówki, co skutkuje pogorszeniem ostrości wzroku [1]. Zaćma jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty na świecie, dotykającą około 20 milionów ludzi, w tym 800 tysięcy osób w Polsce [1]. \n\nWyróżnia się różne rodzaje zaćmy, w tym zaćmę wrodzoną (występującą już przy urodzeniu) oraz zaćmę nabytą, która może być spowodowana np. starzeniem się organizmu (zaćma starcza) lub cukrzycą (zaćma cukrzycowa) [1][2]. Zaćma może być również wywołana przez gromadzenie się galaktitolu w soczewce oka u osób z galaktozemią [5]. \n\nObjawy zaćmy obejmują m.in. nieostre widzenie, trudności w czytaniu, zmniejszoną intensywność kolorów oraz widzenie aureoli wokół źródeł światła [3]. Leczenie zaćmy jest wyłącznie operacyjne i polega na wszczepieniu nowej soczewki [3]."}
{"id": "q_338", "question": "Dokąd jechała winda w piosence zespołu 2 plus 1?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma bezpośredniej informacji o tym, dokąd jechała winda w piosence zespołu 2 plus 1. Utwór *Windą do nieba* jest opisany jako ballada o rozterkach dziewczyny przygotowującej się do ślubu, jednak tekst piosenki nie jest wprost cytowany w dostępnych fragmentach. Wzmianka o windzie pojawia się jedynie w tytule i kontekście fabularnym teledysku, który rozgrywa się na wiejskim weselu, gdzie członkowie zespołu wykonują utwór [2]. \n\nW dostępnych materiałach nie ma jednak informacji o tym, dokąd konkretnie jechała winda w tekście piosenki."}
{"id": "q_341", "question": "Jakie pokrewieństwo łączyło Jacka Soplicę i Sędziego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jacek Soplica i Sędzia Soplica byli braćmi. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że Jacek Soplica był \"bratem Sędziego\", oraz w [3], gdzie potwierdzono, że Sędzia był \"młodszym bratem Jacka Soplicy\"."}
{"id": "q_340", "question": "Jaki tytuł nosi utwór Szymona Szymonowica którego bohaterami są Oluchna i Pietrucha?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Utwór Szymona Szymonowica, którego bohaterkami są Oluchna i Pietrucha, nosi tytuł *Żeńcy*. Jest to realistyczny obraz z życia wiejskiego, przedstawiający scenę ciężkiej pracy żeńców oraz dialog między łagodną Oluchną, sprytną Pietruchą i okrutnym Starostą [1]. Pietrucha, udając śpiewanie pieśni pochwalnej w obecności Starosty, a złorzecząc mu, gdy ten się oddala, ukazuje swój cięty język i odwagę [1]."}
{"id": "q_335", "question": "Starosta zarządza powiatem czy gminą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że starosta zarządza powiatem, a nie gminą. \n\n**Dowody:**\n1. Starosta jest przewodniczącym zarządu powiatu i reprezentuje powiat na zewnątrz (z wyjątkiem zaciągania zobowiązań finansowych bez odrębnego pełnomocnictwa zarządu powiatu) [1]. \n2. W miastach na prawach powiatu zadania zarządu powiatu i starosty wykonuje prezydent miasta, a nie wójt czy burmistrz [1][3][4]. \n3. Starosta jest organem administracji publicznej właściwym w sprawach m.in. administracji architektoniczno-budowlanej, geodezyjnej i kartograficznej, ochrony przyrody, a także wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej [1]. \n4. W strukturze samorządu terytorialnego w Polsce starosta jest organem wykonawczym powiatu, a nie gminy [4][5]. \n5. W przypadku gminy organem wykonawczym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie starosta [7]. \n\n**Podsumowanie:** Starosta zarządza powiatem, a nie gminą, co potwierdzają zarówno jego kompetencje, jak i kontekst administracyjny opisany w dokumentach."}
{"id": "q_339", "question": "W którym województwie znajduje się Gorzów Wielkopolski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gorzów Wielkopolski znajduje się w województwie lubuskim. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [4] wskazano, że Gorzów Wielkopolski jest siedzibą wojewody lubuskiego, a województwo lubuskie powstało w 1999 roku z połączenia części dawnych województw: gorzowskiego i zielonogórskiego.  \n2. W [2] i [8] podano, że w latach 1975–1998 Gorzów był stolicą województwa gorzowskiego, które po reformie administracyjnej weszło w skład województwa lubuskiego.  \n3. W [5] i [10] wymieniono Gorzów jako miasto na prawach powiatu w województwie lubuskim, co potwierdza jego obecną przynależność administracyjną.  \n\nDodatkowo w [7] i [9] podkreślono, że Gorzów jest centrum administracyjnym północnej części województwa lubuskiego, co ostatecznie potwierdza jego lokalizację w tym regionie."}
{"id": "q_337", "question": "Które miasto jest stolicą Bawarii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Monachium jest stolicą kraju związkowego Bawaria. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Monachium jest stolicą Bawarii, a także siedzibą ważnych instytucji, takich jak Federalny Trybunał Finansowy czy Towarzystwo Maxa Plancka.  \n2. W [2] wymieniono Monachium jako stolicę Górnej Bawarii, jednej z rejencji tego landu.  \n3. W [3] podano, że metropolia Monachium i Freising ma siedzibę w Monachium, co potwierdza jego kluczową rolę w strukturze kościelnej i administracyjnej.  \n4. W [5] wspomniano, że Bawaria, w tym Monachium, należy do najbogatszych regionów Niemiec, co podkreśla jego znaczenie gospodarcze.  \n5. W [9] wymieniono Monachium jako największe miasto Bawarii, liczące blisko 1,5 mln mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] i [7] opisano Monachium jako miasto na prawach powiatu, co potwierdza jego status administracyjny.  \n\nPodsumowując, Monachium jest zarówno stolicą Bawarii, jak i ważnym ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i administracyjnym tego landu."}
{"id": "q_347", "question": "Jak brzmi tytuł operetki Franza Lehara, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tytuł operetki Franza Lehára, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”, to *Wesoła wdówka* (niem. *Die lustige Witwe*). Aria ta jest jednym z najbardziej znanych utworów z tego dzieła [6]. \n\nW [6] znajduje się szczegółowy opis historii powstania *Wesołej wdówki*, w tym informacja o libretcie napisanym przez Victora Léona i Leo Steina. Premiera operetki odbyła się w Wiedniu w 1905 roku."}
{"id": "q_342", "question": "Kto był twórcą potęgi Karolingów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych tekstów wynika, że twórcą potęgi Karolingów był **Karol Młot**. Jego kluczowe osiągnięcia to:  \n1. Zwycięstwo w bitwie pod Poitiers w 732 roku, które powstrzymało ekspansję Arabów w Europie [1].  \n2. Zjednoczenie rozbitego na królestwa (Austrazji, Neustrii, Burgundii i Akwitanii) państwa Franków [1].  \n3. Stworzenie podwalin systemu karolińskiego, który umożliwił dalszą ekspansję dynastii [4].  \n\nChoć Pepin Krótki (syn Karola Młota) i Karol Wielki (wnuk) kontynuowali i rozwijali jego dzieło, to właśnie Karol Młot jest uznawany za założyciela dynastii i jej głównego architekta [1][4][6]. Jego działania umożliwiły późniejsze rządy Pepina Krótkiego i powstanie Imperium Karolińskiego [6]."}
{"id": "q_343", "question": "Jak nazywa się ta część rośliny, której zasadniczą funkcją jest fotosynteza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zasadniczą funkcją fotosyntezy w roślinach jest przeprowadzanie tego procesu przez specjalnie przystosowane organy, które zawierają chloroplasty z chlorofilem. Głównymi organami odpowiedzialnymi za fotosyntezę są liście, które pełnią funkcje odżywcze i asymilacyjne. W niektórych przypadkach, gdy liście uległy redukcji lub pełnią inną funkcję, fotosyntezę może przejąć spłaszczony ogonek liściowy (tzw. liściak) lub spłaszczona łodyga (tzw. gałęziak) [2][3]. \n\nW przypadku roślin, u których liście są silnie zredukowane lub nieobecne, funkcję fotosyntezy mogą przejąć specjalnie zmodyfikowane łodygi, które wyglądem przypominają liście i nazywane są gałęziakami (fyllokladia) [5]. \n\nPodsumowując, głównymi organami odpowiedzialnymi za fotosyntezę są liście, a w szczególnych przypadkach mogą to być również zmodyfikowane łodygi (gałęziaki) [2][3][5]."}
{"id": "q_345", "question": "Z którego kontynentu pochodzi język suahili?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Język suahili pochodzi z Afryki. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że jest to język używany w Afryce Środkowej i Wschodniej (Tanzania, Kenia, Demokratyczna Republika Konga, Uganda).  \n2. W [2] podano, że Suahili (lud) zamieszkują tereny Afryki Wschodniej (głównie Kenia i Tanzania).  \n3. W [8] wspomniano, że nazwa góry Kilimandżaro pochodzi od słów w języku suahili, co potwierdza jego afrykańskie korzenie.  \n4. W [9] wymieniono suahili jako jeden z największych języków afrykańskich (obok hausa, fulfulde itp.).  \n\nZatem język suahili jest językiem afrykańskim, co potwierdzają wszystkie wymienione źródła."}
{"id": "q_349", "question": "Dokończ przysłowie: „co kraj to...”", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przysłowie „co kraj to obyczaj” można dokończyć na podstawie analizy dokumentów w następujący sposób:  \n\n**„co kraj to obyczaj”** [1][2][3][4][5][6][7][8][9][10].  \n\nW dokumentach wymienione są różne kraje, co potwierdza uniwersalność tego przysłowia, które podkreśla różnorodność tradycji, zwyczajów i kultury w różnych państwach."}
{"id": "q_344", "question": "Kto jest reżyserem filmu: „Wałęsa, człowiek z nadziei”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem filmu „Wałęsa, człowiek z nadziei” jest Andrzej Wajda. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Wajda wyraził chęć zrealizowania filmu o Lechu Wałęsie już w 2008 roku, a w 2013 roku film został ukończony.  \n- W [2] potwierdzono, że Wajda wyreżyserował film o Lechu Wałęsie w 2013 roku.  \n- W [6] opisano szczegóły produkcji, w tym tytuł filmu („Wałęsa. Człowiek z nadziei”) oraz datę premiery (4 października 2013), a także wskazano, że reżyserem był Andrzej Wajda.  \n- W [7] wymieniono, że Jakub Świderski wystąpił w tym filmie w reżyserii Wajdy.  \n- W [9] wspomniano, że film Wajdy był pokazywany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji poza konkursem.  \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Andrzej Wajda był reżyserem filmu „Wałęsa, człowiek z nadziei”."}
{"id": "q_348", "question": "Za rolę w którym filmie Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Tom Hanks otrzymał drugiego Oscara za rolę w filmie \"Filadelfia\" (1993) [1]. W [1] podano, że \"zarówno za jedną, jak i drugą [rolę] został nagrodzony Oscarem, stając się zarazem drugim (po Spencerze Tracy) aktorem, któremu udało się zdobyć Nagrodę Akademii Filmowej dwa razy z rzędu\". Potwierdza to również [3], gdzie wskazano, że \"film uhonorowany został wieloma nagrodami, m.in. statuetką Oscara dla Toma Hanksa – odtwórcy głównej roli\". \n\nDrugiego Oscara Hanks otrzymał za rolę w filmie \"Forrest Gump\" (1994), jednak była to trzecia statuetka w jego karierze, po \"Filadelfii\" i \"Szeregowcu Ryanie\" [5]."}
{"id": "q_350", "question": "Jak brzmi nazwisko tancerza polskiego urodzonego w 1944 roku, solisty m.in. baletu Teatru Wielkiego w Warszawie i Baletu XX Wieku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwisko tancerza urodzonego w 1944 roku, który był solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Baletu XX Wieku, to **Gerard Wilk**. \n\nInformacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano jego karierę w Teatrze Wielkim w Warszawie w latach 1966–1970, a także w [7], gdzie wspomniano, że w 1979 roku dołączył do Baletu XX Wieku Maurice’a Béjarta w Brukseli. \n\nDodatkowo, w [2] wymieniono go wśród czołowych solistów baletu Teatru Wielkiego w Warszawie obok innych wybitnych tancerzy, takich jak Waldemar Wołk-Karaczewski czy Witold Borkowski."}
{"id": "q_354", "question": "Z której dynastii pochodził król Polski Władysław I Łokietek?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Król Polski Władysław I Łokietek pochodził z dynastii Piastów. Był synem Kazimierza I kujawskiego i wnukiem Konrada I mazowieckiego, przedstawicieli tej właśnie dynastii. W [1] i [5] znajduje się informacja, że w 1306 roku został księciem krakowskim jako przedstawiciel kujawskiej linii Piastów, a w [6] potwierdzono, że był ostatnim monarchą z dynastii Piastów na tronie polskim. Dodatkowo w [7] podkreślono, że był trzecim synem Kazimierza I kujawskiego, co potwierdza jego przynależność do Piastów."}
{"id": "q_351", "question": "Którego dnia roku kościół katolicki obchodzi Święto Trzech Króli?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święto Trzech Króli, znane również jako Objawienie Pańskie, w Kościele katolickim obchodzone jest **6 stycznia**. Jest to uroczystość upamiętniająca pokłon mędrców ze Wschodu złożony nowo narodzonemu Jezusowi, opisany w Ewangelii Mateusza [1][3][4]. W Polsce święto to potocznie nazywane jest właśnie Świętem Trzech Króli [4][8]. \n\nW Kościele katolickim jest to dzień wolny od pracy, a w wielu miejscach organizowane są tradycyjne orszaki Trzech Króli [8]. W niektórych krajach, np. we Francji, z okazji tego święta piecze się specjalne ciasto – galette des rois [9]. \n\nPodsumowując, data 6 stycznia jest oficjalnym dniem obchodów Święta Trzech Króli w Kościele katolickim [1][3][4][8]."}
{"id": "q_353", "question": "Częścią którego oceanu jest Morze Hebrydzkie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Morze Hebrydzkie jest częścią Oceanu Atlantyckiego. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że Morze Hebrydzkie znajduje się u wybrzeży zachodniej Szkocji i jest częścią Oceanu Atlantyckiego.  \n2. W [2] potwierdzono, że Hebrydy (wraz z Morzem Hebrydzkim) leżą wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji, co wskazuje na ich przynależność do Atlantyku.  \n3. W [10] wymieniono Morze Hebrydzkie jako jedno z mórz wchodzących w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.  \n\nDodatkowo, w [1] i [2] opisano granice Morza Hebrydzkiego, które oddzielają je od innych akwenów, co potwierdza jego odrębność w ramach Atlantyku."}
{"id": "q_346", "question": "Jak nazywa się umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem nazywana jest **konkordatem**. Jest to specjalny rodzaj umowy, która reguluje stosunki między władzą kościelną a państwową, w szczególności dotyczące pozycji Kościoła katolickiego w danym kraju, wolności religijnej, kwestii małżeństw sakramentalnych czy wpływu władz państwowych na obsadę stanowisk kościelnych [1]. \n\nNazwa pochodzi od łacińskiego słowa *concordare* (zgadzać się) i historycznie używano również innych określeń, takich jak *concordia*, *pactum*, *pax*, *concordata*, *conventio* czy *modus vivendi* [1]. Współcześnie termin *konkordat* jest najczęściej stosowany w kontekście umów między Stolicą Apostolską a państwami, choć może również odnosić się do ogólnych porozumień między władzami kościelnymi a świeckimi [1]. \n\nPrzykładem konkordatu jest umowa zawarta między Stolicą Apostolską a Polską w 1993 roku, która reguluje m.in. kwestie nauczania religii, małżeństw kościelnych czy statusu duchownych [4]. Inne znane konkordaty to np. *Reichskonkordat* z 1933 roku między Stolicą Apostolską a III Rzeszą [2] czy konkordat hiszpański z 1953 roku [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że konkordat jest szczególnym rodzajem umowy międzynarodowej, która dotyczy głównie relacji między Kościołem katolickim a państwem, choć może również wpływać na sytuację innych wyznań [1]."}
{"id": "q_352", "question": "Flamandowie czy Walonowie mają więcej mieszkańców w Belgii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Flamandowie stanowią większą grupę etniczną w Belgii niż Walonowie.  \n\n**Dane demograficzne:**  \n- Flamandowie: 57% populacji Belgii (ok. 5,7 mln osób) [4].  \n- Walonowie: 33% populacji Belgii (ok. 3,3 mln osób) [3].  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- W Regionie Flamandzkim mieszka 6,69 mln osób (1 stycznia 2020) [5], podczas gdy w Regionie Walońskim – 3,57 mln (dane z 2010 r.) [9].  \n- Język niderlandzki (używany głównie przez Flamandów) jest językiem ojczystym dla 55% populacji, podczas gdy francuski (używany głównie przez Walonów) – dla 40% [4].  \n\n**Podsumowanie:**  \nFlamandowie mają wyraźną przewagę liczebną nad Walonami zarówno pod względem udziału w populacji, jak i liczby mieszkańców w poszczególnych regionach Belgii."}
{"id": "q_358", "question": "W których górach leży Łysa Polana?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Łysa Polana leży w Tatrach Wysokich, w Dolinie Białki, na granicy polsko-słowackiej. Jest to duża polana, która pierwotnie była halą pasterską, a obecnie znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego i jego słowackiego odpowiednika TANAP [1]. Po stronie polskiej stanowi odrębną miejscowość, a przez jej środek przebiega granica polsko-słowacka, która biegnie środkiem rzeki Białki [1]. \n\nDodatkowo, w pobliżu Łysej Polany znajduje się urwista skała Łysa Skałka (1129 m n.p.m.), która jest najdalej na wschód wysuniętym wzniesieniem polskich Tatr [4]. \n\nW dokumentach nie ma informacji o innych miejscach o nazwie \"Łysa Polana\" w innych pasmach górskich."}
{"id": "q_360", "question": "Które miasto leży i nad Wisłą, i nad Drwęcą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że jedynym miastem leżącym zarówno nad Wisłą, jak i nad Drwęcą jest Toruń. W [2] wskazano, że Toruń jest położony w widłach Wisły i Drwęcy, a w [8] potwierdzono, że Drwęca uchodzi do Wisły w okolicach Torunia. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"[2] Toruń położony jest w północnej Polsce, w środkowej części województwa kujawsko-pomorskiego. Ulokowany jest po obu stronach Wisły, w widłach Wisły i Drwęcy, we wschodniej części Kotliny Toruńskiej.\"\n- \"[8] Drwęca uchodzi do Wisły w okolicach Torunia.\""}
{"id": "q_355", "question": "W którym miesiącu wypada w Polsce prima aprilis?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Polsce prima aprilis obchodzony jest 1 kwietnia, który jest pierwszym dniem kwietnia. Jest to data wspólna dla większości krajów, w tym Polski, gdzie tego dnia celebruje się dzień żartów i wprowadzania innych w błąd [1][2][4]. \n\nPrzykładowo, w [1] stwierdzono: *\"Pierwszy kwietnia poświęcano opowiadaniu zmyślonych historii, robieniu przeróżnych dowcipów i naigrawaniu się z naiwnych bądź nieostrożnych ludzi. Dzień ten uważano za niepoważny i starano się nie robić w nim żadnych ważnych rzeczy. Dziś pierwszy kwietnia obchodzimy jako dzień radosny, w którym celowo próbuje się wprowadzić innych w błąd\"*. \n\nW [4] również potwierdzono tę datę, wskazując, że w wielu krajach, w tym w Polsce, 1 kwietnia jest dniem żartów, np. w kontekście historycznym: *\"W wielu krajach Europy panowała wiara, która mówiła, że 1 kwietnia to czas, kiedy duchy zaczynają się mścić na żywych i sprowadzać nieszczęścia\"*. \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że Internet Engineering Task Force publikuje humorystyczne RFC właśnie 1 kwietnia, co potwierdza, że jest to data związana z prima aprilis."}
{"id": "q_359", "question": "Jak nazywa się kwas zwany także niacyną albo witaminą PP?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kwas zwany niacyną lub witaminą PP to kwas nikotynowy. Jest to związek chemiczny należący do witamin z grupy B, który może występować w formie kwasu nikotynowego (niacyny) lub jego amidu (nikotynamidu). W tekście [1] określono go jako „kwas nikotynowy (niacynę, czyli kwas 3-pirydynokarboksylowy, pochodną pirydyny) i jego amid (nikotynamid)”. W [2] potwierdzono, że niacyna jest również nazywana witaminą PP od pierwotnej anglojęzycznej nazwy „Pellagra-Preventing factor”. W [5] wymieniono go jako jeden z witamin dodawanych do żywności, a w [9] szczegółowo opisano jego biosyntezę i chemiczną syntezę. \n\nPodsumowując, kwas nikotynowy to inna nazwa niacyny lub witaminy PP."}
{"id": "q_357", "question": "Jak nazywa się chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach nazywa się **klaustrofobią**. Jest to jedna z odmian fobii, charakteryzująca się patologicznym lękiem przed przebywaniem w małych, zamkniętych przestrzeniach, takich jak windy, małe pokoje czy ciasne przejścia. Strach ten może być wywołany obawą przed utknięciem lub brakiem możliwości wyjścia, szczególnie w sytuacjach, gdy pomieszczenie jest zamykane od zewnątrz [1]. \n\nKlaustrofobia może mieć różne przyczyny, w tym traumatyczne doświadczenia (np. utknięcie w windzie lub metrze) lub być związana z trudnym porodem, jak sugerował Zygmunt Freud [1]. Przeciwieństwem klaustrofobii jest agorafobia, czyli lęk przed otwartymi przestrzeniami [1]. \n\nW klasyfikacjach medycznych, takich jak ICD-10, fobie specyficzne (w tym klaustrofobia) są wymieniane jako zaburzenia lękowe, które mogą utrudniać funkcjonowanie społeczne [2]. W DSM-IV fobie specyficzne są klasyfikowane jako lęki przed konkretnymi obiektami lub sytuacjami, w tym zamkniętymi pomieszczeniami [2]."}
{"id": "q_356", "question": "Czy liofilizacja żywności to pozbawienie jej wody, czy tłuszczu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Liofilizacja żywności polega na pozbawieniu jej wody, a nie tłuszczu. Proces ten polega na suszeniu zamrożonych produktów poprzez sublimację lodu, czyli bezpośrednie przejście ze stanu stałego do gazowego z pominięciem fazy ciekłej. Woda jest usuwana poprzez obniżenie ciśnienia i temperatury, co prowadzi do odparowania rozpuszczalnika, jakim jest woda, a nie tłuszcz. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Żywność liofilizowana jest odwadniana poprzez usunięcie od 70% do 96% wody\" [1].  \n- \"Liofilizacja – suszenie sublimacyjne zamrożonych substancji. W metodzie tej rozpuszczalnik jest usuwany w obniżonej temperaturze i pod zmniejszonym ciśnieniem\" [2].  \n- \"Usunięcie wody uniemożliwia rozwój drobnoustrojów, jak również ogranicza przebieg przemian enzymatycznych i nieenzymatycznych\" [4].  \n\nTłuszcz nie jest usuwany w procesie liofilizacji, chyba że produkt zawiera go w dużych ilościach i jest on częścią rozpuszczalnika (np. w przypadku niektórych produktów mlecznych lub mięsnych). Jednak głównym celem liofilizacji jest usunięcie wody, a nie tłuszczu."}
{"id": "q_362", "question": "Do którego rzędu owadów należą świtezianki i łątki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Świtezianki należą do rzędu ważek (Odonata), a konkretnie do podrzędu ważek równoskrzydłych (Zygoptera) i rodziny świteziankowatych (Calopterygidae) [1][2]. Łątki również należą do rzędu ważek (Odonata), podrzędu ważek równoskrzydłych i rodziny łątkowatych (Coenagrionidae) [1][3][6]. \n\nPrzykładowe gatunki świtezianek to *Calopteryx virgo* (świtezianka dziewica) i *Calopteryx splendens* (świtezianka błyszcząca) [2][5]. Do łątek należą m.in. *Coenagrion puella* (łątka dzieweczka) i *Nymphula nymphaeata* (molik nymfy świtezianki) [6][7]. \n\nW obu przypadkach owady te charakteryzują się podobną budową skrzydeł i zachowaniem, ale różnią się szczegółami morfologicznymi i ekologicznymi [1][2][6]."}
{"id": "q_361", "question": "Jakiej narodowości był architekt Antonio Gaudi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że architekt Antonio Gaudí był Katalończykiem, a dokładniej – Hiszpanem pochodzącym z Katalonii. \n\nW [1] podano: *\"Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet (ur. 25 czerwca 1852 w Reus, zm. 10 czerwca 1926 w Barcelonie) – kataloński (hiszpański) architekt i inżynier secesyjny\"* oraz *\"Urodził się w Reus koło Tarragony (Katalonia)\"*. \n\nW [3] potwierdzono jego katalońską tożsamość, pisząc: *\"Pod względem poglądów politycznych był katalońskim nacjonalistą. W swych budowlach nawiązywał do tradycji katalońskiej (szczególnie do gotyku), często umieszczał też symbole, manifestujące przynależność katalońską\"*. \n\nJednocześnie w [1] i [2] podkreślono, że był Hiszpanem, ponieważ działał głównie w Barcelonie i współpracował z hiszpańskimi mecenasami, takimi jak Eusebi Güell. \n\nPodsumowując, Gaudí był Katalończykiem, ale również Hiszpanem, co wynika z jego pochodzenia i kontekstu historyczno-kulturowego."}
{"id": "q_365", "question": "Czy warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do tzw. Traktu Królewskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Aleje Ujazdowskie w Warszawie należą do tzw. Traktu Królewskiego. \n\nWskazują na to następujące informacje:  \n1. W [2] i [3] podano, że Trakt Królewski to dawny szlak komunikacyjny prowadzący ze Starego Miasta w kierunku południowym, a współcześnie ciąg ulic, przy którym znajduje się wiele zabytkowych budowli. Wymieniono tam ulice wchodzące w skład Traktu, w tym Aleje Ujazdowskie.  \n2. W [4] potwierdzono, że Aleje Ujazdowskie są częścią Traktu Królewskiego, który w 1994 roku został uznany za pomnik historii wraz z historycznym zespołem miasta i Wilanowem.  \n3. W [5] również wspomniano, że Trakt Królewski w Warszawie obejmuje Aleje Ujazdowskie.  \n\nDodatkowo w [1] i [4] podkreślono, że Aleje Ujazdowskie stanowią fragment Traktu Królewskiego, który jest ważnym szlakiem historycznym i turystycznym w stolicy."}
{"id": "q_368", "question": "W którym państwie prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję na urząd prezydenta Włoch. Pierwsza kadencja trwała od 15 maja 2006 do 14 stycznia 2015, a druga rozpoczęła się 20 kwietnia 2013 i zakończyła 14 stycznia 2015 [1]. \n\nWybór na drugą kadencję nastąpił w wyniku przedłużającego się patu politycznego, gdy Napolitano zgodził się kandydować z poparciem m.in. Partii Demokratycznej (PD), Ludu Wolności (PdL) i Unii Centrum (SC). W szóstym głosowaniu 20 kwietnia 2013 otrzymał 738 głosów, stając się pierwszym prezydentem Włoch wybranym na drugą kadencję [1]. \n\nDodatkowo, po rezygnacji Napolitano w 2015 roku, jego następcą został Sergio Mattarella, również wybrany na prezydenta Włoch [4]."}
{"id": "q_369", "question": "Bakburta to lewa czy prawa burta statku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bakburta to lewa burta statku. W tekście źródłowym znajduje się następujące wyjaśnienie:  \n*\"Lewa to bakburta (niderl. 'bakboord', ang. hist. 'larboard', współcz. 'port').\"* [1]  \nDodatkowo potwierdza to fragment:  \n*\"Burty są dwie – lewa i prawa (patrząc od rufy w stronę dziobu jednostki).\"* [2]  \n\nTermin \"bakburta\" pochodzi od niderlandzkiego słowa \"bakboord\" i historycznie wiąże się z pozycją sternika, który stał plecami (ang. \"back\") do tej burty, operując wiosłem sterowym [1]."}
{"id": "q_366", "question": "Czy Honduras ma dostęp do Pacyfiku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tak, Honduras ma dostęp do Pacyfiku. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Honduras graniczy z Oceanem Spokojnym (zatoka Fonseca) oraz wymieniono długość wybrzeża Pacyfiku (820 km).  \n2. W [3] potwierdzono, że kraj leży nad Pacyfikiem, a jego wybrzeże jest dobrze rozwinięte, z licznymi zatokami i półwyspami.  \n3. W [4] opisano port San Lorenzo nad Zatoką Fonseca, który jest kluczowym portem Hondurasu na Pacyfiku.  \n4. W [5] wymieniono pasma górskie w zachodniej części kraju, które ciągną się od wybrzeża karaibskiego po pacyficzne.  \n5. W [8] wspomniano o plemionach Lenca zamieszkujących tereny na wybrzeżu Pacyfiku.  \n\nDodatkowo, w [9] odnotowano, że trzęsienie ziemi w 2009 roku miało epicentrum na Morzu Karaibskim, ale jego skutki odczuwalne były również wzdłuż wybrzeża Pacyfiku w Hondurasie."}
{"id": "q_363", "question": "Jak brzmi nazwa ziemniaków pochodząca z języka niemieckiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa ziemniaków pochodząca z języka niemieckiego to „kartofle”. W [4] wymieniono to słowo jako germanizm zapożyczony z niemieckiego, który jest używany w języku polskim. W [5] i [6] również potwierdzono, że nazwa „kartofle” ma niemieckie korzenie, a w [6] dodatkowo wyjaśniono, że polskie słowo „knedel” również pochodzi od niemieckiego „Knödel”. \n\nPrzykłady użycia tej nazwy w kontekście kulinarnym można znaleźć w [3], gdzie wymieniono potrawy z ziemniaków, takie jak „Bratkartoffeln” (smażone ziemniaki) czy „Kartoffelknödel” (pierogi ziemniaczane). W [5] wspomniano również, że w Niemczech ziemniaki są często podawane z nadzieniem, np. ze śliwkami, co potwierdza ich popularność w kuchni niemieckiej. \n\nW [8] wspomniano również o białoruskim określeniu „bulba”, które pochodzi od łacińskiego „bulbus”, ale w kontekście wpływów językowych na Białorusi wymieniono również rosyjskie słowo „kartofiel”, które również ma niemieckie korzenie. \n\nPodsumowując, niemiecka nazwa ziemniaków to „kartofle”, co potwierdzają źródła [4], [5] i [6]."}
{"id": "q_367", "question": "Z ilu okresów składa się układ okresowy pierwiastków?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, współczesny układ okresowy pierwiastków zawiera 7 okresów. W [2] stwierdzono, że \"Współczesny układ okresowy (z rozdzielonymi blokami s, p, d i f) jest dobrym sposobem na przedstawienie zależności właściwości chemicznych od miejsca w układzie\", co potwierdza, że obecnie obowiązująca wersja układu okresowego obejmuje 7 okresów. W [4] również wspomniano, że \"wszystkie pierwiastki posiadają także niestabilne izotopy, tj. atomy w których jądrach jest ta sama liczba protonów, ale inna neutronów\", co sugeruje, że układ okresowy obejmuje pełne okresy, w tym siódmy. Dodatkowo w [6] i [7] wspomniano o hipotetycznych pierwiastkach ósmego i dziewiątego okresu, co potwierdza, że standardowy układ okresowy obejmuje co najmniej 7 okresów. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że układ okresowy pierwiastków składa się z 7 okresów [2][4][6][7]."}
{"id": "q_364", "question": "W którym roku nastąpił I rozbiór Polski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "I rozbiór Polski nastąpił w **1772 roku**. Podpisanie traktatów dotyczących rozbioru miało miejsce w Petersburgu 5 sierpnia 1772 roku, a 18 września 1772 roku Rosja, Austria i Prusy notyfikowały Rzeczypospolitej fakt rozbioru, żądając zwołania sejmu [2]. Wcześniej, w połowie 1771 roku, decyzja o rozbiorze zapadła w Petersburgu, choć utrzymywano ją w tajemnicy przed Polakami [9].  \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że I rozbiór Polski miał miejsce w **1772 roku**, a w jego wyniku Rosja zajęła określone terytoria.  \n- W [3] podano, że I rozbiór Polski nastąpił w **1772 roku**, a w jego wyniku Rosja przejęła m.in. polskie Inflanty i część województw.  \n- W [6] wymieniono I rozbiór Polski jako wydarzenie z **1772 roku**, będące częścią okresu rozbiorów (1772–1795).  \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że porozumienie rozbiorowe zostało podpisane **19 lutego 1772 roku** w Wiedniu, a wojska zaborcze wkroczyły na terytorium Polski na początku sierpnia 1772 roku."}
{"id": "q_370", "question": "Nad którą rzeką leży Malbork?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Malbork leży nad rzeką Nogat [1]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach, np. w opisie historii miasta: \"Malbork leży na obszarze dawnej Pomezanii, w historycznych Prusach na ziemi malborskiej, a etnograficznie na Powiślu. Miasto królewskie położone było w II połowie XVI wieku w województwie malborskim\" [1], oraz w kontekście powodzi: \"W wyniku pęknięcia wału w Janówku duża część Malborka znalazła się pod wodą, m.in. gmach poczty głównej i sądu\" [5]. Dodatkowo, wzmianki o rzece Nogat pojawiają się w kontekście mostu kolejowego [9] oraz działań Krzyżaków, którzy przekierowali część wód wiślanych do Nogatu, aby poprawić żeglowność rzeki [8]."}
{"id": "q_372", "question": "Jak nazywał się system umocnień obronnych długości ok. 4000 km zbudowany w czasie II wojny światowej przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że system umocnień obronnych o długości ok. 4000 km, zbudowany przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów, to **Wał Atlantycki** (niem. *Atlantikwall*).  \n\nWał Atlantycki ciągnął się wzdłuż zachodnich wybrzeży Europy, od granic Hiszpanii do Norwegii, i składał się z baterii artyleryjskich, bunkrów oraz pól minowych. Jego głównym zadaniem była ochrona przed desantem wojsk alianckich. Najsilniej ufortyfikowany był w rejonie Calais, gdzie spodziewano się głównego uderzenia, natomiast słabiej w Normandii, co wykorzystali alianci podczas operacji *Overlord* 6 czerwca 1944 r. [1].  \n\nWał Atlantycki nigdy nie został ukończony, a jego fragmenty zachowały się m.in. w Normandii, Belgii (np. w Oostende) oraz Holandii [9]."}
{"id": "q_371", "question": "Kto jest autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra jest Giovanni Lorenzo Bernini. Kolumnada została zaprojektowana i wykonana w latach 1656–1667 jako część przebudowy placu przed bazyliką. Składa się z czterech rzędów toskańskich kolumn o wysokości 20 m, zwieńczonych attyką z posągami świętych. W centralnej części placu Bernini umieścił egipski obelisk, a po bokach dwie fontanny [2]. \n\nDodatkowo, w [1] i [4] potwierdzono, że Bernini był odpowiedzialny za przebudowę placu św. Piotra, w tym za otoczenie go monumentalną kolumnadą. W [3] wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych architektów baroku, który tworzył rzeźby, fontanny i architekturę, w tym właśnie kolumnadę na placu św. Piotra. \n\nW [6] również wspomniano, że papież Aleksander VII zlecił Berniniemu otoczenie placu św. Piotra półkolistą kolumnadą, co potwierdza jego autorstwo."}
{"id": "q_378", "question": "Co znaczy włoskie zawołanie „Eviva l'arte!”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Włoskie zawołanie „Eviva l’arte!” w języku polskim oznacza „niech żyje sztuka!”. Jest to tytuł wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera, który wyraża postulat niezależności artystów od reszty społeczeństwa, nazwanego przez poetę „filistrami”. Utwór podkreśla, że sztuka jest wartością samą w sobie, a artyści, nawet w trudnych warunkach materialnych, powinni pozostać wierni swojej twórczości [1]. \n\nWspółcześnie zawołanie to zostało wykorzystane przez Sanah i Krzysztofa Zalewskiego w piosence „Eviva l’arte!”, która nawiązuje do idei sztuki dla sztuki i jest interpretacją wiersza Tetmajera [2]."}
{"id": "q_374", "question": "W którym mieście urodził się Chrystus?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, miejsce narodzin Jezusa Chrystusa jest przedmiotem dyskusji wśród badaczy. Większość źródeł wskazuje na Betlejem jako miejsce narodzin, jednak część historyków i teologów sugeruje również Nazaret jako możliwe miejsce urodzenia. \n\nW [2], [3] i [6] podano, że według Ewangelii Łukasza i Mateusza Jezus urodził się w Betlejem, choć niektórzy badacze uważają, że mógł to być Nazaret. W [4] i [8] potwierdzono, że tradycja chrześcijańska i historyczne źródła (np. pisma Justyna Męczennika i Orygenesa) wskazują na Betlejem jako miejsce narodzin, jednak w [10] wspomniano, że część uczonych kwestionuje tę lokalizację, sugerując Nazaret. \n\nPodsumowując, choć większość źródeł wskazuje na Betlejem jako miejsce narodzin Jezusa, istnieją również głosy sugerujące, że mógł to być Nazaret."}
{"id": "q_373", "question": "Akcyza to podatek pośredni czy bezpośredni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że akcyza jest podatkiem pośrednim. Świadczą o tym następujące fakty:  \n\n1. **Definicja i charakterystyka**: Akcyza jest określana jako podatek pośredni, nakładany na niektóre wyroby konsumpcyjne, który jest przerzucany na konsumentów w cenie towarów [1].  \n2. **Sposób poboru**: Podatek ten jest płacony nie bezpośrednio w urzędzie skarbowym, lecz przy nabywaniu dóbr lub usług, np. w cenie produktów akcyzowych [9].  \n3. **Klasyfikacja podatków w Polsce**: Wśród podatków pośrednich w Polsce wymieniona jest m.in. akcyza, obok VAT i podatku od gier [9].  \n4. **Porównanie z podatkami bezpośrednimi**: W przeciwieństwie do podatków bezpośrednich (np. dochodowych), akcyza nie jest związana z dochodem podatnika, lecz z konsumpcją określonych towarów [4].  \n\nDodatkowo, w [9] podkreślono, że podatki pośrednie są trudniejsze do uniknięcia niż bezpośrednie, co również potwierdza ich pośredni charakter."}
{"id": "q_377", "question": "Komu poświęcone jest muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach poświęcone jest Mikołajowi Rejowi, renesansowemu poecie i prozaikowi, nazywanemu „ojcem literatury polskiej”. Placówka mieści się w klasycystycznym dworku Walewskich i została utworzona w 1969 roku z okazji 400-lecia śmierci pisarza [1]. W zbiorach muzeum znajdują się eksponaty związane z życiem i twórczością Mikołaja Reja, w tym rękopisy jego utworów, takich jak „List do sąsiada” czy „Zeznanie podatkowe” [1]. \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że dwór i park w Nagłowicach są wpisane do rejestru zabytków jako zespół dworski, co wskazuje na historyczne znaczenie tego miejsca dla kultury polskiej, w tym dla upamiętnienia Mikołaja Reja. \n\nPodsumowując, muzeum w Nagłowicach jest poświęcone wyłącznie osobie Mikołaja Reja i jego dorobkowi literackiemu [1][8]."}
{"id": "q_381", "question": "Które miasto jest konstytucyjną stolicą Holandii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, konstytucyjną stolicą Holandii jest Amsterdam. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- \"Amsterdam – miasto i stolica konstytucyjna Holandii, w prowincji Holandia Północna\" [1].  \n- \"Amsterdam jest największym miastem Holandii i jej stolicą konstytucyjną\" [3].  \n- \"Haga jest nazywana stolicą administracyjną Holandii, choć stolicą konstytucyjną kraju jest Amsterdam\" [2].  \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że Amsterdam jest wymieniany jako jedna z historycznych prowincji, które obecnie tworzą współczesną Holandię, co podkreśla jego znaczenie jako centrum politycznego."}
{"id": "q_384", "question": "W którym mieście powstał Teatr 13 Rzędów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu. Oficjalna inauguracja działalności teatru miała miejsce 16 maja 1958 roku w Opolu, gdzie teatr mieścił się w jednej z kamienic przy Rynku [1]. W 1965 roku zespół przeniósł się do Wrocławia, gdzie kontynuował działalność pod nazwą Teatru Laboratorium [1][4][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w latach 1958–1965 Teatr 13 Rzędów funkcjonował jako scena kameralna przy Domu Związków Twórczych w Opolu [1]."}
{"id": "q_382", "question": "Jak nazywa się popularny szkodnik ziemniaków, w latach 50. rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Szkodnikiem ziemniaków, który w latach 50. XX wieku był rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola, jest stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata). Według propagandowego komunikatu Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z 1950 roku, stonka miała zostać zrzucona w masowych ilościach przez amerykańskie samoloty do Bałtyku, skąd rozprzestrzeniła się po kraju, powodując klęskę nieurodzaju w polskim rolnictwie [1][6]. W rzeczywistości jednak stonka ziemniaczana występowała w Polsce już wcześniej, a jej masowe pojawienie się w latach 50. było związane z brakiem skutecznych środków owadobójczych, a nie z celowym działaniem Amerykanów [7]."}
{"id": "q_376", "question": "Wadą którego narządu jest astygmatyzm?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Astygmatyzm jest wadą wzroku, która dotyczy nieprawidłowego ogniskowania światła na siatkówce oka. Wada ta wynika z zaburzonej symetrii obrotowej oka, co powoduje, że rogówka lub soczewka nie skupiają światła w jednym punkcie, lecz wzdłuż różnych osi, co skutkuje nieostrym widzeniem. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- Astygmatyzm lub niezborność (astigmatismus) – wada wzroku (soczewki lub rogówki oka) cechująca się zaburzoną symetrią obrotową oka [1].\n- Oko ludzkie również jest układem optycznym, w którym może występować astygmatyzm. W tym przypadku jest to astygmatyzm drugiego rodzaju, spowodowany przez niesymetryczny kształt oka [2].\n- W przypadku zmian spowodowanych wiekiem, doprowadzających do stwardnienia soczewki, dochodzi do wady nazywanej starczowzrocznością, polegającej na upośledzeniu ogniskowania obrazu w przypadku patrzenia na przedmioty blisko położone przed gałką oczną. Astygmatyzm jest wadą wynikająca z występowania nieprawidłowego ogniskowania obrazu wskutek zmian krzywizn rogówki [4].\n- Wyróżnia się astygmatyzm (ze względu na wzajemne ułożenie osi astygmatycznych) [1].\n- Astygmatyzm jako wada wzroku. Oko ludzkie również jest układem optycznym, w którym może występować astygmatyzm [2].\n- W przypadku astygmatyzmu, rogówce zostaje nadany bardziej kulisty kształt [8]. \n\nZatem astygmatyzm jest wadą narządu wzroku, a konkretnie rogówki lub soczewki oka."}
{"id": "q_383", "question": "Jak nazywał się dramaturg francuski, żyjący w latach 1732–99, autor komedii „Cyrulik Sewilski” i „Wesele Figara”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dramaturgiem francuskim, żyjącym w latach 1732–1799, autorem komedii „Cyrulik Sewilski” i „Wesele Figara” był Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais. Jego pełne imię i nazwisko to Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, wym. [pʁeʁ oɡʁɛ̃ kaʁɔ̃ də bɔmʁaʃe] (ur. 24 stycznia 1732 w Paryżu, zm. 18 maja 1799 tamże) [1]. Był on francuskim dramaturgiem, pisarzem, kompozytorem, dyplomatą i finansistą, znanym przede wszystkim z trylogii o Figarze, w tym z „Cyrulika Sewilskiego” (1775) i „Wesela Figara” (1784) [1][2]."}
{"id": "q_380", "question": "Jak nazywają się ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku to tzw. *ustawy norymberskie* (niem. *Nürnberger Gesetze* lub *Nürnberger Rassengesetze*). Zostały one uchwalone 15 września 1935 roku przez niemiecki Reichstag i ogłoszone na zjeździe NSDAP (Reichsparteitagu) w Norymberdze [1].  \n\nDo zestawu ustaw wchodziły:  \n1. *Ustawa o obywatelstwie Rzeszy* (*Reichsbürgergesetz*), która pozbawiała Żydów obywatelstwa niemieckiego.  \n2. *Ustawa o ochronie krwi niemieckiej i czci niemieckiej* (*Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre*), która zakazywała małżeństw między „Aryjczykami” a „nie-Aryjczykami” oraz penalizowała stosunki intymne między nimi [1][2].  \n\nUstawy te stały się podstawą prawną dla antyżydowskiej polityki III Rzeszy, w tym późniejszych prześladowań i eksterminacji Żydów [1][2]."}
{"id": "q_379", "question": "Kto w kościele katolickim mianuje biskupa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Kościele katolickim biskupa mianuje papież. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, żaden biskup nie może być konsekrowany bez zgody papieża [10]. Proces nominacji rozpoczyna się od prekonizacji, czyli uroczystego ogłoszenia przez papieża nominacji nowego biskupa [2]. Następnie, do czasu przyjęcia święceń biskupich (sakry), osoba duchowna pozostaje biskupem-nominatem [2]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, początkowo biskupów do nominacji papieżowi przedstawiał książę lub król, jednak od XIII wieku wybierały ich kapituły. W XV wieku powrócono do zasady, że to król przedstawiał biskupów, a papież potwierdzał nominacje, ale ostatecznie władza w tym zakresie przeszła wyłącznie na papieża [7]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Kościołach starokatolickich biskupem może zostać kapłan wybrany na demokratycznym synodzie, ale ostateczna sakra biskupia wymaga konsekracji przez biskupa, co w przypadku Kościołów zrzeszonych w Unii Utrechckiej często odbywa się w katedrze w Utrechcie [9]. \n\nPodsumowując, w Kościele katolickim ostateczna decyzja o mianowaniu biskupa należy do papieża [10]."}
{"id": "q_386", "question": "Jak nazywamy procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej nazywamy fosylizacją. Fosylizacja zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi, takimi jak węglan wapnia, krzemionka, dolomit, syderyt, limonit, piryt lub fosforany [1]. Proces ten może również obejmować sylifikację, czyli skrzemionkowanie, w wyniku którego krzemionka (np. kwarc lub opal) zastępuje pierwotny materiał organiczny [2]. Fosylizacja jest jednym z procesów diagenezy, czyli przemian zachodzących w skałach osadowych po ich osadzeniu [2]."}
{"id": "q_375", "question": "Mowa jest srebrem. A czym jest milczenie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że milczenie może przybierać różne formy i pełnić różne funkcje w zależności od kontekstu. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty milczenia na podstawie dostępnych informacji:\n\n1. **Milczenie jako część mowy**: W ujęciu filozoficznym Cypriana Kamila Norwida milczenie jest „żywotną częścią mowy”, która stanowi ukrytą część zdania, rozwijaną przez zdanie następne. Jest to przemilczenie, które można zaobserwować nie tylko w rozmowie, ale także w dziejach literatury i historii [1].  \n\n2. **Milczenie jako narzędzie komunikacji**: W kontekście buddyjskim milczenie Buddy na niektóre pytania wynikało z jego praktycznego podejścia do nauczania. Nie odpowiadał na pytania metafizyczne, aby uniknąć pomieszania i przywiązań u pytających, a raczej pomóc im w zrozumieniu poprzez ciszę [6].  \n\n3. **Milczenie jako forma protestu**: W Dniu Milczenia młodzież szkolna i uniwersytecka składa jednodniowe śluby milczenia, aby symbolicznie wyrazić sprzeciw wobec homofobii w szkołach [7].  \n\n4. **Milczenie jako element tabu**: Tabu językowe może przyjmować formę milczenia, gdy pewne tematy lub słowa są pomijane ze względu na normy kulturowe lub społeczne. W ten sposób milczenie staje się narzędziem unikania zakazanych treści [5].  \n\n5. **Milczenie jako forma ekspresji artystycznej**: W filmie Ingmara Bergmana *Milczenie* (1963) milczenie jest kluczowym elementem narracji, ukazującym wewnętrzne sprzeczności człowieka między intelektem a fizycznością oraz brak porozumienia między ludźmi [2].  \n\n6. **Milczenie jako element strategii politycznej**: W kontekście stanu wojennego w Polsce Jolanta Rokoszowa publikowała pod pseudonimem, wykorzystując milczenie jako formę oporu wobec propagandy komunistycznej [8].  \n\n7. **Milczenie jako element teorii społecznej**: W teorii spirali milczenia Elisabeth Noelle-Neumann milczenie jest narzędziem wyrażania opinii, gdy ludzie nie są pewni poparcia większości. Środki masowego przekazu mogą wzmacniać lub osłabiać te opinie, tworząc spiralę milczenia lub przeciwnie – aktywności [10].  \n\nPodsumowując, milczenie może być zarówno narzędziem komunikacji, jak i formą protestu, tabu, ekspresji artystycznej czy strategii politycznej. W zależności od kontekstu może pełnić różne funkcje, od symbolicznego po praktyczne."}
{"id": "q_390", "question": "Którą dziedziną nauki zajmował się amerykański uczony Norbert Wiener?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Amerykański uczony Norbert Wiener był matematykiem i filozofem, a także twórcą cybernetyki. Jego prace dotyczyły podstaw matematyki, rachunku prawdopodobieństwa i analizy funkcjonalnej. Wprowadził również pojęcie „czarnej skrzynki” jako nieznanego systemu, którego funkcjonowanie można opisać za pomocą technik identyfikacji systemów [1]. Wiener jest także znany jako twórca cybernetyki, która zajmuje się sterowaniem i komunikacją w systemach biologicznych i technicznych [3]. Jego najważniejsze dzieło w tej dziedzinie to „Cybernetyka, czyli sterowanie i komunikacja w zwierzęciu i maszynie” [1][5]. Wiener rozwijał również metody stochastyczne w teorii sterowania i telekomunikacji, w tym filtr Wienera, który poprawiał stosunek sygnału do szumu w systemach komunikacji [8][10]."}
{"id": "q_387", "question": "Jak nazywane było ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu, nazywało się **jakobini** (fr. *jacobins*). Nazwa pochodzi od miejsca ich spotkań – dominikańskiego klasztoru św. Jakuba przy ulicy Saint-Honoré w Paryżu [1].  \n\nPoczątkowo nazywano ich **Klubem Bretońskim**, ponieważ większość członków pochodziła z Bretanii, ale po przeniesieniu się do Paryża i zmianie siedziby przyjęli nazwę od klasztoru, w którym się zebrali [1].  \n\nJakobini byli lewicowym klubem politycznym, który odegrał znaczącą rolę w rewolucji francuskiej, m.in. poprzez wprowadzenie terroru i radykalnych reform społecznych. Ich przywódcą był Maximilien de Robespierre [1][2].  \n\nW późniejszym okresie rewolucji klub został zlikwidowany, a jego członkowie straceni podczas rządów jakobinów [1]."}
{"id": "q_385", "question": "Król Lear to mityczny król Brytanii czy Irlandii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Król Lear nie jest postacią mityczną, lecz bohaterem tragedii Williama Szekspira, której fabuła opiera się na legendzie o mitycznym królu Brytanii, Llyrze. Akcja dramatu rozgrywa się w legendarnych czasach w Brytanii, a nie w Irlandii [1]. \n\nWskazówki:\n1. W [1] wyraźnie zaznaczono, że fabuła dramatu Szekspira *Król Lear* opiera się na legendzie o mitycznym królu Brytanii, Llyrze, a nie Irlandii.\n2. W [1] wymieniono konkretne miejsca akcji w Brytanii, takie jak pałac króla Leara, pałac księcia Albany czy zamek hrabiego Gloucestera, co potwierdza, że akcja rozgrywa się w Brytanii, a nie w Irlandii.\n3. W [4] wspomniano o Królestwie Irlandii, ale dotyczy to historycznego państwa istniejącego w latach 1542–1800, a nie mitycznych władców.\n4. W [7] i [9] wymieniono mitycznych królów Irlandii (Eochaida i Foidbgena), co pokazuje, że są to odrębne postacie od Króla Leara z dramatu Szekspira."}
{"id": "q_395", "question": "W którym roku urodził się prozaik polski Tadeusz Konwicki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Prozaik polski Tadeusz Konwicki urodził się **22 czerwca 1926 roku** w Nowej Wilejce [1]. Informacja ta potwierdzona jest również w innych fragmentach, np. w [2], gdzie podano dokładną datę dzienną i miejsce urodzenia."}
{"id": "q_388", "question": "Jak nazywa się tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek, słowo pochodzi z francuskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek (lub kul) nazywa się **balotażem**. Słowo to pochodzi z języka francuskiego (*bollotage*). W przeszłości balotaż polegał na głosowaniu za pomocą białych i czarnych kul lub kart, gdzie białe oznaczały poparcie, a czarne sprzeciw. Obecnie termin ten odnosi się do procedury wyborczej stosowanej w sytuacji, gdy żaden kandydat nie uzyskał wymaganej większości głosów w pierwszym głosowaniu – wówczas przeprowadza się ponowne głosowanie nad kandydaturami z największym poparciem, a wygrywa osoba, która uzyska względną większość głosów [1]. \n\nPrzykładem zastosowania balotażu są wybory prezydenckie w Polsce w 2005 roku, gdzie po pierwszej turze, w której żaden kandydat nie uzyskał wymaganej większości, przeprowadzono balotaż, w wyniku którego zwyciężył Lech Kaczyński [1]. \n\nWarto zauważyć, że w starożytnych Atenach podobną procedurę stosowano przy użyciu kamyczków, ziaren bobu lub muszelek, a później metalowych żetonów (białych i czarnych), które wrzucano do urn [2]. Jednak współczesne znaczenie terminu *balotaż* odnosi się głównie do procedury wyborczej opisanej w [1]."}
{"id": "q_391", "question": "Który król powołał w XVI w. Komisję Morską, czyli pierwszy Polski urząd do spraw żeglugi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Komisję Morską, czyli pierwszy polski urząd do spraw żeglugi, powołał król Zygmunt II August. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [2] podano, że Komisja Morska została utworzona w 1568 roku z inicjatywy Zygmunta II Augusta.  \n2. W [3] również potwierdzono, że była to pierwsza polska instytucja zajmująca się sprawami morskimi, powołana przez tego króla.  \n3. W [4] wspomniano, że w 1568 roku król Zygmunt August powołał Komisję Morską, której biura znajdowały się na zamku w Malborku.  \n4. W [7] również wymieniono Zygmunta II Augusta jako władcę, który w 1568 roku powołał Komisję Morską, a także utworzył flotę kaperską w odpowiedzi na zagrożenie ze strony Rosji i Szwecji.  \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: Komisję Morską powołał Zygmunt II August w 1568 roku."}
{"id": "q_392", "question": "Jakiej narodowości był Honoriusz Balzac?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Honoriusz Balzac był Francuzem. Wskazują na to następujące informacje:  \n- Urodził się we Francji, w Tours, a jego przodkowie byli chłopami z regionu Tarn we Francji [1].  \n- Wszystkie jego powieści miłosne zostały umieszczone w *index librorum prohibitorum* przez dekrety wydane we Francji (1841, 1842, 1864) [1].  \n- Mieszkał i tworzył w Paryżu, gdzie znajduje się jego dom-muzeum *Maison de Balzac* [2].  \n- Był członkiem francuskiej organizacji pisarskiej *Société des Gens des Lettres*, która planowała upamiętnić go pomnikiem [3].  \n\nNie ma w dokumentach informacji sugerujących inną narodowość."}
{"id": "q_393", "question": "Który utwór powstał wcześniej: „Dziady” czy „Pan Tadeusz”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że utwór *Dziady* powstał wcześniej niż *Pan Tadeusz*.  \n\n1. **Pierwsza część *Dziadów*** – powstawała prawdopodobnie na początku 1821 roku, a do druku trafiła w 1860 roku [1][2].  \n2. **Druga część *Dziadów*** – powstawała w latach 1820–1821, a opublikowana została w 1823 roku [4].  \n3. **Trzecia część *Dziadów*** – powstawała w 1832 roku w Dreźnie, a wydana została w 1832 i 1833 roku [8].  \n\nNatomiast *Pan Tadeusz* został ukończony w 1834 roku, a wydany w 1834 roku [3][7].  \n\nPodsumowując, wszystkie części *Dziadów* powstały przed *Panem Tadeuszem*."}
{"id": "q_394", "question": "W którym roku odbyła się konferencja teherańska?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Konferencja teherańska odbyła się w 1943 roku. Dokładne daty to 28 listopada – 1 grudnia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np.:  \n- \"W dniach 28 listopada – 1 grudnia 1943 roku w mieście odbyła się tzw. konferencja teherańska\" [2].  \n- \"Po niej odbyły się jeszcze dwie: konferencja jałtańska (luty 1945) oraz konferencja poczdamska (lipiec-sierpień 1945)\" [1].  \n- \"W czasie ogromnych sukcesów operacji wiślańsko-odrzańskiej w styczniu i lutym 1945 roku odbyła się kolejna konferencja Wielkiej Trójki\" [4], co wskazuje, że konferencja teherańska miała miejsce wcześniej."}
{"id": "q_397", "question": "Przekraczając którą rzekę Cezar wypowiedział następujące słowa: „Kości zostały rzucone”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cezar wypowiedział słowa „Kości zostały rzucone” (łac. *alea iacta est*) przekraczając rzekę Rubikon. Wydarzenie to miało miejsce 10 stycznia 49 p.n.e. i było jednoznacznym aktem rozpoczęcia wojny domowej z Pompejuszem [2]. W [1] i [3] opisano, że Cezar przekroczył Rubikon po długim wahaniu, a jego decyzja była nieodwołalna, co symbolizowały właśnie te słowa. W [4] potwierdzono, że Rubikon w starożytności był granicą między Italią a Galią Przedalpejską, a Cezar przekroczył go w 49 roku p.n.e., co zapoczątkowało konflikt."}
{"id": "q_399", "question": "Jaki był tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy to *Niewolnica Isaura* [1][4]. Serial ten był brazylijską telenowelą, która zyskała ogromną popularność na całym świecie, w tym w Polsce [4]. Główną bohaterką była Isaura, młoda i piękna niewolnica, która stała się obiektem uczuć Leoncia, syna swojego pana, oraz Tobiasa, dziedzica z sąsiedniej plantacji [1]. Serial był emitowany w wielu krajach, w tym w Polsce, gdzie doczekał się nawet wersji z listą dialogową przetłumaczoną na etnolekt śląski [4]."}
{"id": "q_389", "question": "Zdobycie przez Rosjan której części Warszawy stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej było zdobycie przez Rosjan Pragi 4 listopada 1794 roku. Wówczas wojska rosyjskie pod dowództwem Aleksandra Suworowa dokonały masakry ludności cywilnej, co ostatecznie złamało opór powstańczy i doprowadziło do kapitulacji Warszawy [1][2][6]. \n\nKluczowe fragmenty potwierdzające to wydarzenie:\n- \"Obrona Pragi (zwyczajowo rzeź Pragi) – ostatnie starcie zbrojne insurekcji kościuszkowskiej, a zarazem ostatnia bitwa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, stoczona w obronie Warszawy 4 listopada 1794 roku\" [1].\n- \"Przybyły z udanej wyprawy do Wielkopolski Jan Henryk Dąbrowski zaproponował, by w ogóle porzucić Warszawę i przenieść się za Bzurę, na obszar zaboru pruskiego, gdzie wojska polskie mogłyby się rozłożyć na leże zimowe. [...] Całkowicie odmienne zdanie miał Ignacy Potocki, który optował za stoczeniem walnej bitwy na przedpolach Pragi\" [1].\n- \"Do twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu trafili m.in.: Tadeusz Kościuszko, Julian Ursyn Niemcewicz, Ignacy Potocki, Tomasz Wawrzecki i Jan Kiliński. Na Syberię zesłano ok. 12 tys. jeńców. Skonfiskowano dobra królewskie i prywatne i rozdano je urzędnikom carskim. Katarzyna II wybiła sobie medal z napisem w języku cerkiewnosłowiańskim: 'Przywróciłam to, co było oderwane.' Aleksandr Suworow został mianowany feldmarszałkiem. Niecały rok później dokonano III rozbioru Polski\" [2].\n- \"Do kapitulacji miasta doprowadziły dopiero klęska Kościuszki pod Maciejowicami oraz rzeź Pragi dokonana 4 listopada 1794 na ludności cywilnej po jej zdobyciu przez Rosjan, dowodzonych przez Aleksandra W. Suworowa\" [6]."}
{"id": "q_396", "question": "Góry Białe, Góry Zielone – to pasma których amerykańskich gór?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Góry Białe i Góry Zielone to pasma górskie należące do łańcucha Appalachów w Ameryce Północnej.  \n\n**Góry Białe** (ang. *White Mountains*, fr. *Montagnes Blanches*) znajdują się w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w stanach New Hampshire i Maine, na północ od Bostonu. Niewielka część pasma leży również w Kanadzie (prowincja Quebec). Ich najwyższym szczytem jest **Góra Waszyngtona** (1917 m n.p.m.) [1].  \n\n**Góry Zielone** (ang. *Green Mountains*, fr. *Montagnes Vertes*) położone są w stanach Vermont i Massachusetts (USA) oraz w kanadyjskiej prowincji Quebec. Ich najwyższe szczyty to **Mansfield (1284 m n.p.m.)** i **Góra Washington (1269 m n.p.m.)** [2].  \n\nOba pasma są częścią Appalachów, które ciągną się od Niziny Zatokowej do Nowej Fundlandii [8]."}
{"id": "q_406", "question": "Dokończ przysłowie: „i wilk syty, i...”", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_398", "question": "Jak nazywa się przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości albo do różnego natężenia światła?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zjawisko przystosowania oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości nazywa się akomodacją. Polega ono na zmianie długości ogniskowej układu optycznego oka, co pozwala na ostre widzenie obiektów znajdujących się w różnych odległościach [1]. \n\nW przypadku przystosowania do różnego natężenia światła, oko reaguje poprzez odruch źreniczny, który polega na zwężaniu lub rozszerzaniu źrenicy w zależności od ilości światła padającego na siatkówkę [4]. \n\nDodatkowo, w kontekście widzenia w różnych warunkach oświetleniowych, oko ludzkie stosuje dostosowanie barwne (stałość kolorów), które utrzymuje postrzegane kolory obiektów na stałym poziomie, niezależnie od zmieniającego się oświetlenia [2]. \n\nPodsumowując, główne mechanizmy przystosowania oka to:\n1. Akomodacja – dostosowanie do odległości [1].\n2. Odruch źreniczny – dostosowanie do natężenia światła [4].\n3. Dostosowanie barwne – utrzymanie stałych kolorów w różnych warunkach oświetleniowych [2]."}
{"id": "q_400", "question": "Która rocznica Powstania Warszawskiego wypadnie w 2024 r.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W 2024 roku przypada 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że banknot kolekcjonerski o nominale 20 złotych upamiętnia *80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego*.  \n- W [2] i [5] wspomniano, że albumy muzyczne *WAWA* Brodki oraz *Wolne serca* Kwiatu Jabłoni zostały wydane w związku z *78. rocznicą* (2022 r.), co potwierdza, że w 2024 r. rocznica jest o dwa lata starsza.  \n- W [3] podano, że Barbara Sowa zmarła *1 sierpnia 2024 r.*, czyli w *80. rocznicę wybuchu powstania*.  \n- W [6] i [8] wymieniono, że w 2024 r. obchodzono *80. rocznicę* m.in. poprzez wystawy plenerowe i inne inicjatywy.  \n\nZatem w 2024 r. obchodzono *80. rocznicę* Powstania Warszawskiego."}
{"id": "q_401", "question": "Kto na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29.04.1945 roku przez Adolfa Hitlera został jego następcą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29 kwietnia 1945 roku przez Adolfa Hitlera, jego następcami zostali:  \n\n1. **Joseph Goebbels** – wyznaczony na stanowisko kanclerza Rzeszy [1][2][3][4].  \n2. **Karl Dönitz** – mianowany prezydentem Rzeszy [1][2][3][4][9].  \n\nHitler w swoim testamencie rozdzielił połączone wcześniej urzędy prezydenta i kanclerza, jednak Goebbels, po krótkim okresie sprawowania funkcji, popełnił samobójstwo 1 maja 1945 roku [1][2][3][4]. Dönitz natomiast objął urząd prezydenta, który sprawował do 23 maja 1945 roku [1][2][3][4][9].  \n\nWarto zaznaczyć, że nominacje te budziły kontrowersje prawne, ponieważ łamały konstytucję weimarską i ustawę o pełnomocnictwach z 1933 roku [2][4]."}
{"id": "q_402", "question": "Który reżyser zadebiutował w kinie wcześniej: Andrzej Wajda czy Krzysztof Zanussi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Andrzej Wajda zadebiutował w kinie wcześniej niż Krzysztof Zanussi.  \n\n**Dowody:**  \n1. Andrzej Wajda zadebiutował trzema etiudami szkolnymi już na początku lat 50.:  \n   - *Zły chłopiec* (1951) – fabularny,  \n   - *Ceramika iłżecka* (1951) – dokumentalny,  \n   - *Kiedy ty śpisz* (1953) – dokumentalny [5].  \n2. Krzysztof Zanussi zadebiutował w kinie dopiero w 1969 roku filmem *Struktura kryształu* [1][9].  \n\n**Podsumowanie:**  \nAndrzej Wajda rozpoczął karierę filmową około 10 lat wcześniej niż Krzysztof Zanussi."}
{"id": "q_409", "question": "Na którym kontynencie żyją jaki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_403", "question": "Książę Pan to przeciwnik tytułowego bohatera bajki „Rumcajs” czy „Porwanie Baltazara Gąbki”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Książę Pan jest przeciwnikiem tytułowego bohatera bajki „Rumcajs”. W [1] opisano, że Rumcajs pochodził z Jiczyna i był z zawodu szewcem, a jego wrogami byli Książę Pan i Księżna Pani. Konflikt ten stanowił główny wątek fabuły bajki. Natomiast w [2] i kolejnych dokumentach dotyczących „Porwania Baltazara Gąbki” nie ma wzmianki o Księciu Panu jako przeciwniku głównego bohatera. W [2] wymieniono antagonistę – szpiega Don Pedro z Krainy Deszczowców, a w [5] opisano mechanizmy państwa totalitarnego, gdzie Najwyższy Deszczowiec usiłuje zmusić profesora Gąbkę do współpracy. \n\nPodsumowując, Książę Pan jest wrogiem Rumcajsa, a nie Baltazara Gąbki."}
{"id": "q_404", "question": "Czy turkuć podjadek, owad z rodziny świerszczy, większość życia spędza pod ziemią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że turkuć podjadek (*Gryllotalpa gryllotalpa*) jest owadem z rodziny turkuciowatych (Gryllotalpidae), a nie świerszczy (Gryllidae). Mimo to większość życia spędza pod ziemią, gdzie kopie rozgałęziające się korytarze i żywi się korzeniami roślin oraz bezkręgowcami [1]. \n\nW [1] stwierdzono: *\"Większość życia spędza pod ziemią, kopie rozgałęziające się i krzyżujące ze sobą wąskie korytarze, w których nie może się odwrócić – porusza się do przodu lub do tyłu.\"* Podobne informacje znajdują się w [2]: *\"Większość życia spędzają pod ziemią w obszernych systemach tuneli, są zwierzętami o aktywności nocnej.\"* \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że turkuć podjadek jest dobrze przystosowany do życia w ziemi, a jego przednie odnóża służą do kopania i budowy korytarzy. \n\nZatem odpowiedź brzmi: tak, turkuć podjadek większość życia spędza pod ziemią, co jest zgodne z informacjami zawartymi w [1], [2] i [3]."}
{"id": "q_405", "question": "Jak nazywa się proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Procesem, który przekształca dwutlenek węgla (CO2) i wodę w cukier (głównie glukozę) oraz tlen jako produkt uboczny, jest fotosynteza. Zachodzi ona w komórkach roślin, glonów i niektórych bakterii, wykorzystując energię świetlną do przemiany tych związków. W uproszczonej formie sumaryczny przebieg fotosyntezy można zapisać następująco:  \n6HO + 6CO + \"hν\" (energia świetlna) → CHO + 6O↑;  \ngdzie: \"h\" – stała Plancka, \"ν\" – częstotliwość fali [1].  \n\nFotosynteza dzieli się na dwa etapy:  \n1. **Faza jasna** (faza przemiany energii) – światło jest absorbowane, a energia zamieniana na energię wiązań chemicznych, z wydzieleniem tlenu jako produktu ubocznego.  \n2. **Faza ciemna** (faza przemiany substancji) – energia wiązań chemicznych jest wykorzystywana do syntezy związków organicznych, głównie glukozy [1].  \n\nProces ten jest kluczowy dla życia na Ziemi, ponieważ dostarcza tlenu do atmosfery i stanowi podstawę produkcji biomasy [1][7]."}
{"id": "q_410", "question": "W której dyscyplinie sportu rekordzistą świata był Janusz Sidło?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Janusz Sidło był rekordzistą świata w rzucie oszczepem. Jego rekordowy wynik to **83,66 m**, który ustanowił 30 czerwca 1956 roku w Mediolanie, bijąc poprzedni rekord należący do Fina Soini Nikkinena [7]. Rekord ten przetrwał zaledwie 6 dni, ponieważ 30 czerwca 1956 roku w Mediolanie Sidło rzucił oszczepem na odległość **83,66 m**, co było nowym rekordem świata [10]. \n\nWarto dodać, że Sidło był również pierwszym Europejczykiem, który przekroczył granicę 80 metrów w rzucie oszczepem, osiągając wynik **80,15 m** w Jenie w 1953 roku [2][4]."}
{"id": "q_407", "question": "W którym państwie przyznawany jest medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest odznaczeniem przyznawanym w Polsce. Wskazują na to następujące fakty:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że medal nadawany jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.  \n2. W [2], [4], [5], [6], [7], [8], [9] i [10] wymieniono osoby odznaczone tym medalem, a kontekst wyraźnie wskazuje na polskie obywatelstwo lub działalność w Polsce.  \n3. W [1] i [3] podkreślono, że medal zastąpił wcześniejszą odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”, która również była polskim odznaczeniem.  \n\nNie ma informacji o przyznawaniu tego medalu przez inne państwa. W przypadku odznaczeń zagranicznych (np. Złoty Medal Zasługi w Serbii w [2] czy Federalny Krzyż Zasługi w Niemczech w [7]) wyraźnie zaznaczono, że pochodzą one z innych krajów.  \n\nPodsumowując, medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest odznaczeniem polskim, przyznawanym przez polskie władze."}
{"id": "q_408", "question": "W którym stanie USA leży Hollywood?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Hollywood znajduje się w różnych stanach USA, w zależności od kontekstu. Poniżej szczegóły:\n\n1. **Karolina Południowa**: Hollywood jest wymienione jako miasto w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Charleston [1].  \n2. **Alabama**: W innym fragmencie Hollywood jest opisane jako miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Jackson [2].  \n3. **Floryda**: W kontekście miasta na Florydzie, Hollywood jest wymienione jako miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Broward, nad Oceanem Atlantyckim [3].  \n4. **Kalifornia**: Wspomniane jest również West Hollywood, miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Los Angeles [5].  \n\nDodatkowo, w kontekście dzielnicy Los Angeles, Hollywood jest częścią tego miasta w Kalifornii [4].  \n\nPodsumowując, Hollywood występuje w kilku stanach USA, w zależności od kontekstu: Karolina Południowa, Alabama, Floryda i Kalifornia."}
{"id": "q_412", "question": "Eksport to przywóz z zagranicy towarów, kapitału i usług, czy też ich wywóz za granicę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Eksport odnosi się do wywozu towarów, usług lub kapitału za granicę. Zgodnie z definicją zawartą w [1], eksport to „sprzedaż towarów lub usług wytwarzanych w danym państwie podmiotom zagranicznym”. W przypadku kapitału, eksport kapitału oznacza jego lokowanie za granicą w celu uzyskania wyższej stopy zwrotu lub zabezpieczenia przed ryzykiem [5]. \n\nW [4] i [6] również potwierdzono, że eksport towarów oznacza ich wywóz poza terytorium kraju lub Unii Europejskiej. W przypadku importu, który jest przeciwieństwem eksportu, chodzi o zakup towarów lub usług za granicą w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym [4]. \n\nPodsumowując, eksport zawsze dotyczy wywozu, a nie przywozu."}
{"id": "q_411", "question": "Jak się nazywa otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w 1928 roku w Warszawie została utworzona Biblioteka Narodowa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Biblioteka Narodowa została reaktywowana w 1928 roku jako jedna z najstarszych instytucji kultury w Polsce. Potwierdza to również [7], gdzie opisano, że Stefan Demby, późniejszy dyrektor Biblioteki Narodowej, w 1930 roku uzyskał tymczasową siedzibę dla Biblioteki Narodowej w gmachu Biblioteki Wyższej Szkoły Handlowej. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928, co potwierdza jej formalne powstanie w tym roku. \n\nW [8] również wymieniono Bibliotekę Narodową jako jedną z instytucji kulturalnych Warszawy, co dodatkowo potwierdza jej status centralnej biblioteki państwowej. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: Biblioteka Narodowa."}
{"id": "q_414", "question": "Ile ramion mają zwykle gwiazdki ze śniegu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że większość kryształków śniegu ma sześć ramion, które są w przybliżeniu identyczne. Proces ich powstawania zależy od warunków atmosferycznych – w temperaturach między –1 a –5 °C oraz między –10 a –20 °C kryształki rosną w formie sześcioramiennych gwiazdek, podczas gdy w innych zakresach temperatur mogą przybierać inne kształty, np. igieł [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że choć sześć ramion jest najczęstszą formą, to w praktyce każdy kryształek śniegu jest unikalny i może mieć różne nieregularności, co sprawia, że nie ma dwóch identycznych płatków [2]."}
{"id": "q_417", "question": "W której dziedzinie Nagrodę Nobla dostał Samuel Beckett?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Samuel Beckett otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1969 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Jeden z twórców teatru absurdu. Jego powieści są pozbawiane tradycyjnej narracji, utrzymane w klimacie skrajnego pesymizmu i podkreślające bezsens ludzkiej egzystencji. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1969\"*. Potwierdza to również [2], gdzie wymieniono, że Beckett został uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury, oraz [3], gdzie wspomniano, że był laureatem tej nagrody."}
{"id": "q_418", "question": "W którym mieście odbyły się ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie odbyły się w Berlinie w 1936 roku. Były to XI Letnie Igrzyska Olimpijskie (oficjalnie Igrzyska XI Olimpiady) [4]. Kolejne igrzyska w 1940 roku zostały odwołane z powodu wojny, a następne odbyły się dopiero w 1948 roku w Londynie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w 1932 roku igrzyska odbyły się w Los Angeles [9], a w 1936 roku w Berlinie [4], co oznacza, że ostatnie przedwojenne igrzyska miały miejsce w stolicy III Rzeszy."}
{"id": "q_415", "question": "W którym mieście znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, obraz Leonarda da Vinci *Dama z gronostajem* (znany również jako *Dama z łasiczką*) znajduje się w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Od 29 grudnia 2016 roku należy on do Skarbu Państwa [1]. \n\nPotwierdzenie tej lokalizacji można znaleźć również w innych fragmentach, np. w opisie fabuły filmu *Vinci*, gdzie mowa jest o kradzieży obrazu z Muzeum Czartoryskich w Krakowie [3]. Dodatkowo w [6] wspomniano, że po II wojnie światowej obraz wrócił do Polski i był eksponowany w różnych miejscach, m.in. na Wawelu i w Muzeum Narodowym w Krakowie, zanim ponownie trafił do Muzeum Książąt Czartoryskich. \n\nPodsumowując, obecnie dzieło znajduje się w Krakowie [1][3][6]."}
{"id": "q_413", "question": "Czy kościół prawosławny uznaje tę samą liczbę sakramentów co katolicki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Kościół prawosławny i katolicki uznają różną liczbę sakramentów, choć w obu tradycjach pojawia się liczba siedem.  \n\n1. **Kościół prawosławny** – choć tradycyjnie wymienia się siedem sakramentów, prawosławie nie traktuje tej liczby jako dogmatu. W dokumentach podkreśla się, że „teologia ortodoksyjna daleka jest od dogmatyzowania tej liczby” [1]. Wskazuje się również na różne wyliczenia w historii, od dwóch (chrzest i eucharystia) do uznawania za sakramenty gestów takich jak obmycie nóg [1].  \n\n2. **Kościół katolicki** – oficjalnie uznaje siedem sakramentów, co jest wyraźnie potwierdzone w Katechizmie Kościoła Katolickiego (KKK) [3]. Wymienia się tam: chrzest, bierzmowanie, eucharystię, pokutę, namaszczenie chorych, kapłaństwo i małżeństwo [3].  \n\n**Podsumowanie**:  \n- Kościół prawosławny nie traktuje liczby siedmiu sakramentów jako bezwzględnego dogmatu, dopuszczając różne interpretacje [1].  \n- Kościół katolicki formalnie uznaje siedem sakramentów, co jest częścią jego doktryny [3].  \n\nWspólne elementy to np. uznanie chrztu i eucharystii za kluczowe sakramenty, ale różnice dotyczą zarówno liczby, jak i podejścia do ich interpretacji."}
{"id": "q_416", "question": "Które miasto jest stolicą Demokratycznej Republiki Konga?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Demokratycznej Republiki Konga jest Kinszasa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Kinszasę jako największe miasto kraju oraz stolicę, a także podano jej dawną nazwę (Léopoldville).  \n- W [2] potwierdzono, że Kinszasa jest stolicą i największym miastem kraju, a także wskazano, że leży nad rzeką Kongo.  \n- W [3] i [6] wymieniono Kinszasę jako odrębną prowincję (26. w hierarchii) w ramach podziału administracyjnego kraju.  \n- W [5] wspomniano, że Brazzaville (stolica Konga) leży naprzeciw Kinszasy po drugiej stronie rzeki Kongo.  \n- W [7] i [9] wymieniono Kinszasę jako jedno z największych miast kraju, co potwierdza jej kluczową rolę.  \n\nDodatkowo w [8] i [10] wymieniono Kinszasę jako punkt odniesienia dla innych miast (np. połączenia kolejowe, transport rzeczny)."}
{"id": "q_420", "question": "Wisła czy Sekwana – która rzeka jest dłuższa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Wisła jest dłuższa niż Sekwana.  \n\n**Dane dotyczące Wisły:**  \n- Najdłuższa rzeka Polski o długości **1022 km** (według pomiarów z 2010 r.) [1].  \n- W niektórych źródłach podawana jest również długość **1047,5 km** [1].  \n\n**Dane dotyczące Sekwany:**  \n- Długość rzeki wynosi **774,8 km** [2].  \n\nPodsumowując, Wisła jest dłuższa od Sekwany, niezależnie od przyjętej metody pomiaru."}
{"id": "q_419", "question": "Czy azot wchodzi w skład białek?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że azot jest kluczowym składnikiem białek. Wchodzi on w skład aminokwasów, które są podstawowymi elementami budulcowymi białek. Na przykład w [1] stwierdzono, że azot jest czwartym co do ilości pierwiastkiem występującym w roślinach i wchodzi w skład aminokwasów budujących białka. Podobnie w [10] podkreślono, że głównymi pierwiastkami wchodzącymi w skład białek są C, O, H, N, S, a także P oraz niekiedy kationy metali. \n\nW [8] również potwierdzono, że kazeina, która jest białkiem mleka, zawiera azot w swoim składzie elementarnym (obok węgla, wodoru, tlenu i siarki). \n\nZatem odpowiedź na pytanie jest twierdząca: azot wchodzi w skład białek jako składnik aminokwasów, które są podstawowymi jednostkami budulcowymi białek."}
{"id": "q_421", "question": "Jak miał na imię polski muzyk jazzowy Karolak?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że polski muzyk jazzowy, o którego pytasz, to Wojciech Karolak. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano pełne imię i nazwisko: *Wojciech Krzysztof Karolak*.  \n- W [2] wymieniono go jako jednego z muzyków tria, bez imienia, ale kontekst i inne źródła potwierdzają, że chodzi o tę samą osobę.  \n- W [3] i [4] również występuje jako Wojciech Karolak, bez podania pełnego imienia.  \n- W [9] wymieniono go wśród artystów związanych z bydgoskim środowiskiem jazzowym.  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w 1981 roku wydał album *Blublula*, który został okrzyknięty najlepszym jazzowym albumem roku, co potwierdza, że chodzi o tę samą osobę."}
{"id": "q_423", "question": "Który król nadał prawa miastu o nazwie Kazimierz Dolny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że prawa miejskie dla Kazimierza Dolnego nadał król Kazimierz Wielki. W [1] wskazano, że \"Założenie miasta oraz budowę zamku obronnego legenda przypisuje Kazimierzowi Wielkiemu. Prawa miejskie zostały przyznane w pierwszej połowie XIV w.\" oraz że \"27 lutego 1335 roku, a więc już dwa lata po koronacji, Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że \"Celem powstania Kazimierza nie miała być konkurencja handlowa dla starego miasta, ale uzupełnienie jego funkcji rzemieślniczych\", co również wskazuje na inicjatywę króla Kazimierza Wielkiego. \n\nW [5] wspomniano, że \"Początki osady sięgają XI wieku\", ale prawa miejskie zostały nadane w XIV wieku, co potwierdza, że to właśnie Kazimierz Wielki był władcą, który formalnie ustanowił Kazimierz Dolny miastem."}
{"id": "q_430", "question": "Za którą rzeką i górą rozgrywa się często akcja baśni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_424", "question": "Jak nazywa się gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich nazywana jest **ławicą**. Ławica to warstwa lub zespół warstw wchodzących w skład skały osadowej (lub innych skał), charakteryzująca się zbliżonymi cechami \"sensu lato\", takimi jak barwa lub struktura, wyraźnie oddzielona od góry i dołu równoległymi płaszczyznami [1]. \n\nPrzykładowo, w kontekście geologicznym, ławice mogą być zbudowane z różnych typów skał osadowych, takich jak piaskowce, zlepieńce czy szarogłazy, i wyraźnie odróżniać się od otaczających je warstw [1][2]. W sedymentologii ławica może również składać się z mniejszych warstw (lamin) i stanowić część większej jednostki warstwowania [4]. \n\nWarto zauważyć, że pojęcie ławicy jest często stosowane w geologii skał zwięzłych, choć może również dotyczyć skał luźnych, szczególnie w kontekście sedymentologicznym [1]."}
{"id": "q_426", "question": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną czy spawaną?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną. W [1] i [3] wyraźnie wskazano, że konstrukcja wieży jest wykonana z elementów metalowych łączonych za pomocą nitów:  \n*\"Cała konstrukcja wieży składa się z 18 038 części metalowych i około 2,5 mln nitów\"* [1].  \n*\"Wykonano ją jako konstrukcję kratową z tzw. kutego żelaza (właściwie gatunku stali) z prefabrykowanych elementów, które produkowano w Levallois-Perret, a następnie montowano na miejscu w Paryżu\"* [3].  \n\nW [2] również potwierdzono, że wieża miała konstrukcję spawano-nitowaną, jednak w kontekście innego obiektu (wieży czołgowej), co nie dotyczy bezpośrednio Wieży Eiffla.  \n\nPodsumowując, główna konstrukcja nośna Wieży Eiffla jest nitowana, co potwierdzają [1] i [3]."}
{"id": "q_425", "question": "Jak nazywa się zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych nazywane jest lewitacją. Istnieje wiele technik umożliwiających lewitację, w tym oddziaływania hydro- i aerodynamiczne, akustyczne, optyczne, elektrostatyczne i elektromagnetyczne [1]. W przypadku, gdy obiekt jest podtrzymywany mechanicznie w jednym ze stopni swobody, mówi się o quasilewitacji, a gdy lewitacja jest wynikiem połączenia kilku metod – o lewitacji hybrydowej [1]. \n\nLewitacja może również występować w kontekście parapsychologicznym lub mistycznym, gdzie jest uznawana za zjawisko nadprzyrodzone, np. w chrześcijaństwie, gdzie lewitacja jest łaską mistyczną [3][4]. W meteorologii natomiast prądy wznoszące w atmosferze, takie jak prąd orograficzny czy inwersja temperatury, mogą powodować unoszenie się mas powietrza, ale nie jest to lewitacja w sensie fizycznym [5][7]. \n\nPodsumowując, termin \"lewitacja\" odnosi się głównie do zjawiska unoszenia się ciał materialnych w wyniku oddziaływania sił fizycznych lub w kontekście mistycznym, ale nie do unoszenia się mas powietrza w atmosferze."}
{"id": "q_428", "question": "Z którego języka pochodzi nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa nadwozia „pick up” pochodzi z języka angielskiego. Słowo „pick up” w tym kontekście oznacza „zabrać” lub „podwieźć” [1]. \n\nW [1] wyjaśniono, że jest to typ nadwozia dostawczego lub terenowego samochodu osobowego, charakteryzujący się skrzynią ładunkową znajdującą się zaraz za kabiną pasażerską. Dodatkowo, w [4] wspomniano, że nazwa „technical” (również pochodząca z języka angielskiego) pojawiła się w związku z konfliktami zbrojnymi w krajach trzeciego świata, co podkreśla wpływ języka angielskiego na terminologię wojskową i motoryzacyjną. \n\nW [5] również potwierdzono, że nazwa „Hilux” wywodzi się z angielskiego określenia „highly-luxurious”, co dodatkowo ilustruje wpływ języka angielskiego na nazewnictwo motoryzacyjne."}
{"id": "q_422", "question": "Jak nazywa się odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odpowiedź: Odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby i strony nazywa się **koniugacją**. Jest to proces fleksyjny, w którym czasownik przyjmuje różne formy w zależności od wymienionych kategorii gramatycznych [1]. \n\nPrzykładowo, w języku polskim czasownik odmienia się przez:\n- osoby (np. „ja” – „ty” – „on”),\n- czasy (np. teraźniejszy, przeszły, przyszły),\n- tryby (np. oznajmujący, przypuszczający, rozkazujący),\n- liczby (pojedyncza, mnoga),\n- strony (czynna, bierna, zwrotna) [9].\n\nW innych językach, np. łacińskim, koniugacja obejmuje dodatkowo odmianę przez cztery typy (np. koniugacja pierwsza, druga, trzecia, czwarta) [2]. W języku islandzkim czasowniki dzielą się na trzy odmiany (zakończone na „-ar”, „-ir” lub „-ur”) [6]. \n\nW języku esperanto czasowniki nie odmieniają się przez osoby, ale zachowują tę samą formę we wszystkich osobach (np. „mi ŝatas” – „ja lubię”, „vi ŝatas” – „wy lubicie”) [10]. \n\nPodsumowując, koniugacja to ogólne określenie procesu odmiany czasownika przez wymienione kategorie gramatyczne, które mogą się różnić w zależności od języka [1][2][6][9][10]."}
{"id": "q_427", "question": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana którego minerału?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana minerału kwarcu [1]. Kwarc jest minerałem z gromady krzemianów przestrzennych, zbudowanym głównie z dwutlenku krzemu (SiO2) [4]. Występuje w przyrodzie w dużych ilościach, np. jako piasek, ale może też tworzyć pięknie wykształcone kryształy, takie jak kryształ górski [4]. \n\nWłaściwości kryształu górskiego obejmują m.in. przezroczystość, silny połysk oraz odporność na działanie kwasów i zasad (z wyjątkiem kwasu fluorowodorowego) [1]. Niekiedy w kryształach kwarcu występują inkluzje innych minerałów, np. goethytu, złota, pirytu czy rutylu, co może wpływać na ich barwę [1]. \n\nKryształ górski jest również nazywany diamentem alaskańskim, bohemińskim, islandzkim, herkimer, meksykańskim lub marmora, ze względu na podobieństwo do diamentu [1]. Występuje m.in. na Dolnym Śląsku, w Karkonoszach, Alpach, Brazylii i USA [1]. \n\nPodsumowując, kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu, który jest jednym z najpospolitszych minerałów skałotwórczych [1][4]."}
{"id": "q_429", "question": "Ile wulkanów wznosiło się na planecie Małego Księcia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o liczbie wulkanów na planecie Małego Księcia, czyli (45) Eugenia. Wspomniano jedynie, że księżyc tej planetoidy, Petit-Prince, został odkryty w 1998 roku i ma średnicę ok. 13 km [8]. Nie ma jednak danych o wulkanach na samej planecie (45) Eugenia. \n\nJeśli chodzi o wulkany w ogóle, w [9] podano, że na Ziemi szacuje się liczbę czynnych wulkanów na ok. 800, a pod wodą znajduje się kilkadziesiąt tysięcy nieczynnych. Jednak pytanie dotyczyło konkretnie planety Małego Księcia, a nie ogólnych danych o wulkanach."}
{"id": "q_434", "question": "Na którym kontynencie występuje puna, wysokogórska formacja roślinna?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wysokogórska formacja roślinna puna występuje na kontynencie południowoamerykańskim, a dokładniej w Andach, które rozciągają się na terenie kilku państw: Peru, Boliwii, Chile i Argentyny [1]. \n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że puna zajmuje rozległe obszary wyżyn śródgórskich (Altiplano) w Ameryce Południowej. \n\nPodsumowując, puna jest charakterystyczna dla Andów, które znajdują się w obrębie tego kontynentu."}
{"id": "q_439", "question": "Nazwa którego owocu używana jest na określenie bardzo dużego zysku, zarobku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_432", "question": "Którego króla uwiecznił Jan Matejko na obrazie „Hołd pruski”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Na obrazie *Hołd pruski* Jan Matejko uwiecznił króla Zygmunta I Starego, który przyjmuje hołd lenny od Albrechta Hohenzollerna, księcia Prus. Scena przedstawia moment, gdy Albrecht klęczy przed królem, a Zygmunt I Stary siedzi na tronie w otoczeniu dostojników [1]. \n\nW centrum obrazu znajdują się postacie króla Zygmunta I Starego i klęczącego przed nim Albrechta Hohenzollerna. Dodatkowo, na obrazie przedstawiono również Zygmunta Augusta jako 5-letniego chłopca, podtrzymywanego przez Piotra Opalińskiego [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że hołd pruski z 1525 roku był jednym z dwunastu hołdów pruskich w historii Polski i miał miejsce za panowania Zygmunta I Starego [3]."}
{"id": "q_435", "question": "Sekretarz jest ptakiem, ssakiem czy gadem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sekretarz jest ptakiem. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [2] opisano sekretarza jako gatunek dużego ptaka drapieżnego, będącego jedynym przedstawicielem rodziny sekretarzy (Sagittariidae).  \n2. W [3] wymieniono sekretarza wśród ptaków zjadanych przez puchacze mleczne, co potwierdza jego przynależność do tej grupy zwierząt.  \n3. W [4] również wspomniano o sekretarzu jako o ptaku, choć w kontekście paleozoologicznym.  \n\nNie ma informacji sugerujących, że sekretarz jest ssakiem lub gadem. W [8] i [9] wymieniono wprawdzie inne gatunki sekretarzy (np. sekretarzy stanu lub sekretarek), ale nie dotyczą one ptaków."}
{"id": "q_438", "question": "Jak nazywa się bestsellerowa gra komputerowa studia Mojang?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bestsellerową grą komputerową studia Mojang jest „Minecraft”. Gra została stworzona przez Markusa Perssona i Jensa Bergenstena, a wydana przez Mojang Studios w 2011 roku. Stała się ogólnoświatowym fenomenem, sprzedając się w ponad 20 milionach egzemplarzy w ciągu dwóch lat od premiery [6]. W szczytowym okresie popularności społeczność użytkowników „Minecrafta” liczyła 250 milionów osób [6]. Gra jest również tematem wielu adaptacji, gadżetów i wydarzeń, takich jak konwent Minecon (obecnie Minecraft Live) [7]."}
{"id": "q_431", "question": "W którym roku generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem w **1920 roku**.  \n\n1. W [1] i [2] podano, że uroczystość odbyła się **10 lutego 1920 roku** w Pucku.  \n2. W [3] i [6] potwierdzono, że Haller uczestniczył w ceremonii w **lutym 1920 roku**, a w [3] dodatkowo wskazano, że miało to miejsce **10 lutego**.  \n3. W [4] i [7] również wymieniono rok 1920 w kontekście działań Hallera na Pomorzu, w tym zaślubin z morzem.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że o. Rydlewski towarzyszył Hallerowi podczas przejmowania Pomorza i uczestniczył w uroczystości w **Pucku 20 lutego 1920 roku**.  \n\nPodsumowując, główne źródła (np. [1], [2], [3], [6]) jednoznacznie wskazują na **1920 rok**, a konkretna data to **10 lutego 1920**."}
{"id": "q_436", "question": "Które miasto jest stolicą Egiptu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Egiptu jest Kair. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [4] podano, że Kair jest stolicą administracyjną i kraju.  \n2. W [2] wskazano, że Kair to największe miasto Afryki i główna metropolia Egiptu.  \n3. W [3] potwierdzono, że Nowa Stolica Administracyjna ma zastąpić Kair w przyszłości, ale obecnie to właśnie Kair jest oficjalną stolicą.  \n4. W [9] i [10] opisano historię Kairu, w tym jego rolę jako stolicy od czasów arabskich podbojów.  \n\nDodatkowo w [8] wyjaśniono, że Kair został ustanowiony stolicą przez muzułmańskich zdobywców i pozostaje nią do dziś."}
{"id": "q_433", "question": "Czy obywatele Polscy wylatujący do państw strefy Schengen muszą odbywać na lotniskach odprawę paszportową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, obywatele Polski wylatujący do państw strefy Schengen nie muszą odbywać odprawy paszportowej na lotniskach. Wynika to z faktu, że od 21 grudnia 2007 roku Polska jest częścią strefy Schengen, gdzie zniesiono kontrole graniczne na granicach wewnętrznych. Przekraczanie granic między państwami strefy Schengen jest dozwolone w każdym miejscu i o każdym czasie, a kontrole paszportowe i celne nie są prowadzone [1][6]. \n\nJednakże istnieje obowiązek posiadania przy sobie dowodu osobistego lub paszportu na wypadek kontroli na terytorium innego państwa strefy Schengen [8]. W przypadku podróży lotniczych do państw spoza strefy Schengen, obywatele Polski muszą posiadać ważny paszport, a w niektórych przypadkach również wizę, jeśli jest to wymagane [6]. \n\nPodsumowując, w przypadku podróży do państw strefy Schengen odprawa paszportowa na lotniskach nie jest wymagana, ale należy mieć przy sobie dokument tożsamości (paszport lub dowód osobisty) [1][6][8]."}
{"id": "q_437", "question": "Która figura przestrzenna ma więcej wierzchołków: dwunastościan czy dwudziestościan foremny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dwudziestościan foremny ma więcej wierzchołków niż dwunastościan foremny. Dwudziestościan foremny ma 20 wierzchołków, podczas gdy dwunastościan foremny ma ich 20 [1][2]. \n\nWynika to z następujących informacji:\n- Dwudziestościan foremny ma 20 wierzchołków, 30 krawędzi i 15 płaszczyzn symetrii [1].\n- Dwunastościan foremny ma 20 wierzchołków, 30 krawędzi i 20 wierzchołków [2]. \n\nRóżnica w liczbie wierzchołków wynika z faktu, że dwudziestościan foremny ma o 10 ścian więcej niż dwunastościan foremny (20 vs. 12 ścian), co przekłada się na większą liczbę wierzchołków."}
{"id": "q_442", "question": "Waluty którego z sąsiednich państw używają mieszkańcy Liechtensteinu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mieszkańcy Liechtensteinu używają franka szwajcarskiego jako swojej waluty. Wynika to z unii monetarnej, w której Liechtenstein pozostaje ze Szwajcarią. Potwierdza to fragment: *\"Liechtenstein znajduje się w unii celnej i monetarnej ze Szwajcarią\"* [2] oraz informacja, że *\"frank szwajcarski jest walutą Szwajcarii i Liechtensteinu\"* [10]. Dodatkowo w [9] wskazano, że frank szwajcarski jest jedną z podstawowych walut wymienialnych świata, co podkreśla jego znaczenie również dla Liechtensteinu."}
{"id": "q_440", "question": "Na jakim dystansie rozgrywa się najdłuższy bieg sprinterski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Najdłuższym biegiem sprinterskim jest bieg na 400 metrów. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że jest to \"najdłuższy dystans spośród biegów krótkich\", a na standardowym stadionie 400 metrów stanowi dokładnie jedno okrążenie.  \n2. W [3] wymieniono go jako jeden z dystansów sprintu (obok 100, 200 i 60 metrów w hali).  \n3. W [9] potwierdzono, że sprint obejmuje m.in. bieg na 400 metrów, a zawodnicy startują z bloków startowych.  \n\nDodatkowo, w [1] podkreślono, że w hali dystans ten wynosi dwa okrążenia, co czyni go najdłuższym w warunkach halowych."}
{"id": "q_444", "question": "Z ilu przedsionków zbudowane jest serce płazów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że serce płazów zbudowane jest z dwóch przedsionków i jednej komory. \n\nW [4] stwierdzono: *\"Serce składa się z trzech części: dwóch przedsionków i pojedynczej komory\"*, a w [8] potwierdzono: *\"Posiadają serce trójdzielne (u gadów występuje niepełna przegroda między komorami [...], wyjątkiem jest krokodyl, który posiada całą przegrodę między komorami). Płazy dodatkowo posiadają układ skórny\"*. \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że u płazów bezogonowych występuje *\"zawsze zwarta przegroda\"* między przedsionkami, co potwierdza ich dwudzielną budowę. \n\nPodsumowując, serce płazów ma dwa przedsionki i jedną komorę [4][5][8]."}
{"id": "q_441", "question": "Jak nazywa się pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy nazywa się **czekiem**. Czek jest dokumentem wystawianym w ściśle określonej formie, zawierającym bezwarunkowe polecenie wypłaty środków pieniężnych przez bank na rzecz remitenta (okaziciela) ze środków, jakimi dysponuje wystawca (trasant) w tym banku [1]. \n\nCytując fragment: *\"Czek – dokument wystawiony w ściśle przewidzianej przez prawo czekowe formie, zawierający polecenie jego wystawcy, skierowane do banku, wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub wymienionej osobie, ze środków, jakimi w tym banku dysponuje wystawca\"* [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że czek jest środkiem zapłaty, często stosowanym w rozliczeniach bezgotówkowych, choć w Polsce nigdy nie był szeroko rozpowszechniony [1]."}
{"id": "q_447", "question": "Ile cyfr ma kod pocztowy w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kod pocztowy w Polsce ma format **dd-ddd**, gdzie każda z trzech cyfr jest liczbą (oznaczoną jako „d”). Przykładowo, kod „12-345” składa się z trzech cyfr [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że „Polski kod pocztowy ma format dd-ddd (d oznacza cyfrę)”. Dodatkowo, w [5] wyjaśniono znaczenie poszczególnych cyfr w kodzie, co potwierdza ich liczbowy charakter. \n\nW [1] i [5] podano również historyczne informacje o zmianach w systemie kodów pocztowych, ale nie wpływa to na liczbę cyfr w obecnym formacie. \n\nPodsumowując, standardowy polski kod pocztowy składa się z **trzech cyfr** [1][2][5]."}
{"id": "q_446", "question": "Jaką śmiercią zmarła królowa Bona?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że królowa Bona Sforza d’Aragona zmarła w wyniku otrucia. Została zamordowana przez swojego zaufanego dworzanina Jana Wawrzyńca Pappacodę, działającego na zlecenie Habsburgów, którzy chcieli uniknąć spłaty pożyczki w wysokości 430 tys. dukatów [4]. \n\nCytat: *\"W rok po powrocie do księstwa Bari Bona Sforza została otruta przez swego zaufanego dworzanina Jana Wawrzyńca Pappacodę. Inicjatorami zabójstwa byli Habsburgowie.\"* [4]\n\nDodatkowo, w innym fragmencie wspomniano, że królowa została pochowana wbrew swojej woli, co sugeruje, że jej śmierć była nagła i niespodziewana [4]. \n\nNie ma informacji o innych przyczynach śmierci królowej Bony w podanych tekstach."}
{"id": "q_443", "question": "W jakim czasie światło przemierza milion kilometrów: w około trzy sekundy, trzy minuty czy trzy godziny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Światło przemierza milion kilometrów w około trzy minuty. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. W [1] podano, że średnia odległość Ziemi od Słońca (8,317 minut świetlnych) odpowiada 150 milionom kilometrów (1 AU). Jedna minuta świetlna to około 18 milionów kilometrów, więc milion kilometrów to około 0,056 minuty świetlnej.  \n2. W [7] wyjaśniono, że fala elektromagnetyczna o długości 300 metrów ma okres 1 mikrosekundy (μs), a światło w próżni pokonuje 1 kilometr w czasie 3,33564095 μs. Milion kilometrów to 3335,64 μs, czyli około 0,00556 minuty.  \n3. W [9] podano, że dzień świetlny to 26 Tm (25,902 mld km), czyli około 714 milionów kilometrów. Skoro milion kilometrów to 0,001386 dnia świetlnego, to czas przelotu wynosi około 0,00277 minuty.  \n\nZatem czas przelotu światła na dystansie miliona kilometrów mieści się w przedziale od około 0,00277 minuty (zgodnie z [9]) do około 0,00556 minuty (zgodnie z [7]), co w przybliżeniu daje trzy minuty."}
{"id": "q_448", "question": "Kto w Potopie powiedział: „Kończ Waść, wstydu oszczędź”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowa: „Kończ Waść, wstydu oszczędź” wypowiedział Andrzej Kmicic podczas pojedynku z Michałem Wołodyjowskim w powieści *Potop* Henryka Sienkiewicza. Scena ta jest kluczowa dla zrozumienia znaczenia frazeologizmu, który często bywa błędnie interpretowany [1]. \n\nKmicic, świadomy swojej przegranej i ośmieszenia przez Wołodyjowskiego, poprosił przeciwnika o zakończenie pojedynku, aby uniknąć dalszych upokorzeń. W rzeczywistości frazeologizm ten nie oznacza „przestań się kompromitować”, lecz jest prośbą o oszczędzenie wstydu i pozwolenie na honorowe zakończenie sytuacji [2]. \n\nScena ta została również przedstawiona w filmie *Potop* z 1974 roku w reżyserii Jerzego Hoffmana, gdzie w role główne wcielili się Daniel Olbrychski (Kmicic) i Tadeusz Łomnicki (Wołodyjowski) [1]."}
{"id": "q_445", "question": "Jak nazywamy instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie bądź pocieranie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie, nazywane są **instrumentami perkusyjnymi**. Są one klasyfikowane jako grupa instrumentów muzycznych, w której dźwięk generowany jest poprzez mechaniczne oddziaływanie na elementy rezonansowe, takie jak membrany, blaszki czy struny. \n\nW szczególności, do instrumentów perkusyjnych zaliczane są:\n1. **Membranofony** – instrumenty, w których źródłem dźwięku jest drgająca membrana, np. bębny, kotły, tamburyn [1], [7].  \n2. **Idiofony uderzane** – instrumenty, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie stałych elementów, np. dzwonki, gongi, ksylofony [1], [7].  \n3. **Inne instrumenty perkusyjne** – np. grzechotki, marakasy, shekere, które wydają dźwięk poprzez potrząsanie lub pocieranie [4], [8].  \n\nW klasyfikacji naukowej membranofony i idiofony uderzane tworzą wspólną grupę instrumentów perkusyjnych [1], [7]. W praktyce muzycznej termin „perkusja” może również odnosić się do zestawu instrumentów perkusyjnych obsługiwanych przez jednego muzyka lub do sekcji orkiestry złożonej z takich instrumentów [1]."}
{"id": "q_451", "question": "W którym państwie powstał pierwszy dom aukcyjny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy dom aukcyjny powstał w Szwecji. Został założony w 1674 roku przez barona Claesa Rålamba w Sztokholmie pod nazwą Stockholms Auktionsverk [1]. Jest to najstarszy nieprzerwanie działający dom aukcyjny na świecie. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w tekście [6] wspomniano, iż w starożytności istniały instytucje podobne do domów aukcyjnych, takie jak \"muzejony\" w Grecji czy \"bit tabrat niszim\" w Babilonie, jednak nie były to współczesne domy aukcyjne w rozumieniu przedsiębiorstw handlowych pośredniczących w obrocie dziełami sztuki. \n\nPodsumowując, pierwszy nowożytny dom aukcyjny powstał w Szwecji w 1674 roku [1]."}
{"id": "q_450", "question": "Jaką nazwę nosi krzyżówka polegająca na odgadnięciu nie tylko haseł, ale i miejsc, w których powinny zostać wpisane?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że krzyżówką, w której odgaduje się nie tylko hasła, ale również miejsca ich wpisania, jest **krzyżówka panoramiczna**. W tej odmianie krzyżówki określenia haseł umieszczane są w kratkach wraz ze wskazaniem kierunku i miejsca wpisywania, a diagram nie posiada pól wolnych (ewentualnie oznaczniki końca hasła) [3]. \n\nPrzykładowo, w [3] podano, że:  \n*\"Najważniejsza cecha to ta, że nie posiada pól wolnych, najwyżej oznaczniki końca hasła. Jej nazwa pochodzi od tygodnika «Panorama Śląska», w którym po raz pierwszy opublikowano ją w Polsce w latach 50. lub 60. XX wieku.\"*  \n\nW przeciwieństwie do klasycznej krzyżówki, gdzie pola są puste i czekają na wpisanie haseł, w krzyżówce panoramicznej od razu wiadomo, gdzie należy umieścić odgadnięte słowa."}
{"id": "q_449", "question": "Piosenki którego zespołu znalazły się na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia” znalazły się piosenki szwedzkiego zespołu ABBA. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że fabuła filmu opiera się na piosenkach ABBY, a na początku lipca 2008 wydano oficjalną ścieżkę dźwiękową z 18 utworami zespołu.  \n2. W [2] wymieniono szczegółowo wszystkie utwory z soundtracku, które są kompozycjami ABBY, wykonywanymi przez obsadę filmu.  \n3. W [5] podano, że utwór „Waterloo” ABBY znalazł się na oficjalnej ścieżce dźwiękowej musicalu „Mamma Mia!”.  \n4. W [9] potwierdzono, że Benny Andersson i Björn Ulvaeus (członkowie ABBY) współtworzyli musical „Mamma Mia!”, którego akcja opierała się na przebojach zespołu.  \n\nDodatkowo, w [2] i [3] podkreślono komercyjny sukces ścieżki dźwiękowej, która stała się światowym hitem, sprzedając się w milionach egzemplarzy."}
{"id": "q_452", "question": "Jak nazywa się cieśnina, która łączy Morze Czarne z Morzem Marmara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cieśnina łącząca Morze Czarne z Morzem Marmara to Bosfor. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Bosfor jest cieśniną między Morzem Czarnym a Morzem Marmara, oddzielającą Europę od Azji.  \n- W [4] potwierdzono, że Bosfor i Dardanele (druga cieśnina łącząca Morze Marmara z Morzem Egejskim) tworzą ważny szlak handlowy między Morzem Czarnym a Śródziemnym.  \n- W [6] wymieniono, że Bosfor łączy Morze Czarne z Morzem Marmara, a dalej przez Dardanele z Morzem Egejskim.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że Bosfor jest częścią granicy Półwyspu Bałkańskiego, co potwierdza jego kluczową rolę w systemie wodnym regionu."}
{"id": "q_453", "question": "Jak nazywa się alfabet dotykowy dla niewidomych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że alfabetem dotykowym dla osób niewidomych jest **alfabet Braille’a**. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:\n1. \"Alfabet Braille’a – alfabet umożliwiający zapisywanie i odczytywanie tekstów osobom niewidomym\" [4].  \n2. \"Stworzony przez Louisa Braille’a w 1825 roku, który w wyniku wypadku oślepł w dzieciństwie\" [4].  \n3. \"Polska adaptacja systemu dostosowująca alfabet Braille’a do polskiego systemu fonetycznego opracowana została przez zakonnice Elżbietę Różę Czacką oraz Teresę Landy\" [4].  \n4. \"Osoby niewidome nie używają pojęć wynikających z postrzegania świata zmysłem wzroku (np. barw). W celu ułatwienia życia osobom kalekim prowadzi się tresurę psów przewodników, wydaje się książki drukowane alfabetem Braille'a\" [9].  \n\nDodatkowo w kontekście technologii wspierających osoby niewidome wymienione są narzędzia oparte na alfabecie Braille’a, takie jak **tłumacze brajlowskie**, **drukarki brajlowskie** czy **monitory brajlowskie** [10]."}
{"id": "q_455", "question": "Tenor Placido Domingo to Włoch, Francuz czy Hiszpan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Placido Domingo jest Hiszpanem. Świadczą o tym następujące fakty:  \n\n1. Urodził się w Madrycie w 1941 roku [1].  \n2. Jego rodzice byli Hiszpanami (Pepita Embil Echaniz – Baskijka, Placido Domingo Ferrer – Katalończyk) [1].  \n3. Wychował się w Hiszpanii, a w 1946 roku przeniósł się z rodziną do Meksyku [1].  \n4. Współpracuje z Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie, co wskazuje na silne związki z kulturą hiszpańskojęzyczną [4].  \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że jest Włochem lub Francuzem. Współpracował z artystami takimi jak José Carreras (Hiszpan) i Luciano Pavarotti (Włoch), co nie zmienia jego narodowości."}
{"id": "q_457", "question": "Kto napisał powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim została napisana przez rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to \"klasyczna powieść psychologiczna rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja\". Potwierdza to również [2], gdzie wspomniano, że film jest adaptacją \"klasycznej powieści Lwa Tołstoja pod tym samym tytułem\". \n\nDodatkowo, w [10] znajduje się bezpośrednie odniesienie do autora, gdzie opisano, że Tołstoj przedstawia historię romansu Anny Kareniny z Wrońskim. \n\nPodsumowując, autorem powieści jest Lew Tołstoj, co potwierdzają [1], [2] i [10]."}
{"id": "q_458", "question": "Boryna brał udział w powstaniu styczniowym czy listopadowym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Jan Skorb ps. \"Boryna\" nie brał udziału w powstaniu styczniowym ani listopadowym. W czasie powstania listopadowego (1830–1831) był zmobilizowany i walczył w kampanii wrześniowej, a następnie trafił do niewoli radzieckiej [1]. W okresie powstania styczniowego (1863–1864) działał jako dowódca oddziału partyzanckiego na Nowogródczyźnie, ale nie ma informacji o jego bezpośrednim udziale w tym zrywie [1]. \n\nWniosek: Jan Skorb nie uczestniczył w powstaniu styczniowym ani listopadowym, lecz w kampanii wrześniowej 1939 roku [1]."}
{"id": "q_456", "question": "Jak nazywa się rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury, nazywa się termistorem. Termistory są wykonane z tlenków metali, takich jak mangan, nikiel, kobalt, miedź, glin, wanad i lit. Ich rezystancja może zmieniać się w szerokim zakresie, co pozwala na precyzyjne pomiary temperatury [1]. \n\nW zależności od typu termistora, jego rezystancja może rosnąć (termistory typu PTC) lub maleć (termistory typu NTC) wraz ze wzrostem temperatury. Zależność rezystancji od temperatury dla termistorów (z wyjątkiem typu CTR) można opisać liniowym wzorem [1]:  \n```formula_5```  \ngdzie:  \n- `formula_1` – rezystancja termistora w temperaturze `formula_7`,  \n- `formula_8` – rezystancja w temperaturze odniesienia `formula_9`,  \n- `formula_2` – główny współczynnik temperaturowy termistora.  \n\nTermistory są szeroko stosowane w elektronice jako czujniki temperatury, elementy kompensujące wpływ temperatury na inne układy oraz w systemach zabezpieczeń [1]."}
{"id": "q_460", "question": "Który alfabet został opracowany wcześniej: cyrylica czy grażdanka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że cyrylica została opracowana wcześniej niż grażdanka.  \n\n**Dowody:**  \n1. Cyrylica powstała w IX wieku na potrzeby misji wielkomorawskiej, a jej twórcami byli św. Cyryl i Metody. Pierwsze ślady użycia cyrylicy pochodzą z X–XII wieku, np. inskrypcje z monasteru w Bułgarii datowane na 921 rok [3].  \n2. Grażdanka (zbliżona do form antykwy łacińskiej) została wprowadzona w Carstwie Rosyjskim dopiero w latach 1708–1711 za panowania Piotra I Wielkiego [1].  \n3. Wcześniejsze wersje cyrylicy (np. cerkiewnosłowiańska) były używane przez wieki, podczas gdy grażdanka jest jej zmodernizowaną formą [1][2].  \n\n**Podsumowanie:**  \nCyrylica istniała już w IX wieku, podczas gdy grażdanka powstała dopiero w XVIII wieku jako reforma pisma cyrylickiego [1][3]."}
{"id": "q_454", "question": "Jak nazywa się wielki park w zachodniej części Paryża?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w zachodniej części Paryża znajduje się kilka parków, jednak żaden z nich nie jest określony jako \"wielki\". Wymienione parki w tej części miasta to:  \n- **Jardins du Trocadéro** – ogrody o powierzchni 93 930 m², zlokalizowane w 16. dzielnicy [5],  \n- **Lasek Buloński** (Bois de Boulogne) – park o powierzchni 846 ha, położony w 16. dzielnicy [7].  \n\nŻaden z nich nie jest jednak opisany jako \"wielki\" w kontekście porównawczym z innymi parkami Paryża. W przypadku Lasku Bulońskiego podkreślono jego historyczne znaczenie i rozległość, ale nie użyto określenia \"wielki\" wprost [7].  \n\nJeśli chodzi o inne duże parki w Paryżu, wymienione są:  \n- **Lasek Vincennes** (995 ha) – największy kompleks zielony w stolicy Francji, położony we wschodniej części miasta [1],  \n- **Ogród Luksemburski** (224 500 m²) – park w lewobrzeżnej części miasta [2],  \n- **Park Montsouris** (15 ha) – popularne miejsce wypoczynku w południowej części Paryża [3],  \n- **Parc des Buttes Chaumont** (jeden z największych parków we Francji) – położony w północno-wschodniej części 19. dzielnicy [4].  \n\nŻaden z wymienionych parków nie jest jednak bezpośrednio określony jako \"wielki\" w kontekście zachodniej części Paryża."}
{"id": "q_459", "question": "Jak nazywa się odmiana rzeczownika przez przypadki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odpowiedź: Odmiana rzeczownika przez przypadki nazywana jest **deklinacją**. Termin ten odnosi się do procesu fleksyjnego, w którym rzeczownik zmienia końcówki w zależności od przypadku gramatycznego. Deklinacja obejmuje również odmianę przez liczby i rodzaje, co jest szczególnie widoczne w języku polskim, gdzie rzeczowniki mogą przyjmować różne formy w mianowniku, dopełniaczu, celowniku, bierniku, narzędniku, miejscowniku i wołaczu [1][2][3][4]. \n\nW języku łacińskim deklinacja również dotyczy odmiany rzeczowników i przymiotników przez przypadki, liczby i rodzaje, choć system ten różni się od polskiego, np. w łacinie występuje 6 przypadków (nominativus, genetivus, dativus, accusativus, ablativus, vocativus) [3][10]. \n\nW języku niemieckim deklinacja rzeczownika jest uboższa, a do oznaczania przypadków często używa się rodzajników, jednak również występuje jako proces fleksyjny [8]. \n\nPodsumowując, termin **deklinacja** jest uniwersalny dla różnych języków fleksyjnych i odnosi się do odmiany rzeczownika przez przypadki, liczby i rodzaje [1][2][3][4][8][10]."}
{"id": "q_465", "question": "Pod jakim pseudonimem występowała na scenie Jadwiga Helena Misel?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jadwiga Helena Misel, znana jako Helena Modrzejewska, występowała na scenie pod pseudonimem „Modrzejewska”. Pseudonim ten przybrała na początku kariery scenicznej [1]. \n\nW późniejszych latach, po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych, używała również pseudonimu „Modjeska” [4]. \n\nW dokumentach nie ma informacji o innych pseudonimach Jadwigi Misel w kontekście jej kariery aktorskiej."}
{"id": "q_461", "question": "W którym mieście ma siedzibę Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia znajduje się w Katowicach. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. *\"Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach znajduje się przy placu Wojciecha Kilara 1, w granicach dzielnicy Bogucice\"* [1].  \n2. *\"Drugim znaczącym obiektem kultury w bogucickiej części Strefy Kultury jest siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej polskiego Radia w Katowicach\"* [6].  \n3. *\"Nowa siedziba NOSPR-u była odpowiedzią na braki lokalowe, które towarzyszyły Narodowej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach\"* [7].  \n4. *\"Od 1 października 2014 NOSPR urzęduje w nowym budynku przy placu Wojciecha Kilara 1\"* [8].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, orkiestra była reaktywowana w Katowicach po II wojnie światowej [2] i tam miała swoją siedzibę przez dekady, zanim przeniosła się do nowego gmachu [7][8]."}
{"id": "q_468", "question": "W którym wieku miała miejsce tzw. katastrofa tunguska w syberyjskiej tajdze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tzw. katastrofa tunguska miała miejsce na początku XX wieku, a dokładnie 30 czerwca 1908 roku [1]. Wydarzenie to miało miejsce w środkowej Syberii nad rzeką Podkamienna Tunguzka, na północ od jeziora Bajkał."}
{"id": "q_464", "question": "Jaki park narodowy położony na terytorium USA słynie przede wszystkim z gejzerów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że parkiem narodowym w USA słynącym przede wszystkim z gejzerów jest **Park Narodowy Yellowstone**. Jest to najstarszy park narodowy na świecie, znany z unikatowych zjawisk geotermalnych, takich jak gejzery, gorące źródła, wulkany błotne i fumarole [1]. W parku znajdują się liczne gejzery, w tym **Old Faithful** – jeden z najbardziej znanych i regularnie wybuchających, oraz **Giantess** – wyrzucający wodę na wysokość 50–70 metrów [2][3]. \n\nPark Yellowstone jest również wymieniony jako przykład obszaru o szczególnej wartości geologicznej i przyrodniczej, gdzie procesy wulkaniczne i geotermalne są kluczowym elementem krajobrazu [1]. \n\nWarto zauważyć, że inne parki narodowe w USA również mogą zawierać gejzery, ale Park Yellowstone jest najbardziej znany i kojarzony właśnie z tymi zjawiskami [1][2][3]."}
{"id": "q_463", "question": "Jak nazywa się luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób, nazywa się lożą. Loża to małe, kilku- lub kilkunastoosobowe pomieszczenie wyodrębnione w teatrach, salach widowiskowych lub na stadionach. Może mieć formę półotwartej empory lub ganku [2]. \n\nW dawnych teatrach loże były często umieszczane w poziomie parteru, pod balkonami, lub na balkonach, zwłaszcza na pierwszym piętrze. Najbardziej reprezentacyjne miejsca na widowni znajdowały się właśnie w loży balkonu I piętra, na wprost sceny. Przy lożach, zwłaszcza przy loży środkowej, umieszczano mały gabinet służący do odpoczynku i spotkań towarzyskich w trakcie antraktu [3]. \n\nLoże były również miejscem, gdzie zasiadała arystokracja i osoby o wysokiej pozycji społecznej. W teatrze w Lublinie loże i portal sceny ozdobione były sztukateriami, co podkreślało ich luksusowy charakter [10]. \n\nW niektórych teatrach loże mogły być wynajmowane za wysoką opłatą, a miejsca w nich nie były numerowane, co pozwalało na rezerwację przez służących [9]."}
{"id": "q_462", "question": "„Pierwszy”, „drugi” – jaki to rodzaj liczebników?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że liczebniki „pierwszy” i „drugi” należą do liczebników porządkowych. Są one tworzone od liczebników głównych za pomocą określonych końcówek:  \n- dla liczebników do 19 jest to końcówka \"-te\", np. \"zweite\" („drugi”), \"elfte\" („jedenasty”), \"achtzehnte\" („osiemnasty”),  \n- od 20 jest to końcówka \"-ste\", np. \"zwanzigste\" („dwudziesty”), \"dreißigste\" („trzydziesty”) [2].  \n\nW języku polskim i rosyjskim również występują liczebniki porządkowe, np. „pierwszy”, „drugi”, które odmieniają się przez przypadki i rodzaje [7]. W języku włoskim natomiast „primo” („pierwszy”) i „secondo” („drugi”) są również zaliczane do liczebników porządkowych, które odmieniają się przez liczby i rodzaje [8].  \n\nW rekonstrukcjach praindoeuropejskich również odtworzono formy liczebników porządkowych, np. „pierwszy” i „drugi” [5].  \n\nPodsumowując, liczebniki „pierwszy” i „drugi” są przykładami liczebników porządkowych, które w różnych językach mogą podlegać odmianie przez przypadki, rodzaje lub liczby."}
{"id": "q_471", "question": "Jak miał na imię ostatni patriarcha księgi rodzaju, ulubiony syn Jakuba i Racheli?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ostatnim patriarchą opisanym w *Księdze Rodzaju* i ulubionym synem Jakuba oraz Racheli był **Józef**. Jakub darzył go szczególną miłością, co wyrażało się m.in. w podarowaniu mu długiej szaty z rękawami [1]. Józef był również bohaterem dramatów, takich jak *Żywot Józefa z pokolenia żydowskiego* Mikołaja Reja [9]. W *Księdze Rodzaju* opisano jego historię od momentu, gdy bracia sprzedali go do Egiptu, aż do objęcia przez niego władzy jako wielkorządcy [2]."}
{"id": "q_466", "question": "Jakiego narządu dotyczy choroba Hashimoto?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Choroba Hashimoto dotyczy gruczołu tarczowego (tarczycy). Jest to przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym, które prowadzi do jej uszkodzenia i niedoczynności [3]. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- \"Zapalenie tarczycy Hashimoto [...] najczęstsza przyczyna pierwotnej niedoczynności gruczołu tarczowego\" [3].\n- \"Charakteryzuje się rozlanym naciekiem limfatycznym w obrębie gruczołu tarczowego\" [3].\n- \"W następstwie dochodzi do rozwoju niedoczynności tarczycy\" [10].\n- \"autoimmunologiczne zapalenie tarczycy\" [2], \"przewlekłe autoimmunizacyjne zapalenie tarczycy\" [3], \"zapalenie tarczycy Hashimoto\" [5], \"autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (Hashimoto)\" [9]. \n\nDodatkowo, w kontekście encefalopatii Hashimoto, jest to choroba neurologiczna współwystępująca z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, co podkreśla związek z tym narządem [9]."}
{"id": "q_467", "question": "Czy anakonda jest wężem jadowitym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Anakonda nie jest wężem jadowitym. Wszystkie gatunki anakond należą do rodziny dusicieli (Boidae) i są wężami żyworodnymi, które zabijają swoje ofiary poprzez duszenie lub topienie, a nie jad [1][2][3][5]. \n\nW [1] stwierdzono, że anakondy są \"znacznie cięższe i mogą osiągać nawet 250 kg masy ciała\", ale nie wspomniano o jadowitości. Podobnie w [2] i [3] podkreślono, że anakondy są dusicielami, które \"przytrzymują pyskiem i owijają się wokół ofiary\", co potwierdza ich brak jadowitości. \n\nW [5] również potwierdzono, że anakondy są żyworodne i nie są wymienione wśród węży jadowitych. Dodatkowo zaznaczono, że \"Ze względu na rozmiary anakonda zielona jest w stanie zabić i połknąć człowieka (szczególnie dziecko), ale przypadki takie są niezwykle rzadkie\". \n\nPodsumowując, anakonda jest wężem dusicielem, a nie jadowitym [1][2][3][5]."}
{"id": "q_469", "question": "Która królowa angielska była ostatnią cesarzową Indii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że ostatnią cesarzową Indii była królowa Wiktoria. Tytuł cesarzowej Indii został jej nadany w 1877 roku, a po jej śmierci w 1901 roku Imperium Brytyjskie kontynuowało swoje rządy w Indiach, jednak bez formalnego tytułu cesarskiego dla kolejnych monarchów brytyjskich. W 1947 roku Indie uzyskały niepodległość, co zakończyło okres brytyjskiego panowania w tym kraju. \n\nW [6] i [8] wspomniano, że ordery związane z Indiami (Order Cesarski Korony Indii i Order Wielce Znamienity Cesarstwa Indyjskiego) zostały ustanowione przez królową Wiktorię w 1877 roku, co potwierdza jej status jako cesarzowej Indii. W [9] również wymieniono, że w 1876 roku królowa Wiktoria została Cesarzową Indii, co czyni ją ostatnią monarchinią brytyjską noszącą ten tytuł. \n\nPodsumowując, królowa Wiktoria była ostatnią cesarzową Indii w historii brytyjskiego panowania w tym kraju."}
{"id": "q_470", "question": "Jak nazywała się dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dynastią włoską panującą w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona, byli Sforzowie. Jej ojcem był Gian Galeazzo Sforza, a matką Izabela Aragońska [2]. Sforzowie rządzili Księstwem Mediolanu od 1450 roku, a Bona była córką Giana Galeazza Sforzy i Izabeli Aragońskiej [2]. Wcześniej władzę w Mediolanie sprawowała dynastia Viscontich, która wygasła w 1447 roku [3]. Sforzowie byli znani z awanturniczego stylu życia i militarnych osiągnięć, a ich ród wywodził się od kondotiera Muzio Attendolo, który był przodkiem Franciszka I Sforzy, pierwszego księcia Mediolanu z tej dynastii [1]. Bona, jako córka Sforzy, odziedziczyła po nich tytuł książęcy i wpływy polityczne, które wykorzystywała później jako królowa Polski [2]."}
{"id": "q_474", "question": "Częścią którego morza jest Morze Jońskie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Morze Jońskie jest częścią Morza Śródziemnego [1]. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- W [1] stwierdzono, że Morze Jońskie to „część Morza Śródziemnego między południowo-zachodnim wybrzeżem Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylią”.  \n- W [2] potwierdzono, że Morze Tyrreńskie (sąsiadujące z Jońskim) jest częścią Morza Śródziemnego.  \n- W [10] wskazano, że Morze Adriatyckie (również sąsiadujące z Jońskim) jest częścią Morza Śródziemnego.  \n\nZatem Morze Jońskie, podobnie jak wymienione akweny, stanowi fragment większego obszaru wodnego – Morza Śródziemnego."}
{"id": "q_473", "question": "Jak nazywał się polski pilot, który jako pierwszy w roku 1933 przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że polskim pilotem, który jako pierwszy w 1933 roku przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa, był **Stanisław Skarżyński**.  \n\n8 maja 1933 roku Skarżyński, lecąc samolotem RWD-5bis, pokonał trasę z Saint Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii, ustanawiając międzynarodowy rekord odległości w klasie samolotów turystycznych (3582 km) [1][4]. Wcześniej, w latach 1930–1931, Skarżyński odbył również rajd dookoła Afryki na samolocie PZL Ł.2 [4].  \n\nWarto dodać, że w 1934 roku bracia Bolesław i Józef Adamowiczowie podjęli próbę przelotu przez Atlantyk, ale ich wyczyn nie był pierwszym rekordowym lotem w tej kategorii [6]."}
{"id": "q_472", "question": "W którym mieście została spalona na stosie Joanna D'Arc?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jasne, już odpowiadam na Twoje pytanie.\n\nJoanna d’Arc została spalona na stosie w mieście Rouen. Wydarzenie to miało miejsce 30 maja 1431 roku na Starym Rynku (Vieux-Marché) w Rouen [1]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że egzekucja odbyła się na Starym Rynku w Rouen, a Karol VII nie podjął żadnych starań, aby ją uwolnić.  \n- W [2] również wskazano, że Joanna została spalona w Rouen, a jej ciało wrzucono do Sekwany.  \n- W [4] opisano, że Joanna została przekazana Anglikom przez księcia Burgundii i spalona w Rouen.  \n- W [6] szczegółowo opisano egzekucję, podając, że odbyła się ona w Rouen, a świadkowie widzieli, jak Joanna skonała w płomieniach.  \n- W [8] wymieniono Rouen jako miejsce spalenia Joanny d’Arc w kontekście historycznym wojny stuletniej.  \n\nWszystkie źródła są zgodne co do lokalizacji egzekucji."}
{"id": "q_478", "question": "W którym wieku rozwinął się kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm rozwinął się w pierwszej połowie XX wieku, a dokładniej w pierwszych latach po II wojnie światowej [1]. Termin ten został po raz pierwszy użyty przez krytyka Félixa Fénéona w 1889 roku do określenia techniki impresjonistów, ale w dzisiejszym rozumieniu przypisuje się go krytykowi Pierre'owi Guéguenowi (1951) [1]. Taszyzm jest europejskim odpowiednikiem abstrakcyjnego ekspresjonizmu, który rozwijał się w Stanach Zjednoczonych w tym samym czasie [1]."}
{"id": "q_483", "question": "Jak nazywa się napój gazowany zawierający chininę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_480", "question": "W którym mieście Naczelnik Tadeusz Kościuszko proklamował Akt Powstania Narodowego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Naczelnik Tadeusz Kościuszko proklamował Akt Powstania Narodowego w Krakowie. Wydarzenie to miało miejsce 24 marca 1794 roku na Rynku krakowskim, gdzie Kościuszko został ogłoszony Najwyższym Naczelnikiem Siły Zbrojnej Narodowej [1]. W tym samym dniu odczytano również akt powstania oraz złożono przysięgę [1]. \n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że Kościuszko wydał uniwersał w Krakowie, co wskazuje na to miasto jako centrum początkowych działań insurekcyjnych."}
{"id": "q_476", "question": "Cymbergaj to instrument czy gra?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cymbergaj nie jest instrumentem muzycznym, lecz grą zręcznościową. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. **Definicja gry**: Cymbergaj to towarzyska gra zręcznościowa, polegająca na odbijaniu monet na płaskiej powierzchni przy użyciu linijki lub grzebienia [1].  \n2. **Historia i odmiany**: Gra ma ponad stuletnią tradycję w Polsce i występuje w różnych wariantach, takich jak cymbergaj grzebieniowy, szóstkowy czy podstawowy [1][3][5].  \n3. **Porównanie z Air Hockeyem**: Współcześnie nazwa \"cymbergaj\" bywa mylnie utożsamiana z Air Hockeyem, który jest odrębną grą zręcznościową [2].  \n4. **Konfuzja terminologiczna**: W niektórych kontekstach \"cymbały\" odnoszą się do instrumentu muzycznego, co może prowadzić do nieporozumień, ale w tym przypadku chodzi o grę [6][10].  \n\nPodsumowując, cymbergaj jest grą, a nie instrumentem muzycznym."}
{"id": "q_481", "question": "Jakim trzyliterowym skrótem określano w PRL stacje benzynowe?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W PRL stacje benzynowe określano skrótem „SAM”, który pochodził od słów „sklep samoobsługowy”. Skrót ten przetrwał w nazwach niektórych obiektów do dzisiejszych czasów [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że w czasach PRL sklepy samoobsługowe, w tym stacje benzynowe, często używały tego trzyliterowego skrótu. Choć bezpośrednio nie wymieniono tam słowa „stacja benzynowa”, kontekst sugeruje, że termin „SAM” był stosowany również w odniesieniu do tych obiektów. \n\nWarto zauważyć, że w [7] wspomniano o historycznym rozwoju stacji paliw w Polsce, ale nie podano tam konkretnego skrótu używanego w PRL. Informacja o „SAM” pochodzi wyłącznie z [1]."}
{"id": "q_475", "question": "Jaką nazwę nosiła założona w 1882 przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Założona w 1882 roku przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna nosiła nazwę **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat**. W historiografii PRL nazywana była również **I Proletariatem** lub **Wielkim Proletariatem** [1][3][4].  \n\nPotwierdzenie tej nazwy znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [3] wymieniono ją jako **Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat** lub **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat**.  \n- W [4] podkreślono, że była to **pierwsza partia robotnicza** założona przez Waryńskiego 1 września 1882 roku.  \n- W [7] wskazano, że program partii został zatwierdzony we wrześniu 1878, a wydrukowany w 1879, co potwierdza jej wczesne korzenie.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że w 1883 roku na zjeździe w Warszawie przyjęto oficjalną nazwę **Międzynarodowa Socjalno Rewolucyjna Partia Proletariat**, choć w odezwach używano również skróconych form.  \n\nNazwa **Proletariat** stała się symbolem wczesnego polskiego ruchu socjalistycznego, a sama partia została rozbita przez władze carskie w 1886 roku [3][4]."}
{"id": "q_479", "question": "Na którym oceanie leżą Seszele?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Seszele leżą na Oceanie Indyjskim. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- \"Seszele (fr. i  < style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Seychelles&lt;/&gt;, sesz. &lt; lang=\"crs\"&gt;Sesel&lt;/&gt;), oficjalnie: Republika Seszeli – państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeży Afryki, położone na północny wschód od Madagaskaru\" [1].  \n- \"Republika Seszeli to najmniejsze państwo Afryki – zarówno pod względem powierzchni jak i pod względem liczby ludności. Poprzez wody terytorialne graniczy od południa z Madagaskarem, od południowego zachodu z Komorami i Majottą\" [2].  \n- \"Seszele stanowią grupę 115 wysp pochodzenia wulkanicznego i koralowego na Oceanie Indyjskim\" [3].  \n- \"Archipelag leży na Oceanie Indyjskim, na południe od Indii\" [5].  \n\nWszystkie źródła potwierdzają lokalizację Seszeli w obrębie Oceanu Indyjskiego."}
{"id": "q_482", "question": "Jak określa się artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze, określa się mianem **marynisty**. Termin ten odnosi się zarówno do twórców literackich, jak i malarzy, którzy w swoich dziełach eksplorują tematykę morską, w tym krajobrazy, sceny bitewne, życie rybaków czy żeglarzy [1][2]. \n\nPrzykłady marynistów obejmują m.in. poetów takich jak John Masefield czy Joseph Conrad [1], malarzy jak Andries van Eertvelt [8] czy Gustave Courbet [7], a także współczesnych artystów, np. Romualda Kutery, który w swoich pracach wykorzystuje motywy morskie i mitologiczne [4]. \n\nW kontekście malarstwa marynistycznego (zwanej także marina) podkreśla się, że przedstawia ona krajobrazy morskie, sceny batalistyczne na morzu oraz widoki portów i wybrzeży [2]."}
{"id": "q_487", "question": "„Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” – na cokole którego krakowskiego pomnika wyryto te słowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowa „Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” zostały wyryte na cokole Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że pomnik został ufundowany przez Ignacego Jana Paderewskiego z takim właśnie napisem. Pomnik Grunwaldzki upamiętnia bitwę pod Grunwaldem i został wzniesiony w 1910 roku z inicjatywy Paderewskiego."}
{"id": "q_477", "question": "Co oznacza łacińska sentencja „per aspera ad astra”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Łacińska sentencja „per aspera ad astra” (przez trudy do gwiazd) ma kilka znaczeń, które pojawiają się w analizowanych tekstach.  \n\n1. **Symbolika i motywacja**:  \n   - W kontekście orderów i odznaczeń (np. Order Trzech Gwiazd, krzyż harcerski) sentencja podkreśla, że osiągnięcie celu wymaga wysiłku i poświęcenia, a gwiazdy symbolizują ambitne dążenia lub nagrodę za trud [1][3][4].  \n   - W przypadku sił powietrznych (np. South African Air Force) dewiza „Per aspera Ad Astra” nawiązuje do pokonywania przeciwności w dążeniu do doskonałości [2].  \n\n2. **Metafora życiowej drogi**:  \n   - W symbolice ogólnej oznacza, że sukces wymaga wytrwałości, a gwiazdy reprezentują wysokie cele lub duchowe oświecenie [7].  \n   - W astrologii i wierzeniach ludowych gwiazdy mogą symbolizować przeznaczenie lub duchową więź z wszechświatem [7].  \n\n3. **Dewiza historyczna i ideologiczna**:  \n   - W kontekście korporacji akademickich (np. P.K!A. Aquitania) sentencja podkreśla, że osiągnięcia naukowe lub zawodowe wymagają ciężkiej pracy [9].  \n   - W utworze literackim „Per aspera ad astra” Piotra Banasika może nawiązywać do biografii Marcina z Łęczycy, gdzie trudności w życiu akademickim prowadzą do osiągnięć [10].  \n\nPodsumowując, sentencja „per aspera ad astra” jest uniwersalnym motywem, który łączy wysiłek, cel i duchową symbolikę gwiazd, często pojawiając się w kontekstach związanych z osiągnięciami, honorem i dążeniem do doskonałości."}
{"id": "q_485", "question": "Jak brzmi polska nazwa miasta Kaliningrad?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, polska nazwa miasta Kaliningrad to **Królewiec**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n1. W [1] i [2] Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP zaleca stosowanie nazwy „Królewiec” zamiast „Kaliningrad”. \n2. W [3] i [4] również potwierdzono, że tradycyjna polska nazwa miasta to „Królewiec”, a nazwa „Kaliningrad” jest niezalecana.\n3. W [5] i [6] historycznie opisano miasto jako Królewiec, podkreślając, że nazwa „Kaliningrad” została nadana po II wojnie światowej na cześć Michaiła Kalinina.\n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że po 1945 roku zmieniono nazwę miasta z „Königsberg” na „Kaliningrad”, co potwierdza, że przed tą zmianą używano nazwy „Królewiec”. \n\nZatem oficjalna polska nazwa miasta to **Królewiec**, a nazwa „Kaliningrad” jest niezalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych."}
{"id": "q_488", "question": "Jak nazywał się niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał w zatoce Montevideo samozatopienia, by uniknąć schwytania przez aliantów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał samozatopienia w zatoce Montevideo, by uniknąć schwytania przez aliantów, nosił nazwę *Admiral Graf Spee*. Był to krążownik ciężki typu *Deutschland*, nazywany również „pancernikiem kieszonkowym” [9]. \n\nInformacje potwierdzające:\n- W [1] i [2] opisano bitwę u ujścia La Platy, w której *Admiral Graf Spee* starł się z okrętami alianckimi, a następnie schronił się w Montevideo, gdzie został zatopiony przez własną załogę.\n- [3] i [10] szczegółowo opisują okoliczności samozatopienia okrętu, w tym decyzję komandora Langsdorffa o uniknięciu internowania i ucieczce przed przeważającymi siłami brytyjskimi.\n- [9] podaje pełną nazwę okrętu oraz jego typ i historię służby."}
{"id": "q_486", "question": "Czy Karpaty leżą w całości w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Karpaty nie leżą w całości w Polsce. Zajmują one powierzchnię 190 tys. km², z czego w Polsce znajduje się 19,6 tys. km² (6,3% powierzchni państwa) [1]. Karpaty rozciągają się przez terytoria ośmiu krajów: Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii [5]. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że Karpaty stanowią centralną główną część Regionu Karpackiego, który poza nimi obejmuje również pas obniżeń związanych geologicznie z Karpatami – Podkarpacie, Równiny Południoworumuńskie i Kotlinę Panońską. \n\nW [3] podano, że Podkarpacie (zewnętrzne przedpole Karpat) leży na obszarach Austrii, Czech, Polski, Ukrainy i Rumunii, co potwierdza, że Karpaty nie są ograniczone wyłącznie do terytorium Polski. \n\nPodsumowując, Karpaty są łańcuchem górskim o zasięgu międzynarodowym, a ich część znajdująca się w Polsce stanowi około 6,3% ich całkowitej powierzchni."}
{"id": "q_489", "question": "Jak nazywa się przyrząd nawigacyjny służący do mierzenia przebytej przez statek drogi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że przyrządem nawigacyjnym służącym do mierzenia przebytej przez statek drogi jest log. W [3] wspomniano, że log to \"linia z drewnianym klockiem, służąca niegdyś marynarzom do mierzenia prędkości statku i przebytej drogi\". Dodatkowo w [3] opisano, że nowsze odbiorniki systemu nawigacji satelitarnej Transit same prowadziły nawigację zliczeniową na podstawie danych z żyrokompasu i logu. \n\nW [1] również pośrednio wskazano na log, ponieważ metoda kątów poziomych, do której używa się protraktora, była stosowana w czasach, gdy nie było radionawigacji czy systemu GPS, a pomiar pozycji obserwowanej astronomicznej lub terrestrycznej był niemożliwy. W takich sytuacjach korzystano z nawigacji zliczeniowej, która opierała się m.in. na pomiarach prędkości i przebytej drogi za pomocą logu. \n\nPodsumowując, log jest kluczowym przyrządem do pomiaru przebytej drogi statku, co potwierdzają zarówno [3], jak i [1]."}
{"id": "q_490", "question": "Jak miał na imię gdański astronom Heweliusz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że gdański astronom nazywał się **Jan Heweliusz**. Imię to pojawia się w wielu kontekstach, m.in. w opisie jego życia i działalności naukowej oraz browarniczej [1], w informacjach o upamiętnieniu jego postaci [4][6], a także w kontekście historycznym, np. jako patrona statku czy tramwaju [2][6]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano pełne imię i nazwisko: *Jan Heweliusz*, a w [4] wymieniono go jako *Jana Heweliusza*. W [6] wspomniano również, że imię to nosił jeden z dziedzińców Politechniki Gdańskiej oraz okręt *ORP Heweliusz*. \n\nNie ma wątpliwości, że chodzi o tę samą osobę, ponieważ we wszystkich przypadkach kontekst i dodatkowe informacje (np. o jego działalności astronomicznej lub browarniczej) jednoznacznie to potwierdzają."}
{"id": "q_491", "question": "Kto był wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino był Michaił Kutuzow. Zastąpił on na tym stanowisku Michaiła Barclaya de Tolly’ego, który był oskarżany o zdradę i niechęć do walki z Napoleonem. Kutuzow objął dowództwo we wrześniu 1812 roku i postanowił stawić czoła Francuzom na przedpolach Moskwy. W bitwie pod Borodino dowodził połączonymi siłami rosyjskimi, które liczyły 135 tysięcy żołnierzy [2]. Kutuzow wybrał dogodny do obrony teren, wzmocniony licznymi fortyfikacjami polowymi, i przygotował się do starcia z Napoleonem [2]. Po bitwie, która nie przyniosła rozstrzygnięcia, Kutuzow wycofał się z wojskami, otwierając Napoleonowi drogę do Moskwy [1]."}
{"id": "q_484", "question": "Jak nazywało się dawne urządzenie wojenne służące do miotania kamieni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W dawnych czasach istniało kilka urządzeń wojennych służących do miotania kamieni. Oto ich nazwy wraz z krótkim opisem:\n\n1. **Balista** – starożytna machina neurobalistyczna, która miotała pociski (belki lub kamienie) po torze płaskim. Wynaleziona prawdopodobnie w Syrii lub Fenicji, a rozwinięta przez Greków. Wyróżniano różne typy balist, np. \"euthytonon\" miotający strzały 2-łokciowe [1], [9].  \n2. **Onager** – rodzaj katapulty rozpowszechnionej w starożytności i średniowieczu, używanej do miotania kamieni, węży lub innych obiektów. Nazwa pochodzi od greckiego słowa \"ὄναγρος\" (onagros) i nawiązywała do wierzgania osła, co symbolizowało gwałtowny wyrzut pocisku [2], [5].  \n3. **Bricoli** – machina neurobalistyczna, która miotała ciężkie kamienie za pomocą sprężystej belki lub pręta metalowego. W średniowieczu używano jej do obrony miast, a jej zasięg sięgał nawet 1100 metrów [4].  \n4. **Biffa (blida)** – starożytna machina miotająca kamienie, prawdopodobnie wynaleziona w Rzymie lub Bizancjum. Składała się z ruchomej belki z przeciwwagą i procy, która wyrzucała pociski [6].  \n5. **Szrotownica** – staropolska nazwa małego działka miotającego drobne kawałki żelaza lub kamienie na niewielkie odległości, używanego głównie do obrony zamków [8].  \n\nKażde z tych urządzeń miało unikalną konstrukcję i zastosowanie, od prostych machin po zaawansowane technologicznie jak \"polybolon\" (miotający wiązki strzał) [9]."}
{"id": "q_492", "question": "Władze którego państwa rezydują w Bejrucie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w Bejrucie rezydują władze Libanu. Miasto jest stolicą i największym miastem tego kraju, siedzibą libańskiego rządu, parlamentu oraz innych instytucji państwowych, takich jak ministerstwa, ambasady i konsulaty [2]. \n\nDodatkowo, Bejrut jest również siedzibą jednego z sześciu guberni (mohafazatów) Libanu, co podkreśla jego administracyjne znaczenie w strukturze kraju [4]. \n\nW kontekście historycznym, w 1944 roku poseł RP (rządu na uchodźstwie) Zygmunt Zawadowski uznał suwerenność Libanu, co miało wpływ na stosunki dyplomatyczne między oboma krajami [3]. Jednak obecnie w Bejrucie nie rezydują władze Polski, a jedynie personel ambasady RP w Damaszku [3]. \n\nPodsumowując, władze Libanu mają swoją siedzibę w Bejrucie, co potwierdzają zarówno informacje o charakterze administracyjnym, jak i historycznym [2][3][4]."}
{"id": "q_493", "question": "Jaki tytuł nosi w Polsce przewodniczący Sejmu przewodzący obradom?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przewodniczący Sejmu w Polsce nosi tytuł **marszałka Sejmu**. Jest to najwyższy przedstawiciel izby niższej parlamentu, który kieruje jej pracami i przewodniczy obradom. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Marszałek Sejmu – w Polsce poseł, będący najwyższym przedstawicielem izby niższej (Sejmu) polskiego parlamentu, stoi na straży praw i godności Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i kieruje jego pracami\" [7].\n- \"Marszałek Sejmu najpóźniej na 7 dni przed planowanym posiedzeniem zawiadamia o dacie i porządku dziennym tego posiedzenia odpowiednie organy\" [10], co potwierdza jego rolę jako przewodniczącego obrad.\n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, funkcja ta istniała już w I Rzeczypospolitej, choć miała wówczas charakter głównie honorowy [1]."}
{"id": "q_495", "question": "Jak nazywa się orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy zazwyczaj o charakterze programowym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zarówno orkiestrowy wstęp do opery, jak i samodzielny utwór koncertowy o charakterze programowym nazywa się **uwerturą koncertową**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Uwertura koncertowa to rodzaj uwertury, która może być zarówno wstępem do dzieła scenicznego (opery, oratorium), jak i samodzielnym, kompletnym utworem [1]. \n2. Uwertury koncertowe są zazwyczaj utrzymane w formie sonatowej i mają charakter programowy [1]. \n3. Przykładem uwertury koncertowej jest \"Sen nocy letniej\" Felixa Mendelssohna-Bartholdy'ego, która jest zarówno wstępem do dzieła scenicznego, jak i samodzielnym utworem [2]. \n4. Uwertury koncertowe powstawały głównie w XIX i XX wieku i często miały programowy charakter [1]. \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że uwertury koncertowe są samodzielnymi dziełami orkiestrowymi o swobodniejszej budowie, co odpowiada definicji z [1]."}
{"id": "q_497", "question": "Na terenie którego współczesnego państwa leży Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Hruszówka, gdzie urodził się Michał Rejtan, obecnie znajduje się na terytorium Białorusi. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Hruszówka (wówczas Bildejki) leżała w I Rzeczypospolitej, a po II rozbiorze odpadła od Polski. W [1] podano również, że od 1991 roku miejscowość znajduje się w niepodległej Białorusi. \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Hruszówka (wówczas Bildejki) w dwudziestoleciu międzywojennym leżała w Polsce, w województwie poleskim, a po II wojnie światowej znalazła się w granicach Związku Sowieckiego, a od 1991 roku – na Białorusi. \n\nZatem współcześnie Hruszówka (dawniej Bildejki) należy do Białorusi."}
{"id": "q_496", "question": "Jak nazywa się broń biała, nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Broń biała nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz to **bagnet**. Jest to rodzaj kolnej broni białej, która po nałożeniu na lufę karabinu stanowi jego przedłużenie, umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie w walce wręcz [1]. \n\nPrzykłady historycznych bagnetów obejmują m.in.:\n- Pierwsze bagnety szpuntowe, wprowadzone w połowie XVII wieku, które były ostrzami obsadzanymi we wnętrzu lufy muszkietu [1].\n- Współczesne bagnety, takie jak amerykański M6, który służył jako akcesorium dla karabinu M14 i był wzorowany na głowni noża bojowego M3 [6].\n\nBagnety były często używane w historii wojskowości, zarówno w celach bojowych, jak i myśliwskich, np. do dobijania rannych zwierząt [1]. Współcześnie są one rzadziej stosowane w walce wręcz, ale nadal pełnią funkcję symboliczną, np. podczas uroczystości wojskowych [6]."}
{"id": "q_499", "question": "W którym mieście znajdowała się największa starożytna biblioteka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że największą starożytną biblioteką była Biblioteka Aleksandryjska, która funkcjonowała w Aleksandrii w okresie od III wieku p.n.e. do IV wieku n.e. [1]. Biblioteka ta była największym zbiorem ksiąg w starożytnym świecie, choć dokładna liczba przechowywanych dzieł nie jest znana. Wspomniano również, że w okresie swojej świetności Biblioteka Aleksandryjska kilkakrotnie ucierpiała w wyniku pożarów, a jej odtworzenie było kosztowne i czasami niemożliwe [4]. Inne znaczące starożytne biblioteki to m.in. Biblioteka Pergamońska w Pergamonie [5] oraz Biblioteka w Cezarei [3], jednak żadna z nich nie dorównywała rozmiarem Bibliotece Aleksandryjskiej."}
{"id": "q_498", "question": "Jaką cechą wyglądu zewnętrznego wyróżnia się bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac – wyróżnia się przede wszystkim długim nosem, który stanowi dla niego źródło kompleksów. Kompleks ten powstrzymuje go przed wyznaniem miłości swojej kuzynce Roxanne, w której jest zakochany. Zamiast tego, Cyrano pisze za nią listy miłosne i wygłasza ody, podszywając się pod Christiana, młodego żołnierza z jego kompanii, w którym Roxanne się zakochała [1]. \n\nW filmowej adaptacji z 1990 roku, w reżyserii Jean-Paul Rappeneau, tytułowy bohater (grany przez Vincenta Pereza) również posiada charakterystyczny, wydatny nos, co podkreśla jego wewnętrzne rozterki związane z wyglądem [2]. \n\nW innych adaptacjach, np. w filmie \"Roxanne\" z 1987 roku, gdzie główny bohater (grany przez Steve’a Martina) również ma długi nos, nawiązanie do tej cechy jest wyraźne, choć nie tak dosłowne jak w oryginalnej sztuce [4]. \n\nPodsumowując, długi nos jest kluczowym elementem wizerunku Cyrana de Bergeraca, zarówno w literackim pierwowzorze, jak i w jego filmowych interpretacjach."}
{"id": "q_494", "question": "Czy Islandia należy do NATO?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Islandia jest członkiem NATO. \n\n**Dowody:**\n1. W [1] stwierdzono, że Islandia jest jednym z 32 państw członkowskich NATO, obok Kanady i USA (z Ameryki Północnej) oraz pozostałych krajów europejskich. \n2. W [3] potwierdzono, że Islandia została członkiem założycielem NATO w 1949 roku, a dwa lata później zawarła dwustronny traktat obronny z USA.\n3. W [4] również wskazano, że Islandia formalnie stała się członkiem NATO 30 marca 1949 roku, co spotkało się z wewnętrznymi kontrowersjami i zamieszkami.\n4. W [5] wymieniono Islandię wśród państw NATO uczestniczących w misji SFOR w Bośni i Hercegowinie.\n5. W [7] podkreślono, że Islandia, choć nie posiada sił zbrojnych, jest reprezentowana w Komitecie Wojskowym NATO przez osobę cywilną.\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Islandia uczestniczyła w operacjach NATO, takich jak bombardowanie Jugosławii w 1999 roku czy misja w Afganistanie [10].\n- W [2] i [10] wspomniano o okresowych misjach NATO (Icelandic Air Policing) nad Islandią, co potwierdza jej członkostwo w Sojuszu.\n- W [6] wymieniono NATO jako jedną z organizacji międzynarodowych, do których należy Islandia.\n\nPodsumowując, Islandia jest pełnoprawnym członkiem NATO od 1949 roku, co potwierdzają wszystkie wymienione źródła."}
{"id": "q_503", "question": "Jak nazywa się pierwsza dama opery grająca główne role?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, określenie \"pierwsza dama opery\" jest tożsame z terminem \"primadonna\", który odnosi się do głównej śpiewaczki operowej, zwykle sopranistki. W języku polskim słowo to ma jednak często negatywną konotację, kojarząc się z kapryśną i egoistyczną postawą [1]. \n\nPrzykładowo, w kontekście opery \"Upiór w Operze\" modelowym archetypem primadonny jest postać La Carlotty [2]. W innych operach, takich jak \"La Bohème\", główna rola żeńska również określana jest jako \"primadonna\" [2]. \n\nW dokumentach nie ma jednak bezpośredniego odniesienia do określenia \"pierwsza dama opery\" w innym kontekście niż primadonna."}
{"id": "q_504", "question": "W którym mieście ma siedzibę parlament Szwajcarii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Siedziba parlamentu Szwajcarii znajduje się w Bernie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że \"Siedziba parlamentu mieści się w Bernie\".  \n2. W [2] podano, że \"Bundeshaus [...] jest siedzibą dwuizbowego parlamentu Szwajcarii (Rady Narodowej i Rady Kantonów)\".  \n3. W [5] potwierdzono, że Berno jest \"stolicą funkcjonalną *de facto*\" Szwajcarii, gdzie znajduje się siedziba rządu (Bundeshaus).  \n\nDodatkowo w [9] opisano, że Berno jest \"de facto\" stolicą Szwajcarii, co potwierdza jego kluczową rolę jako centrum władzy federalnej."}
{"id": "q_502", "question": "Jak nazywała się seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne nosiła nazwę **Sojuz** (ros. \"Союз\", co oznacza \"związek\" lub \"sojusz\"). Statki te były wielomiejscowe (maksymalnie trzyosobowe) i służyły do długotrwałych lotów po orbicie okołoziemskiej, manewrowania oraz łączenia się z innymi obiektami w przestrzeni kosmicznej [1]. \n\nPierwsze loty Sojuzów rozpoczęły się w 1967 roku i od tego czasu były one wykorzystywane jako środek transportu kosmonautów na orbitę. Nazwa \"Sojuz\" była również stosowana do rakiety nośnej, która wynosiła statek kosmiczny [1]. \n\nW późniejszych latach Sojuzy były używane m.in. do transportu załóg na stacje orbitalne, takie jak Salut, Ałmaz, Mir oraz Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) [6]."}
{"id": "q_500", "question": "Jak nazywa się bóstwo słowiańskie o czterech twarzach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że bóstwem słowiańskim o czterech twarzach jest **Światowit** (zwany również Świętowitem). W [1] opisano go jako bóstwo pogańskie czczone w Wolinie, przedstawiane z czterema twarzami skierowanymi w cztery strony świata. Podobny wizerunek przypisuje się posągowi ze Zbrucza, choć niektórzy badacze kwestionują jego słowiańskie pochodzenie [2].  \n\nŚwiętowit był głównym bóstwem Rugian, a jego kult koncentrował się na przylądku Arkona na Rugii. Przedstawiano go z czterema głowami, rogiem, mieczem oraz atrybutami takimi jak koń, siodło czy orzeł [7]. W [8] podkreślono, że wizerunek posągu ze Zbrucza nie odpowiada dokładnie opisom Świętowita, choć niektórzy badacze (np. Rybakow) próbowali łączyć go z panteonem słowiańskim.  \n\nInnym bóstwem o czterech twarzach mógł być **Światowid** (błędnie utożsamiany ze Świętowitem), którego posąg znaleziono w Zbruczu. Jednak współcześnie odrzuca się tę identyfikację, a sam posąg jest przedmiotem sporów interpretacyjnych [8].  \n\nPodsumowując, **Świętowit** jest najbardziej prawdopodobnym bóstwem słowiańskim o czterech twarzach, opisanym w źródłach historycznych [1][7]."}
{"id": "q_505", "question": "Który z filozofów był twórcą „atomizmu”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, twórcą „atomizmu” był Leukippos z Miletu. W [1] stwierdzono: „Leukippos z Miletu (…) uznawany za twórcę atomizmu – teorii budowy materii”. W [2] potwierdzono tę informację, wskazując, że „Atomizm starożytny. Zapoczątkował ją Leucyp (V w. p.n.e.), a pełną postać nadał jej Demokryt”. Demokryt był uczniem Leukipposa i rozwinął jego koncepcję, ale to Leukippos jest wymieniany jako pierwszy twórca tej teorii. \n\nW [4] również wspomniano, że „W cywilizacji zachodniej odniesienia do atomów pojawiły się około sto lat później w pismach Leukipposa i zostały usystematyzowane przez jego ucznia Demokryta”. \n\nPodsumowując, Leukippos z Miletu jest uznawany za twórcę atomizmu, a Demokryt z Abdery rozwinął i usystematyzował tę teorię [1][2][4]."}
{"id": "q_508", "question": "Jak nazywa się śródziemnomorska bylina lecznicza o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Śródziemnomorską byliną leczniczą o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać, jest mandragora lekarska (Mandragora officinarum). Jej korzeń, zwany alrauną, był w średniowieczu uważany za środek magiczny ze względu na podobieństwo do sylwetki człowieka [1]. Roślina ta ma również właściwości lecznicze, choć zawiera trujące alkaloidy, takie jak atropina [6]. Wzmianki o mandragorze można znaleźć w starożytnych tekstach, a jej korzeń był przedmiotem wielu mitów i legend [1][4][6]."}
{"id": "q_506", "question": "Co miał przynieść Herakles z ogrodu Hesperyd?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Herakles miał przynieść z ogrodu Hesperyd **złote jabłka**. Był to prezent ślubny ofiarowany Herze przez Gaję [1][2][7][9]. Ogród znajdował się na dalekim zachodzie, a jabłka pilnowane były przez nimfy Hesperydy oraz stugłowego smoka Ladona [1][2][9]. Herakles nie wykonał jednak tej pracy osobiście – zamiast tego polecił Atlasowi zerwanie owoców w ramach rewanżu za zastąpienie go w podtrzymywaniu nieba [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych wersjach mitu Herakles zabił smoka Ladona strzałą z łuku, a następnie wykorzystał pomoc Atlasa, który przyniósł mu jabłka [2]. W innych wersjach jabłka były strzeżone przez smoka, który nie zasypiał, a nie przez Ladona [4]. \n\nPodsumowując, głównym celem Heraklesa było zdobycie **złotych jabłek** z ogrodu Hesperyd, choć ostatecznie zadanie to wykonał za niego Atlas [1][2][7][9]."}
{"id": "q_507", "question": "Jak nazywa się stolica Etiopii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Etiopii jest **Addis Abeba** [1][2][3][4][6]. Miasto to jest położone w centrum kraju, na wysokości około 2400 m n.p.m., na Wyżynie Abisyńskiej, u podnóża wygasłego wulkanu Entoto [1]. Jest to również najwyżej położona stolica Afryki oraz piąta najwyżej położona stolica na świecie [1]. \n\nW kontekście historycznym, Addis Abeba była pierwotnie częścią regionu Szeua (Szewa), który od połowy X wieku do końca XIV wieku był królestwem historycznym w środkowej Etiopii [3]. W 1856 roku region ten został wcielony do Cesarstwa Etiopskiego przez Teodora II [3]. \n\nObecnie miasto jest ważnym ośrodkiem administracyjnym, kulturalnym i gospodarczym Etiopii, z populacją przekraczającą 3,8 mln mieszkańców [1]. Jest siedzibą Unii Afrykańskiej, wielu biur ONZ oraz ponad 100 ambasad [1]. \n\nW dokumentach wielokrotnie podkreśla się znaczenie Addis Abeby jako stolicy Etiopii, np. w kontekście jej położenia geograficznego, historii czy roli politycznej [1][2][3][4][6]."}
{"id": "q_501", "question": "Z czego sporządza się pikle?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pikle sporządza się z różnych warzyw, w zależności od regionu i tradycji kulinarnej. Poniżej przedstawiono główne składniki pikli na podstawie analizy dokumentów:\n\n1. **Pikle w Polsce**:  \n   - Mieszanka ogórków, marchwi, dyni, cebuli i zielonych pomidorów w ostrej marynacie warzywnej [1].  \n   - W niektórych regionach Polski pikle przygotowuje się wyłącznie z mocno dojrzałych ogórków, odskórowanych, wydrążonych z nasion i pokrojonych w połówki lub ćwiartki [1].  \n\n2. **Pikle w kuchni arabskiej**:  \n   - Przyrządza się je z ogórków, marchwi, białej rzepy i limonek, często z dodatkiem cebuli, czosnku oraz ciecierzycy (np. hummus) [2].  \n\n3. **Pikle w Wielkiej Brytanii (Branston Pickle)**:  \n   - Mieszanka brukwi, marchwi, cebuli, korniszonów, kalafiora i kabaczków marynowanych w sosie z dodatkami [3].  \n\n4. **Pikle w Japonii (tsukemono)**:  \n   - Głównie warzywa, rzadziej owoce, marynowane w soli lub occie. Przykłady: rzodkiew japońska (*daikon*), rzepa (*kabu*), a także wodorosty i owoce morza [5].  \n\n5. **Pikle w kuchni indyjskiej**:  \n   - Wymienione jako składnik tradycyjnego posiłku, ale bez szczegółowego opisu receptury [9].  \n\n6. **Pikle w kuchni greckiej**:  \n   - Wymienione jako składnik mezedes, ale bez konkretnych składników [10].  \n\nPodsumowując, pikle mogą zawierać różne warzywa, w zależności od regionu i tradycji kulinarnej. W Polsce i kuchni arabskiej dominują ogórki, w Wielkiej Brytanii – mieszanka warzyw, w Japonii – warzywa marynowane w soli, a w Indiach i Grecji – pikle są częścią szerszego zestawu przekąsek."}
{"id": "q_510", "question": "W którym mieście rozgrywa się akcja komedii romantycznej „Notting Hill”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akcja komedii romantycznej „Notting Hill” rozgrywa się w Londynie, a konkretnie w dzielnicy Notting Hill. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] opisano, że William Thacker (Hugh Grant) jest właścicielem księgarni w londyńskiej dzielnicy Notting Hill.  \n2. W [2] potwierdzono, że Notting Hill to dzielnica Londynu, która zyskała światową sławę m.in. dzięki filmowi z Julią Roberts i Hugh Grantem.  \n3. W [3] wspomniano, że w powieści (nie filmie) opisano zarówno podłe, jak i przyjemniejsze części Londynu, w tym willową dzielnicę Notting Hill.  \n\nDodatkowo w [4] wymieniono wytwórnię filmową Shepperton Studios, gdzie powstawał film, co pośrednio potwierdza londyńską lokalizację."}
{"id": "q_511", "question": "Jak nazywa się dział mechaniki, badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dział mechaniki badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił nazywa się **dynamiką**. Jest to kluczowy dział mechaniki, który zajmuje się opisem ruchu ciał materialnych w odpowiedzi na działanie sił. Wyróżnia się różne rodzaje dynamiki, w zależności od przedmiotu badania, np. dynamikę punktu materialnego, dynamikę bryły sztywnej czy dynamikę płynów [1]. \n\nOgólne zasady dynamiki sformułował Isaac Newton w swoim dziele *Principia*, a trzy zasady dynamiki rządzą ruchem ciał (punktów materialnych) [1]. Dynamika jest również ściśle związana z mechaniką klasyczną, która opisuje ruch ciał, wpływ oddziaływań na ruch oraz badanie równowagi ciał materialnych [2]. \n\nW szerszym kontekście, dynamika bada związki między siłami działającymi na ciało a jego ruchem, w przeciwieństwie do kinematyki, która opisuje sam ruch bez analizy jego przyczyn [4]."}
{"id": "q_509", "question": "Jak nazywał się papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Papieżem, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku, był Grzegorz I Wielki. Według tradycji podczas swojego pontyfikatu (590–604) zebrał i usystematyzował istniejące już w obiegu liturgicznym melodie chorałowe, tworząc zbiór znany jako *Antyfonarz* (łac. *Antiphonarius*). Jednak najnowsze badania wskazują, że ostateczny kształt chorału gregoriańskiego powstał później, za pontyfikatu Grzegorza II (715–731), a przypisywanie Grzegorzowi I autorstwa śpiewu gregoriańskiego jest kwestionowane [2]. \n\nW [1] i [3] podkreślono, że Grzegorz I Wielki był kluczową postacią w kodyfikacji chorału rzymskiego, choć niekoniecznie jego bezpośrednim twórcą. W [4] również wspomniano, że za jego czasów rozpoczęto pracę nad uporządkowaniem muzyki kościelnej, co stało się podstawą dla późniejszego chorału gregoriańskiego. \n\nPodsumowując, choć Grzegorz I Wielki jest tradycyjnie uważany za twórcę chorału gregoriańskiego, współczesne badania sugerują, że jego rola była bardziej związana z zebraniem i usystematyzowaniem istniejących śpiewów niż z ich stworzeniem [2][4]."}
{"id": "q_514", "question": "W którym państwie powstała w 1831 r. formacja wojskowa zwana Legią Cudzoziemską?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Formacja wojskowa zwana Legią Cudzoziemską powstała we Francji w 1831 roku. Została utworzona 10 marca 1831 roku jako wojsko najemne, wykorzystywane głównie do podbojów kolonialnych, a następnie do utrzymania w ryzach ludności francuskiego imperium kolonialnego [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że Legia Cudzoziemska jest francuską jednostką wojskową, a w [10] wskazano, że w Aubagne (Francja) znajduje się kwatera główna oraz 1. Regiment Cudzoziemski Legii Cudzoziemskiej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: Legia Cudzoziemska powstała we Francji w 1831 roku [1][2][10]."}
{"id": "q_513", "question": "Jak nazywał się szef rządu szwedzkiego zamordowany w lutym 1986 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zamordowanym szefem rządu szwedzkiego w lutym 1986 roku był Olof Palme. Zginął on 28 lutego 1986 roku w wyniku postrzału w centrum Sztokholmu, gdy wracał z żoną z projekcji filmu *Bracia Mozart* [2]. W chwili śmierci pełnił funkcję premiera Szwecji od 1982 roku [3]. \n\nOlof Palme był również przewodniczącym Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej w latach 1969–1986 oraz wcześniej ministrem edukacji i mieszkalnictwa [5]. Jego następcą na stanowisku premiera został Ingvar Carlsson [6]. \n\nŚmierć Palmego stała się przedmiotem długotrwałej debaty społecznej i śledztwa, a okoliczności zabójstwa przez wiele lat budziły wątpliwości [8]."}
{"id": "q_516", "question": "Podaj polski tytuł filmu z serii o Jamesie Bondzie, w którym wystąpiła Madonna.", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Madonna wystąpiła w filmie z serii o Jamesie Bondzie pt. *Śmierć nadejdzie jutro* (ang. *Die Another Day*). Wystąpiła tam w epizodycznej roli Verity, instruktorki szermierki o homoseksualnych skłonnościach, a także nagrała tytułowy utwór „Die Another Day”, który był nominowany do Złotego Globu [4]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że Madonna odrzuciła rolę w filmie *W obliczu śmierci* (ang. *Living Daylights*), jednak ostatecznie nie wystąpiła w tej produkcji."}
{"id": "q_512", "question": "Jaki polski tytuł nosi ostatnia księga Pięcioksięgu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ostatnia księga Pięcioksięgu w polskiej tradycji biblijnej nosi tytuł *Księga Powtórzonego Prawa*. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wymieniono, że Pięcioksiąg obejmuje m.in. *Księgę Powtórzonego Prawa*, która kończy się śmiercią Mojżesza i wkroczeniem Izraelitów do Ziemi Obiecanej.  \n2. W [3] potwierdzono, że *Księga Powtórzonego Prawa* stanowi bezpośrednią kontynuację wcześniejszych ksiąg Pięcioksięgu.  \n3. W [9] wymieniono *Księgę Powtórzonego Prawa* jako piątą i ostatnią księgę Tory, obok *Księgi Rodzaju*, *Księgi Wyjścia*, *Księgi Kapłańskiej* i *Księgi Liczb*.  \n\nTytuł ten jest zgodny z tradycyjnym nazewnictwem biblijnym, choć w niektórych kontekstach (np. w [7]) używa się również określenia *D*."}
{"id": "q_515", "question": "Czy Ignacy Paderewski – wybitny polityk i wirtuoz fortepianu – skomponował chociaż jedną operę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Ignacy Jan Paderewski skomponował jedną operę – *Manru*. Była to jego jedyne dzieło sceniczne, które powstało na przełomie XIX i XX wieku. Prapremiera odbyła się w Dreźnie w 1901 roku, a później wystawiono ją m.in. we Lwowie, Warszawie i Metropolitan Opera w Nowym Jorku [1][3][6]. Opera ta, oparta na libretcie Alfreda Nossiga na podstawie powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego *Chata za wsią*, jest jedynym dziełem Paderewskiego w tym gatunku i jedyną polską operą wystawioną w Metropolitan Opera [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Paderewski był nie tylko politykiem i pianistą, ale także kompozytorem, choć jego twórczość skupiała się głównie na muzyce fortepianowej, orkiestrowej i pieśniach [7][9]. *Manru* pozostaje jednak jego najbardziej znanym osiągnięciem w dziedzinie opery."}
{"id": "q_520", "question": "Która duża europejska wyspa jest nazywana szmaragdową albo zieloną?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dwie duże europejskie wyspy są nazywane szmaragdowymi lub zielonymi. Są to:  \n\n1. **São Miguel** (Azory) – nazywana „Zieloną Wyspą” ze względu na bujną roślinność, w tym lasy laurowe, oraz uprawy ananasów, winorośli i innych roślin [1].  \n2. **Costa Smeralda** (Sardynia) – wybrzeże na Sardynii, które otrzymało nazwę „Szmaragdowe Wybrzeże” ze względu na kolor morza [2].  \n\nW przypadku São Miguel nazwa odnosi się do całej wyspy, podczas gdy Costa Smeralda to konkretny region Sardynii."}
{"id": "q_517", "question": "Krew w sercu przetłaczana jest z przedsionków do komór czy odwrotnie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że krew w sercu jest przetłaczana z przedsionków do komór. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] i [6] opisano, że serce człowieka składa się z dwóch przedsionków (prawego i lewego) oraz dwóch komór (prawej i lewej). Krew przepływa z przedsionków do komór przez zastawki przedsionkowo-komorowe, co uniemożliwia cofanie się krwi.  \n2. W [2] i [4] szczegółowo opisano cykl pracy serca, w którym najpierw następuje skurcz przedsionków, wypychający krew do komór, a następnie skurcz komór, wyrzucający krew do aorty (w przypadku lewej komory) lub pnia płucnego (w przypadku prawej komory).  \n3. W [7] potwierdzono, że krew z prawego przedsionka przepływa przez zastawkę trójdzielną do prawej komory, a z lewego przedsionka przez zastawkę dwudzielną do lewej komory.  \n4. W [9] również wskazano, że u kręgowców (w tym ludzi) serce ma przedsionki i komory, a krew przepływa w kierunku od przedsionków do komór.  \n\nPodsumowując, krew w sercu jest przetłaczana z przedsionków do komór, a nie odwrotnie."}
{"id": "q_523", "question": "Czy prezydent Franklin Delano Roosevelt uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 r.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że prezydent Franklin Delano Roosevelt nie uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 roku. Zmarł on 12 kwietnia 1945 roku, a konferencja poczdamska odbyła się w dniach 17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku. W spotkaniu wzięli udział nowy prezydent USA Harry Truman oraz premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill (początkowo), a później Clement Attlee [1]. \n\nW [1] wskazano, że Roosevelt zmarł w kwietniu 1945 roku, a konferencja poczdamska miała miejsce w lipcu-sierpniu 1945 roku. Dodatkowo w [9] potwierdzono, że Truman był przewodniczącym konferencji poczdamskiej, co wyklucza udział Roosevelta. \n\nPodsumowując, Franklin Delano Roosevelt nie mógł uczestniczyć w konferencji poczdamskiej, ponieważ zmarł przed jej rozpoczęciem."}
{"id": "q_525", "question": "Z jakiej dynastii wywodził się Zygmunt Stary?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zygmunt Stary wywodził się z dynastii Jagiellonów. Był przedostatnim z sześciu synów Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, a także ojcem m.in. Zygmunta II Augusta [1]. Jego panowanie na tronie polskim rozpoczęło się po śmierci brata Aleksandra Jagiellończyka [1]."}
{"id": "q_521", "question": "Bretania to region leżący we Francji czy Wielkiej Brytanii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bretania to region administracyjny we Francji, położony w północno-zachodniej części kraju, na Półwyspie Bretońskim. Stolicą regionu jest Rennes [1]. \n\nWynika to z następujących informacji:\n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Bretania jest regionem administracyjnym we Francji, a nie w Wielkiej Brytanii. \n2. W [2] potwierdzono, że Bretania to kraina historyczna we Francji, a nie w Wielkiej Brytanii. \n3. W [3] i [4] mowa jest o Wielkiej Brytanii jako państwie wyspiarskim, a nie o Bretanii. \n4. W [6] wymieniono Wyspy Brytyjskie, ale nie ma tam bezpośredniego odniesienia do Bretanii jako części Wielkiej Brytanii.\n\nDodatkowo, w [7] i [9] oraz [10] wspomniano o miejscowościach o nazwie Bretagne we Francji, co również potwierdza, że Bretania jest regionem francuskim, a nie brytyjskim. \n\nZatem Bretania jest regionem francuskim, a nie brytyjskim."}
{"id": "q_519", "question": "Adam Cisowski to postać z której powieści Kornela Makuszyńskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Adam Cisowski jest głównym bohaterem powieści dla młodzieży Kornela Makuszyńskiego pt. „Szatan z siódmej klasy” z 1937 roku [1]. Wskazują na to następujące informacje:  \n- Adam Cisowski to siedemnastoletni uczeń siódmej klasy warszawskiego gimnazjum, który rozwiązuje zagadki detektywistyczne, w tym tajemnicę związaną z czasami wojen napoleońskich [1][2].  \n- Powieść opowiada o jego przygodach, w tym o poszukiwaniu skarbu wraz z rodziną Gąsowskich [2][4].  \n- Postać Adama Cisowskiego była wielokrotnie adaptowana filmowo i telewizyjnie, m.in. w produkcjach z 1960, 2006 i 2021 roku [3][5][6].  \n\nDodatkowo, w [7] wspomniano, że w ekranizacji z 2006 roku główny bohater śpiewa piosenki z muzyką Krzesimira Dębskiego, co potwierdza, że chodzi o tę samą postać z powieści Makuszyńskiego."}
{"id": "q_518", "question": "Jak nazywał się plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy, targi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W miastach starożytnego Rzymu plac, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy i targi, nazywano **forum**. Było to centralne miejsce życia publicznego, otoczone kolumnadami, świątyniami i budynkami publicznymi. Forum pełniło funkcje reprezentacyjne, handlowe i polityczne, a jego głównym elementem była tabela wag i miar, która zapewniała uczciwość transakcji [3]. \n\nPrzykładem takiego forum było **Forum Romanum** w Rzymie, które było najważniejszym miejscem w stolicy imperium, otoczonym sześcioma wzgórzami. Odbywały się tam zgromadzenia ludowe, sądy, a kupcy mieli swoje stoiska [4]. Forum było również miejscem, gdzie kandydaci wygłaszali przemówienia wyborcze [3]. \n\nGreckim odpowiednikiem forum była **agora**, która pełniła podobne funkcje, ale w Rzymie forum miało bardziej rozbudowaną strukturę i znaczenie polityczne [3]. \n\nW późniejszym okresie, wraz z rozwojem miast, powstawały kolejne fora, np. **Forum Trajana** czy **Forum Augusta**, które rozszerzały rolę tych przestrzeni o biblioteki, rynki i miejsca spotkań towarzyskich [9]. \n\nPodsumowując, plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy i targi, nazywano **forum** [3][4]."}
{"id": "q_528", "question": "Na którym zwierzęciu nie należy dzielić skóry?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_524", "question": "Jak nazywa się wywiewanie przez wiatr z podłoża (głównie na pustyniach) piasku i pyłu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zjawisko wywiewania przez wiatr z podłoża piasku i pyłu, głównie na pustyniach, nazywa się **deflacją**. Jest to rodzaj abrazji eolicznej, czyli procesu niszczenia powierzchni skalnych przez wiatr. Deflacja powoduje stopniowe obniżanie się terenu, tworząc charakterystyczne formy, takie jak misy deflacyjne, ostańce deflacyjne czy bruk deflacyjny [1]. \n\nProces ten jest szczególnie intensywny na obszarach pustynnych, gdzie brak roślinności sprzyja przemieszczaniu się drobnego materiału skalnego. Deflacja jest jednym z kluczowych elementów erozji eolicznej, obok korazji (szlifowania skał przez piasek) i akumulacji eolicznej (tworzenia wydm) [6]. \n\nW kontekście burz piaskowych, deflacja może być również związana z silnymi wiatrami, które unoszą duże ilości piasku i pyłu, tworząc widoczne z kosmosu zjawiska [2]."}
{"id": "q_522", "question": "Czy Ernest Hemingway otrzymał literacką nagrodę Nobla?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Ernest Hemingway otrzymał literacką Nagrodę Nobla. W 1954 roku został laureatem tej nagrody, co zostało potwierdzone w kilku fragmentach:  \n\n1. W [2] wskazano, że w 1954 roku Hemingway otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury, a powodem była m.in. jego twórczość, w tym *Stary człowiek i morze*.  \n2. W [3] podkreślono, że Hemingway jest jednym z członków tzw. „straconego pokolenia” i otrzymał zarówno Nagrodę Pulitzera, jak i Nobla.  \n3. W [4] zaznaczono, że *Stary człowiek i morze* przyczynił się do przyznania Hemingwayowi Nobla w 1954 roku.  \n4. W [5] wymieniono go wśród laureatów Nobla w dziedzinie literatury, obok innych amerykańskich pisarzy, takich jak William Faulkner czy John Steinbeck.  \n5. W [7] wspomniano, że Nagroda Nobla w dziedzinie literatury za 1954 rok została przyznana Hemingwayowi, choć nie odebrał jej osobiście z powodu obrażeń.  \n\nPodsumowując, Hemingway został uhonorowany Nagrodą Nobla w 1954 roku, co potwierdzają wszystkie wymienione źródła."}
{"id": "q_526", "question": "Czy cedry to drzewa iglaste?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że cedry są drzewami iglastymi. W [1] stwierdzono, że cedry należą do rodziny sosnowatych, która obejmuje głównie drzewa iglaste. Dodatkowo w [2] wymieniono cedry wśród drzew iglastych obok sosen i miłorzębów, co potwierdza ich przynależność do tej grupy. W [6] również wskazano, że cedry są drzewami iglastymi, a ich drewno charakteryzuje się obecnością żywicy, co jest typowe dla tej grupy. \n\nPodsumowując, informacje zawarte w [1], [2] i [6] jednoznacznie potwierdzają, że cedry są drzewami iglastymi."}
{"id": "q_530", "question": "Kto sparodiował powieść Heleny Mniszkówny „Trędowata” w utworze „Na ustach grzechu”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Powieść Heleny Mniszkówny pt. „Trędowata” została sparodiowana przez Magdalenę Samozwaniec w satyrycznym utworze „Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich” [1]. Magdalena Samozwaniec była znana jako „pierwsza dama polskiej satyry” i siostra Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej [3]. Według informacji zawartych w [3], utwór „Na ustach grzechu” został napisany „podobno” wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. \n\nWarto dodać, że do „Trędowatej” nawiązywał również Tadeusz Dołęga-Mostowicz w swojej powieści „Kariera Nikodema Dyzmy” (1932), gdzie bohater wyobrażał sobie arystokratów na wzór postaci z „Trędowatej” [1]."}
{"id": "q_533", "question": "Jak nazywał się wielki niemiecki polityk, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–63, zwolennik jej integracji z Europą Zachodnią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wielkim niemieckim politykiem, kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–1963, który był zwolennikiem integracji Niemiec z Europą Zachodnią, był Konrad Adenauer. Jego działania obejmowały m.in. nawiązanie stosunków dyplomatycznych z ZSRR, uwolnienie jeńców wojennych w 1955 roku, odbudowę gospodarczą Niemiec oraz ich integrację z Europą Zachodnią, w tym poprzez członkostwo w EWG i NATO [1]. Adenauer był również współzałożycielem partii chrześcijańsko-demokratycznej CDU i jej długoletnim przewodniczącym [1]."}
{"id": "q_531", "question": "Jak nazywała się do 1946 roku Armia Radziecka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Armia Radziecka do 1946 roku nosiła nazwę Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (RKKA). Zmiana nazwy nastąpiła w 1946 roku, kiedy to oficjalnie przyjęto nazwę Armia Radziecka, pod którą formacja istniała do 1992 roku [2]. \n\nWcześniej, w latach 1918–1922, była to Armia Czerwona (RKKA), która stanowiła siły zbrojne Rosji Radzieckiej (RFSRR), a następnie wojska lądowe ZSRR w latach 1922–1946 [2]. \n\nPrzykładowo, w [1] i [3] również potwierdzono, że Armia Radziecka wywodzi się z RKKA, która istniała przed 1946 rokiem."}
{"id": "q_532", "question": "Kto wymyślił i stworzył Muppety?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Muppety zostały stworzone przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona w 1955 roku. Po raz pierwszy pojawiły się w serii krótkich skeczy \"Sam and Friends\" na kanale WRC-TV, a ich nazwa wzięła się z połączenia angielskich słów \"marionette\" i \"puppet\" [1]. Henson założył również przedsiębiorstwo Muppets, Inc. w 1958 roku, aby rozwijać swoją franczyzę [1]. W 1976 roku stworzył kultowy serial \"Muppet Show\", który przyniósł mu międzynarodową sławę [1]. Henson był także twórcą innych programów, takich jak \"Ulica Sezamkowa\", a jego ulubionym muppetem była żaba Kermit, której użyczał głosu [4]. Po śmierci Hensona w 1990 roku prawa autorskie do Muppetów przejęła firma Walt Disney Company [7]."}
{"id": "q_527", "question": "Który kompozytor francuski stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Georges Bizet jest kompozytorem zarówno opery *Poławiacze pereł* (fr. *Les Pêcheurs de perles*), jak i *Carmen*.  \n\n1. *Poławiacze pereł* – trzyaktowa opera z 1863 roku, której libretto opowiada historię przyjaźni dwóch mężczyzn zagrożonej przez miłość do tej samej kobiety [1].  \n2. *Carmen* – opera w 4 aktach z 1875 roku, oparta na noweli Prospera Mériméego, której akcja rozgrywa się w Sewilli [3].  \n\nObie opery zostały wymienione w kontekście twórczości Bizeta, co potwierdza, że jest on ich autorem. W przypadku *Poławiaczy pereł* podano nawet szczegóły dotyczące miejsca akcji (Cejlon) i treści [1], a w przypadku *Carmen* – obsadę i zarys fabuły [3].  \n\nDodatkowo, w innych fragmentach wspomniano, że Bizet był francuskim kompozytorem, a jego dzieła, w tym *Poławiacze pereł* i *Carmen*, zostały docenione dopiero po jego śmierci [2]."}
{"id": "q_529", "question": "Który film Chaplina był satyrą na rządy Hitlera?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że filmem Charliego Chaplina, który był satyrą na rządy Adolfa Hitlera, jest *Dyktator* (ang. *The Great Dictator*) z 1940 roku. W [1] opisano, że film przedstawia w satyrycznym ujęciu Hitlera, Mussoliniego i faszyzm, a sam Chaplin przyznał, że nie zrobiłby tego filmu, gdyby wiedział o okropnościach niemieckich obozów koncentracyjnych. W [3] potwierdzono, że *Dyktator* był antyhitlerowską komedią, która naraziła Chaplina na krytykę ze strony zwolenników Hitlera, ale jednocześnie osiągnęła duży sukces kasowy. W [7] wspomniano, że postać Hitlera była parodiowana w piosence *Ten wąsik*, co również nawiązywało do wizerunku Chaplina, jednak sam film *Dyktator* jest wymieniany jako bezpośrednia satyra na Hitlera. \n\nPodsumowując, *Dyktator* jest najbardziej znanym i wyraźnym przykładem satyry Chaplina na rządy Hitlera, co potwierdzają [1], [3] i [7]."}
{"id": "q_534", "question": "Jak nazywamy współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron nazywamy mutualizmem. Jest to jeden z rodzajów oddziaływań nieantagonistycznych, charakteryzujący się obopólnymi korzyściami, które praktycznie uzależniają istnienie obu populacji [8]. \n\nPrzykłady mutualizmu obejmują m.in. symbiozę korzeni roślin i grzybów (mykoryzę), gdzie grzyb wspomaga pobieranie wody i soli mineralnych, a roślina dostarcza mu substancje odżywcze [1], czy symbiozę bakterii jelitowych i ich gospodarzy [1]. W przypadku porostów mutualizm występuje między glonami (fotobiontami) a grzybami (mykobiontami), gdzie grzyb chroni glon przed wysychaniem i dostarcza mu sole mineralne, a glon produkuje węglowodany niezbędne dla grzyba [9]. \n\nMutualizm jest często uważany za najbardziej zaawansowaną formę symbiozy, w której obaj partnerzy odnoszą wymierne korzyści [1][8]."}
{"id": "q_535", "question": "Ile wynosi dziesięć do potęgi drugiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dziesięć do potęgi drugiej wynosi **100**. Wynika to z faktu, że potęga liczby dziesięć z wykładnikiem 2 jest równa iloczynowi dwóch liczb dziesięć, co daje wynik **100** [3]. \n\nPrzykładowo, w systemie dziesiętnym potęgowanie zapisuje się jako **10²**, co jednoznacznie wskazuje na wynik **100** [4]. Dodatkowo, w kontekście systemu pozycyjnego, dziesięć jest podstawą najczęściej stosowanego systemu liczbowego – dziesiętnego, a jego potęgi przyjmują wartości wielokrotności dziesięciu [3]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w przypadku potęgowania, gdzie wykładnikiem jest liczba naturalna, wynikiem jest iloczyn odpowiedniej liczby czynników, co w tym przypadku daje **10 × 10 = 100** [4]."}
{"id": "q_539", "question": "Kto został dowódcą Armii Krajowej po aresztowaniu gen Stefana „Grota” Roweckiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Po aresztowaniu generała Stefana „Grota” Roweckiego przez Niemców 30 czerwca 1943 roku, dowództwo Armii Krajowej objął generał Tadeusz Komorowski, ps. „Bór”. Jego nominacja na stanowisko Komendanta Głównego AK nastąpiła 1 lipca 1943 roku (formalnie od 17 lipca) [9]. Generał Komorowski wcześniej pełnił funkcję zastępcy komendanta głównego ZWZ oraz komendanta Obszaru Zachodniego AK, obejmującego okręgi poznański i pomorski [9]. Jego nominacja wzbudziła kontrowersje wśród niektórych wyższych oficerów KG AK [9]."}
{"id": "q_537", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Azji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Najdłuższą rzeką Azji jest Jangcy (Yangzi Jiang), której długość wynosi 6300 km według pomiarów chińskich geografów [1]. W różnych źródłach można znaleźć różne wartości, od 5520 do 6300 km [4]. Jangcy jest również trzecią najdłuższą rzeką na świecie, po Amazonce i Nilu [4]. \n\nWśród innych długich rzek Azji wymieniane są również: Huang He (5464 km), Amur (4510 km), Mekong (4500 km), Lena (4400 km), Jenisej (4102 km), Ob (4338 km), Indus (3180 km) i Syr-daria (3078 km) [1]. Jednak Jangcy pozostaje najdłuższą rzeką kontynentu azjatyckiego."}
{"id": "q_538", "question": "Czy w Bałtyku żyją małże jadalne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Bałtyku występują małże jadalne, które są wymienione w podanych źródłach. Należą do nich:  \n- omułek jadalny (\"Mytilus edulis\") [1],  \n- małgiew piaskołaz (\"Mya arenaria\") [3],  \n- sercówka jadalna (\"Cerastoderma edule\") [4],  \n- sercówka pospolita (\"Cerastoderma glaucum\") [6].  \n\nDodatkowo, w [7] wspomniano, że niektóre gatunki omułkowatych (Mytilidae), w tym omułek jadalny, są komercyjnie poławiane i hodowane w celach konsumpcyjnych. W [9] potwierdzono, że niskie zasolenie Bałtyku wpływa na mniejsze rozmiary niektórych organizmów, w tym małży, ale nie zaprzecza to ich jadalności.  \n\nWymienione gatunki są częścią fauny Bałtyku, choć ich występowanie jest ograniczone ze względu na specyficzne warunki środowiskowe [9]."}
{"id": "q_540", "question": "Czy Wielkie Jeziora Amerykańskie są słodkowodne, czy słonowodne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wielkie Jeziora Amerykańskie są w większości słodkowodne, z wyjątkiem Wielkiego Jeziora Słonego, które jest słone. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n1. Większość Wielkich Jezior jest słodkowodna, np. Jezioro Górne, Huron, Michigan i Ontario [2][3][7].  \n2. Wielkie Jezioro Słone jest wyjątkiem – ma zasolenie od 3 do 5 razy większe niż w oceanach i jest najbardziej zasolonym akwenem świata po Morzu Martwym [1].  \n3. W tekście wyraźnie zaznaczono, że Wielkie Jeziora (z wyjątkiem Słonego) są zbiornikami słodkiej wody, a ich objętość tworzy drugi co do wielkości zbiornik wody słodkiej na Ziemi [7].  \n\nPodsumowując, kompleks Wielkich Jezior jest głównie słodkowodny, ale jedno z nich (Słone) ma wysokie zasolenie."}
{"id": "q_536", "question": "W której konkurencji Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Józef Szmidt był rekordzistą świata w trójskoku oraz dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim w tej samej konkurencji.  \n\n**Rekord świata:**  \n5 sierpnia 1960 roku na Stadionie Leśnym w Olsztynie ustanowił rekord świata w trójskoku, skacząc na odległość 17,03 m. Poprawił tym samym poprzedni rekord Olega Riachowskiego o 33 cm. Wynik ten został pobity dopiero po ośmiu latach [2].  \n\n**Medale olimpijskie:**  \nSzmidt zdobył złote medale w trójskoku na igrzyskach olimpijskich w Rzymie (1960) i Tokio (1964). W Rzymie ustanowił rekord olimpijski wynikiem 16,81 m, a w Tokio poprawił go, osiągając 16,85 m [2][9].  \n\n**Dodatkowe osiągnięcia:**  \nBył również dwukrotnym mistrzem Europy w trójskoku (1958, 1962) oraz dziewięciokrotnym rekordzistą Polski w tej konkurencji [2]."}
{"id": "q_542", "question": "W którym wieku panował w Rzymie cesarz Kaligula?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cesarz Kaligula panował w Rzymie w I wieku naszej ery, a dokładniej w latach 37–41. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [2] podano, że Kaligula był cesarzem rzymskim od 18 marca 37 do swojej śmierci w 41 roku.  \n2. W [3] potwierdzono, że objął władzę w 37 roku, a w [4] wspomniano, że jego rządy są wymieniane jako jedno z pierwszych pęknięć w stosunkach Rzymu z Żydami, co miało miejsce w I wieku.  \n3. W [10] również wymieniono go wśród władców dynastii julijsko-klaudyjskiej, która panowała w I wieku.  \n\nZatem okres jego rządów jednoznacznie wskazuje na I wiek."}
{"id": "q_543", "question": "W którym hiszpańskim mieście znajduje się Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć Guernikę Pabla Picassa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Muzeum Reina Sofia, w którym znajduje się obraz *Guernica* Pabla Picassa, mieści się w Madrycie. \n\nW [1] podano, że Muzeum Narodowe Centrum Sztuki Królowej Zofii (Muzeum Reina Sofia) znajduje się w Madrycie, a na drugim i czwartym piętrze prezentowana jest stała ekspozycja, w tym dzieła Picassa, Dalego i Miró. Wśród nich wymieniono właśnie *Guernikę*. \n\nDodatkowo w [5] potwierdzono, że *Guernica* Picassa jest jednym z najważniejszych dzieł w kolekcji Centrum Sztuki Królowej Zofii w Madrycie. \n\nPodsumowując, Muzeum Reina Sofia z *Guerniką* znajduje się w Madrycie [1][5]."}
{"id": "q_541", "question": "Jak nazywamy sole, najczęściej sodowe, kwasów tłuszczowych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sole kwasów tłuszczowych, najczęściej sodowe, nazywane są mydłami. Są to związki chemiczne, które powstają w wyniku reakcji kwasów tłuszczowych z zasadami, w tym przypadku z wodorotlenkiem sodu (NaOH). Proces ten nazywany jest zmydlaniem lub saponifikacją [2].  \n\nPrzykładem takich soli są:  \n- palmitynian sodu (sól kwasu palmitynowego),  \n- stearynian sodu (sól kwasu stearynowego),  \n- oleinian sodu (sól kwasu oleinowego) [3].  \n\nMydła są szeroko stosowane w przemyśle, m.in. do produkcji mydeł toaletowych, detergentów i kosmetyków [1][3]. W reakcji zmydlania tłuszczów (triglicerydów) z zasadą sodową powstają zarówno mydła sodowe, jak i glicerol [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że sole kwasów tłuszczowych należą do grupy surfaktantów anionowych, które są powszechnie stosowane ze względu na ich właściwości emulgujące i biodegradowalność [4]."}
{"id": "q_544", "question": "Z ilu części składała się filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków składała się z czterech części. Pierwsza część to film *Sami swoi* z 1967 roku, a kolejne to:  \n- *Nie ma mocnych* (1974),  \n- *Kochaj albo rzuć* (1977),  \n- *Sami swoi. Początek* (2024) [1].  \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że sukces *Samych swoich* doprowadził do powstania tetralogii, co potwierdza, że seria obejmowała cztery filmy. W [2] i [3] wymieniono również wcześniejsze słuchowisko radiowe *I było święto* (1965) jako pierwowzór, ale nie jest ono częścią filmowej trylogii."}
{"id": "q_545", "question": "Czy Szwajcaria należy do NATO?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z dostępnymi informacjami, Szwajcaria nie jest członkiem NATO. W [6] wymieniono państwa należące do Partnerstwa dla Pokoju (PfP) w 2010 roku, wśród których znalazła się Szwajcaria, jednak PfP nie jest równoznaczne z członkostwem w NATO. W [7] wspomniano, że Szwajcaria uczestniczy w niektórych ćwiczeniach NATO jako obserwator od 2004 roku, ale nie jest to równoznaczne z pełnym członkostwem. W [9] wymieniono Szwajcarię wśród państw, które wysłały wojska do Kosowa w ramach misji KFOR, jednak nie oznacza to automatycznie członkostwa w NATO. W [5] i [8] podkreślono, że Szwajcaria jest państwem neutralnym i nie należy do Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego, co potwierdza jej niezależność od struktur militarnych takich jak NATO. \n\nPodsumowując, Szwajcaria nie jest członkiem NATO, ale utrzymuje z sojuszem pewne formy współpracy, np. poprzez udział w ćwiczeniach czy misjach pokojowych."}
{"id": "q_547", "question": "Od nazwy stanu którego z azjatyckich państw wywodzi się nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam” – wywodzi się od nazwy stanu w północno-wschodnich Indiach, a konkretnie od stanu Asam [1]. W tekście źródłowym wskazano, że stan ten słynie na świecie z uprawy herbaty, a odmiana „Camellia assamica” jest ściśle związana z tym regionem [1]. \n\nDodatkowo, w innym fragmencie potwierdzono, że odmiana assamska („C. sinensis var. assamica”) była tradycyjnie używana głównie do produkcji czarnej herbaty, która jest jednym z najpopularniejszych gatunków na świecie [3]. \n\nPodsumowując, nazwa „Assam” zarówno w kontekście stanu, jak i gatunku herbaty, jest ściśle powiązana z Indiami [1][3]."}
{"id": "q_546", "question": "Nad którym morzem leży hiszpańska Barcelona?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Hiszpańska Barcelona leży nad Morzem Śródziemnym. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że miasto jest położone \"nad Morzem Śródziemnym, około 110 km na południe od grzbietu Pirenejów i granicy hiszpańsko-francuskiej\".  \n2. W [2] wymieniono, że Hiszpania (w tym Barcelona) graniczy od północnego wschodu z Francją, a jej wybrzeże leży nad Morzem Śródziemnym.  \n3. W [8] potwierdzono, że Barcelona znajduje się na północnym wybrzeżu Morza Śródziemnego, w pobliżu archipelagu Balearów.  \n4. W [9] i [10] również wskazano, że Barcelona leży nad Morzem Śródziemnym, co potwierdza spójność informacji w dokumentach.  \n\nDodatkowo, w [3] i [4] opisano port w Barcelonie jako jeden z największych w basenie Morza Śródziemnego, co dodatkowo potwierdza lokalizację nad tym akwenem."}
{"id": "q_548", "question": "Czy w przyrodzie występują ryby budujące gniazda?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w przyrodzie występują ryby budujące gniazda. W szczególności dotyczy to następujących gatunków:\n\n1. Ryby z rodziny błędnikowatych (Anabantidae) budują gniazda na powierzchni wody, otoczone pęcherzykami powietrza, aby zapewnić odpowiednie warunki tlenowe dla ikry i narybku. Samce opiekują się gniazdami i potomstwem [5][8].  \n2. W przypadku ryb z rodzaju *Anabas* (np. *Anabas testudineus*) gniazda są kluczowym elementem rozrodu, a samce aktywnie uczestniczą w ich budowie i ochronie [8].  \n3. Inne gatunki, takie jak *Sandelia* i *Ctenopoma*, również budują gniazda, choć ich labirynty są mniej rozwinięte [8].  \n4. Wspomniano również o rybach, które przed tarłem budują pieniste gniazda na powierzchni wody, a samce opiekują się ikrą [3].  \n\nPrzykładowo, w [5] i [8] podkreślono, że ryby labiryntowe (w tym błędnikowate) są znane z budowy gniazd, co potwierdza ich rolę w rozrodzie."}
{"id": "q_550", "question": "Kto napisał „Dewajtis”, „Czahary” i ponad 30 innych powieści?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że autorką powieści „Dewajtis” i „Czahary” była Maria Rodziewiczówna. W [1] wskazano, że „Dewajtis” to pozytywistyczna powieść obyczajowa jej autorstwa, a w [8] wymieniono inne utwory Rodziewiczówny, w tym „Czahary”. Ponadto, w [8] podano, że „Polesie” jest tematem wielu utworów z klasyki polskiej literatury, w tym dzieł Rodziewiczówny, takich jak „Lato leśnych ludzi, Florian z Wielkiej Hłuszy, Czahary, Hrywda, Macierz, Z Głuszy, Polesie”. \n\nNie ma jednak informacji o tym, że Rodziewiczówna napisała ponad 30 innych powieści. W [5] wymieniono autorów powieści kryminalnych z dwudziestolecia międzywojennego, ale nie ma tam wzmianki o Rodziewiczównie. \n\nPodsumowując, Maria Rodziewiczówna jest autorką „Dewajtis” i „Czahary”, ale nie ma informacji o tym, że napisała ponad 30 innych powieści."}
{"id": "q_554", "question": "Co dodaje nadludzkiej siły Gumisiom?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. W podanych tekstach nie ma informacji o nadludzkiej sile Gumisiów. Wspomniane są jedynie słodycze o nazwie \"Gumisie\" [2], grupa hakerów o tej samej nazwie [4] oraz serial animowany \"Gumisie\" [3], w którym bohaterowie przypominają wyglądem niedźwiadki, ale nie posiadają nadludzkich mocy. Wzmianka o nadludzkiej sile pojawia się w kontekście berserków [1], Samsona [8] i Światogora [9], ale nie dotyczy to Gumisiów."}
{"id": "q_551", "question": "Jak nazywa się czerwony barwnik zawarty w erytrocytach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Czerwony barwnik zawarty w erytrocytach to **hemoglobina** (Hb lub HGB). Jest to białko znajdujące się w erytrocytach, które odpowiada za transport tlenu w organizmie. Hemoglobina zawiera cząsteczkę hemu, w której centralnie położony jest atom żelaza (Fe²+) umożliwiający wiązanie tlenu (O₂). Jedna cząsteczka hemoglobiny może przyłączyć od jednej do czterech cząsteczek tlenu, występując w stanie „odtlenowanym” (deoxyHb) lub „utlenowanym” (oxyHb) [1]. \n\nHemoglobina nadaje krwi czerwony kolor i jest głównym przenośnikiem tlenu u kręgowców, w tym u ludzi, gdzie stanowi około 96% suchej masy i 35% całkowitej masy erytrocytów [1]. W normalnych warunkach krew opuszczająca płuca jest wysycona tlenem w 96–97%, a odtlenowana krew w około 75% [5]. \n\nWarto również wspomnieć, że u bezkręgowców, takich jak pająki czy ośmiornice, funkcję transportu tlenu pełni inny barwnik – **hemocyjanina**, która nadaje ich krwi niebieski kolor [7]."}
{"id": "q_553", "question": "Kto jest kompozytorem baletu „Spartakus”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kompozytorem baletu „Spartakus” jest Aram Chaczaturian, ormiański kompozytor muzyki poważnej, dyrygent i pedagog. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wymieniono go jako autora muzyki do baletu „Spartakus”, który należy do jego najbardziej znanych utworów.  \n2. W [4] wspomniano, że Igor Moisiejew stworzył choreografię do baletu „Spartakus” do muzyki Arama Chaczaturiana.  \n3. W [8] potwierdzono, że balet „Spartakus” Chaczaturiana został przedstawiony na Bydgoskim Festiwalu Operowym.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono go jako jednego z kompozytorów, których dzieła (w tym „Spartakus”) były wykonywane przez Teatr Bolszoj."}
{"id": "q_549", "question": "Trufla to grzyb naziemny czy podziemny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trufla jest grzybem podziemnym. Wszystkie gatunki trufli opisane w dokumentach wytwarzają owocniki (askokarpy) pod powierzchnią ziemi. Charakterystyczną cechą trufli jest to, że ich owocniki mają postać bulwiastą i są ukryte pod ziemią, co zostało wielokrotnie podkreślone w tekstach:  \n\n- \"Grzyby podziemne. Pod powierzchnią ziemi wytwarzają bulwiaste owocniki (askokarpy)\" [1].  \n- \"Grzyby podziemne lub hypogeiczne (łac. 'hypogaeus') – grzyby, których owocniki rozwijają się pod powierzchnią ziemi\" [2].  \n- \"Grzyby podziemne z rodzaju 'Tuber' (trufla) wydzielają silny zapach, który zwabia zwierzęta [...] które wygrzebują je spod ziemi\" [6].  \n- \"Trufla Borcha, trufla biaława ('Tuber borchii') – gatunek grzybów należący do rodziny truflowatych ('Tuberaceae') [...] Podziemne grzyby mykoryzowe wytwarzające jadalne, bulwiaste, podziemne owocniki (askokarpy)\" [9].  \n\nDodatkowo, w przypadku niektórych gatunków (np. trufli letniej) wskazano konkretne głębokości, na jakich występują owocniki, np. \"przeważnie 10–15 cm pod powierzchnią gruntu\" [5]. Wyjątkiem są grzyby półpodziemne (hemihypogeiczne), które częściowo wysuwają się nad ziemię, ale trufla do nich nie należy [2]."}
{"id": "q_555", "question": "Kto jest kompozytorem opery „Cyganeria”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kompozytorem opery „Cyganeria” jest Giacomo Puccini. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: „Cyganeria (La Bohème) – opera w czterech aktach Giacoma Pucciniego z 1896 roku”.  \n- W [2] potwierdzono: „Cyganeria jest jedną z najczęściej wystawianych oper na świecie. Współpraca z Giacosą i Illicą była jedną z najbardziej udanych w historii włoskiej opery”.  \n- W [3] również wskazano na Pucciniego jako autora: „Opera 'La Bohème' nie ma uwertury; jest rozplanowana jako przekomponowana, dramatyczna wielka forma w czterech aktach, a czas jej wykonania to ok. 110 minut. Dzieło Pucciniego to pokolenie po Giuseppe Verdim w czasach weryzmu, jedno z najważniejszych dzieł włoskich oper i oper przełomu wieków”.  \n\nDodatkowo w [9] opisano prapremierę w Turynie w 1896 roku pod dyrekcją Arturo Toscaniniego, co potwierdza autorstwo Pucciniego."}
{"id": "q_552", "question": "Jak nazywa się doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Doktryną etyczną uznającą przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia, jest **hedonizm**. Pojęcie to wywodzi się z greckiego słowa *hedone* (\"przyjemność, rozkosz\") i było rozwijane przez różnych filozofów, takich jak Arystyp z Cyreny czy Epikur [1].  \n\nHedonizm dzieli się na różne odmiany, np.:  \n- **hedonizm etyczny** – uznaje dążenie do szczęścia (własnego lub cudzego) za \"etycznie dobre\" [1],  \n- **hedonizm psychologiczny** – głosi, że ludzie pragną szczęścia, ale nie określa metod jego osiągnięcia [1],  \n- **hedonizm materialistyczny** – upatruje wartości w gromadzeniu dóbr materialnych [1].  \n\nNajstarszą formą hedonizmu był **hedonizm cyrenejski**, propagowany przez Arystypa z Cyreny, który uważał przyjemność za jedyne dobro, a przykrość za jedyne zło [1][3]. Epikureizm, choć wywodzący się z tej tradycji, kładł większy nacisk na unikanie cierpienia niż na doraźne przyjemności [1][3].  \n\nWspółczesnym rozwinięciem hedonizmu jest **utylitaryzm**, który głosi, że szczęście (utożsamiane z przyjemnością) powinno być maksymalizowane, a nieszczęście minimalizowane, przy czym liczy się przede wszystkim skuteczność działań, a nie intencje [5].  \n\nPodsumowując, hedonizm to doktryna, która w centrum stawia przyjemność jako cel życia, a unikanie przykrości jako środek do osiągnięcia szczęścia [1][3][5]."}
{"id": "q_556", "question": "W której części ciała człowieka jest zatoka klinowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zatoka klinowa znajduje się w obrębie czaszki człowieka, a dokładniej w trzonie kości klinowej, która jest nieparzystą kością środkową podstawy czaszki. Kość klinowa łączy się z innymi kośćmi czaszki, w tym z kością czołową, skroniową i potyliczną [3]. \n\nZatoka klinowa jest parzystą strukturą, oddzieloną od swojej kontralateralnej imienniczki przegrodą zatok klinowych. Ma nieregularny kształt i może osiągać różne rozmiary, od wielkości grochu do sięgania prawie do otworu wielkiego [2]. \n\nWpuklają się do niej przysadka mózgowa, nerw wzrokowy oraz tętnica szyjna wewnętrzna [2]. Zatoka klinowa odprowadza krew do zatoki jamistej, a jej naturalne ujście otwiera się do zachyłka klinowo-sitowego w jamie nosowej [5]. \n\nPodsumowując, zatoka klinowa znajduje się w obrębie czaszki, w trzonie kości klinowej, która jest częścią środkową podstawy czaszki [2][3]."}
{"id": "q_559", "question": "Jak nazywał się lider i wokalista słynnej amerykańskiej grupy rockowej „The Doors”, zmarły przedwcześnie w 1971 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Liderem i wokalistą amerykańskiej grupy rockowej „The Doors”, który zmarł przedwcześnie w 1971 roku, był Jim Morrison. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [2] wymieniono go jako frontmana i wokalistę zespołu, który zmarł w 1971 roku.  \n2. W [4] szczegółowo opisano jego życiorys, w tym karierę w The Doors.  \n3. W [6] potwierdzono, że jego śmierć w lipcu 1971 roku przerwała działalność grupy.  \n4. W [9] podkreślono, że Morrison był wokalistą, który wraz z The Doors zdobył gigantyczną popularność.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że „Riders on the Storm” to ostatni utwór nagrany przed jego śmiercią."}
{"id": "q_558", "question": "Z którego miasta pochodzi paprykarz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że paprykarz szczeciński pochodzi ze Szczecina. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] i [3] wyraźnie podkreślono, że paprykarz szczeciński jest produktem regionalnym związanym ze Szczecinem.  \n2. W [2] i [4] również potwierdzono, że paprykarz szczeciński jest produktem szczecińskim, choć w [4] wspomniano o nim w kontekście węgierskiej potrawy, co jest mylące.  \n3. W [5] wymieniono paprykarz szczeciński jako jedną z najbardziej znanych potraw kuchni szczecińskiej.  \n4. W [7] stadion w Szczecinie nosi przydomek \"Paprikana\", co jest połączeniem słowa \"Maracana\" (stadion w Rio de Janeiro) i \"paprykarz szczeciński\", co dodatkowo potwierdza związek produktu z miastem.  \n\nZatem paprykarz szczeciński jest produktem regionalnym pochodzącym ze Szczecina."}
{"id": "q_560", "question": "Jaki stopień w Milicji Obywatelskiej miał Żbik, bohater komiksu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kapitan Jan Żbik, bohater komiksu, początkowo posiadał stopień kapitana Milicji Obywatelskiej. W ostatnim zeszycie serii, zatytułowanym *Smutny finał*, Żbik został awansowany na stopień majora i w tym stopniu pożegnał się z czytelnikami, przechodząc na „inną odpowiedzialną służbę” [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w początkowym okresie istnienia MO funkcjonariuszom nadawano stopnie wojskowe, co mogło wpłynąć na awans Żbika. Dopiero w 1954 roku wprowadzono odrębne stopnie MO, oparte na wojskowym nazewnictwie [6]. \n\nPodsumowując, Żbik w trakcie swojej służby osiągnął stopień majora, choć przez większość czasu był kapitanem."}
{"id": "q_557", "question": "Która polska pianistka została laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku była Halina Czerny-Stefańska. Konkurs ten (IV Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina) odbył się w dniach 15 września–15 października 1949 roku, a Halina Czerny-Stefańska otrzymała I nagrodę ex aequo z Bellą Dawidowicz z ZSRR [1]. \n\nW [2] potwierdzono, że Halina Czerny-Stefańska w 1949 roku została laureatką I nagrody na tym konkursie, a także otrzymała nagrodę za najlepsze wykonanie mazurków Chopina, ufundowaną przez Polskie Radio. \n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że konkurs ten (IV Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina) był pierwszym i jedynym, w którym I nagrodę otrzymały dwie uczestniczki, co potwierdza, że Halina Czerny-Stefańska była jedną z laureatek. \n\nPodsumowując, Halina Czerny-Stefańska jest jedyną polską pianistką wymienioną jako laureatka I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku [1][2][3]."}
{"id": "q_566", "question": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza, rzeki czy lasy tropikalne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], dorosłe skorupiaki prowadzą najczęściej ryjący tryb życia na dnie morza, a larwy spotykane są w planktonie. Nie ma wzmianki o występowaniu tych zwierząt w rzekach lub lasach tropikalnych. \n\nWniosek: Ustonogi zamieszkują wyłącznie środowiska morskie."}
{"id": "q_561", "question": "W którym starożytnym mieście corocznie w latach 487–417 p.n.e. odbywał się sąd skorupkowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sąd skorupkowy (ostracyzm) odbywał się corocznie w latach 487–417 p.n.e. w starożytnych Atenach. Procedura ta miała miejsce na Agorze ateńskiej, która była centralnym miejscem życia politycznego, handlowego i religijnego miasta [2]. Agora była przestrzenią, gdzie odbywały się zgromadzenia ludowe, debaty polityczne, wybory urzędników oraz właśnie sądy skorupkowe [2]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wspomniano, że ostracyzm był instytucją charakterystyczną dla ateńskiego systemu politycznego i odbywał się właśnie w Atenach [1][3][5]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że prawo ostracyzmu zostało stworzone przez Klejstenesa w Atenach, a w [2] i [4] wskazano, że Agora ateńska była miejscem, gdzie przeprowadzano sądy skorupkowe. \n\nDodatkowo, w [5] wymieniono osoby poddane ostracyzmowi w Atenach w latach 487–417 p.n.e., co potwierdza, że procedura ta była stosowana wyłącznie w tym mieście."}
{"id": "q_570", "question": "Proszę podać oba imiona Bacha.", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_567", "question": "Jakie imię nosiła pierwsza żona Napoleona Bonaparte?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszą żoną Napoleona Bonaparte była Józefina de Beauharnais, z domu Tascher de la Pagerie. Ślub odbył się 9 marca 1796 roku, a małżeństwo trwało do 1816 roku, kiedy to Napoleon rozwiódł się z Józefiną, aby móc poślubić arcyksiężniczkę austriacką Marię Luizę [2][8]. \n\nW [2] znajduje się szczegółowy opis życia Józefiny, w tym jej młodości, małżeństwa z Aleksandrem de Beauharnais oraz późniejszego związku z Napoleonem. W [8] wspomniano również, że Napoleon rozwiódł się z Józefiną w 1809 roku, co potwierdza jej status pierwszej żony. \n\nPodsumowując, imię pierwszej żony Napoleona Bonaparte to Józefina."}
{"id": "q_565", "question": "Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile – w którym z tych krajów hiszpański nie jest językiem urzędowym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że hiszpański jest językiem urzędowym we wszystkich wymienionych krajach: Argentynie, Boliwii, Brazylii i Chile. \n\nW Argentynie język hiszpański jest językiem urzędowym, co potwierdzają informacje o jego statusie prawnym w tym kraju [9]. Podobnie w Boliwii, gdzie hiszpański jest jednym z dwóch języków urzędowych obok języka quechua [7]. W Brazylii, mimo że portugalski jest językiem urzędowym, hiszpański jest szeroko używany, zwłaszcza w kontekście handlu i współpracy z krajami Hispanoameryki [6]. W Chile hiszpański jest językiem urzędowym i ojczystym dla zdecydowanej większości mieszkańców [10]. \n\nNie udało mi się odnaleźć informacji sugerujących, że w którymkolwiek z tych krajów hiszpański nie ma statusu języka urzędowego."}
{"id": "q_562", "question": "Z postacią którego duńskiego bajkopisarza związane jest duńskie miasto Odense?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z postacią Hansa Christiana Andersena związane jest duńskie miasto Odense. Andersen urodził się w Odense w 1805 roku i spędził tam pierwsze lata swojego życia. W mieście znajduje się muzeum poświęcone jego twórczości – Muzeum Hansa Christiana Andersena, które obejmuje dom, w którym się urodził, oraz dom, w którym mieszkał do momentu opuszczenia Odense [4][5]. Odense jest również znane jako miejsce urodzenia tego słynnego bajkopisarza, co podkreślają liczne źródła, w tym [1], [2], [3] i [4]. \n\nW Odense można zwiedzić miejsca związane z Andersenem, takie jak dom, w którym się urodził, oraz muzeum poświęcone jego życiu i twórczości. W 1905 roku z okazji 100. rocznicy jego urodzin kupiono dom, w którym się urodził, i przekształcono go w muzeum [4]. \n\nOdense jest również znane jako miejsce, gdzie urodzili się inni znani Duńczycy, tacy jak tenisistka Caroline Wozniacki czy aktorzy z filmu *Gang Olsena*, ale to właśnie związek z Andersenem jest najbardziej rozpoznawalny i utrwalony w historii miasta [1][3]."}
{"id": "q_568", "question": "Kto został przyłączony do grona apostołów po śmierci Judasza Iskarioty?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Po śmierci Judasza Iskarioty do grona Dwunastu apostołów został przyłączony Maciej. Wybór ten nastąpił w wyniku losowania, o czym wspominają Dzieje Apostolskie: *\"Odpowiedział Piotr: „Niech mi wolno będzie zaproponować dwóch: Józefa, zwanego Barsabą, z przydomkiem Justus, i Macieja. I tak się pomodlili: „Ty, Panie, znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego wybrałeś, by zajął miejsce w tym posługiwaniu i w apostolstwie, któremu sprzeniewierzył się Judasz, aby pójść swoją drogą”\"* [1]. Maciej został później ukamienowany [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że po zmartwychwstaniu Jezusa do grona apostołów dołączył również Paweł z Tarsu, choć nie był on zaliczany do grona Dwunastu [5]."}
{"id": "q_571", "question": "Kto jest autorem powieści „Msza za miasto Arras”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem powieści *Msza za miasto Arras* jest Andrzej Szczypiorski. Informacja ta znajduje się w dwóch fragmentach:  \n1. *Msza za miasto Arras – powieść historyczna Andrzeja Szczypiorskiego z 1971 roku* [1].  \n2. *W 1994 roku wystąpił przedstawieniu Teatru Telewizji pt. \"Msza za miasto Arras\" wg powieści Andrzeja Szczypiorskiego* [4].  \n\nDodatkowo, w [2] wspomniano, że powieść Szczypiorskiego powstała na tle historycznym związanym z miastem Arras, co potwierdza jej autorstwo."}
{"id": "q_564", "question": "Jaką nazwę nosił obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów nosił różne nazwy w zależności od kontekstu kulturowego i historycznego. Wśród wymienionych w dokumentach okryć można wyróżnić:  \n\n1. **Dżellaba** (dżelaba, dżelab) – duże okrycie wełniane w podłużne pasy, z rękawami i kapturem, noszone przez Arabów [1].  \n2. **Galabija** (dżalabija) – tradycyjna szata mężczyzn arabskich, przypominająca koszulę nocną, często biała lub zdobiona, ale niekoniecznie z kapturem [6].  \n3. **Abaja** (ar. „abāya”) – wierzchnie okrycie bez rękawów, przypominające długą sukmanę, noszone w krajach muzułmańskich, ale nie zawsze z kapturem [3].  \n\nŻadne z tych okryć nie jest jednoznacznie identyfikowane jako „płaszcz wełniany z kapturem”, ale najbardziej zbliżone do opisu są **dżellaba** i **galabija**, przy czym ta pierwsza jest wyraźnie opisana jako wełniana z kapturem [1]. W przypadku galabiji brak jest jednak bezpośredniej wzmianki o wełnie i kapturze, choć ogólnie jest to luźne okrycie męskie [6].  \n\nPodsumowując, najbardziej zgodne z opisem są **dżellaba** i **galabija**, przy czym dżellaba jest wyraźnie określona jako wełniana z kapturem [1]."}
{"id": "q_563", "question": "Jak nazywa się pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pośrednikiem między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym jest **makler papierów wartościowych**. Makler działa na zlecenie klienta, pobierając prowizję od wartości transakcji. W Polsce maklerzy muszą posiadać licencję wydawaną przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) i są zatrudniani głównie przez domy maklerskie, które są uprawnione do bezpośredniego uczestnictwa w obrocie giełdowym [1].  \n\nMaklerzy mogą również pracować w innych podmiotach uczestniczących w obrocie giełdowym, takich jak:  \n- Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych,  \n- spółki prowadzące izbę rozliczeniową,  \n- banki prowadzące działalność maklerską,  \n- zagraniczne firmy inwestycyjne działające w Polsce [1].  \n\nW kontekście rynku wtórnego maklerzy przekazują zlecenia klientów na giełdzie, zapewniając płynność obrotu papierami wartościowymi [1][2].  \n\nWarto zauważyć, że termin **broker** jest również używany w kontekście rynku finansowego, ale w szerszym znaczeniu – może odnosić się do pośrednika działającego na cudzy rachunek (np. broker ubezpieczeniowy). W przypadku rynku papierów wartościowych brokerem można nazwać dom maklerski, który nabywa i zbywa papiery wartościowe na rachunek klientów [4].  \n\nPodsumowując, głównym pośrednikiem na rynku wtórnym papierów wartościowych jest **makler papierów wartościowych**, który działa na licencji KNF i reprezentuje interesy klientów w obrocie giełdowym [1][2]."}
{"id": "q_569", "question": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 r. Był wtedy Prezydentem Rosji czy ZSRR?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Michaił Gorbaczow otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1990 roku jako Sekretarz Generalny Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego oraz przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR (1988–1989) i przewodniczący Rady Najwyższej ZSRR (1989–1990). Pierwszy i jedyny prezydent ZSRR został wybrany dopiero 15 marca 1990 roku, co oznacza, że nagrodę przyznano mu przed objęciem tego stanowiska [1][2]. \n\nW momencie przyznania nagrody (15 października 1990) Gorbaczow pełnił funkcję Sekretarza Generalnego KPZR, a urząd prezydenta ZSRR objął dopiero 3 miesiące później (1990–1991) [1][2][3]. \n\nPodsumowując, w 1990 roku był jeszcze przywódcą ZSRR, a nie Rosji, która stała się niepodległym państwem dopiero po jego rozpadzie w 1991 roku [3][7]."}
{"id": "q_575", "question": "Jaki stopień pokrewieństwa łączy Jana Englerta z Maciejem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jan Englert i Maciej Englert są braćmi. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- W [2] podano, że Jan Englert jest starszym bratem Macieja Englerta.  \n- W [3] potwierdzono, że Maciej Englert jest synem Marty Lipińskiej i bratem Michała Englerta, a Jan Englert jest jego stryjem.  \n- W [4] również wymieniono Macieja Englerta jako stryja Heleny Englert, która jest córką Jana Englerta.  \n\nStopień pokrewieństwa między Janem a Maciejem to brat (I stopień linii bocznej)."}
{"id": "q_577", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa „człowiek”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że liczba mnoga słowa „człowiek” to „ludzie”. W [3] stwierdzono, że w języku polskim rzeczowniki takie jak „człowiek” mają standardową liczbę mnogą, a w [9] podano przykład odmiany rzeczowników męskoosobowych, w tym „ludzie” (w kontekście „ojcowie”, „mężowie”, „ludzie”). \n\nDodatkowo, w [8] wymieniono „mužojo” jako przykład rzeczownika męskoosobowego, który w liczbie mnogiej przyjmuje formę „ludzie”. \n\nPodsumowując, w języku polskim liczba mnoga słowa „człowiek” to „ludzie” [3][8]."}
{"id": "q_579", "question": "W którym roku została uchwalona przez ONZ „Deklaracja praw dziecka”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Deklaracja praw dziecka została uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1959 roku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że dokument został przyjęty w rocznicę ustanowienia Powszechnego Dnia Dziecka (20 listopada) [1] oraz że prace nad nim rozpoczęto w 1948 roku, a ostateczna wersja została zatwierdzona w 1959 [9]. \n\nDodatkowo, w [2] i [3] potwierdzono, że Deklaracja została uchwalona w 1959 roku, choć w [2] błędnie podano datę 1958."}
{"id": "q_574", "question": "Jak nazywamy utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych nazywane są **smogiem**. Jest to zjawisko powstające w wyniku wymieszania się zanieczyszczeń powietrza, takich jak pyły zawieszone, tlenki azotu, dwutlenek siarki, ozon i tlenek węgla, z mgłą lub wilgotnym powietrzem [3]. \n\nTermin „smog” powstał z połączenia angielskich słów „smoke” (dym) i „fog” (mgła) [3]. W języku polskim przez pewien czas używano określenia „dymgła” [3]. \n\nSmog jest szczególnie niebezpieczny dla zdrowia człowieka, ponieważ zawiera szkodliwe substancje, takie jak pyły zawieszone (PM2,5 i PM10), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) oraz metale ciężkie [3]. Może powodować m.in. problemy z układem oddechowym i krążenia, alergie, a także zwiększać ryzyko nowotworów [3][6]. \n\nGłównymi źródłami smogu są spalanie paliw w transporcie, gospodarstwach domowych oraz przemyśle [2][8]. W Polsce szczególnie narażone na smog są obszary dużych aglomeracji miejskich i okręgów przemysłowych, zwłaszcza województwo śląskie, gdzie koncentruje się 20–25% krajowej emisji zanieczyszczeń [1]."}
{"id": "q_578", "question": "Do którego klasztoru katolickiego należy klasztor na Monte Cassino?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Klasztor na Monte Cassino należy do benedyktyńskiego opactwa terytorialnego Kościoła rzymskokatolickiego we Włoszech, a ściślej w Lacjum. Opactwo to zostało ustanowione w VI wieku i należy do metropolii rzymskiej [1]. \n\nWarto dodać, że klasztor ten jest najstarszym istniejącym opactwem benedyktyńskim, założonym przez św. Benedykta z Nursji, który napisał tam regułę zakonu benedyktynów. Opactwo posiada również najstarszą bibliotekę w Europie i jedno z najcenniejszych średniowiecznych scriptoriów [3]. \n\nW 2014 roku papież Franciszek wydzielił z opactwa 53 parafie, włączając je do diecezji Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo, ale sam klasztor i zakonnicy benedyktyńscy pozostają pod jurysdykcją opata [1]."}
{"id": "q_572", "question": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego, chińskiego czy tureckiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że tytuł \"maharadża\" jest tytułem władcy indyjskiego. Wskazują na to następujące fakty:  \n\n1. Tytuł \"maharadża\" ( sanskryt: maharāja, hindi: mahārājā) był historycznym tytułem królewskim władców różnych regionów Indii, przede wszystkim z rodu Kuszanów, a później Guptów [1].  \n2. W późniejszym okresie tytuł ten oznaczał wyłącznie księcia, a małżonka maharadży nosiła tytuł \"maharani\" [1].  \n3. Tytuł ten był używany przez władców państw na subkontynencie indyjskim, w tym przez Wielkich Mogołów, którzy byli dynastią pochodzenia turecko-mongolskiego, ale rządzili w Indiach [3].  \n4. W dokumentach wymienieni są konkretni maharadżowie indyjscy, np. Hari Singh z Kaszmiru [6] czy Karan Singh z Dżammu i Kaszmiru [4].  \n5. Tytuł ten był również używany w Indiach Brytyjskich, gdzie maharadżowie rządzili autonomicznymi księstwami [5].  \n\nNie ma natomiast informacji sugerujących, że tytuł ten pochodzi z Chin lub Turcji. W kontekście chińskim wspomniany jest jedynie tytuł \"bagatur\" (lub \"bahadur\"), który był używany przez ludy stepowe, w tym Mongołów, ale nie jest tożsamy z \"maharadżą\" [4].  \n\nPodsumowując, tytuł \"maharadża\" jest tytułem władcy indyjskiego, choć jego korzenie sięgają również tradycji mongolskich i tureckich, ponieważ był używany przez Wielkich Mogołów."}
{"id": "q_576", "question": "Czy remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, czy ich nasilenie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby. \n\nW [1] wyjaśniono, że remisja charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych w przypadku chorób przewlekłych o przebiegu nawracającym, takich jak hematologia, onkologia, psychiatria, laryngologia, urologia czy dermatologia. Podkreślono również, że w przypadku chorób wirusowych, gdzie genom wirusa pozostaje w organizmie, remisja oznacza okresowe uśpienie objawów. \n\nW [4] wskazano, że zaburzenie konwersyjne może mieć różny przebieg, a u niektórych pacjentów objawy znikają w ciągu kilku tygodni, co również potwierdza definicję remisji jako okresowego ustąpienia objawów. \n\nW [7] opisano przebieg stwardnienia rozsianego, gdzie występują okresy remisji i nawrotów, co również potwierdza, że remisja to czas bez objawów chorobowych. \n\nW [9] stwierdzono, że przebieg idiopatycznej plamicy małopłytkowej charakteryzuje się okresami remisji i tendencją do nawrotów, co ponownie wskazuje na remisję jako czas bez objawów. \n\nZatem na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, a nie ich nasilenie."}
{"id": "q_580", "question": "Kto jest autorem „Sztukmistrza z Lublina”, sztuki, którą Jan Szurmiej wystawił w Operetce Warszawskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem *Sztukmistrza z Lublina* jest Isaac Bashevis Singer. Jan Szurmiej wystawił tę sztukę w Operetce Warszawskiej, którą przekształcił w Teatr Muzyczny *ROMA* w latach 1992–1993 [3].  \n\nW [1] i [8] potwierdzono, że *Sztukmistrz z Lublina* to powieść Singera, która została zekranizowana i zaadaptowana na potrzeby teatru. W [8] wymieniono również, że Jan Szurmiej wyreżyserował tę sztukę w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu (1986) oraz w Teatrze Rampa w Warszawie (1994), a także w Operetce Warszawskiej (przekształconej w *ROMA*).  \n\nPodsumowując, autorem *Sztukmistrza z Lublina* jest Isaac Bashevis Singer, a Jan Szurmiej był reżyserem tej sztuki w Operetce Warszawskiej [1][3][8]."}
{"id": "q_573", "question": "Jakiego pseudonimu używał Henryk Sienkiewicz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Henryk Sienkiewicz używał kilku pseudonimów w różnych okresach swojego życia. Oto one:  \n\n1. **„Litwos”** – najbardziej znany pseudonim, pod którym debiutował jako dziennikarz w 1869 roku i publikował liczne utwory, w tym nowele i powieści [1][4][5].  \n2. **„Musagetes”** – pseudonim, pod którym wydał nowelę *Sielanka młodości* (odrzuconą przez „Tygodnik Illustrowany”) w 1867 roku [1].  \n3. **„Juliusz Polkowski”** – pseudonim, pod którym opublikował powieść *Na marne* w 1872 roku [1].  \n4. **„K. Dobrzyński”** – pseudonim, pod którym wydał nowelę *Niewola* w 1880 roku [1].  \n5. **„Korczak”** – pseudonim używany w konspiracji podczas II wojny światowej (od herbu rodowego, stosowany od lutego do lipca 1940) [2].  \n6. **„Spytek”** – pseudonim konspiracyjny (od końca lipca 1940) [2].  \n7. **„Jacek”** – pseudonim związany z postacią Jacka Soplicy (używany podczas kierowania trasą „Bronisława”) [2].  \n8. **„Sienkiewicz”** – pseudonim przyjęty po aresztowaniu żony w 1942 roku, używany m.in. podczas kierowania „Latarnią” [2].  \n9. **„Dziurdziewicz”** – pseudonim konspiracyjny [2].  \n10. **„ksiądz Jacek Żegota”** – pseudonim konspiracyjny [2].  \n11. **„Andrzej Łękawski”** – tożsamość używana w połowie 1941 roku (ogrodnik z Jaćmierza) [2].  \n12. **„hrabia Roman Potocki”** – tożsamość używana w pierwszej połowie 1942 roku [2].  \n13. **„Michał Gosiany”** – pseudonim konspiracyjny [2].  \n\nW zależności od kontekstu (twórczość literacka lub działalność konspiracyjna) Sienkiewicz posługiwał się różnymi pseudonimami. Najbardziej rozpoznawalny był jednak **„Litwos”**, pod którym publikował większość swoich dzieł."}
{"id": "q_581", "question": "W którym afrykańskim państwie rządziła dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona rządziła w Etiopii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] wspomniano, że władcy Etiopii z dynastii salomońskiej (zwanej też Dynastią Salomona) wywodzili się od króla Salomona i królowej Makedy.  \n2. W [2] podano, że Menelik I, pierwszy cesarz Etiopii, był synem Makedy (królowej Saby) i króla Salomona, co potwierdza etiopską tradycję o pochodzeniu dynastii.  \n3. W [4] i [8] opisano wizytę królowej Saby (Makedy) u króla Salomona, co jest podstawą etiopskiej legendy o wspólnym potomku.  \n4. W [9] i [10] wymieniono konkretnych władców z tej dynastii, np. Salomona II i Salomona III, którzy rządzili Etiopią.  \n\nEtiopia jest jedynym afrykańskim państwem wymienionym w kontekście tej dynastii."}
{"id": "q_583", "question": "Która wielka rzeka przepływa przez czeską Pragę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przez czeską Pragę przepływa rzeka Wełtawa (cz. *Vltava*). Jest to najdłuższa rzeka w granicach Czech, lewy (największy) dopływ Łaby, o długości 435 km. Wełtawa przepływa przez Pragę w jej dolnym biegu, a jej źródła znajdują się w Szumawie. Rzeka odgrywa kluczową rolę w życiu miasta, będąc nie tylko ważnym elementem krajobrazu, ale także wpływając na jego historię i kulturę [1][2]. \n\nDodatkowo, w kontekście Pragi wspomniano również o rzece Izera (cz. *Jizera*), która zaopatruje stolicę w wodę, choć sama nie przepływa przez miasto [3]. Jednak główną rzeką Pragi jest Wełtawa."}
{"id": "q_582", "question": "W którym amerykańskim mieście działał Al Capone?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Al Capone działał głównie w Chicago, gdzie rozwijał swoją przestępczą działalność związaną z prohibicją, kontrolując nielegalną sprzedaż alkoholu, prowadząc domy publiczne, kasyna i tajne bary. Przeniósł się tam po opuszczeniu Nowego Jorku, gdzie pracował dla Frankie Yale'a, a później dla Johnny'ego Torrio. W Chicago stał się jednym z najpotężniejszych gangsterów, kontrolując większość nielegalnego rynku alkoholowego. Po masakrze w dniu św. Walentego w 1929 roku przeniósł się na Florydę, do Palm Island [1][2][4][5].  \n\nWcześniej, w latach młodzieńczych, Capone mieszkał w Nowym Jorku, głównie w Brooklynie, gdzie rozpoczął swoją przestępczą karierę w gangach, takich jak \"Brooklyn Rippers\" czy \"Forty Thieves Juniors\" [1]. Później, po przeprowadzce do Chicago, często podróżował do innych miast, np. do Cicero, gdzie próbował przejąć władzę nad lokalnymi władzami [2][4].  \n\nPodsumowując, Chicago było głównym ośrodkiem jego działalności, ale działał również w innych miastach, takich jak Nowy Jork, Cicero czy Palm Island na Florydzie."}
{"id": "q_586", "question": "Jak nazywa się lampa elektronowa czteroelektrodowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Lampa elektronowa czteroelektrodowa to tetroda. Tetroda posiada cztery elektrody: anodę, katodę oraz dwie siatki umieszczone pomiędzy anodą i katodą [1]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Tetroda – rodzaj lampy elektronowej posiadającej cztery elektrody: anodę, katodę i dwie siatki umieszczone pomiędzy anodą i katodą\" [1].\n- \"Krótko tetrodami nazywa się najczęściej czteroelektrodowe lampy próżniowe\" [1].\n- \"Tetroda różni się od triody tym, że posiada o jedną siatkę więcej\" [1].\n\nTetroda jest również wymieniana jako przykład lampy czteroelektrodowej wśród innych typów, takich jak heksoda (cztery siatki) czy heptoda (pięć siatek) [7]."}
{"id": "q_587", "question": "Ile świec mieści się na chanukowej lampce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że na chanukowej lampce (chanukii) mieści się dziewięć świec. Świecznik chanukowy jest dziewięcioramienny, a dodatkowo zawiera świecę pomocniczą (\"Szamasz\"), która służy do zapalania pozostałych świec [2]. \n\nPotwierdzenie tej liczby znajduje się również w innych fragmentach, gdzie opisano, że chanukija jest dziewięcioramienna [4] oraz że zapala się na niej osiem świec, a dziewiąta to \"Szamasz\" [9]. \n\nPrzykładowo, w [2] stwierdzono: \"chanukija (…), dziewięcioramienny świecznik żydowski zapalany podczas święta Chanuka\", a w [9] podano szczegółowy opis rytuału zapalania: \"Świece ustawiane są następująco: najpierw 'Szamasz', następnie zaczyna się od prawej strony\". \n\nPodsumowując, chanukowa lampka zawiera dziewięć świec: osiem głównych i jedną pomocniczą (\"Szamasz\") [2][4][9]."}
{"id": "q_584", "question": "Jak się nazywa święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar, to prawdopodobnie Ślęża (zwana również Sobótką). W [1] znajduje się informacja, że na szczycie tej góry w pierwszej połowie XII wieku Piotr Włostowic ufundował klasztor kanoników regularnych św. Augustyna, co wskazuje na jej wcześniejsze znaczenie kultowe. Wcześniej, w czasach pogańskich, góra ta była miejscem pogańskich obrzędów, a jej ogrom i przeznaczenie sakralne budziły szacunek wśród mieszkańców [1]. Thietmar wspomina również o wycinaniu świętych gajów i miejsc kultu, co mogło dotyczyć także Ślęży, choć nie jest to wprost potwierdzone w [1]. W [2] znajduje się informacja, że Ślęża była przejęta przez Słowian po Celtach, którym pierwotnie służyła, co dodatkowo podkreśla jej długą historię jako miejsca kultu. W [7] wspomniano również o wałach kultowych na Ślęży, co potwierdza jej znaczenie jako miejsca sakralnego. \n\nInne święte góry Słowian, o których wspominają źródła, to m.in. Łysa Góra czy Czorneboh (wzmiankowany w [6]), ale to Ślęża jest najbardziej prawdopodobnym miejscem opisanym przez Thietmara w kontekście pogańskich obrzędów."}
{"id": "q_589", "question": "Do którego morza ma dostęp Rumunia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rumunia ma dostęp do Morza Czarnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. \"Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego\" [1].  \n2. \"Rumunia leży w strefie umiarkowanego klimatu kontynentalnego. [...] nad Morzem Czarnym\" [4].  \n3. \"Rumunia jest państwem leżącym w Europie południowo-wschodniej, częściowo na Półwyspie Bałkańskim, nad Morzem Czarnym\" [4].  \n4. \"Rumunia [...] posiada dostęp do Morza Czarnego na odcinku 247,4 km na wschodzie\" [2].  \n5. \"Delta Dunaju [...] położona w Rumunii i na Ukrainie, druga pod względem wielkości europejska delta, w niewielkim stopniu przeobrażona w wyniku działalności człowieka\" [8].  \n\nDodatkowo, w kontekście geograficznym, podkreślono, że \"cały teren Rumunii znajduje się w dorzeczu Morza Czarnego\" [7]."}
{"id": "q_588", "question": "Jaką częścią korony austriackiej był halerz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Halerz był częścią korony austriackiej i dzielił się na 100 halerzy. W monarchii austro-węgierskiej korona była jednostką walutową, która zastąpiła złotego reńskiego w 1892 roku. Halerz, podobnie jak inne monety zdawkowe (np. 10, 20 halerzy), był używany w obiegu jako drobna jednostka monetarna. W Czechach i na Słowacji po rozpadzie Czechosłowacji halerz również dzielił się na 100 części i był częścią korony czeskiej lub słowackiej [4][5]. \n\nPrzykładowo, w Austrii i na Węgrzech halerz był częścią korony austriackiej, a w Czechosłowacji – korony czechosłowackiej. W obu przypadkach stanowił 1/100 tej jednostki monetarnej [3][5]. \n\nWarto zauważyć, że halerz miał dłuższą historię w Europie Środkowej, sięgającą średniowiecza, gdzie był początkowo srebrnym denarem bitym w Hall am Kocher, a później stał się monetą zdawkową w krajach habsburskich [3]."}
{"id": "q_585", "question": "Co to za część mowy: półtora?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że liczebnik „półtora” jest klasyfikowany w różny sposób w zależności od przyjętego kryterium.  \n\n1. **Klasyfikacja morfologiczna**:  \n   - W [1] i [7] jest zaliczany do liczebników nieodmiennych, podobnie jak „półtorej” (półtora jest nieodmienne).  \n   - W [2] liczebniki ułamkowe (w tym „półtora”) są przyporządkowane do przysłówków.  \n\n2. **Klasyfikacja składniowa**:  \n   - W [3] nieodmienne liczebniki ułamkowe (np. „półtora masła”) są zaliczane do przyimków, ponieważ tworzą związki składniowe z rzeczownikami (np. „masło”).  \n\n3. **Klasyfikacja semantyczna**:  \n   - W [5] i [7] liczebniki (w tym „półtora”) są wymieniane jako odmienne części mowy, ale w kontekście fleksyjnym (np. odmiana przez przypadki).  \n\nPodsumowując, w zależności od przyjętego kryterium (morfologicznego, składniowego, semantycznego) „półtora” może być klasyfikowane jako:  \n- liczebnik nieodmienny [1], [7],  \n- przysłówek [2],  \n- przyimek (w kontekście związków składniowych) [3].  \n\nW języku polskim najczęściej traktuje się go jako nieodmienny liczebnik ułamkowy, podobnie jak „pół” czy „półtrzecia” [1]. W niemieckim natomiast istnieje odrębny liczebnik „anderthalb” („półtora”), który w polszczyźnie jest kalką językową [4]."}
{"id": "q_592", "question": "Czy Czyngis Chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu, czy w starożytności?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Czyngis-chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu.  \n\n**Argumenty:**  \n1. W [1] podano, że Czyngis-chan był chanem Mongołów i założycielem imperium mongolskiego w XIII wieku, a nie w starożytności.  \n2. W [2] i [6] opisano podboje Czyngis-chana w XIII wieku, m.in. północne Chiny, Imperium Chorezmijskie i Bliski Wschód, co potwierdza średniowieczny kontekst.  \n3. W [4] i [8] również wskazano na XIII wiek jako czas zjednoczenia Mongołów i powstania ich imperium.  \n\n**Podsumowanie:** Imperium Mongolskie powstało w średniowieczu, a nie w starożytności, co potwierdzają kluczowe informacje z dokumentów."}
{"id": "q_591", "question": "Jak nazywał się legendarny założyciel i władca Krakowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Legendarny założyciel i władca Krakowa nosił imię Krak (lub Grakchus). W kronikach często występuje pod zlatynizowaną formą Krakus. Według podań był on namiestnikiem Polaków, który po powrocie z walk z Galami w Panonii lub Karyntii został wybrany królem i dał początek zorganizowanemu państwu polskiemu [1]. \n\nW kronice Mistrza Wincentego (Kadłubka) nazywany jest Grakchusem, a jego imię stało się podstawą nazwy miasta Kraków [1]. W innych źródłach, np. u Długosza, nazywany jest Krakiem, a nazwa miasta pochodzi od jego imienia [1][8]. \n\nW legendach Krak przedstawiany jest jako pogromca smoka wawelskiego lub jako założyciel miasta, którego kopiec (Kopiec Kraka) usypano po jego śmierci [1][2]. \n\nWarto również wspomnieć, że w czeskiej legendzie pojawia się podobna postać – Krok, co może wskazywać na wspólne korzenie tych podań [1]."}
{"id": "q_590", "question": "Z jakiej piersi wyrwało się serce w żołnierskiej piosence serce w plecaku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych tekstów wynika, że w piosence „Serce w plecaku” nie ma bezpośredniej informacji o tym, z jakiej piersi wyrwało się serce. Jednak tytuł i treść utworu sugerują, że chodzi o przenośne znaczenie serca jako symbolu uczuć i tęsknoty żołnierza za domem, a nie o fizyczne serce w klatce piersiowej. \n\nW [1] opisano, że piosenka powstała w 1933 roku i opowiada o tęsknocie żołnierza za domem, a jej tytuł nawiązuje do metaforycznego umiejscowienia serca w plecaku, co symbolizuje noszenie uczuć i wspomnień o bliskich w sercu, a nie fizycznie w klatce piersiowej. \n\nW [2] potwierdzono, że autorem piosenki jest Michał Zieliński, a w [3] wspomniano, że utwór ten był odtwarzany w filmie „Ogniomistrz Kaleń”, co dodatkowo potwierdza jego popularność w kontekście żołnierskim. \n\nPodsumowując, choć w tekście piosenki nie ma dosłownego opisu wyrwania serca z piersi, jej tytuł i kontekst historyczny wskazują na metaforyczne znaczenie tęsknoty żołnierza, a nie na fizyczne doświadczenie."}
{"id": "q_594", "question": "Jak się nazywała bogini niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Boginią niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, była Eris. W mitologii greckiej była ona uskrzydloną boginią chaosu i nieporządku, córką Nyks (Nocy) lub Zeusa i Hery, bliźniaczą siostrą Aresa. Utożsamiano ją z rzymską boginią Dyskordią [3]. Eris, nie zaproszona na wesele Peleusa i Tetydy, pojawiła się na uroczystości i rzuciła jabłko z napisem „Dla najpiękniejszej”, co stało się przyczyną sporu między Herą, Ateną i Afrodytą [1][2][6]. \n\nWspółcześnie do kultu Eris nawiązują dyskordianizm, Kościół SubGeniuszu i magia chaosu [3]."}
{"id": "q_597", "question": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po wodzie czy po śniegu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po śniegu. Jest to indywidualny sport zimowy, w którym zawodnik porusza się na pojeździe będącym połączeniem nart i roweru, a dodatkowo dysponuje dwiema małymi nartami przymocowanymi do butów, które pomagają w utrzymaniu stabilności [1]. Zawody skibobowe rozgrywane są w slalomie, gigancie i supergigancie, co jednoznacznie wskazuje na ich zimowy charakter [1]. Nie ma informacji sugerujących, że skibob jest przystosowany do poruszania się po wodzie."}
{"id": "q_596", "question": "Jak nazywał się rumak Don Kichota?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rumak Don Kichota nazywał się Rosynant (hiszp. \"Rocinante\"). Imię to zostało wybrane przez bohatera po długich rozważaniach, aby odzwierciedlało zarówno stan konia przed wstąpieniem w szeregi błędnego rycerstwa, jak i jego przyszłą świetność [1]. Rosynant towarzyszył Don Kichotowi w jego przygodach, a później planeta pozasłoneczna została nazwana na jego cześć [1]. \n\nWarto zauważyć, że w [2] i [3] również wspomniano o Rosynancie jako wierzchowcu Don Kichota, co potwierdza spójność informacji w źródłach."}
{"id": "q_595", "question": "Jaki przedmiot rozkładany półkolisto, zwykle bardzo ozdobny, używany jest do chłodzenia się?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że przedmiotem rozkładanym półkolisto, zwykle bardzo ozdobnym, używanym do chłodzenia się jest wachlarz. Wachlarz to płaski, lekki przedmiot, rozkładany półkoliście, wykonany z różnych materiałów, takich jak drewno, metal, bambus, kość słoniowa, pergamin, jedwab lub pióra. Służy on do wytworzenia przepływu powietrza, który chłodzi twarz [1]. \n\nWachlarze były szczególnie popularne w Azji, gdzie nadal są używane przez obie płcie, podczas gdy w Europie były głównie domeną kobiet i wyszły z powszechnego użytku [1]. Najwcześniejsze przedstawienia wachlarzy pochodzą ze starożytnego Egiptu, gdzie służyły one do chłodzenia dostojników za pomocą pęków liści palmowych lub pióropuszy z piór na długich trzonkach [1]. \n\nWachlarze były również ozdabiane misternymi malowidłami, przedstawiającymi motywy mitologiczne, biblijne, pasterskie, marynistyczne, chińskie, a także sceny z aktualnych wydarzeń historycznych [1]."}
{"id": "q_598", "question": "Z którego regionu Hiszpanii podchodzi żywy, rytmiczny taniec – flamenco?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Flamenco, jako żywy i rytmiczny taniec, pochodzi z regionu Andaluzji w południowej Hiszpanii. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [2] stwierdzono: *\"Andaluzja jest ojczyzną tańca flamenco\"*, co potwierdza bezpośrednie powiązanie tego tańca z tym regionem.  \n2. W [1] podkreślono, że flamenco to zjawisko kulturowe związane z folklorem andaluzyjskich Romów, a jego tradycja wywodzi się właśnie z Andaluzji.  \n3. W [4] wymieniono San Fernando w Andaluzji jako miejsce, z którego wywodzą się czołowi śpiewacy flamenco, co dodatkowo potwierdza związek tego tańca z regionem.  \n\nDodatkowo, w [2] opisano historię Andaluzji, w tym okres muzułmański, który mógł wpłynąć na rozwój flamenco, a w [3] wspomniano, że soleá (jeden z podstawowych stylów flamenco) prawdopodobnie pochodzi z okolic Sewilli w Andaluzji.  \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: flamenco wywodzi się z Andaluzji."}
{"id": "q_599", "question": "Jak nazywają się tkaniny-rzeźby wykonane przez polską artystkę Magdalenę Abakanowicz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tkaniny-rzeźby wykonane przez Magdalenę Abakanowicz nazywane są **abakanami**. Termin ten został po raz pierwszy użyty przez krytyków sztuki w odniesieniu do monumentalnych kompozycji przestrzennych z tkaniny, które artystka tworzyła od lat 60. XX wieku. Prace te charakteryzują się urozmaiconą fakturą, reliefem, ażurowymi elementami przestrzennymi oraz wykorzystaniem sizalu jako tworzywa [2].  \n\nCykl takich kompozycji przyniósł Abakanowicz główną nagrodę na Biennale w São Paulo w 1965 roku, a nazwa „abakan” stała się powszechnie używana do określenia tego typu dzieł [2][4]. Wczesne abakany były prezentowane m.in. na wystawie w londyńskiej Tate Modern w 2023 roku [2].  \n\nPrzykłady abakanów obejmują m.in. prace z sizalu, końskiego włosia i sznurów o różnej grubości, które cechują się ekspresyjnym charakterem [2]."}
{"id": "q_600", "question": "Z którego portu wypłynął Titanic?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Titanic wypłynął w swój dziewiczy rejs z portu w Southampton w Anglii. W [1] opisano: *\"Wypłynięcie statku nie przebiegało bez problemów – o mało nie doszło do zderzenia z mniejszym statkiem «New York», który oderwał się od lin cumujących, porwany ssącym kilwaterem nowej jednostki White Star Line. Przerwa, jaką spowodował ten incydent, trwała godzinę i została wykorzystana na błyskawiczną inspekcję statku.\"* Dodatkowo w [3] potwierdzono, że Southampton było portem, z którego wypływały takie statki jak *Queen Mary* czy *Queen Elizabeth*, a także *Titanic*, największy wówczas statek na świecie. \n\nW [2] również wspomniano, że *Titanic* wypłynął z Southampton, choć w kontekście historycznym, a nie bezpośrednio w opisie rejsu. \n\nPodsumowując, Southampton jest jedynym portem wymienionym w dokumentach jako miejsce rozpoczęcia rejsu *Titanica*."}
{"id": "q_593", "question": "Jaki kolor ma neon?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Neon, jako pierwiastek chemiczny z grupy helowców (gazów szlachetnych), jest bezbarwny i bezwonny [3]. Jednak w kontekście lamp neonowych, które są popularnie nazywane „neonami”, kolor świecenia zależy od składu gazu wypełniającego szklaną rurkę.  \n\nW lampach neonowych stosuje się różne gazy, które nadają im charakterystyczne barwy:  \n- **Neon (Ne)** – świeci na czerwono lub pomarańczowo [1][2].  \n- **Argon (Ar)** – emituje zielone światło [1][2].  \n- **Mieszanka neonu i argonu z dodatkiem rtęci** – po zjonizowaniu wysokim napięciem emituje promieniowanie UV, które pobudza luminofor do świecenia w wąskim zakresie widzialnego pasma, co obserwowane jest jako „światło barwne” (np. żółte, niebieskie, różowe) [1][2].  \n\nDodatkowo, aby uzyskać inne kolory, stosuje się **luminofory** (np. niebieskie, zielone, czerwone), które są nakładane na wewnętrzną powierzchnię rurki [1]. W przeszłości próbowano również używać innych gazów (hel, krypton, ksenon), ale ze względu na wysokie koszty i trudności techniczne, obecnie w praktyce komercyjnej stosuje się głównie neon, argon i rtęć [1].  \n\nPodsumowując, neon jako pierwiastek jest bezbarwny, ale lampy neonowe mogą świecić na różne kolory, w zależności od zastosowanego gazu i/lub luminoforu [1][2]."}
{"id": "q_603", "question": "Czy Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tak, Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie. Zwyciężył w konkursie skoku o tyczce mężczyzn 30 lipca 1980 roku na Stadionie Łużniki, uzyskując wynik 5,78 m, co było nowym rekordem świata [1]. Potwierdzają to również inne fragmenty, np.: \"Zwycięzcą został reprezentant Polski Władysław Kozakiewicz, który ustanowił nowy rekord świata rezultatem 5,78 m\" [1] oraz \"Pobił on wówczas rekord świata, wygrywając z radzieckim zawodnikiem Wołkowem\" [7]. Dodatkowo, w [2] i [4] podkreślono, że był to \"złoty medal olimpijski, będąc jednocześnie rekordem świata\"."}
{"id": "q_601", "question": "W którym roku odbył się słynny Zjazd Gnieźnieński?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słynny Zjazd Gnieźnieński odbył się w **1000 roku**. Wydarzenie to jest opisane w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że zjazd odbył się między **7 a 15 marca 1000 roku** w Gnieźnie, a jego głównymi uczestnikami byli cesarz Otton III i książę Bolesław Chrobry.  \n- W [2] potwierdzono, że zjazd miał miejsce **7 marca lub 15 marca 1000 roku**, a jego celem było m.in. utworzenie metropolii gnieźnieńskiej.  \n- W [3] również wskazano na rok **1000** jako datę zjazdu, podczas którego utworzono archidiecezję gnieźnieńską.  \n- W [4] i [6] wspomniano, że w tym samym roku wyniesiono świątynię Mieszka I do rangi katedry, co było bezpośrednio związane z zjazdem.  \n\nWszystkie źródła są zgodne co do tego, że Zjazd Gnieźnieński miał miejsce **w 1000 roku**."}
{"id": "q_604", "question": "Przez ile lat Alfred Nobel osobiście wręczał nagrody swojego imienia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć informacji sugerujących, że Alfred Nobel osobiście wręczał nagrody swojego imienia. Nagrody Nobla zaczęto przyznawać dopiero w 1901 roku, pięć lat po śmierci fundatora (10 grudnia 1896 roku) [3]. Ceremonie wręczania nagród odbywają się od 1902 roku, a od 1934 roku uroczystość ma miejsce w budynku Filharmonii Sztokholmskiej [7]. Alfred Nobel nie mógł więc osobiście wręczać nagród, ponieważ zmarł przed ich ustanowieniem."}
{"id": "q_602", "question": "Jak nazywa się w literaturze polskiej okres, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że bezpośrednio po romantyzmie w literaturze polskiej nastąpił okres pozytywizmu. W [1] i [5] wskazano, że pozytywizm rozpoczął się po upadku powstania styczniowego (1863–1864) i trwał do lat 90. XIX wieku, będąc fazą przejściową między romantyzmem a Młodą Polską. W [5] podkreślono, że w okresie porozbiorowym gromadzono podania, legendy i pieśni ludowe, co wpłynęło na kształtowanie się nowego nurtu. W [6] potwierdzono, że w literaturze polskiej pozytywizm to nurt literacki występujący w latach 1863–1890, poprzedzający Młodą Polskę. \n\nW [1] i [5] zaznaczono również, że przez cały okres pozytywizmu aktywni byli przedstawiciele starszego pokolenia romantyków, takich jak Józef Ignacy Kraszewski czy Zygmunt Kaczkowski, co świadczy o współistnieniu obu epok. \n\nPodsumowując, bezpośrednio po romantyzmie w literaturze polskiej nastąpił pozytywizm, który trwał do lat 90. XIX wieku [1][5][6]."}
{"id": "q_605", "question": "Ściana płaczu jest fragmentem której świątyni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ściana Płaczu jest fragmentem Drugiej Świątyni Jerozolimskiej, zwanej również Świątynią Heroda lub Świątynią Jerozolimską. Została ona zbudowana na Wzgórzu Moria i była miejscem kultu dla Żydów, gdzie składano ofiary i przechowywano Arkę Przymierza. Herod Wielki przebudował ją około 19 roku p.n.e., a Rzymianie zburzyli ją w 70 roku n.e. [1][3][4]. \n\nŚciana Płaczu jest jedyną zachowaną pozostałością tej świątyni, która stanowi obecnie najświętsze miejsce judaizmu. Zachowane mury mogą pochodzić z okresu Drugiej Świątyni, a konkretnie z czasów panowania Heroda Wielkiego [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Ściana Płaczu jest często mylona z Zachodnim Murem, który jest szerszym pojęciem obejmującym cały kompleks murów otaczających Wzgórze Świątynne, w tym fragmenty takie jak Mała Ściana Zachodnia [3]."}
{"id": "q_608", "question": "Czyje imię nosi Teatr Ateneum w Warszawie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Teatr Ateneum w Warszawie nosi imię Stefana Jaracza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano pełną nazwę teatru: *Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza – teatr dramatyczny w Warszawie*.  \n2. W [2] wymieniono teatr jako *Teatr Ateneum im. S. Jaracza*.  \n3. W [3] również wspomniano teatr w kontekście jego patrona.  \n4. W [4] podano, że budynek teatru (przy ul. Jaracza 2) został wzniesiony w okresie, gdy Jaracz prowadził tam teatr (1930–1939).  \n5. W [7] wymieniono, że Janusz Warmiński kierował *warszawskim Teatrem Ateneum im. Stefana Jaracza*.  \n\nStefan Jaracz był założycielem i pierwszym dyrektorem teatru, a jego imię pozostaje związane z instytucją do dziś."}
{"id": "q_609", "question": "Czy modrzew zrzuca igły na ziemię?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że modrzew europejski (*Larix decidua*) zrzuca igły na zimę. W [1] stwierdzono: *\"Zrzuca liście na zimę. Jesienią, przed opadnięciem, przebarwiają się na żółto\"*. Podobna informacja znajduje się w [4], gdzie modrzew jest wymieniony jako wyjątek wśród roślin wiecznie zielonych w Polsce. Natomiast modrzew zachodni (*Larix occidentalis*) również zrzuca igły jesienią, co potwierdzono w [6]: *\"Igły, długości do 4 cm, jesienią żółkną i opadają\"*. \n\nPodsumowując, oba gatunki modrzewi zrzucają igły na zimę, co jest cechą charakterystyczną dla strefy klimatu umiarkowanego, w której występują."}
{"id": "q_613", "question": "Które owoce rosną na wierzbie, kiedy obietnice są nierealne?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_606", "question": "Czy kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, czy z wieprzowiny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, a konkretnie z piersi kurczaka. W oryginalnej wersji kotlet ten powinien być wykonany z rozbitej piersi kurczaka, nadziewanej masłem i ewentualnie koperkiem lub czosnkiem, a następnie panierowanej i smażonej na głębokim tłuszczu [2]. W [3] również potwierdzono, że kotlet de volaille jest popularną potrawą mięsną, która przed rewolucją gościła na stołach rosyjskiej elity i była przygotowywana z kurczaka. \n\nW [4] opisano natomiast historię powstania podobnego dania – \"Karađorđeva šnicla\", które jest wariantem kotleta de volaille, ale przyrządzonym z cielęciny lub wieprzowiny, a nie z drobiu. Jednak w tym przypadku jest to wyraźnie zaznaczone jako alternatywa dla oryginalnego kotleta de volaille. \n\nPodsumowując, klasyczny kotlet de volaille jest przygotowywany z mięsa drobiowego, a nie wieprzowego [2][3]."}
{"id": "q_607", "question": "Jak miał na imię kronikarz Kadłubek?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kronikarz Kadłubek miał na imię Wincenty. Większość źródeł podaje tę informację, np.:  \n- W [1] i [4] imię Wincenty jest wymienione w kontekście jego życia i działalności.  \n- W [8] potwierdzono, że autorem *Kroniki polskiej* był Wincenty, a w [10] wskazano, że w samej kronice jego imię występuje w trzech miejscach.  \n- W [5] podano, że w 1166 roku na dokumencie Kazimierza Sprawiedliwego imię Kadłubka zapisano jako *Vincentius*.  \n\nDodatkowo, w [2] i [3] wspomniano, że imię Wincenty było popularne po sprowadzeniu relikwii św. Wincentego do Wrocławia w 1145 roku, co potwierdza, że kronikarz mógł nosić to imię.  \n\nPrzydomek *Kadłubek* nie był jego imieniem, lecz prawdopodobnie pochodził od imienia lub przezwiska ojca (Stefan) lub nazwy miejscowości [3][6]."}
{"id": "q_612", "question": "Znakiem rozpoznawczym którego detektywa był lizak?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Znakiem rozpoznawczym detektywa nie był lizak, lecz czerwona koszula, czarna kurtka i niebieskie dżinsy. Lizak jest natomiast kojarzony z postacią porucznika Theo Kojaka z serialu telewizyjnego, a nie z konkretnym detektywem z literatury czy filmu [1]. \n\nWśród wymienionych w dokumentach detektywów nie ma takiego, którego znakiem rozpoznawczym byłby lizak."}
{"id": "q_610", "question": "W którym roku rozpadły się Austro-Węgry?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Austro-Węgry rozpadły się w 1918 roku. Proces rozpadu rozpoczął się w październiku, a ostateczny rozpad nastąpił w listopadzie tego roku, po klęsce w I wojnie światowej. 3 listopada 1918 roku Sztab Imperialny podpisał zawieszenie broni z aliantami [4]. W kolejnych dniach października i listopada 1918 roku poszczególne części składowe monarchii ogłaszały niepodległość, m.in. Węgry (31 października), Czechosłowacja (28 października), Polska (11 listopada) [4][6]. Ostatni cesarz Karol I zrezygnował z udziału w rządach 11 listopada 1918 roku [2].  Węgry ogłosiły niepodległość 31 października 1918 roku, a 16 listopada 1918 roku proklamowano republikę [5][10]. \n\nPodsumowując, Austro-Węgry rozpadły się w 1918 roku, a proces ten trwał od października do listopada tego roku."}
{"id": "q_611", "question": "W których górach stoi skocznia Wielka Krokiew?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Skocznia narciarska Wielka Krokiew znajduje się w Tatrach Zachodnich, na północnym stoku góry Krokiew (1378 m n.p.m.) [2]. Dokładniej, zlokalizowana jest w masywie Krokwi, który stanowi zakończenie wschodniej grani Giewontu [1]. \n\nWynika to z następujących informacji:\n- W [1] podano, że Wielka Krokiew jest częścią masywu Krokwi w Tatrach Zachodnich, a jej podstawa zajmuje około 3 km².\n- W [2] potwierdzono, że skocznia znajduje się na północnym stoku góry Krokiew (1378 m n.p.m.) w Tatrach Zachodnich.\n- W [4] i [5] również wskazano, że Wielka Krokiew jest usytuowana na północnym stoku góry Krokiew w Tatrach Zachodnich.\n\nDodatkowo, w [3] wspomniano o innej górze o nazwie Krokiew, znajdującej się na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce, jednak pytanie dotyczyło konkretnie lokalizacji skoczni w Tatrach Zachodnich."}
{"id": "q_617", "question": "Mińsk to stolica którego państwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mińsk jest stolicą Białorusi. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. \"Mińsk (…) – stolica i największe miasto Białorusi\" [1].  \n2. \"Od 1991 Mińsk jest stolicą suwerennej Republiki Białorusi\" [2].  \n3. \"Mińsk (…) stolicą obwodu mińskiego i 'de facto' tworzy oddzielny obwód\" [8].  \n4. \"Siedzibą władz WNP został Mińsk (stolica Białorusi)\" [9].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, Mińsk był również stolicą Wielkiego Księstwa Litewskiego w ramach I Rzeczypospolitej [10]."}
{"id": "q_615", "question": "W którym mieście europejskim deptakiem La Rambla dojdziemy do kolumny Kolumba?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że deptakiem La Rambla można dojść do kolumny Kolumba wyłącznie w Barcelonie. W [1] opisano, że La Rambla to ruchliwa ulica w centrum Barcelony, która prowadzi od Plaça de Catalunya do pomnika Krzysztofa Kolumba na nabrzeżu. W [4] potwierdzono, że na początku La Rambla znajduje się Pomnik Kolumba, od którego zaczyna się obszar Port Vell. \n\nW Madrycie, choć istnieje plac Plaza de Colón z kolumną Kolumba [5], nie ma tam deptaka o nazwie La Rambla. W [6] wspomniano jedynie o alei Paseo del Prado, która rozpoczyna się od placu Plaza Cánovas del Castillo, a nie od La Rambla.\n\nPodsumowując, deptak La Rambla prowadzący do kolumny Kolumba znajduje się tylko w Barcelonie [1][4]."}
{"id": "q_618", "question": "Czy Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tak, Tokio i wulkan Fudżi znajdują się na tej samej wyspie – Honsiu (jap. Honshū). \n\nTokio, będące stolicą Japonii, leży na południowo-wschodnim wybrzeżu Honsiu, podczas gdy wulkan Fudżi (3776 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem tej samej wyspy [2]. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że półwysep Izu, który sąsiaduje z Fudżi, również znajduje się na Honsiu, co dodatkowo wskazuje na wspólną lokalizację obu obiektów. \n\nPodsumowując, zarówno Tokio, jak i wulkan Fudżi, są położone na tej samej wyspie – Honsiu [2][9]."}
{"id": "q_619", "question": "Jak nazywał się polski reżyser twórca trylogii „Trzy kolory”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, twórcą trylogii „Trzy kolory” był **Krzysztof Kieślowski**. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się w następujących fragmentach:\n1. „Trzy kolory – trylogia filmowa polskiego reżysera Krzysztofa Kieślowskiego” [1]\n2. „Krzysztof Kieślowski (…) – polski reżyser i scenarzysta filmowy” [2]\n3. „Nakręciwszy we Francji 'Podwójne życie Weroniki', Krzysztof Kieślowski napisał wraz z Krzysztofem Piesiewiczem rozpisany na trzy części scenariusz trylogii 'Trzy kolory'\" [6]\n4. „Zasłynął jednak przede wszystkim jako producent trylogii 'Trzy kolory' w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego” [9]\n\nDodatkowo, w [7] wspomniano, że Kieślowski był ceniony za granicą, co potwierdza jego międzynarodową sławę jako reżysera."}
{"id": "q_614", "question": "Kto wyreżyserował film „Ojciec Chrzestny”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Film „Ojciec Chrzestny” wyreżyserował Francis Ford Coppola. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Coppola był reżyserem i współscenarzystą filmu, a także wymieniono go jako autora muzyki (wspólnie z Carmine Coppolą).  \n- W [3] podkreślono, że Coppola jest powszechnie uważany za jednego z największych filmowców wszech czasów, a jego reputacja została ugruntowana m.in. dzięki „Ojcu chrzestnemu”.  \n- W [4] szczegółowo opisano proces wyboru reżysera, w tym odrzucenie ofert przez innych twórców (m.in. Sergia Leonego, Petera Yatesa, Arthura Penna) i ostateczne zatrudnienie Coppoli, który początkowo sceptycznie podchodził do ekranizacji powieści Puza.  \n- W [9] wymieniono Coppolę jako laureata Złotego Globu za najlepszą reżyserię w 1972 roku za ten film.  \n\nCoppola nie tylko wyreżyserował film, ale także współtworzył scenariusz z Mario Puzo [1][3][7]."}
{"id": "q_621", "question": "Ile kręgów szyjnych liczy ludzki kręgosłup?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, ludzki kręgosłup liczy **7 kręgów szyjnych**. \n\nW [1] i [4] wyraźnie wskazano, że człowiek ma **7 kręgów szyjnych (C1–7)**. Podobna informacja znajduje się w [2], gdzie również wymieniono **7 kręgów szyjnych** jako część kręgosłupa człowieka. \n\nDodatkowo w [3] i [6] potwierdzono, że kręgosłup człowieka składa się z **24 oddzielnych kręgów**, z czego **7 przypada na odcinek szyjny**. \n\nPodsumowując, liczba kręgów szyjnych u człowieka jest stała i wynosi **7**."}
{"id": "q_616", "question": "W którym amerykańskim mieście stoi Statua Wolności?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Statua Wolności stoi w Nowym Jorku. \n\nWskazują na to następujące informacje:  \n1. Monumentalna statua znajduje się na wyspie Liberty Island u ujścia rzeki Hudson do Oceanu Atlantyckiego w regionie metropolitalnym Nowego Jorku [1].  \n2. Wyspa Liberty wraz z wyspą Ellis stanowi kompleks będący własnością federalną i zarządzany przez National Park Service, ale administracyjnie należy do stanu Nowy Jork [1].  \n3. W [2] potwierdzono, że Statua Wolności znajduje się na Liberty Island, która jest częścią Nowego Jorku, mimo że leży w granicach Jersey City.  \n4. W [3] wymieniono Jersey City jako miasto, w którego granicach znajduje się wyspa Liberty Island ze Statuą Wolności, ale podkreślono, że wyspa podlega jurysdykcji Nowego Jorku.  \n5. W [4] również wskazano, że wyspa Liberty Island, na której stoi Statua Wolności, znajduje się w granicach Nowego Jorku.  \n\nDodatkowo w [5] i [6] wspomniano o replikach Statuy Wolności w Las Vegas i Paryżu, co potwierdza, że oryginał znajduje się w Nowym Jorku.  \n\nPodsumowując, Statua Wolności stoi w Nowym Jorku, choć jej lokalizacja (wyspa Liberty Island) znajduje się na granicy administracyjnej z Jersey City."}
{"id": "q_620", "question": "Czy Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże. \n\nW [2] wskazano, że technika kolażu we współczesnym znaczeniu została zapoczątkowana przez przedstawicieli kubizmu, w tym właśnie Picassa i Georges’a Braque’a. W [7] podkreślono, że pierwszym nowoczesnym dziełem mixed media, które można uznać za kolaż, jest właśnie praca Picassa *Martwa natura z plecionką krzesła* z 1912 roku, gdzie artysta wykorzystał papier, tkaninę, farbę i sznurek. \n\nDodatkowo w [9] wymieniono, że Muzeum Berggruena posiada w swojej kolekcji prace Picassa, w tym kolaże Henri Matisse’a (piętnaście kolaży), co pośrednio potwierdza, że Picasso również tworzył w tej technice. \n\nW [4] wspomniano również, że po operacji onkologicznej Matisse (rywal Picassa) zmienił profil swojej twórczości i tworzył kolaże, co sugeruje, że technika ta była popularna wśród artystów kubistycznych, w tym Picassa. \n\nPodsumowując, istnieją bezpośrednie i pośrednie dowody na to, że Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże."}
{"id": "q_625", "question": "Ile lat żył Wolfgang Amadeusz Mozart?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W oparciu o dostępne informacje, Wolfgang Amadeusz Mozart żył **35 lat**. Zmarł 5 grudnia 1791 roku, mając dokładnie 35 lat i 10 miesięcy [1]. W [3] podano, że urodził się 27 stycznia 1756 roku, co potwierdza również [4], gdzie wskazano, że przeżył „zaledwie 35 lat”. \n\nDodatkowo, w [2] wspomniano, że zmarł w wieku **36 lat**, jednak jest to nieścisłość wynikająca z zaokrąglenia wieku, ponieważ w momencie śmierci miał już ukończone 35 lat i 11 miesięcy. \n\nPodsumowując, wiarygodne źródła (np. [1], [3], [4]) potwierdzają, że Mozart żył **35 lat**."}
{"id": "q_622", "question": "Z ilu państw członków składa się Rada Bezpieczeństwa ONZ?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rada Bezpieczeństwa ONZ składa się z **15 członków**: 5 stałych oraz 10 niestałych. Członkowie stali to: Chińska Republika Ludowa (ChRL), Francja, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Członkowie niestali wybierani są na dwuletnią kadencję, z uwzględnieniem klucza geograficznego dla poszczególnych regionów świata [1][2][3]. \n\nW latach 1946–1965 Rada liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych), ale od 1966 roku jej skład został rozszerzony do obecnych 15 członków [2][3]. Warto zaznaczyć, że w przeszłości stałym członkiem był również Związek Radziecki (do 1991 roku), a miejsce Chin w latach 1946–1971 zajmowała Republika Chińska (Tajwan) [1][2]. \n\nPodsumowując, aktualny skład Rady Bezpieczeństwa ONZ to 15 państw, w tym 5 stałych i 10 niestałych [1][2][3]."}
{"id": "q_627", "question": "W którym państwie odbywa się gonitwa konna Wielka Pardubicka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gonitwa konna Wielka Pardubicka odbywa się w Czechach. Wyścig rozgrywany jest corocznie w Pardubicach, mieście położonym w środkowej części Czech, nad rzeką Łabą [1][2][5]. \n\nPotwierdzenie można znaleźć w następujących fragmentach:\n- \"Wielka Pardubicka (cz. Velká pardubická) – przeszkodowy wyścig konny, który rozgrywany jest corocznie od 1874 roku w Pardubicach w Czechach\" [1].\n- \"Tor wyścigów konnych w Pardubicach – tor wyścigów konnych w Pardubicach, w Czechach\" [2].\n- \"Pardubice leżą nad drugą pod względem wielkości rzeką Czech, Łabą\" [5].\n\nDodatkowo, w innych fragmentach również wspomina się o czeskim pochodzeniu wyścigu, np. w kontekście koni czeskich właścicieli [1] czy historycznych odniesień do miasta Pardubice [9]."}
{"id": "q_623", "question": "Kto w latach 1918–22 był Naczelnikiem Państwa, a w roku 1920 został mianowany Marszałkiem Polski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Naczelnikiem Państwa w latach 1918–1922 był **Józef Piłsudski**. W 1920 roku został on mianowany **Pierwszym Marszałkiem Polski**.  \n\n**Kluczowe fakty:**  \n- 14 listopada 1918 Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu zwierzchnią władzę państwową jako Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich [10].  \n- 22 listopada 1918 Piłsudski objął urząd **Tymczasowego Naczelnika Państwa** na mocy własnego dekretu [1].  \n- 19 marca 1920 przyjął i zatwierdził stopień **Pierwszego Marszałka Polski** (Dekret L. 2093) [5].  \n- Uroczyste wręczenie buławy marszałkowskiej odbyło się 14 listopada 1920 [3].  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- W 1921 roku Piłsudski złożył urząd Naczelnika Państwa na ręce prezydenta Gabriela Narutowicza [4].  \n- Tytuł marszałka otrzymał również **Ferdynand Foch** (1923), ale to Piłsudski był pierwszym marszałkiem w historii Polski [3][5].  \n\nWięcej szczegółów na temat kompetencji Naczelnika Państwa można znaleźć w [4]."}
{"id": "q_624", "question": "Czy mątwy mają muszle?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że mątwy mają zredukowaną muszlę wewnętrzną, która jest ukryta pod płaszczem i nazywana jest \"os sepiae\". \n\nW [1] stwierdzono: *\"Kość mątwia (\"os sepiae\") – występująca zawsze po stronie grzbietowej, zbudowana z węglanu wapnia struktura charakterystyczna dla mątew, muszla zredukowana do płytki ukrytej pod płaszczem.\"*  \n\nW [2] potwierdzono tę informację: *\"Szkielet wewnętrzny Coleoidea, zwykle nazywany muszlą lub muszlą wewnętrzną, jest całkowicie obrośnięty płaszczem. U niektórych gatunków zanikł całkowicie, u innych ma postać małej płytki (gladius), a u mątew tworzy kość mątwią.\"*  \n\nW [8] również wskazano na brak zewnętrznej muszli u mątw: *\"Szkielet wewnętrzny zredukowany do \"os sepiae\".\"*  \n\nPodsumowując, mątwy posiadają muszlę wewnętrzną, ale jest ona silnie zredukowana i ukryta pod płaszczem, co odróżnia je od innych mięczaków, takich jak małże czy ślimaki, które mają wyraźne muszle zewnętrzne."}
{"id": "q_626", "question": "Czy ocelot jest drapieżnikiem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że ocelot jest drapieżnikiem. Wskazują na to następujące informacje:\n\n1. Ocelot wielki jest drapieżnym ssakiem z podrodziny kotów, który poluje na różne zwierzęta, w tym myszowate, gryzonie, naczelne, szczerbaki, ptaki, gady i owady [1].  \n2. Ocelot nadrzewny również jest drapieżnikiem, polującym na nadrzewne ssaki (np. wiewiórkowate, myszowate), ptaki, gady, płazy i owady [6].  \n3. Ocelot wielki jest wymieniany jako drapieżnik polujący na pancernika siedmiopaskowego [8] oraz na naczelne, takie jak wyjce [9].  \n4. Ocelot andyjski i ocelot chilijski również są drapieżnikami, żywiącymi się drobnymi ssakami, ptakami i gadami [4][5].  \n\nWszystkie wymienione gatunki ocelotów są mięsożerne i polują na inne zwierzęta, co potwierdza ich drapieżny charakter."}
{"id": "q_631", "question": "Na której planecie Układu słonecznego znajdują się Doliny Marinerów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Doliny Marinerów (Valles Marineris) znajdują się na Marsie. Jest to złożony system kanionów, który rozciąga się na długości ok. 5000 km, szerokości ok. 200 km i głębokości do 11 km [1]. Nazwa tego systemu kanionów została nadana na cześć zespołu naukowego programu Mariner 9, który odkrył go w 1973 roku [1]. Mars jest czwartą planetą od Słońca w Układzie Słonecznym i jedną z planet wewnętrznych [2]."}
{"id": "q_629", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Aborygeni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Aborygeni wywodzą się z Azji Południowo-Wschodniej. Przodkowie Aborygenów przybyli do Australii prawdopodobnie z południowo-wschodniej Azji przez pomost wyspowy dzisiejszej Indonezji i wyspę Nową Gwineę [2]. W [1] i [2] wskazano, że Aborygeni pojawili się w Australii pomiędzy 125 a 50 tysięcy lat temu, a ich przodkowie opuścili Afrykę. W [3] potwierdzono, że pierwsi Aborygeni zamieszkali kontynent australijski około 50 tysięcy lat temu. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że zarówno Aborygeni australijscy, jak i Papuasi są bezpośrednimi potomkami społeczności, która jako pierwsza opuściła Afrykę, co potwierdzają badania genetyczne z XXI wieku. \n\nWniosek: Aborygeni wywodzą się z Azji Południowo-Wschodniej, a ich przodkowie migrowali do Australii przez obszary Azji Południowo-Wschodniej i Nową Gwineę."}
{"id": "q_634", "question": "W którym mieście wznosi się Koloseum, amfiteatr Flawiuszów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Koloseum, amfiteatr Flawiuszów, wznosi się w Rzymie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to \"amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70–72 do 80 n.e. przez Wespazjana i Tytusa – cesarzy z dynastii Flawiuszów\". Dodatkowo w [3] potwierdzono, że \"Koloseum\" to \"popularna nazwa amfiteatru Flawiuszów w Rzymie\"."}
{"id": "q_628", "question": "Czy w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w Polsce samorządy lokalne (jednostki samorządu terytorialnego) mają prawo do emitowania obligacji. \n\nW [1] i [4] wskazano, że obligacje komunalne są emitowane przez gminy, miasta lub inne jednostki samorządu terytorialnego jako forma pozyskiwania kapitału na finansowanie projektów. W [1] podkreślono, że obligacje komunalne są dłużnymi papierami wartościowymi emitowanymi przez samorządy, a w [4] wymieniono konkretne przykłady emisji obligacji komunalnych przez samorządy w Polsce, np. w latach 1993–2019. \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że jednostki samorządu terytorialnego mogą emitować papiery wartościowe, w tym obligacje, jako jedną z form pozyskiwania kapitału. \n\nW [5] i [9] wspomniano również o możliwości emisji obligacji przychodowych lub bonów komunalnych przez samorządy, co dodatkowo potwierdza ich prawo do emitowania dłużnych papierów wartościowych. \n\nPodsumowując, samorządy lokalne w Polsce mają prawo do emitowania obligacji, co jest potwierdzone w kilku fragmentach dokumentów."}
{"id": "q_633", "question": "W którym mieście znajduje się Uniwersytet Kazimierza Wielkiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Uniwersytet Kazimierza Wielkiego (UKW) znajduje się w Bydgoszczy. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że UKW to \"publiczna uczelnia (uniwersytet pełnoprofilowy) w Bydgoszczy\".  \n- W [2] wymieniono Bydgoszcz jako lokalizację muzeum uniwersyteckiego.  \n- W [3] opisano przekształcenie Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy w Akademię Bydgoską, a następnie w UKW.  \n- W [5] i [10] podano konkretne adresy wydziałów UKW w Bydgoszczy.  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że UKW jest drugą największą uczelnią w regionie kujawsko-pomorskim, co pośrednio potwierdza jej bydgoską lokalizację."}
{"id": "q_632", "question": "Jak nazywała się żona króla Egiptu Amenhotepa IV?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że żoną króla Amenhotepa IV (Echnatona) była Nefertiti. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że \"główną żoną\" Amenhotepa IV była Nefertiti, a także wymieniono ją jako jedną z żon, obok Taduhepy.  \n2. W [7] potwierdzono, że \"Żoną Echnatona była Nefretete, znana z urody\".  \n3. W [3] wymieniono Nefertiti jako jedną z córek Amenhotepa III i Teje, co sugeruje, że była związana z rodziną królewską.  \n\nNefertiti jest również wspomniana w kontekście braku męskiego potomka Echnatona, co podkreśla jej znaczenie jako królewskiej małżonki [7]."}
{"id": "q_630", "question": "Na którym morzu leży Jamajka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Jamajka leży na **Morzu Karaibskim**. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jamajka (Jamaica) – wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli, położone na południe od Kuby i na zachód od Haiti\" [1].  \n- \"Jamajka jest państwem wyspiarskim leżącym na wyspie o tej samej nazwie w archipelagu Wielkich Antyli na Morzu Karaibskim w Ameryce Środkowej\" [2].  \n- \"Jamajka znajduje się w strefie klimatu równikowego i według klasyfikacji klimatów Köppena ma trzy strefy klimatyczne: [...] Obszar Jamajki leży w strefie działań gorących prądów morskich i północno-wschodnich pasatów\" [5], co potwierdza jej położenie w regionie karaibskim.  \n\nDodatkowo, w kontekście geograficznym podkreślono, że wyspa jest częścią archipelagu Wielkich Antyli, co również wskazuje na jej lokalizację w obrębie Morza Karaibskiego [1][2]."}
{"id": "q_642", "question": "Co należy się diabłu, gdy Pan Bóg dostaje świeczkę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_638", "question": "Z ilu pensów składał się brytyjski szyling?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Brytyjski szyling składał się z 12 pensów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono, że \"Szyling [...] dzielił się na 12 pensów\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"jeden szyling [...] - 12 pensom\".  \n- W [3] również wspomniano, że \"szyling [...] dzielił się na 12 pensów\".  \n- W [4] podano, że \"szyling [...] dzielił się na 12 pensów\".  \n\nWszystkie cytowane fragmenty są spójne w tej kwestii."}
{"id": "q_637", "question": "W którym państwie znajduje się prowincja Syczuan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Prowincja Syczuan znajduje się w Chinach. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [2] podano, że Syczuan jest prowincją w Chinach, a w [2] dodatkowo wymieniono Chengdu jako stolicę prowincji.  \n2. W [3] i [4] również potwierdzono, że diecezje w Syczuanie należą do Chińskiej Republiki Ludowej.  \n3. W [5] i [7] opisano katastrofy, które miały miejsce w prowincji Syczuan, co dodatkowo potwierdza jej lokalizację w Chinach.  \n\nZatem prowincja Syczuan znajduje się w Chińskiej Republice Ludowej."}
{"id": "q_635", "question": "Co oznaczają ostatnie słowa niechętnego chrześcijaństwu cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ostatnie słowa cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!” („Galilejczyku, zwyciężyłeś!”) zostały przypisane mu przez Kościół katolicki, który przedstawiał jego śmierć jako karę bożą. Legenda ta powstała prawdopodobnie w V wieku, aby podkreślić triumf chrześcijaństwa nad pogaństwem. Współczesny Julianowi historyk Ammianus Marcellinus opisał jego ostatnie chwile, nie wspominając jednak tych słów [1]. Zamiast tego podał, że Julian wypił zimną wodę, a następnie spokojnie zmarł [3]. \n\nWspółcześnie słowa te zostały również użyte w dramacie romantycznym Zygmunta Krasińskiego *Nie-Boska komedia*, gdzie wypowiada je przywódca rewolucjonistów Pankracy po upadku arystokratów, symbolizując zwycięstwo idei chrześcijańskich [4]. \n\nPodsumowując, słowa Juliana są legendą stworzoną przez chrześcijan, mającą na celu podkreślenie boskiej interwencji w jego śmierci i triumfu wiary chrześcijańskiej [1][3]."}
{"id": "q_636", "question": "Człowiek o usposobieniu mało ruchliwym to sangwinik czy melancholik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że człowiek o usposobieniu mało ruchliwym nie jest sangwinikiem ani melancholikiem.  \n\n**Sangwinik** charakteryzuje się energicznością, wrażliwością i szybką reakcją na bodźce, co stoi w sprzeczności z opisem osoby mało ruchliwej [1].  \n\n**Melancholik** również nie pasuje do tego opisu, ponieważ choć bywa powolny i refleksyjny, to nie jest to jedyna cecha jego temperamentu. Melancholików opisywano jako osoby nieporywcze, ale jednocześnie mało odporne i niewytrwałe, co sugeruje pewną bierność, ale nie całkowity brak ruchliwości [3].  \n\nW kontekście podanego opisu bardziej adekwatny byłby **flegmatyk**, który jest opisywany jako powolny, zrównoważony i mało ekspresyjny [2]. Jednak pytanie wyraźnie dotyczyło sangwinika lub melancholika, dlatego nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi w oparciu o podane informacje.  \n\nPodsumowując:  \n- Sangwinik jest temperamentem przeciwnym do mało ruchliwego [1].  \n- Melancholik również nie pasuje do tego opisu [3].  \n- Flegmatyk mógłby być bliższy tej charakterystyce, ale nie jest wymieniony w pytaniu."}
{"id": "q_639", "question": "Ile było hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury, było trzy. Wymienione są one w następujących fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że \"pierwsza trójka\" Hor to: *Eunomia, Dike, Ejrene*.  \n2. W [2] potwierdzono, że *Temida* (żona Zeusa) urodziła trzy Hory: *Eunomię, Dike i Ejrene*.  \n3. W [4] i [6] szczegółowo opisano *Dike* i *Eunomię*, a w [5] *Ejrene*, co potwierdza ich przynależność do tej grupy.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] wspomniano o dwóch innych Horach (*Orthosia* i *Sponde*), ale kontekst dotyczy już mitologicznych nazw księżyców Jowisza, a nie bezpośrednio córek Zeusa i Temidy.  \n\nPodsumowując, podstawowe źródła (1, 2, 4, 5, 6) wskazują na trzy Hory jako uosobienie sił natury."}
{"id": "q_640", "question": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała czy na zewnątrz?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że endoproteza jest protezą umieszczaną wewnątrz ciała. \n\nW [1] i [3] wyraźnie wskazano, że endoproteza to element wszczepiany operacyjnie do organizmu, zastępujący lub wspomagający utraconą funkcję narządu. W [1] podkreślono, że jest to implant zastępujący uszkodzone elementy układu ruchu, np. staw biodrowy lub kolanowy, a w [3] wymieniono ją jako przykład wszczepu stosowanego w ortopedii. \n\nDodatkowo w [2] i [7] opisano zabieg endoprotezoplastyki jako procedurę chirurgiczną polegającą na wycięciu zmienionego chorobowo stawu i wszczepieniu sztucznego elementu (endoprotezy) wewnątrz organizmu. \n\nW [4] i [5] również potwierdzono, że endoprotezy są wprowadzane do wnętrza ciała (np. w przypadku stentów samorozprężalnych lub protez naczyniowych). \n\nPodsumowując, endoproteza jest protezą umieszczaną wewnątrz ciała, co wynika z jej definicji i opisów zabiegów chirurgicznych."}
{"id": "q_643", "question": "W którym wieku powstał Związek Polaków na Białorusi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Związek Polaków na Białorusi (ZPB) powstał w **1990 roku**. Pierwsze wzmianki o organizacji pojawiają się w kontekście jej założenia w czerwcu 1990 roku, choć za początek działalności przyjmuje się również rok 1988, gdy powstały organizacje poprzedzające ZPB [2]. \n\nPotwierdzenie tej daty można znaleźć w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że ZPB został założony w 1990 roku, a pierwszym prezesem był Tadeusz Gawin.  \n- W [5] podano, że Gawin pełnił funkcję przewodniczącego ZPB w latach 1990–2000.  \n- W [7] wspomniano, że w najlepszych czasach ZPB zrzeszał blisko 20 tysięcy członków, co sugeruje, że organizacja działała już w latach 90. XX wieku.  \n\nNie ma informacji o wcześniejszym istnieniu ZPB w XIX czy XVIII wieku."}
{"id": "q_646", "question": "Borys Pasternak napisał powieść o losie rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych. Jaki jest jej tytuł?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tytuł powieści Borysa Pasternaka o losie rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych to *Doktor Żywago*. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [2] podano, że jest to najsłynniejsza powieść Pasternaka, opowiadająca o przed- i porewolucyjnych losach inteligencji rosyjskiej.  \n- W [3] potwierdzono, że jest to jedyna powieść autora z wątkami autobiograficznymi.  \n- W [4] wspomniano, że musical *Doktor Żywago* powstał na podstawie adaptacji tej właśnie powieści.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono *Doktora Żywago* jako dzieło, za które Pasternak otrzymał Nagrodę Nobla w 1958 roku."}
{"id": "q_641", "question": "Kto zmarł od zatrutej szaty Dejaniry?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych tekstów wynika, że od zatrutej szaty Dejaniry zmarł Herakles (znany również jako Herakles lub Herkules). \n\nW [1] i [4] opisano, że po założeniu szaty nasączonej krwią centaura Nessosa, Herakles zaczął odczuwać niewyobrażalny ból, a sukno przylgnęło do jego ciała, powodując odrywanie się płatów skóry. Ostatecznie, nie mogąc znieść cierpienia, Herakles sam spalił się na stosie, choć później został ocalony przez bogów i przeniesiony na Olimp. \n\nW [3] i [8] potwierdzono, że krew Nessosa była w rzeczywistości trucizną, która doprowadziła Heraklesa do śmierci w męczarniach. \n\nW [5] i [9] również wskazano, że Herakles zginął w wyniku działania zatrutej szaty, choć ostatecznie został uratowany przez bogów. \n\nDejanira, widząc skutki swojego czynu, popełniła samobójstwo, ale to Herakles był główną ofiarą zatrutej szaty [1][3][4][5][8][9]."}
{"id": "q_644", "question": "Washington Post to tygodnik czy dziennik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że *The Washington Post* jest dziennikiem, a nie tygodnikiem.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] i [2] wyraźnie wskazano, że gazeta jest wydawana codziennie: *\"The Washington Post [...] najstarsza i najbardziej poczytna gazeta codzienna w mieście\"* oraz *\"Pierwszy numer ukazał się 6 grudnia 1877 roku\"*.  \n2. W [2] podkreślono, że gazeta zdobyła rozgłos m.in. dzięki ujawnieniu afery *Watergate* w latach 70., co sugeruje regularną publikację.  \n3. W [6] wymieniono *The Washington Post* jako własność Eugene’a Meyera od 1933 do 1959 roku, co potwierdza jej długotrwałą obecność na rynku prasowym.  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- W [3] wspomniano, że *Newsweek* (tygodnik) został zakupiony przez *Washington Post Company*, ale nie zmienia to klasyfikacji samego *The Washington Post*.  \n- W [5] wymieniono *The Washington Post* jako jedno ze źródeł dla brytyjskiego *The Guardian*, co również wskazuje na jego codzienny charakter.  \n\nPodsumowując, *The Washington Post* jest dziennikiem, a nie tygodnikiem."}
{"id": "q_647", "question": "Lowelas – to tytuł brytyjskich arystokratów czy uwodziciela?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że określenie \"lowelas\" nie jest tytułem brytyjskich arystokratów, lecz historycznym i potocznym określeniem uwodziciela, donżuana lub kobieciarza. \n\nW [1] wyjaśniono, że \"Lowelas – dawniej popularne określenie uwodziciela, donżuana, kobieciarza\", a także podkreślono, że \"Określenie na ogół używane w tonie ironiczno-żartobliwym\". Wspomniano również, że w kontekście seksualnym pseudonim artystyczny \"Linda Lovelace\" przyjęła amerykańska aktorka filmów pornograficznych. \n\nNatomiast w dokumentach dotyczących brytyjskiej arystokracji (np. [2], [5], [7], [9]) nie ma wzmianki o \"lowelasie\" jako tytule arystokratycznym. Wymienione są tam tytuły takie jak \"earl\", \"marquis\", \"duke\" itp., które są oficjalnymi tytułami szlacheckimi w Wielkiej Brytanii. \n\nZatem \"lowelas\" jest historycznym określeniem o charakterze potocznym lub ironicznym, a nie tytułem arystokratycznym."}
{"id": "q_645", "question": "Jak nazywa się pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych nazywa się **aktualizmem geologicznym** (zwany również uniformitaryzmem lub uniformitarianizmem). Zasada ta głosi, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię w przeszłości były podobne do dzisiejszych, co pozwala na podstawie współczesnych obserwacji wnioskować o przebiegu dawnych procesów geologicznych [1]. \n\nAktualizm został sformułowany przez Jamesa Huttona w 1795 roku, a rozwinięty przez Charlesa Lyella w dziele *Principles of Geology* (1830). Lyell odrzucał koncepcję wielkoskalowych katastrof geologicznych, twierdząc, że wszelkie zjawiska geologiczne można wyjaśnić za pomocą procesów działających współcześnie [1]. \n\nPrzykładem zastosowania tej zasady były badania Huttona nad erozją rzeczną i sedymentacją, które wskazywały, że długotrwałe procesy geologiczne, takie jak erozja, sedymentacja, dyslokacja i wypiętrzanie, mogą tłumaczyć powstawanie pokładów skalnych zawierających skamieniałości [1]. \n\nWspółcześnie aktualizm jest podstawą geologii dynamicznej, która zakłada, że procesy kształtujące powierzchnię Ziemi w przeszłości były analogiczne do obecnych [2]."}
{"id": "q_648", "question": "Na którym przylądku znajduje się latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że latarnia morska im. Stefana Żeromskiego oraz Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie, w miejscowości Rozewie, w gminie Władysławowo [1]. \n\nW [1] opisano, że w latarni mieści się muzeum latarnictwa, które jest filią Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, a na ścianie wieży wisi tablica upamiętniająca Stefana Żeromskiego. Dodatkowo, w [3] potwierdzono, że latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego i jest udostępniona do zwiedzania. \n\nPrzylądek Rozewie jest również wymieniony w [5] jako miejsce, gdzie znajduje się Latarnia Morska Rozewie, co potwierdza lokalizację opisaną w [1] i [3]. \n\nPodsumowując, latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie, w miejscowości Rozewie, w gminie Władysławowo [1][3][5]."}
{"id": "q_649", "question": "Jakim symbolem oznaczany był model fiata zwany w Polsce maluchem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Model Fiata, który w Polsce był powszechnie nazywany „maluchem”, oficjalnie nosił oznaczenie **126p**. Jest to skrót od „Polski Fiat 126p”, gdzie „126” odnosi się do pojemności silnika (w cm³), a „p” oznacza wersję przeznaczoną na rynek polski. W późniejszych latach, od 1997 roku, oficjalną nazwą modelu stało się samo słowo „Maluch” [1][2]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano: „Produkowany był przez Fiata oraz na licencji przez polską Fabrykę Samochodów Małolitrażowych (od 1992 roku część koncernu Fiat jako Fiat Auto Poland) jako Polski Fiat 126p”. Natomiast w [2] potwierdzono: „W styczniu 1997 roku wprowadzono nazwę Maluch jako oficjalną nazwę modelu”. \n\nWarto dodać, że w potocznym użyciu funkcjonowały również inne określenia, takie jak „mały Fiat” czy „kaszel” [1][7]."}
{"id": "q_650", "question": "Podkanclerzem którego polskiego króla był kronikarz Janko z Czarnkowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kronikarz Janko z Czarnkowa pełnił funkcję podkanclerzego koronnego za panowania króla Kazimierza Wielkiego. Stanowisko to objął w 1366 lub 1367 roku i piastował je do 1370 roku, kiedy to został usunięty z urzędu po śmierci monarchy [3]. W trakcie swojej kariery był jednym z najbliższych doradców Kazimierza Wielkiego, uczestnicząc w procesie tworzenia nowoczesnych podstaw prawnych państwa, takich jak statuty czy organizacja sądu najwyższego prawa magdeburskiego [3]. \n\nPo śmierci Kazimierza Wielkiego Janko zaangażował się w spór polityczny przeciwko Ludwikowi Węgierskiemu, co doprowadziło do jego upadku i emigracji [4]. Jednak w okresie sprawowania urzędu podkanclerzego był ściśle związany z dworem Kazimierza Wielkiego, co potwierdzają liczne źródła historyczne [3][4]."}
{"id": "q_654", "question": "Jak nazywał się włoski generał, bojownik o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Włoskim generałem, bojownikiem o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882, był Giuseppe Garibaldi. Jego działalność obejmowała m.in. organizację wyprawy na Królestwo Obojga Sycylii w 1860 roku, udział w walkach o Rzym oraz aktywność w ruchu Risorgimento. Garibaldi był również wolnomularzem i jednym z „ojców ojczyzny” współczesnych Włoch, obok Camilla Cavoura, Wiktora Emanuela II i Giuseppe Mazziniego [1]."}
{"id": "q_651", "question": "Automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki...”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to „jednoręki bandyta”. Jest to maszyna hazardowa, w której gracz pociąga za dźwignię, aby uruchomić walce z symbolami. Wygrana następuje, gdy w jednym rzędzie ułożą się identyczne symbole [1]. \n\nTermin „jednoręki bandyta” jest używany w kontekście historycznym i współczesnym dla tego typu automatów. W [1] opisano, że pierwotna wersja maszyny z 1891 roku miała dźwignię z boku, a w [2] i [5] potwierdzono, że współczesne automaty hazardowe, takie jak wideopoker czy klasyczne „jednorękie bandyty”, działają na podobnej zasadzie. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że automaty hazardowe mogą być uruchamiane przez pociągnięcie dźwigni, co potwierdza, że „jednoręki bandyta” jest synonimem dla tego typu maszyn. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: automat do gry poruszany za pomocą dźwigni z boku to „jednoręki bandyta” [1][2][5][6]."}
{"id": "q_652", "question": "Do którego państwa należał Szczecin w latach 1630–1713?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W latach 1630–1713 Szczecin należał do Szwecji. W 1630 roku miasto zostało zajęte przez Szwedów, co usankcjonował pokój westfalski, a w 1713 roku miasto zostało zajęte przez Prusy, co potwierdził pokój w Sztokholmie [1]. \n\nDodatkowo, w 1637 roku zmarł ostatni książę pomorski z dynastii Gryfitów, Bogusław XIV, a według umowy dynastycznej z 1529 roku Pomorze miało odziedziczyć dynastia Hohenzollernów, jednak rzeczywistymi panami byli Szwedzi, którzy zajęli Pomorze Zachodnie w trakcie wojny trzydziestoletniej [3]. \n\nW 1654 roku w traktacie po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Pomorze Zachodnie zostało podzielone między Brandenburgię a Szwecję, a część Pomorza ze Szczecinem przypadła Szwecji [3]. \n\nPodsumowując, w latach 1630–1713 Szczecin był pod panowaniem szwedzkim, z wyjątkiem krótkiego okresu w 1627–1630, kiedy miasto było zajęte przez wojska cesarskie [1]."}
{"id": "q_656", "question": "W którym województwie leży Puszcza Białostocka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o lokalizacji Puszczy Białostockiej. Wspomniana jest natomiast Puszcza Knyszyńska, która znajduje się w województwie podlaskim [1]. Istnieje również Puszcza Białowieska, która jest częścią Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku i leży w województwie podlaskim [9]. Jednak pytanie dotyczyło konkretnie Puszczy Białostockiej, która nie została wymieniona w dostępnych tekstach."}
{"id": "q_659", "question": "W jaki oręż wyposażony był Eros?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Eros był przedstawiany z łukiem i strzałą jako jego atrybutami. W [3] opisano rzeźbę Ares Ludovisi, gdzie u stóp boga bawi się uskrzydlony Eros, co potwierdza tę symbolikę. W [2] również wspomniano, że Eros był przedstawiany jako uskrzydlony młodzieniec z łukiem i strzałą, którą godził w zakochanych, by ich ze sobą złączyć. \n\nNie ma innych informacji o orężu Erosa w pozostałych fragmentach."}
{"id": "q_653", "question": "Z której warstwy społecznej wywodzili się żołnierze piechoty wybranieckiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że żołnierze piechoty wybranieckiej wywodzili się z najniższej warstwy społecznej – chłopów. Byli to chłopi z dóbr królewskich, szlacheckich i kościelnych, którzy zostali wybrani do służby wojskowej na podstawie określonych kryteriów.  \n\nW [1] i [2] wskazano, że piechota wybraniecka rekrutowała się wyłącznie z chłopów z dóbr królewskich (od 1578 w Koronie, od 1595 na Litwie). W [1] podkreślono, że \"do której rekrutowani byli jedynie chłopi z dóbr królewskich w Koronie od 1578 i na Litwie od 1595\". W [2] dodano, że \"z każdych 20 łanów miał być wyznaczony 1 łan, na którym osadzony chłop byłby wolny od wszelkich ciężarów, a w zamian za to byłby obowiązany służyć w wojsku z własnym uzbrojeniem i oporządzeniem\".  \n\nW [10] potwierdzono, że wybraniec otrzymywał własne gospodarstwo, ale był zobowiązany do służby wojskowej, co wskazuje na jego chłopskie pochodzenie.  \n\nPodsumowując, żołnierze piechoty wybranieckiej wywodzili się z warstwy chłopskiej, co wynika z [1], [2] i [10]."}
{"id": "q_657", "question": "W którym roku zmarła Margaret Thatcher?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Margaret Thatcher zmarła 8 kwietnia 2013 roku na udar mózgu. Informacja ta znajduje się w dwóch fragmentach:  \n- W [2] podano, że „Zmarła 8 kwietnia 2013 na udar mózgu. Jej pogrzeb odbył się 17 kwietnia 2013”.  \n- W [3] również potwierdzono, że była ostatnim byłym premierem, który zmarł, co miało miejsce właśnie w 2013 roku.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że w 2002 roku lekarze zalecili jej zaprzestanie publicznych wystąpień ze względu na stan zdrowia, co sugeruje, że problemy zdrowotne nasiliły się przed jej śmiercią w 2013 roku."}
{"id": "q_660", "question": "Jak nazywał się dyplomata, przedstawiciel ZSRR w ONZ, później minister spraw zagranicznych, zwany „Mister Niet”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dyplomatą, przedstawicielem ZSRR w ONZ, późniejszym ministrem spraw zagranicznych, znanym jako „Mister Niet” był Andriej Gromyko. Przydomek ten przylgnął do niego ze względu na częste używanie przez ZSRR prawa weta w ONZ – w ciągu pierwszych 10 lat istnienia organizacji ZSRR skorzystał z tego prawa 79 razy [1].  \n\nGromyko pełnił funkcję stałego przedstawiciela ZSRR w ONZ od kwietnia 1946 roku, a w 1953 roku objął stanowisko ministra spraw zagranicznych, które piastował do 1985 roku [1]. Wcześniej, w latach 1943–1946, był ambasadorem ZSRR w Wielkiej Brytanii [1]."}
{"id": "q_655", "question": "Co mierzymy w woltach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W woltach mierzymy różnicę potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu elektrycznego lub pola elektrycznego. Jednostka ta jest używana do wyrażania napięcia elektrycznego, siły elektromotorycznej, potencjału elektrycznego oraz innych wielkości związanych z elektrycznością. Przykładowo, woltomierz służy do pomiaru napięcia elektrycznego, a wolt jest jednostką, w której wyrażamy wynik tego pomiaru [1][7]. \n\nWolt jest również używany do określenia mocy pozornej, np. w przypadku transformatorów energetycznych, gdzie stosuje się jednostki kVA (kilowoltoampery) lub MVA (megawoltoampery) [8]. \n\nDodatkowo, w fizyce, elektronowolt (eV) jest jednostką energii, która może być wyrażona w woltach ze względu na relację między ładunkiem elektrycznym elektronu a różnicą potencjałów [10]. \n\nPodsumowując, w woltach mierzymy głównie różnice potencjałów elektrycznych, napięcia, siły elektromotoryczne, a także energię (w przypadku elektronowoltów) [1][7][10]."}
{"id": "q_658", "question": "Kto dowodził wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W bitwie pod Cedynią wojskami niemieckimi dowodził margrabia Marchii Łużyckiej Hodo, wspierany przez możnowładcę Zygfryda von Walbecka. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] podano, że \"wyprawa była prywatnym przedsięwzięciem możnowładców niemieckich, niezgodnym z wcześniejszymi traktatami Mieszka I z Ottonem I\", a na czele stał Hodo i Zygfryd von Walbeck.  \n- W [7] potwierdzono, że Hodo osobiście dowodził jazdą w pierwszym rzucie, a Zygfryd von Walbeck był dowódcą oddziału posiłkowego.  \n- W [10] wymieniono Hodona jako margrabiego Marchii Łużyckiej, który brał udział w bitwie i poniósł klęskę.  \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że Hodo był jednym z dowódców niemieckich w bitwie, a w [8] podkreślono, że \"Tradycja niemiecka przyznaje za kronikarzem Thietmarem główny laur za zwycięstwo w bitwie pod Cedynią Czciborowi, który miał jakoby uratować Mieszka przed klęską\"."}
{"id": "q_662", "question": "Czego według legendy poszukiwali rycerze okrągłego stołu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z legendami arturiańskimi, rycerze Okrągłego Stołu poszukiwali **Świętego Graala** – legendarnego kielicha, z którego Jezus Chrystus pił podczas Ostatniej Wieczerzy. Misją rycerzy było odnalezienie tego mistycznego artefaktu, który według podań miał moc uzdrawiania i obdarzania mądrością. Tylko najbardziej prawy i czysty spośród rycerzy mógł go odnaleźć [1][2]. \n\nPrzykładowo, Galahad, jeden z rycerzy, dzięki swojej czystości i prawości, jako jedyny zdobył Świętego Graala [9]. W innych wersjach legend, np. w \"Percevalu, le conte du Graal\" Chretiena de Troyes, Parsifal również był związany z poszukiwaniami kielicha [5]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych adaptacjach, np. w filmie \"Excalibur\" z 1981 roku, rycerze również poszukują Graala, co jest zgodne z głównym motywem legend arturiańskich [3]."}
{"id": "q_664", "question": "Trzeciorzęd to pierwszy okres której ery w dziejach Ziemi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trzeciorzęd był uznawany za pierwszy okres ery kenozoicznej, jednak według współczesnej stratygrafii, zatwierdzonej przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych w 2004 r. (z późniejszymi poprawkami), trzeciorzęd nie istnieje jako odrębna jednostka. Został podzielony na paleogen i neogen, które są częściami ery kenozoicznej [1]. \n\nWcześniej, w starszych wersjach periodyzacji, trzeciorzęd rzeczywiście był pierwszym okresem ery kenozoicznej, trwającym od 65 do 1,8 mln lat temu [1]. Jednak obecnie, zgodnie z nowym podziałem, era kenozoiczna dzieli się na paleogen, neogen i czwartorzęd [1]. \n\nPodsumowując, według aktualnej stratygrafii trzeciorzęd nie jest już uznawany za pierwszy okres ery kenozoicznej, ponieważ został zastąpiony przez paleogen i neogen [1]."}
{"id": "q_666", "question": "Jak nazywa się największa jadowita kobra?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, największą jadowitą kobrą jest kobra królewska (*Ophiophagus hannah*). Osiąga ona do 5,7 m długości i waży do 9 kg, a jej jad jest silny i może być śmiertelny dla człowieka [1]. \n\nW [9] potwierdzono, że kobra królewska jest agresywniejsza od innych kobr i przejawia dużą napastliwość, a jednym ukąszeniem może nawet zabić dorosłego słonia. \n\nDodatkowo, w [4] wymieniono ją jako jednego z największych przedstawicieli gadów na Filipinach, gdzie występuje obok pytonów i krokodyli. \n\nPodsumowując, kobra królewska jest nie tylko największą jadowitą kobrą, ale także jednym z największych jadowitych węży na świecie."}
{"id": "q_663", "question": "Jak nazywa się stolica Tadżykistanu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Tadżykistanu jest Duszanbe (tadż. Душанбе). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Duszanbe jest stolicą Tadżykistanu, a także wymieniono je jako jedno z miast graniczących z Afganistanem.  \n2. W [2] potwierdzono, że Duszanbe jest stolicą Tadżykistanu, podając dodatkowe szczegóły, takie jak położenie geograficzne i historię nazwy (wcześniej Stalinabad).  \n3. W [3] wskazano, że stolica Tadżykistanu (Duszanbe) jest częścią Rejonów Administrowanych Centralnie.  \n4. W [4] wymieniono Duszanbe jako jedyne miasto o specjalnych uprawnieniach obwodu w Tadżykistanie.  \n5. W [5] i [6] również potwierdzono, że Duszanbe jest stolicą, choć nie podano tej informacji wprost, lecz w kontekście administracyjnym i politycznym.  \n\nNazwa miasta w języku tadżyckim oznacza „poniedziałek” i jest związana z tradycją poniedziałkowych bazarów [2]."}
{"id": "q_661", "question": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim której organizacji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim Organizacji Harcerzy Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP) podczas II wojny światowej. Organizacja ta działała w okresie okupacji niemieckiej (1939–1945) i współpracowała z Delegaturą Rządu na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej [1].  \n\nKryptonim „Szare Szeregi” został przyjęty w całym kraju dopiero w 1940 roku, początkowo funkcjonując w Poznaniu. Powstał w wyniku akcji informacyjnej, podczas której harcerze roznosili ulotki do skrzynek listowych rodzin niemieckich, podpisane inicjałami SS. Skrót ten został rozwinięty przez harcmistrzów Józefa Wizę i Romana Łyczywka, a następnie rozciągnięty na całą Organizację Harcerzy [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że w tym samym czasie istniała również Organizacja Harcerek, która przyjęła kryptonim „Związek Koniczyn” (od 1943 „Bądź Gotów”) [5].  \n\nPodsumowując, „Szare Szeregi” były konspiracyjnym kryptonimem Organizacji Harcerzy ZHP, która stanowiła integralną część polskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej [1][5]."}
{"id": "q_665", "question": "Czy gong to instrument muzyczny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że gong jest instrumentem muzycznym. W [1] i [6] potwierdzono, że gong to instrument muzyczny z grupy idiofonów płytowych uderzanych, używany w różnych kontekstach kulturowych i rytualnych. W [1] opisano go jako wiszącą tarczę z brązu lub mosiądzu, uderzaną pałką, a w [6] wskazano, że jest kluczowym elementem kultury muzycznej w Wietnamie, wykorzystywanym podczas rytuałów. Dodatkowo w [2] i [3] wymieniono tradycyjne tajskie instrumenty khong wong yai i khong wong lek, które są odmianami gongu. W [5] wspomniano również o \"kamiennym gongu\" jako formie litofonu, co potwierdza różnorodność zastosowań tego instrumentu. \n\nPodsumowując, gong jest instrumentem muzycznym o wielowiekowej tradycji, używanym w różnych kulturach i kontekstach, zarówno w muzyce, jak i rytuałach."}
{"id": "q_668", "question": "Jak nazywa się największe miasto Turcji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Największym miastem Turcji jest **Stambuł** (w języku tureckim: *İstanbul*). Jest to jedyne miasto w Turcji, które liczy ponad 10 milionów mieszkańców [2]. Dodatkowo, według danych z 2018 roku, Stambuł był ósmym najczęściej odwiedzanym miastem na świecie, przyciągając 12,8 mln turystów [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Stambuł jest położony na dwóch kontynentach – w Europie (Tracja) i Azji (Bitynia), co czyni go wyjątkowym na skalę światową [1]. Jest to również centrum kulturalne, handlowe i finansowe Turcji, z rozwiniętym przemysłem i siedzibą pięciu uniwersytetów [1]. \n\nDla porównania, drugie co do wielkości miasto Turcji to **Ankara**, która jest stolicą kraju [1][2][6]."}
{"id": "q_667", "question": "Jak nazywa się wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego nazywa się **prawem kanonicznym** (łac. *Ius canonicum*). Jest to system norm prawnych regulujących funkcjonowanie Kościoła, prawa i obowiązki jego członków (duchownych i świeckich), strukturę organizacyjną, przestępstwa oraz kary za ich naruszenie. Prawo kanoniczne jest skodyfikowane w *Kodeksie prawa kanonicznego* z 1983 roku, który stanowi podstawę dla kościelnego porządku prawnego [3]. \n\nW kontekście Kościoła katolickiego prawo kanoniczne jest również określane jako **prawo kościelne**, co podkreśla jego odrębność od prawa świeckiego. Wyróżnia się także podział na **prawo powszechne** (obowiązujące w całym Kościele) oraz **prawo partykularne** (dotyczące konkretnych diecezji lub wspólnot) [3]. \n\nDodatkowo, w przypadku zakonów, wewnętrzne regulacje nazywane są **konstytucjami zakonnymi**, które są kontynuacją tradycji reguł monastycznych [9]. \n\nPodsumowując, główne określenia to:  \n- *prawo kanoniczne* (w szerszym znaczeniu),  \n- *prawo kościelne* (w kontekście odrębności od prawa świeckiego),  \n- *konstytucje zakonne* (dla wspólnot zakonnych) [1][3][9]."}
{"id": "q_669", "question": "Jak nazywa się wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania nazywa się **bigowaniem**. Proces ten polega na ułatwieniu zginania materiału poprzez wykonanie specjalnych wgnieceń, które zmniejszają sztywność w miejscu zgięcia (bigowania). Bigowanie może być realizowane za pomocą noży bigujących o zaokrąglonym profilu ostrza lub listw bigujących, które wtłaczają materiał do rowka antybigi [1]. \n\nW terminologii poligraficznej miejsca, w których dokonano bigowania, nazywa się ogólnie **bigiem**, choć bardziej precyzyjne określenia to **przegniatanie jednostronne** lub **dwustronne** [1]. Bigowanie jest często stosowane w przypadku tektury lub kartonu, gdzie używa się odpowiednich narzędzi, takich jak listwy dwupunktowe (0,7 mm) lub trzypunktowe (1,05 mm) [7]. \n\nWarto zaznaczyć, że bigowanie jest częścią szerszego procesu introligatorskiego, który obejmuje również perforowanie, nadkrawanie i rycowanie [1]."}
{"id": "q_670", "question": "Jak dawniej nazywano wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W dawnych czasach wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach nazywano **guwernantką**. Była to kobieta, która często pełniła również rolę ochmistrzyni, a jej głównym zadaniem było nauczanie i wychowanie młodszych dzieci, zwłaszcza w zakresie podstaw języka francuskiego [2]. \n\nW polskich domach zatrudniano również **guwernerów** – męski odpowiednik tego zawodu [2]. Przykładowo, Henryk Sienkiewicz przez rok uczył syna Ludwika Weyhera, a Mikołaj Chopin przez 6 lat był guwernerem Marii z Łączyńskich Walewskiej [2]. \n\nW późniejszym okresie, w XIX wieku, w zakonach żeńskich wykształcone zakonnice z I Chóru pełniły role nauczycielek, podczas gdy konwerski zajmowały się obsługą [4]. \n\nPodobną funkcję pełniły również **damy dworu**, które usługiwały królowym lub arystokratkom przy oficjalnych okazjach [6]."}
{"id": "q_676", "question": "Czy Zielona Góra i Jelenia Góra leżą w tym samym województwie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Zielona Góra i Jelenia Góra nie leżą w tym samym województwie.  \n\n**Zielona Góra** jest miastem na prawach powiatu w województwie lubuskim [4].  \n**Jelenia Góra** jest natomiast miastem na prawach powiatu w województwie dolnośląskim [1].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, Jelenia Góra była stolicą województwa jeleniogórskiego w latach 1975–1998, podczas gdy Zielona Góra była stolicą województwa zielonogórskiego w latach 1950–1998 [4][6].  \n\nPodsumowując, oba miasta znajdują się w różnych województwach – lubuskim i dolnośląskim."}
{"id": "q_672", "question": "Kto był twórcą największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że twórcami największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie, byli bracia Józef Andrzej i Andrzej Stanisław Załuscy. Biblioteka Załuskich, założona w 1747 roku, była jedną z największych bibliotek świata drugiej połowy XVIII wieku i jedną z pierwszych w Europie realizujących zadania biblioteki narodowej [1][3][4]. Zbiór liczył około 400 tysięcy tomów, 20 tysięcy rękopisów i 40 tysięcy rycin, co czyniło go imponującym na tle ówczesnych bibliotek [3][4]. Fundatorami byli bracia Załuscy, z których Józef Andrzej był biskupem i bibliofilem, a Andrzej Stanisław – mecenasem i organizatorem [1][3]. Biblioteka została otwarta dla publiczności 8 sierpnia 1747 roku w pałacu Daniłowiczowskim [1][3]. Niestety, po upadku insurekcji kościuszkowskiej zbiory zostały zrabowane przez Rosjan i wywiezione do Petersburga [1][3]."}
{"id": "q_677", "question": "W którym roku urodził się Bolesław Prus?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bolesław Prus urodził się w 1847 roku. Dokładna data to 20 sierpnia 1847 roku o godzinie 23:00 w Hrubieszowie na Lubelszczyźnie [1]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku źródłach, m.in. w [1], [5] i [8]. W [1] podano również, że Prus urodził się pod koniec XVIII wieku, co jest błędne, ponieważ w rzeczywistości urodził się w drugiej połowie XIX wieku."}
{"id": "q_675", "question": "Jak nazywa się stolica Bośni i Hercegowiny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Bośni i Hercegowiny jest Sarajewo. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Sarajewo jest stolicą Bośni i Hercegowiny, a także wymieniono je jako jedno z miast o największej liczbie mieszkańców (ponad 100 tys.).  \n- W [2] potwierdzono, że Sarajewo jest stolicą kraju, podając dodatkowe szczegóły geograficzne i historyczne.  \n- W [4] wymieniono Sarajewo jako jedno z dwóch największych miast Bośni i Hercegowiny (obok Banja Luki).  \n- W [6] wspomniano, że Sarajewo było miejscem Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1984 roku oraz że jest centrum administracyjnym i gospodarczym kraju.  \n- W [7] i [10] opisano Sarajewo jako miejsce kluczowych wydarzeń historycznych, takich jak referendum niepodległościowe czy oblężenie podczas wojny domowej.  \n\nWszystkie źródła są zgodne co do tego, że Sarajewo pełni funkcję stolicy Bośni i Hercegowiny."}
{"id": "q_671", "question": "Kto stworzył najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą zostało stworzone przez misjonarza-apostoła Konstantyna, znanego jako Cyryl, który wraz z bratem Metodym wykorzystał je do zapisu języka słowiańskiego używanego w okolicach Salonik [1]. \n\nW [1] podkreślono, że głagolica była pierwotnym alfabetem języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, który miał być językiem liturgicznym Słowian, a jej twórcą był właśnie Cyryl. W [2] i [3] również potwierdzono, że Cyryl i Metody wprowadzili głagolicę do liturgii słowiańskiej podczas misji wielkomorawskiej, co czyni ją kluczowym elementem ich działalności misyjnej. \n\nDodatkowo, w [5] wskazano, że Cyryl przetłumaczył Biblię na staro-cerkiewno-słowiański i stworzył głagolicę, aby umożliwić zapis tego języka, co potwierdza jego rolę jako twórcy tego pisma. \n\nPodsumowując, najstarsze pismo słowiańskie – głagolica – zostało stworzone przez Cyryla, jednego z braci sołuńskich, którzy prowadzili misję chrystianizacyjną wśród Słowian w IX wieku."}
{"id": "q_673", "question": "Które miasto założone w 1255 roku przez Krzyżaków jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w 1255 roku Krzyżacy założyli dwa miasta, które stały się bałtyckimi portami i ośrodkami stoczniowymi:  \n\n1. **Królewiec** (obecnie Kaliningrad) – założony przez Krzyżaków na cześć czeskiego króla Przemysła Ottokara II, stał się ważnym portem i ośrodkiem handlowym, a później stolicą Prus Zakonnych [2][6].  \n2. **Windawa** (łot. Ventspils) – założona przez inflancką gałąź zakonu krzyżackiego, była członkiem Hanzy i posiadała znaczący port już w XIV wieku [10].  \n\nOba miasta rozwinęły się jako porty handlowe, a Królewiec dodatkowo pełnił funkcję stoczniową, o czym świadczy m.in. jego rola jako bazy floty krzyżackiej w czasie wojny trzynastoletniej [5][8]. Windawa również była ważnym ośrodkiem handlowym, zwłaszcza w kontekście eksportu zboża i drewna [10].  \n\nŻadne z pozostałych miast wymienionych w dokumentach (np. Toruń, Ryga) nie zostało założone w 1255 roku przez Krzyżaków i nie pełniło funkcji stoczniowych w tym okresie."}
{"id": "q_674", "question": "Jaką nazwę nosi zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi nosi nazwę **czernina** (zwana również czarniną, czarną polewką lub małą czarną). Jest to tradycyjna polska potrawa, której podstawowymi składnikami są zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (z drobiu lub królika, rzadziej prosięcia) [1]. W jadłospisie staropolskim czernina była zawiesistą zupą gotowaną na wywarze drobiowym, z dodatkiem świeżej krwi, podprawianą mąką i zakwaszaną octem, a także przyprawianą cynamonem, goździkami, pieprzem, suszonymi śliwkami i jabłkami [1]. Podawano ją z krajanymi podrobami, gruszkami, gotowanymi łazankami lub kluseczkami [1]. \n\nCzernina jest również wymieniona jako jeden z tradycyjnych produktów regionalnych, wpisanych na listę polskich produktów tradycyjnych, pod nazwami **czernina kaszubska** (czôrnina lub czarwina) oraz **czarnina kujawska** [1]. Na Kaszubach zupę tę podaje się tradycyjnie w dzień Bożego Narodzenia [1]."}
{"id": "q_686", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Przyganiał kocioł garnkowi...”", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_681", "question": "Ile ślubnych dzieci miała królowa Anglii Elżbieta I Tudor?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że królowa Anglii Elżbieta I Tudor nie miała ślubnych dzieci. Była ostatnią z rodu Tudorów i nie wyszła za mąż, dlatego nie doczekała się potomstwa. W [4] podkreślono, że była nazywana „Królową-Dziewicą” („the Virgin Queen”), co potwierdza brak informacji o jej małżeństwie i dzieciach. \n\nWniosek: Elżbieta I Tudor nie miała ślubnych dzieci."}
{"id": "q_685", "question": "W którym wieku urodził się Edgar Degas?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Edgar Degas urodził się w XIX wieku. Dokładna data jego urodzenia to 19 lipca 1834 roku [1]. W [1] znajduje się również informacja, że zmarł w 1917 roku, co potwierdza, że żył na przełomie XIX i XX wieku."}
{"id": "q_678", "question": "W którym wieku nadano szlachcie przywilej koszycki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przywilej koszycki został nadany szlachcie w XIV wieku. Dokładna data to 17 września 1374 roku [1]. Wzmianki o tym przywileju pojawiają się również w kontekście innych dokumentów z tego okresu, np. w [3] i [10]. \n\nPotwierdzenie tego faktu można znaleźć w następujących fragmentach:\n- \"Przywilej koszycki [...] został wydany w 1374 roku przez króla Ludwika I w porozumieniu z rycerstwem\" [10].\n- \"17 września 1374 roku Ludwik, król węgierski (Ludwik Wielki) i polski (Ludwik Węgierski), w zamian za uznanie przez polską szlachtę praw do korony polskiej dla swoich dzieci nadał jej w Koszycach szereg przywilejów\" [2].\n- \"W zamian za zgodę na sukcesję swoich córek do tronu polskiego w dniu 17 września 1374 Ludwik wydał dla szlachty polskiej przywilej koszycki\" [7]."}
{"id": "q_679", "question": "Jak nazywała się grecka bogini zwycięstwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że grecką boginią zwycięstwa była Nike. Przedstawiano ją jako młodą kobietę ze skrzydłami i gałązką oliwną w dłoni, a jej atrybutami były skrzydła, gałązka oliwna i wieniec na głowie [1]. Nike należała do starszego pokolenia bogów i była córką tytana Pallasa oraz bogini Styks [1]. Jej rzymską odpowiedniczką była Wiktoria [1]. \n\nNike pojawia się również w sztuce, np. w posągu *Nike z Olimpii* z ok. 420 p.n.e., który przedstawia ją w locie, z odsłoniętą piersią i nogą, trzymającą poły płaszcza [3]. W literaturze motyw Nike wykorzystał m.in. Zbigniew Herbert w wierszu *Nike która się waha*, gdzie bogini waha się, czy wyrazić współczucie dla żołnierzy [1]. \n\nWarto zauważyć, że w kontekście starożytnego Bliskiego Wschodu wspomina się również o boginiach takich jak Anat, Astarte czy Isztar, które mogły być prototypami Ateny i Nike [4], jednak główną grecką boginią zwycięstwa pozostaje Nike."}
{"id": "q_680", "question": "Jak nazywa się kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że kierunkiem w muzyce współczesnej, będącym syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej, jest **jazz-rock** (zwany również jazz fusion lub fusion). Charakteryzuje się on mocnym rockowym rytmem, improwizacją solistów, użyciem elektrycznych instrumentów (gitara elektryczna, gitara basowa, instrumenty klawiszowe) oraz saksofonu tenorowego i sopranowego, a także stosowaniem efektów elektronicznych [1]. \n\nJazz-rock stał się popularny dzięki takim artystom jak Miles Davis (albumy *In a Silent Way* i *Bitches Brew*), Frank Zappa (*Hot Rats*) czy Tony Williams Lifetime (*Emergency*) [1]. Wpływ na ten kierunek miała również muzyka Jimiego Hendrixa [1]. \n\nW późniejszych latach jazz-rock ewoluował w inne style, takie jak *third stream* (synteza jazzu i muzyki poważnej) czy *fusion* (połączenie jazzu z rockiem i elektroniką) [4][6]. \n\nWspółczesne gatunki, które czerpią z tej syntezy, to m.in. *rhythm and blues* (R&B) i *soul* [5]."}
{"id": "q_687", "question": "Bohaterami którego serialu są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych fragmentach nie ma informacji o serialu, w którym występują wymienione postacie. W [1] i [5] wymienieni są Hadziuk, Pietrek i Solejuk, ale nie ma tam wzmianki o serialu. W [3] wspomniany jest Pietrek, ale również bez kontekstu serialowego. \n\nJeśli chodzi o postać o imieniu Stach, w [1] i [5] pojawia się Stach Japycz, brat Jana Japycza, ale w [7] i [8] opisana jest zupełnie inna osoba o tym imieniu – Wiktor Konopka pseud. \"Madej\", \"Stach\", działacz komunistyczny. \n\nW [3] i [4] wymieniona jest Jagoda Stach, ale to aktorka, a nie postać serialowa. \n\nNie ma więc wystarczających danych, aby odpowiedzieć na pytanie o serial, w którym występują wymienione postacie."}
{"id": "q_689", "question": "W którym wieku został wykonany przez Wita Stwosza Ołtarz Mariacki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ołtarz Mariacki został wykonany przez Wita Stwosza w latach 1477–1489, czyli w XV wieku. Potwierdzają to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] podano, że ołtarz powstał w latach 1477–1489.  \n- W [9] wskazano, że Wit Stwosz przebywał w Krakowie dwadzieścia lat, w tym dwanaście pracował nad ołtarzem, co potwierdza okres jego powstania.  \n- W [4] wspomniano, że na początku XVI wieku polscy rajcy zaczęli domagać się spolszczenia kościoła, co sugeruje, że ołtarz musiał powstać wcześniej.  \n\nDodatkowo w [5] wymieniono Ołtarz Mariacki jako przykład retabulum szafiastego z XV wieku, co również potwierdza jego chronologię."}
{"id": "q_682", "question": "W której prowincji Kanady 80% stanowią obywatele pochodzenia francuskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w Kanadzie nie ma prowincji, w której 80% mieszkańców stanowiliby obywatele pochodzenia francuskiego. Jednak najbliższe tej wartości są następujące prowincje:\n\n1. **Quebec** – gdzie język francuski jest jedynym językiem urzędowym, a według [2] \"dla zdecydowanej większości mieszkańców językiem ojczystym jest francuski\". W [1] podano, że 85% francuskojęzycznych Kanadyjczyków mieszka w Quebecu, choć nie oznacza to, że 80% mieszkańców prowincji ma takie pochodzenie.  \n2. **Nowy Brunszwik** – gdzie 33% ludności to frankofoni, a francuski jest jednym z dwóch języków urzędowych [6].  \n\nW innych prowincjach, takich jak Ontario czy Alberta, dominują inne grupy etniczne, a francuski nie ma tak silnej pozycji [1][3]. W [10] wspomniano, że ok. 10 mln osób pochodzenia francuskiego mieszka w USA, a 5 mln w Kanadzie, co sugeruje, że nawet w Quebecu nie wszyscy mieszkańcy mają francuskie korzenie.  \n\nNie udało mi się odnaleźć dokładnych danych potwierdzających 80% udział Francuzów w którejkolwiek prowincji."}
{"id": "q_683", "question": "Jak nazywa się papier wartościowy potwierdzający zobowiązania dłużne upoważniające do określonych odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty pieniężnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, papierem wartościowym potwierdzającym zobowiązania dłużne upoważniające do określonych odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty pieniężnej jest **obligacja**. \n\nObligacja jest dłużnym papierem wartościowym, w którym emitent zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia wobec obligatariusza, tj. do zapłaty odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty w terminie wykupu [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że obligacja jest papierem wartościowym, w którym emitent zobowiązuje się do zwrotu obligatariuszowi pożyczonej kwoty wraz z góry określonymi odsetkami. Podobne definicje znajdują się również w [5] i [10], gdzie podkreślono, że obligacja należy do kategorii dłużnych instrumentów finansowych, a emitent zobowiązuje się do spełnienia określonych świadczeń wobec posiadacza obligacji. \n\nW [2] i [10] wymieniono również inne rodzaje obligacji, takie jak obligacje skarbowe, korporacyjne czy hipoteczne listy zastawne, które również potwierdzają zobowiązania dłużne emitenta. \n\nPodsumowując, obligacja jest podstawowym przykładem papieru wartościowego potwierdzającego zobowiązania dłużne, upoważniającego do odsetek i zwrotu pożyczonej kwoty [1][5][10]."}
{"id": "q_688", "question": "Który styl architektoniczny reprezentuje krzyżacki zamek w Malborku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Krzyżacki zamek w Malborku reprezentuje styl gotycki. Jest to jeden z największych zachowanych zespołów gotyckiej architektury na świecie, składający się z zamku niskiego, średniego i wysokiego [1]. W [2] i [3] również potwierdzono, że zamek w Malborku jest przykładem średniowiecznej architektury obronno-rezydencyjnej w stylu gotyckim. W [5] opisano typową formę krzyżackiego zamku, która obejmowała m.in. sklepienia gotyckie, ostrołukowe i krzyżowo-żebrowe, co dodatkowo potwierdza gotycki charakter budowli. \n\nW [7] i [8] również wspomniano o gotyckich elementach zamku, takich jak wieżyczki narożne, przypory czy wieża latrynowa, co dodatkowo potwierdza jego gotycki styl. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że krzyżacki zamek w Malborku jest przykładem architektury gotyckiej."}
{"id": "q_690", "question": "Która planeta Układu Słonecznego ma największą masę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że największą masę w Układzie Słonecznym ma Jowisz. W [1] podano, że masa Jowisza wynosi 318 mas Ziemi, co czyni go planetą o największej masie w całym Układzie Słonecznym. W [4] potwierdzono tę informację, wskazując, że Jowisz ma masę 2,5 razy większą niż wszystkie pozostałe planety Układu Słonecznego łącznie. \n\nDla porównania, w [1] podano również, że masa Saturna wynosi 95 mas Ziemi, a masa Urana – 14 mas Ziemi. Jednak Jowisz wyraźnie przewyższa je pod tym względem. \n\nPodsumowując, największą masę w Układzie Słonecznym ma Jowisz, który jest również największą planetą pod względem średnicy [3]."}
{"id": "q_684", "question": "Jak nazywa się odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki nazywa się ogniskową. Jest to kluczowy parametr w optyce, który określa, jak daleko od punktu głównego układu optycznego (zwierciadła lub soczewki) znajduje się ognisko. W przypadku zwierciadeł sferycznych ogniskowa jest równa połowie promienia krzywizny zwierciadła [1][2]. Dla soczewek ogniskowa zależy od promieni krzywizny obu powierzchni, współczynnika załamania materiału soczewki oraz ośrodka zewnętrznego [1][3]. Odwrotnością ogniskowej jest zdolność skupiająca układu optycznego [1]. \n\nPrzykładowo, dla zwierciadła sferycznego wklęsłego ogniskowa jest obliczana według wzoru: `f = R/2`, gdzie `f` to ogniskowa, a `R` to promień krzywizny zwierciadła [1][2]. W przypadku soczewek ogniskowa jest obliczana na podstawie wzoru: `f = (n2 – n1)(n1 + 2)/[(n1 – n2)(n1 + n2)`, gdzie `n1` i `n2` to współczynniki załamania odpowiednio materiału soczewki i ośrodka zewnętrznego [1][3]. \n\nOgniskowa jest istotna przy określaniu powiększenia układu optycznego, a także przy konstrukcji urządzeń optycznych, takich jak teleskopy czy mikroskopy [1][2]."}
{"id": "q_692", "question": "Który polski pianista został zwycięzcą IX Konkursu im. Fryderyka Chopina?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zwycięzcą IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina został Polak Krystian Zimerman. Otrzymał on główną nagrodę w wysokości 60 000 zł oraz wszystkie nagrody specjalne, będąc trzecim w historii Polakiem, który zwyciężył w tym konkursie [1]. W momencie wygranej miał zaledwie 18 lat, co czyniło go jednym z najmłodszych zwycięzców w historii konkursu [1]. \n\nDodatkowo, po konkursie otrzymał również nagrodę im. Zbigniewa Drzewieckiego za najlepsze wykonanie sonaty, ustanowioną przez uczniów profesora, laureatów Konkursów Chopinowskich [1]."}
{"id": "q_693", "question": "Kto jest autorem powieści „Kamienne tablice”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem powieści *Kamienne tablice* jest Wojciech Żukrowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że *Kamienne tablice* to powieść Wojciecha Żukrowskiego, wydana w 1966 roku.  \n- W [3] i [4] również wymieniono Żukrowskiego jako autora.  \n- W [5] potwierdzono, że powieść została zekranizowana na podstawie jego dzieła.  \n\nDodatkowo, w [2] wspomniano, że film *Kamienne tablice* z 1983 roku powstał na motywach powieści Żukrowskiego."}
{"id": "q_691", "question": "Ile żeber ma człowiek?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, człowiek ma **dwanaście par żeber** (niewielka część populacji może mieć ich więcej lub mniej) [1]. Wyróżnia się wśród nich **żebra prawdziwe** (pierwsze siedem par, połączone z mostkiem) oraz **żebra rzekome** (od ósmej do dziesiątej pary, połączone z mostkiem przez żebra prawdziwe) [1]. Ostatnie dwie pary to **żebra wolne**, które nie łączą się z mostkiem [1]. \n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że schemat budowy żeber u ssaków (w tym człowieka) jest podobny do tego u gadów, z podziałem na żebra prawdziwe, rzekome i wolne. \n\nPodsumowując, standardowo człowiek ma **12 par żeber**, choć warianty anatomiczne mogą występować."}
{"id": "q_697", "question": "Jak brzmi nazwa francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa wyspy, na której urodził się Napoleon Bonaparte, to **Korsyka**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Napoleon Bonaparte urodził się w Ajaccio na Korsyce.  \n- W [2] opisano historię Korsyki, w tym jej położenie i okres, gdy była pod kontrolą Francji, co potwierdza, że Napoleon urodził się na tej wyspie.  \n- W [8] również wspomniano, że port lotniczy w Ajaccio nosi nazwę na cześć Napoleona, co dodatkowo potwierdza związek Bonapartego z Korsyką.  \n\nKorsyka jest wymieniana jako miejsce urodzenia Napoleona w kontekście jego pochodzenia i wczesnych lat życia."}
{"id": "q_696", "question": "Ile dzielników ma każda liczba pierwsza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, każda liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki: jedynkę i siebie samą. Wynika to z definicji liczby pierwszej, która mówi, że liczba pierwsza ma tylko dwa dzielniki naturalne: jeden i samą siebie [1]. \n\nPrzykładowo, dla liczby pierwszej 3 jej dzielniki to 1 i 3, a dla liczby 5 – 1 i 5. \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że liczby pierwsze mają dokładnie jeden dzielnik właściwy (różny od 1), co jest konsekwencją ich definicji. \n\nPodsumowując, każda liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki [1][7]."}
{"id": "q_698", "question": "W co nie chciał uwierzyć św. Tomasz Apostoł?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Święty Tomasz Apostoł nie chciał uwierzyć w zmartwychwstanie Jezusa, dopóki nie zobaczył Jego ran i nie dotknął ich. W Ewangelii św. Jana opisano to następująco:  \n*\"Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę\"* [1].  \n\nGdy Jezus ukazał mu się ponownie i pozwolił dotknąć swoich ran, Tomasz wypowiedział słowa: *\"Pan mój i Bóg mój\"* [1]. W sztuce i tradycji Tomasz jest często przedstawiany jako sceptyk, który potrzebował fizycznego dowodu, by uwierzyć w zmartwychwstanie."}
{"id": "q_701", "question": "Ile garbów ma baktrian?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Baktrian, czyli wielbłąd domowy (\"Camelus bactrianus\"), ma dwa garby. W tekście [1] stwierdzono: \"Charakteryzuje się średnią wielkością i ciężarem większym od innych współczesnych wielbłądów (osiąga masę do 1 tony, przy długości ciała 3 m), różni się też od wielbłąda jednogarbnego obecnością dwóch garbów i znacznie grubszą sierścią\". Dodatkowo w [2] potwierdzono tę cechę, wskazując, że baktrian ma \"na grzbiecie dwa garby\"."}
{"id": "q_694", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Afryki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Najdłuższą rzeką Afryki jest **Nil**, który według niektórych źródeł ma długość 6671 km (od źródła w Jeziorze Wiktorii do ujścia we wschodniej części Morza Śródziemnego) [2]. W innych źródłach podawana jest długość 6695 km [1]. Drugą pod względem długości rzeką Afryki jest Kongo (4650 km) [10]. \n\nWarto zauważyć, że w [1] wspomniano, iż według niektórych źródeł najdłuższą rzeką na Ziemi jest Amazonka, jednak w kontekście Afryki to Nil jest uznawany za najdłuższy. \n\nCytowania:\n- Długość Nilu: \"Najdłuższą rzeką Afryki jest Nil, który od źródła w Jeziorze Wiktorii (jako Kagera) do ujścia we wschodniej części Morza Śródziemnego ma 6671 km\" [2].\n- Porównanie z innymi rzekami: \"W innych źródłach podawana jest długość 6695 km\" [1]."}
{"id": "q_695", "question": "Marcus Tullius Cicero, mówca rzymski i filozof, żył przed naszą erą czy w naszej erze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Marcus Tullius Cicero żył przed naszą erą. Wskazują na to następujące fakty:\n\n1. Wszystkie daty w kontekście Cycerona podawane są domyślnie jako lata przed naszą erą (p.n.e.), np. \"Marek Tulliusz Cyceron (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.)\" [1]. \n\n2. Kwintus Tulliusz Cyceron (młodszy brat Marka) również urodził się w 102 r. p.n.e., co potwierdza, że obaj bracia żyli w tym samym okresie historycznym [2].\n\n3. Wzmianki o \"naszej erze\" (n.e.) pojawiają się dopiero w kontekście późniejszych wydarzeń, np. wprowadzenia kalendarza chrześcijańskiego przez papieża Jana I w VI wieku n.e. [3].\n\n4. Cyceron zmarł w 43 r. p.n.e., a początek naszej ery (1 r. n.e.) przypada na okres znacznie późniejszy [5].\n\nPodsumowując, Marcus Tullius Cicero był postacią historyczną żyjącą w okresie przed naszą erą."}
{"id": "q_699", "question": "Kto jest autorem twierdzenia, które zwykle zapisujemy: a do kwadratu + b do kwadratu = c do kwadratu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem twierdzenia zapisywanego jako *a² + b² = c²* jest Pierre de Fermat. W [10] znajduje się informacja o twierdzeniu Fermata o sumie dwóch kwadratów, które ma podobną postać:  \n**\"jeżeli formula_1 gdzie formula_2 i formula_3 jest liczbą pierwszą, to formula_4 gdzie formula_5 są pewnymi liczbami całkowitymi.\"**  \n\nChoć w podanym pytaniu nie ma mowy o liczbach pierwszych, ogólna zasada jest identyczna z klasycznym zapisem *a² + b² = c²*. Fermat sformułował to twierdzenie w kontekście liczb pierwszych, ale jego ogólna idea odpowiada podanemu zapisowi.  \n\nWarto zauważyć, że w [10] twierdzenie to jest również nazywane *twierdzeniem Girarda*, jednak w kontekście historycznym to Fermat jest powszechnie uznawany za jego autora."}
{"id": "q_702", "question": "W którym europejskim państwie leży miasto Gandawa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Miasto Gandawa leży w Belgii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gandawa jest miastem w północno-zachodniej Belgii, w Regionie Flamandzkim.  \n- W [2] i [7] potwierdzono, że Gandawa była stolicą niderlandzkiej, a później belgijskiej prowincji Flandria Wschodnia.  \n- W [3] i [9] wymieniono Gandawę jako część belgijskiego okręgu administracyjnego.  \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano historię miasta, w tym okresy przynależności do Francji (1794–1814) i Niderlandów (1815–1830), co potwierdza jej europejskie położenie."}
{"id": "q_707", "question": "W którym roku została uchwalona Deklaracja praw człowieka i obywatela?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Deklaracja praw człowieka i obywatela została uchwalona 26 sierpnia 1789 roku przez Konstytuantę podczas rewolucji francuskiej [1]. Dokument ten stanowił akt wstępny przyszłej konstytucji i był wzorowany na Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1789 roku [3]."}
{"id": "q_700", "question": "Którym państwem na przełomie XII i XIII wieku władała Tamara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Tamara I Wielka była królową Gruzji na przełomie XII i XIII wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. \"Tamar, Tamara I Wielka (gruz. თამარ მეფე) z rodu Bagratydów (1160–1213) – królowa Gruzji od 1184\" [1].  \n2. \"Okres jej panowania uznawany jest za „złoty wiek” w historii Gruzji\" [2].  \n3. \"Na panowanie prawnuczki Dawida Budowniczego – królowej Tamary (1184–1213) przypadł okres największej potęgi Gruzji w całej jej historii\" [5].  \n4. \"Tamara Wielka zmarła w 1213 roku. Jej następcą został Jerzy IV\" [8].  \n\nDodatkowo, w kontekście polityki zagranicznej i podbojów, podkreślono, że Gruzja pod jej rządami osiągnęła największy zasięg terytorialny, m.in. poprzez zajęcie Lazony, Pariadrii, Armenii i części Persji [4][8]."}
{"id": "q_706", "question": "W którym serialu Jerzy Kamas wcielił się w rolę Wokulskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jerzy Kamas wcielił się w rolę Stanisława Wokulskiego w serialu telewizyjnym *Lalka* (1977) w reżyserii Ryszarda Bera. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wymieniono serial *Lalka* jako jedną z produkcji, w których Kamas grał role filmowe.  \n2. W [2] wspomniano, że Teresa Krzemień chwaliła grę Kamasa jako Wokulskiego, określając ją jako „rolę życiową”.  \n3. W [8] potwierdzono, że Kamas grał Wokulskiego w serialu Bera, a także opisano różnice między adaptacją a powieścią Prusa.  \n4. W [10] wymieniono serial *Lalka* (1977) jako jedną z dwóch adaptacji powieści Prusa, w której Kamas wcielił się w główną rolę.  \n\nDodatkowo, w [3] i [4] wymieniono inne role serialowe Kamasa, ale nie ma tam informacji o *Lalce*."}
{"id": "q_703", "question": "Czy diabeł tasmański jest ssakiem, czy gadem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Diabeł tasmański jest ssakiem należącym do rzędu niełazokształtnych (Dasyuromorphia) i rodziny niełazowatych (Dasyuridae). Jest to torbacz, co oznacza, że młode rozwijają się w torbie lęgowej matki, podobnie jak u kangurów. Gady, takie jak jaszczurki czy węże, nie posiadają torby lęgowej i rozmnażają się w inny sposób. W [1] i [3] wyraźnie wskazano, że diabeł tasmański jest ssakiem, a w [10] potwierdzono, że należy do rzędu ssaków niższych (Metatheria). \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Diabeł tasmański (\"Sarcophilus harrisii\") – gatunek mięsożernego ssaka, torbacza z rodziny niełazowatych (Dasyuridae)\" [1]\n- \"Wszystkie niełazokształtne są czworonożne, tzn. poruszają się na czterech kończynach. Poza mrówkożerem wszystkie są zwierzętami drapieżnymi. [...] Do najbardziej znanych niełazokształtnych należą diabeł tasmański, myszowór pędzloogonowy i niełaz plamisty\" [10]."}
{"id": "q_705", "question": "Ile linii metra jest w Warszawie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Warszawie znajdują się obecnie dwie linie metra: linia M1 (pierwsza linia) oraz linia M2 (druga linia). Dodatkowo, w planach są kolejne linie: M3, M4 i M5, jednak na chwilę obecną (luty 2023) są one w fazie projektowej lub w trakcie budowy [7][8][9]. \n\nLinia M1 została ukończona w 2008 roku i łączy Kabaty (Ursynów) z Młocinami (Bielany) przez centrum miasta [1][3][5]. Linia M2 została częściowo uruchomiona w 2015 roku, a jej odcinek centralny przebiega przez Wolę, Śródmieście, Pragę i Targówek [2][6]. W 2023 roku ogłoszono plany budowy linii M3 (Stadion Narodowy – Gocław) i M4 (Tarchomin – Wilanów) do 2050 roku [7][8]. Linia M5 jest również planowana, ale jej szczegóły nie zostały jeszcze dokładnie określone [7]. \n\nPodsumowując, obecnie w Warszawie funkcjonują dwie linie metra (M1 i M2), a kolejne trzy (M3, M4 i M5) są w fazie planowania lub budowy [7][8][9]."}
{"id": "q_711", "question": "Żabiściek to przedstawiciel fauny czy flory?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Żabiściek jest przedstawicielem flory, a konkretnie roślin wodnych. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. Żabiściek należy do rodziny roślin wodnych – żabiściekowatych (*Hydrocharitaceae*) [1].  \n2. Gatunkiem typowym rodzaju *Hydrocharis* jest żabiściek pływający (*Hydrocharis morsus-ranae*), który jest byliną wodną [4].  \n3. Występuje w zbiornikach wodnych, gdzie tworzy pływające rozety liściowe [4].  \n4. Wymieniany jest jako roślina wodna w kontekście florystycznym, np. w opisie jeziora Zatorek [3] oraz w charakterystyce gatunków chronionych w rezerwacie [6].  \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że żabiściek jest zwierzęciem (fauną)."}
{"id": "q_704", "question": "Jak nazywało się węzełkowe pismo Inków?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Węzełkowe pismo Inków nazywało się **kipu** (w języku keczua „węzeł”). Było to trójwymiarowe pismo, w którym informacje zapisywano za pomocą kolorowych sznurków z bawełny lub włosia lamy i alpaki, na których wiązano supełki [1]. \n\nKipu służyło do zapamiętywania liczb (prawdopodobnie w systemie dziesiętnym) oraz innych danych, takich jak nazwy geograficzne, imiona twórców czy przedmiot obliczeń [1]. Badania wskazują, że mogło również przechowywać dane nienumeryczne, co czyniłoby je pierwotnym rodzajem pisma [1]. \n\nKipu było używane przez inkaskich rachmistrzów („khipukamayuq”) oraz członków klasy panującej do ewidencji ludności, obliczania podatków, zapisywania stanów magazynowych, składania sprawozdań i przechowywania danych historycznych czy kalendarzowych [1]. Jedno kipu mogło zawierać od kilku do nawet 2000 sznurów [1]. \n\nW innych kulturach również stosowano podobne systemy węzełkowe, np. w Chinach („chińskie węzełki”) czy na Riukiu, ale to kipu Inków jest najlepiej zbadane [2]."}
{"id": "q_708", "question": "Z czego otrzymuje się kalafonię służącą do nacierania strun przez skrzypków?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kalafonia służąca do nacierania strun przez skrzypków otrzymywana jest z żywicy drzew iglastych, głównie sosny. Jest to substancja powstająca w wyniku oddestylowania terpentyny z żywicy, która następnie jest oczyszczana i przetwarzana. Kalafonia stanowi głównie mieszaninę dwóch izomerycznych kwasów żywicznych: abietynowego i pimarowego (w około 90%), a resztę stanowią ich pochodne oraz inne zanieczyszczenia organiczne [1]. \n\nKalafonia jest stosowana przez skrzypków do zwiększenia przyczepności włosia smyczka do strun, co poprawia jakość dźwięku i ułatwia grę [2]. Podobne zastosowanie ma w przypadku innych instrumentów, takich jak skrzypce gwoździowe, gdzie włosie smyczka również musi być natarte kalafonią, aby skutecznie pocierać metalowe pręty [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że kalafonia jest również wykorzystywana w innych celach, np. jako składnik spoiwa enkaustycznego lub fiksatywy do zapraw [1]."}
{"id": "q_709", "question": "Jak brzmi nazwa terytorium, które u schyłku XIX wieku USA zakupiły od Rosji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa terytorium, które Stany Zjednoczone zakupiły od Rosji u schyłku XIX wieku, to Alaska. Transakcja miała miejsce 30 marca 1867 roku, a jej oficjalne przekazanie nastąpiło 18 października 1867 roku [3]. W dokumentach wielokrotnie wspomina się o zakupie Alaski przez USA od Imperium Rosyjskiego, podając szczegóły takie jak data, cena (7,2 mln dolarów) oraz powierzchnię (około 1 518 800 km²) [2][3][6]. \n\nPrzykładowe cytowania potwierdzające tę nazwę:\n- \"Zakup Alaski przez USA 28 grudnia 1866 roku budził kontrowersje zarówno w Rosji, jak i w Stanach Zjednoczonych\" [1].\n- \"Stany Zjednoczone zakupiły od Rosji teren obecnego stanu Alaska o powierzchni około 1 518 800 km² za kwotę 7,2 miliona dolarów amerykańskich\" [2].\n- \"Formalne przejęcie terytorium Alaski przez władze amerykańskie nastąpiło 18 października 1867 roku\" [3]."}
{"id": "q_712", "question": "Co oznacza łaciński zwrot „ab ovo”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Łaciński zwrot „ab ovo” oznacza „od początku” lub „od samego początku”. Jego pochodzenie wiąże się z rzymskim zwyczajem rozpoczynania uczty od podawania jajek [1]. Istnieje również wyjaśnienie, że zwrot ten pochodzi od historii o Ledzie, która zniosła jajo zapłodnione przez Zeusa w postaci łabędzia, z którego wykluła się Helena – przyczyna wojny trojańskiej [1]. W kontekście rzymskim zwrot „ab ovo usque ad mala” („od jajka do jabłek”) oznaczał „od początku do końca”, ponieważ Rzymianie rozpoczynali wieczerze od jajek, a kończyli na jabłkach [1][2]. Współcześnie „ab ovo” jest używane jako synonim wyrażenia „od początku” [1][2]. \n\nPrzykładowo, w [1] i [2] podano, że zwrot ten oznacza „od początku”, a w [9] wspomniano, że jest to tytuł monografii Liwiusza poświęconej historii Rzymu, co również podkreśla jego znaczenie jako punktu wyjścia."}
{"id": "q_710", "question": "Wynikiem którego działania jest iloczyn?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, iloczyn jest wynikiem różnych działań w zależności od kontekstu. Poniżej przedstawiono szczegółowe wyjaśnienie:\n\n1. **Iloczyn skalarny** – wynikiem tego działania jest skalar (liczba), np. w przypadku mnożenia liczb rzeczywistych lub wektorów [1], [3], [6].  \n2. **Iloczyn wektorowy** – wynikiem jest wektor, np. w przypadku iloczynu wektorowego dwóch wektorów w przestrzeni 3-wymiarowej [3], [5].  \n3. **Iloczyn zewnętrzny** – wynikiem jest wielowektor (lub p-wektor), np. w przypadku iloczynu zewnętrznego wektorów [9].  \n4. **Iloczyn mieszany** – wynikiem jest skalar lub wektor, np. w przypadku iloczynu mieszanego trzech wektorów [5].  \n5. **Mnożenie macierzy** – wynikiem jest macierz, np. w przypadku mnożenia macierzy [10].  \n6. **Splot funkcji** – wynikiem jest funkcja, np. w przypadku splotu dwóch funkcji [4].  \n\nW zależności od kontekstu, iloczyn może być również nazywany **iloczynem zewnętrznym**, **iloczynem mieszanym** lub **mnożeniem**, w zależności od rodzaju działań i ich własności [3], [5], [9], [10]."}
{"id": "q_716", "question": "Który zespół nagrał płyty: „Revolver”, „Help”, „Let it be”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że zespół The Beatles nagrał płyty: „Revolver” [1], „Help!” [3] oraz „Let It Be” [2]. \n\n* „Revolver” – siódmy studyjny album zespołu, wydany w 1966 roku [1].  \n* „Help!” – piąty album studyjny, wydany w 1965 roku [3].  \n* „Let It Be” – piąty album zespołu, wydany w 1970 roku [2].  \n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że „Revolver” był nagrywany w 1966 roku, a w [2] potwierdzono, że „Let It Be” to ostatni singiel zespołu przed rozpadem."}
{"id": "q_713", "question": "Który generał niemiecki został w 1941 roku mianowany dowódcą Afrika Korps?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w 1941 roku dowódcą Afrika Korps został mianowany generał porucznik Ludwig Crüwell. Stało się to w sierpniu 1941 roku, po reorganizacji wojsk niemieckich i utworzeniu wyższego szczebla dowodzenia – Panzergruppe Afrika, na czele którego stanął Erwin Rommel. Wówczas Crüwell objął stanowisko dowódcy Afrika Korps, które wcześniej piastował Rommel [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innym fragmencie, gdzie wskazano, że Rommel opuścił stanowisko dowódcy Afrika Korps, a nowym dowódcą został Crüwell [1]. \n\nDodatkowo w [2] wspomniano, że Afrika Korps (DAK) został utworzony 12 lutego 1941 roku, a na jego czele stanął Erwin Rommel, jednak nie ma tam informacji o późniejszych zmianach dowództwa."}
{"id": "q_719", "question": "Jak w średniowiecznej Polsce nazywał się urzędnik zarządzający stajnią panującego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W średniowiecznej Polsce urzędnik zarządzający stajnią panującego nazywany był **koniuszym** (łac. *praefectus stabuli*, franc. *écuyer*, niem. *Stallmeister*). Pełnił on początkowo funkcję nadzorcy stajni monarchy, a z czasem przekształcił się w urząd honorowy, będąc np. w I Rzeczypospolitej urzędem ziemskim w Wielkim Księstwie oraz honorowym urzędem dworskim w Koronie i na Litwie [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułów odojcowskich, synowie koniuszego mogli być nazywani *koniuszycem*, a córki *koniuszanką* [1]."}
{"id": "q_718", "question": "Ile lat Achajowie oblegali Troję po porwaniu Heleny przez Parysa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Achajowie oblegali Troję przez dziesięć lat po porwaniu Heleny przez Parysa. \n\nW [2] stwierdzono: *\"Do przełomu w wojnie doszło w dziesiątym roku. Starcia pomiędzy Trojanami i Achajami trwały przez 41 dni.\"* oraz *\"Niedługo potem Achilles został zabity strzałą Parysa\"*, co sugeruje, że decydujące wydarzenia miały miejsce w dziesiątym roku oblężenia. \n\nW [7] potwierdzono tę informację, wskazując, że *\"Zacięte boje toczą się blisko 10 lat\"*, a w [9] (część druga) również wspomniano o dziesięcioletnim konflikcie. \n\nPodsumowując, oblężenie Troi przez Achajów trwało dziesięć lat, co jest spójne we wszystkich fragmentach dotyczących tego okresu."}
{"id": "q_714", "question": "Włoszczyzna to zestaw warzyw czy owoców?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Włoszczyzna to zestaw warzyw, a nie owoców. Składa się ona z korzeni marchwi, pietruszki i selera oraz liści pora i kapusty włoskiej, a czasem także cebuli i natki pietruszki [1]. Włoszczyzna jest używana głównie do przygotowania wywarów, takich jak rosół czy zupa jarzynowa [1]. \n\nW dokumentach nie ma informacji sugerujących, że włoszczyzna jest zestawem owoców. Wręcz przeciwnie, w [1] wyraźnie wskazano, że włoszczyzna to warzywa, które są sprzedawane w pęczkach i służą jako podstawa do przygotowania wywarów. \n\nDodatkowo, w [7] wyjaśniono, że owoce botaniczne to części roślin o grubej warstwie miąższu i przyjemnym smaku, ale pomidor, który czasem jest zaliczany do warzyw, jest tam wymieniony jako przykład owocu botanicznego zaliczanego do warzyw. Włoszczyzna nie jest wymieniona w tym kontekście. \n\nPodsumowując, włoszczyzna jest zestawem warzyw, a nie owoców."}
{"id": "q_721", "question": "Kto jest autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem książki *Grypa szaleje w Naprawie* jest Jalu Kurek, polski pisarz i członek Awangardy Krakowskiej. Powieść ta przyniosła mu rozgłos i została wydana po raz pierwszy w 1935 roku przez wydawnictwo Gebethner i Wolff [1]. Kurek otrzymał za nią *Nagrodę Młodych* Polskiej Akademii Literatury w 1935 roku [2]. Naprawa, o której mowa w tytule, to rodzinna wieś autora, a sama powieść porusza tematykę społeczno-obyczajową, ukazując trudne warunki życia wiejskiego i małomiasteczkowego w latach wielkiego kryzysu [1]."}
{"id": "q_717", "question": "Kto wynalazł rewolwer?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że wynalazcą rewolweru był Samuel Colt. W [1] i [2] wskazano, że to właśnie Colt skonstruował pierwszy udany wzór szybkostrzelnego rewolweru kapiszonowego, który został opatentowany w 1835 roku w Anglii, a następnie w 1836 roku w Stanach Zjednoczonych. W [1] podkreślono, że nazwa \"Colt\" stała się synonimem rewolweru, a w [2] opisano, że Colt był konstruktorem i przemysłowcem, który stworzył prototypowy rewolwer z kluczowymi cechami opatentowanymi w 1835 i 1836 roku. \n\nWcześniejsze próby konstrukcji rewolwerów podejmowali również inni wynalazcy, np. James Puckle w XVIII wieku, jednak to Colt jest uznawany za twórcę pierwszego praktycznego i masowo produkowanego rewolweru, który zrewolucjonizował broń strzelecką [1][2][10]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w [10] wspomniano, iż w 1851 roku podczas procesu sądowego sugerowano, że patent Colta mógł być związany z wcześniejszymi wynalazkami Puckle’a, co jednak nie zmienia faktu, że to Colt wprowadził rewolwer do masowej produkcji i uczynił go powszechnie używaną bronią."}
{"id": "q_715", "question": "Który polski król prowadził z Krzyżakami wojnę trzynastoletnią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wojna trzynastoletnia z Zakonem Krzyżackim była prowadzona przez króla Kazimierza IV Jagiellończyka. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że król Kazimierz Jagiellończyk wielokrotnie przebywał w Bydgoszczy, gdzie zakładał jedną ze swoich głównych kwater wojennych, a także podejmował kluczowe decyzje strategiczne.  \n2. W [2] podkreślono, że wojna trzynastoletnia (1454–1466) była prowadzona przez Polskę pod jego dowództwem, a jej celem było odzyskanie Pomorza Gdańskiego i innych ziem.  \n3. W [3] wymieniono wojnę trzynastoletnią jako jeden z głównych konfliktów jego panowania, obok innych znaczących wydarzeń, takich jak rozwój kultury i sztuki.  \n4. W [4] wspomniano, że mieszkańcy ziemi chełmińskiej zbuntowali się przeciwko Krzyżakom, a król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdził ich przyłączenie do Polski, co zapoczątkowało wojnę.  \n5. W [5] i [7] opisano kluczowe bitwy (np. pod Chojnicami, Świecinem) oraz strategiczne decyzje króla, takie jak zaciąg wojsk zawodowych i reformy armii.  \n\nKazimierz IV Jagiellończyk był więc głównym dowódcą i inicjatorem działań wojennych w tym konflikcie."}
{"id": "q_722", "question": "Honoriusz Balzac ożenił się 4 miesiące przed śmiercią. Jak nazywała się polska szlachcianka, którą poślubił?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Honoriusz Balzac poślubił polską szlachciankę Ewelinę Konstancję Wiktorię z Rzewuskich Hańską. Ślub odbył się 14 marca 1850 roku w Berdyczowie, a Balzac zmarł 18 sierpnia 1850 roku, czyli pięć miesięcy później [1][2]. \n\nWcześniej Hańska była wdową po Wacławie Hańskim, z którym miała kilkoro dzieci. Balzac i Hańska prowadzili bogatą korespondencję od 1832 roku, a ich związek rozpoczął się od spotkania w 1833 roku nad jeziorem Lac de Neuchâtel [1]. \n\nPo śmierci Balzaca Hańska mieszkała w Paryżu, a później weszła w jawny związek z malarzem-portrecistą Jeanem Gigoux [1]."}
{"id": "q_720", "question": "Jak nazywało się magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej, nazywało się Familia. Nazwa ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- *\"Familia – nazwa stronnictwa powstałego w połowie XVIII wieku, zgrupowanego wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich\"* [1].  \n- *\"Założycielami stronnictwa Familia byli: Michał Fryderyk Czartoryski i August Aleksander Czartoryski\"* [2].  \n- *\"Familia chciała przeprowadzić reformy państwa w oparciu o sojusz z Rosją\"* [2].  \n- *\"Familia, broniąc dokonanego podziału, zerwała sejm w 1754 r.\"* [3].  \n- *\"Familia Czartoryskich\"* [8].  \n\nStronnictwo to dążyło do wprowadzenia reform społeczno-ustrojowych, w tym m.in. likwidacji *liberum veto*, usprawnienia sejmu i wzmocnienia władzy królewskiej. Współpracowało z Rosją, co ostatecznie doprowadziło do elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 roku [1][2][5]."}
{"id": "q_725", "question": "W którym wieku zniesiono niewolnictwo w USA?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych zostało zniesione w XIX wieku. Proces ten rozpoczął się w 1863 roku, kiedy prezydent Abraham Lincoln podpisał Proklamację Emancypacji, która formalnie uwolniła niewolników w stanach Konfederacji. Ostateczne zniesienie niewolnictwa nastąpiło w 1865 roku wraz z ratyfikacją 13. poprawki do Konstytucji USA, która zniosła niewolnictwo i pracę przymusową na terenie całego kraju [1][2][3][6]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia niewolnictwa w USA miały miejsce już w XVIII wieku, np. w 1776 roku Wirginia stała się pierwszym stanem, który zakazał sprowadzania niewolników na sprzedaż [5]. Jednak dopiero w XIX wieku, głównie w wyniku wojny secesyjnej, niewolnictwo zostało ostatecznie zniesione [1][2][3]."}
{"id": "q_723", "question": "Z którego z krajów europejskich w większości pochodzili przodkowie Burów zwanych Afrykanerami?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przodkowie Burów, zwanych później Afrykanerami, pochodzili głównie z Holandii, Niemiec, Francji i Skandynawii. Większość z nich stanowili protestanccy osadnicy, głównie kalwiniści, luteranie i hugenoci. \n\nW [1] i [2] wskazano, że byli to potomkowie holenderskich, niemieckich i francuskich osadników, którzy przybywali do Kolonii Przylądkowej w latach 1652–1795. W [3] podkreślono, że język afrikaans powstał na bazie dialektów niderlandzkich, a osadnicy pochodzili głównie z Holandii i Niemiec, a w mniejszym stopniu z Francji i Skandynawii. \n\nW [5] i [6] również potwierdzono, że byli to głównie Holendrzy, Niemcy i Francuzi, a w [9] dodano, że kalwinizm, który miał kluczowy wpływ na kształtowanie się świadomości narodowej Afrykanerów, pochodził głównie z Niderlandów, a także z państw niemieckich i Szkocji. \n\nPodsumowując, największy odsetek przodków Afrykanerów pochodził z Holandii, a następnie z Niemiec i Francji."}
{"id": "q_724", "question": "Jak nazywał się chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Działaczem politycznym i państwowym, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną” w Chinach, był Mao Zedong. Jego działania miały na celu wyeliminowanie politycznych rywali oraz wprowadzenie w życie własnych koncepcji ideologicznych, znanych jako maoizm [1]. Mao Zedong formalnie rozpoczął rewolucję kulturalną w 1966 roku, choć jej początki sięgają już 1965 roku, gdy opublikowano artykuł krytykujący sztukę Wu Hana, co uznano za preludium do późniejszych wydarzeń [9]. Mao Zedong wybrał również Lin Biao na swojego następcę w 1969 roku, jednak ich relacje pogorszyły się w 1970 roku, gdy Lin Biao zyskał zbyt duże wpływy w partii [7]. Ostatecznie Lin Biao zginął w katastrofie lotniczej w 1971 roku, co mogło być wynikiem zamachu zleconego przez Mao lub Zhou Enlaia [7]. Mao Zedong zmarł w 1976 roku, a jego śmierć zakończyła formalnie okres rewolucji kulturalnej, choć jej skutki były odczuwalne jeszcze przez wiele lat [1]."}
{"id": "q_726", "question": "Co jest główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze jest „Złoty Samowar”. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [2] wskazano, że „Złoty Samowar” był główną nagrodą przyznawaną na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej oraz na jego poprzedniku – Festiwalu Piosenki Radzieckiej.  \n2. W [4] wymieniono, że Natalia Sikora zdobyła na festiwalu „Srebrny Samowar”, a w [9] Rafał Brzozowski otrzymał „Złoty Samowar”.  \n3. W [6] potwierdzono, że festiwal był reaktywowany w 2008 roku, a nagrodą pozostawał „Samowar”.  \n\nNazwa ta nawiązuje do tradycji Festiwalu Piosenki Radzieckiej, gdzie również przyznawano „Złote, Srebrne i Brązowe Samowary” [3]."}
{"id": "q_730", "question": "Jednostką której wielkość w układzie SI jest paskal?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Paskal (Pa) jest jednostką ciśnienia oraz naprężenia w układzie SI. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], paskal jest jednostką pochodną układu SI, która została nazwana na cześć Blaise’a Pascala. Jest również stosowana jako jednostka naprężenia w praktyce inżynierskiej, co potwierdza [3]. W [4] wskazano, że jednostką modułu Younga, który określa sprężystość materiału, również jest paskal. Dodatkowo, w [6] podano, że jednostką gradientu ciśnienia w układzie SI jest paskal na metr (Pa/m). \n\nPodsumowując, paskal jest jednostką stosowaną w układzie SI do wyrażania ciśnienia, naprężenia, modułu Younga oraz gradientu ciśnienia."}
{"id": "q_728", "question": "Kim był Władysław Łokietek dla Kazimierza Wielkiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Władysław Łokietek był ojcem Kazimierza Wielkiego. Kazimierz był najmłodszym synem Władysława i Jadwigi Bolesławówny, a po śmierci ojca w 1333 roku objął tron Polski, kontynuując dzieło zjednoczenia kraju i umacniając jego pozycję na arenie międzynarodowej [4]. \n\nW [4] podkreślono, że Kazimierz Wielki był ostatnim monarchą z dynastii Piastów na tronie polskim, a jego rządy charakteryzowały się m.in. unormowaniem stosunków z Czechami i zakonem krzyżackim, kodyfikacją prawa oraz rozwojem gospodarczym kraju. Bezpośrednie nawiązanie do relacji rodzinnej znajduje się również w [6], gdzie stwierdzono, że „gdyby nie zasługi ojca, król ten nie byłby w stanie [...] rozwinąć gospodarczo zunifikowanego państwa”. \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że Jadwiga (żona Władysława) urodziła Kazimierza około 1310 roku, co potwierdza ich więź rodzinną."}
{"id": "q_727", "question": "Do którego państwa należy Sycylia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sycylia należy do Włoch. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. W [1] i [4] wskazano, że Sycylia jest częścią Włoch, a w [4] dodatkowo podkreślono, że wraz z innymi wyspami (np. Sardynią) tworzy terytorium tego kraju.  \n2. W [6] wymieniono Sycylię jako jedną z wysp należących do historycznego Królestwa Włoch (1861–1946).  \n3. W [7] i [9] potwierdzono, że Sycylia jest jedną z największych wysp Włoch, a jej powierzchnia (25,4 tys. km²) stanowi istotną część terytorium kraju.  \n4. W [3] i [10] opisano proces zjednoczenia Włoch, w wyniku którego Sycylia (wcześniej część Królestwa Obojga Sycylii) została włączona do zjednoczonego państwa w 1860 roku.  \n\nWcześniejsze okresy historyczne (np. rządy normańskie, aragońskie czy andegaweńskie) nie są przedmiotem pytania, ale nawet wtedy Sycylia była częścią większych struktur politycznych, które ostatecznie stały się Włochami."}
{"id": "q_732", "question": "W której grze towarzyskiej pojawia się mydło, czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że termin „mydło” występuje w grze domino. Jest to płytka o wartości zero, która nie ma oznaczonych oczek. W [1] opisano, że najpopularniejsza wersja domina składa się z 28 kamieni, w tym z „mydła” ([0-0]), które jest jedną z czterech specjalnych płytek (obok [1-6], [2-5] i [3-4]), zwanych „matadorami”. „Mydło” pozwala kontynuować grę, gdy inne płytki nie pasują do układu. W [2] również wspomniano o „mydłach” w kontekście domina, choć nie podano ich dokładnej definicji. \n\nW innych grach wymienionych w dokumentach nie ma wzmianki o podobnym elemencie."}
{"id": "q_729", "question": "Dzielnicą którego miasta są Brzęczkowice, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy i na terenie której znajdowała się granica trzech cesarstw?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Brzęczkowice są dzielnicą Mysłowic, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy, a na ich terenie przebiegała granica trzech cesarstw. \n\nW [1] i [4] wskazano, że Brzęczkowice to osiedle w Mysłowicach, a w [6] podano, że w latach 1922–1945 były one siedzibą gminy Brzęczkowice, która w 1945 roku została włączona do Mysłowic. \n\nW [4] i [6] potwierdzono również, że na terenie Brzęczkowic znajdował się Trójkąt Trzech Cesarzy, który był miejscem styku granic trzech mocarstw: Prus (później Cesarstwa Niemieckiego), Austrii (później Austro-Węgier) i Rosji. \n\nW [2] i [9] dodatkowo wyjaśniono, że w tym miejscu stykały się granice Królestwa Prus, Rzeczypospolitej Krakowskiej (później Wolnego Miasta Krakowa, a od 1846 roku Cesarstwa Austriackiego) oraz Cesarstwa Rosyjskiego. \n\nPodsumowując, Brzęczkowice są dzielnicą Mysłowic, gdzie znajdowała się kolumna na cześć Trzech Cesarzy i gdzie przebiegała granica trzech cesarstw."}
{"id": "q_735", "question": "W którym roku do I wojny światowej włączyły się Stany Zjednoczone Ameryki Północnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stany Zjednoczone Ameryki Północnej włączyły się do I wojny światowej 6 kwietnia 1917 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że \"6 kwietnia 1917 roku USA oficjalnie wypowiadają wojnę państwom centralnym\".  \n2. W [2] opisano, że \"6 kwietnia 1917 roku Stany Zjednoczone przystąpiły oficjalnie do I wojny światowej\".  \n3. W [5] również potwierdzono, że \"Stany Zjednoczone dołączyły do koalicji po ataku na Pearl Harbor, 7 grudnia 1941 roku\", co wskazuje na wcześniejszy udział USA w II wojnie światowej, ale nie w I wojnie światowej.  \n\nData 6 kwietnia 1917 roku jest zatem jednoznacznie wskazana jako moment przystąpienia USA do I wojny światowej."}
{"id": "q_733", "question": "Ile koncertów brandenburskich skomponował Jan Sebastian Bach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jan Sebastian Bach skomponował sześć koncertów brandenburskich, które są znane jako *Koncerty brandenburskie* (BWV 1046–1051). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Bach ofiarował margrabiemu Brandenburgii Christianowi Ludwigowi zbiór sześciu koncertów, które później nazwano *Koncertami brandenburskimi*.  \n- W [2] potwierdzono, że Bach komponował *Koncerty brandenburskie* podczas pobytu w Köthen.  \n- W [4] wymieniono *Koncerty brandenburskie* jako część dorobku orkiestrowego Bacha.  \n- W [6] szczegółowo opisano VI Koncert brandenburski, co potwierdza, że cały cykl składa się z sześciu utworów.  \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: Bach skomponował sześć koncertów, które później zyskały miano *Koncertów brandenburskich*."}
{"id": "q_731", "question": "Reprezentacja którego kraju rozpoczyna zwykle przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, tradycyjnie jako pierwsza w paradzie podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich maszeruje reprezentacja Grecji. Wynika to z szacunku dla ojczyzny igrzysk, która jest kolebką nowożytnego ruchu olimpijskiego. Potwierdzają to następujące fragmenty:  \n\n- W przypadku letnich igrzysk: *\"Tradycja nakazuje, żeby pierwszym krajem maszerującym w paradzie była Grecja\"* [1].  \n- W przypadku zimowych igrzysk: *\"Tradycyjnie jako pierwsza na stadion weszła Grecja\"* [6].  \n- W przypadku igrzysk w Londynie 2012: *\"Paradę tradycyjnie rozpoczęła Grecja\"* [5].  \n- W przypadku igrzysk w Turynie 2006: *\"Tradycyjnie jako pierwsza na stadion weszła Grecja\"* [6].  \n- W przypadku igrzysk w Lillehammer 1994: *\"Po raz pierwszy w zimowych igrzyskach wzięły udział zespoły [...] Grecji\"* [7].  \n\nDodatkowo, w przypadku igrzysk w Berlinie 1936, choć nie wspomniano o kolejności, Grecja również uczestniczyła w paradzie, co potwierdza jej historyczną rolę [8]."}
{"id": "q_734", "question": "Bazalt to skała magmowa czy osadowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bazalt jest skałą magmową, a konkretnie wulkaniczną. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. Bazalt jest określany jako zasadowa, lita skała wulkaniczna o strukturze drobnoziarnistej (skrytokrystalicznej) lub porfirowej [1].  \n2. W [3] i [4] wymieniono go wśród skał magmowych wulkanicznych (obok bazaltów wymieniono tam również porfiry i andezyty).  \n3. W [5] potwierdzono, że bazalt jest skałą magmową wulkaniczną, a także wskazano, że jego głębinowym odpowiednikiem jest gabro.  \n4. W [8] wyjaśniono, że bazalt powstaje z magmy płaszcza Ziemi, która zastyga w różnych warunkach, tworząc warstwy skał wulkanicznych (w tym bazaltowych).  \n5. W [10] podkreślono, że bazalt jest podstawowym składnikiem dna oceanicznego, co również potwierdza jego magmowe pochodzenie.  \n\nNie ma informacji sugerujących, że bazalt jest skałą osadową."}
{"id": "q_740", "question": "Kto reprezentował Polskę w 1996 roku na Festiwalu Piosenki Eurowizji w Oslo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W 1996 roku Polskę na 41. Konkursie Piosenki Eurowizji w Oslo reprezentowała Kasia Kowalska z utworem „Chcę znać swój grzech...” [1][3][5]. Wystąpiła w finale konkursu, zajmując 15. miejsce z 31 punktami od jurorów [1][3]. Podczas występu towarzyszyli jej: Adam Cegielski, Bogdan Hołownia, Dorota Miśkiewicz, Anna Serafińska oraz orkiestra dyrygowana przez Wiesława Pieregorólkę [1][3]. Utwór został wybrany wewnętrznie przez Telewizję Polską (TVP) [3][5]."}
{"id": "q_744", "question": "Stent to rodzaj implantu wewnątrznaczyniowego czy też sztuczna kończyna górna?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_737", "question": "Która epoka w dziejach Ziemi była starsza: brązu czy kamienia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że starszą epoką w dziejach Ziemi była **epoka kamienia**.  \n\n**Dowody:**  \n1. Epoka brązu następowała po epoce kamienia, co potwierdza fragment: *\"Epoka ta [brązu] następuje po epoce kamienia, a poprzedza epokę żelaza\"* [1].  \n2. Paleolit (starsza epoka kamienia) rozpoczął się około 2,5 miliona lat temu, podczas gdy epoka brązu trwała od około 3400 p.n.e. (na Bliskim Wschodzie) do 1000–700 p.n.e. [1][3].  \n3. Neolit (młodsza epoka kamienia) poprzedzał epokę brązu, co potwierdza fragment: *\"ostatni okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu)\"* [3].  \n\n**Podsumowanie:**  \nEpoka kamienia była starsza, ponieważ obejmowała zarówno paleolit (miliony lat temu), neolit (tysiące lat p.n.e.), jak i wczesne fazy epoki brązu, podczas gdy ta ostatnia rozpoczęła się dopiero około 3400 p.n.e. [1][3]."}
{"id": "q_741", "question": "W którym mieście powstało w 2011 roku Muzeum Sił Powietrznych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Muzeum Sił Powietrznych powstało w Dęblinie. Instytucja została utworzona 1 kwietnia 2011 roku na bazie kolekcji lotniczej Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych (obecnie Lotnicza Akademia Wojskowa) w Dęblinie [1]. Uroczyste otwarcie muzeum nastąpiło 26 sierpnia 2011 roku [1]. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że muzeum znajduje się w Dęblinie, a w [2] wspomniano, że kolekcja WSOSP stała się podstawą dla nowo powstałego muzeum. \n\nPodsumowując, Muzeum Sił Powietrznych zostało założone w Dęblinie w 2011 roku [1][2][9]."}
{"id": "q_743", "question": "Jaką nazwę nosi dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi, nosi nazwę **choroby lokomocyjnej** (kinetozy, choroby ruchu) [1]. \n\nJej przyczyną jest niezgodność bodźców odbieranych przez mózg – wzrok nie rejestruje zmian otoczenia, podczas gdy błędnik (narząd równowagi) wykrywa zmiany położenia ciała. Mózg interpretuje te sprzeczne sygnały jako objawy zatrucia, co prowadzi do wymiotów [1]. Choroba zwykle ustępuje po zakończeniu podróży, choć w ciężkich przypadkach może wywołać wycieńczenie [1]."}
{"id": "q_742", "question": "W którym wieku panował król Zygmunt Stary?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Król Zygmunt Stary panował w XVI wieku. Został koronowany na króla Polski w 1507 roku i rządził do swojej śmierci w 1548 roku. Jego panowanie jest często określane jako „złoty wiek” w historii Polski [1][2][3]. \n\nW [1] i [2] podano dokładne daty jego rządów (1506–1548), a w [3] i [4] potwierdzono, że jego panowanie przypada na XVI wiek. Dodatkowo w [9] wspomniano, że był synem Kazimierza Jagiellończyka, którego panowanie zakończyło się w XV wieku, co również wskazuje na XVI wiek jako okres rządów Zygmunta Starego. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można jednoznacznie stwierdzić, że Zygmunt Stary panował w XVI wieku."}
{"id": "q_739", "question": "Kto wynalazł dynamit?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dynamit został wynaleziony przez szwedzkiego chemika Alfreda Nobla. Pierwszy patent na dynamit uzyskał w 1867 roku, a jego wynalazek opierał się na wykorzystaniu nitrogliceryny zmieszanej z ziemią okrzemkową, co pozwoliło na bezpieczniejsze i łatwiejsze detonowanie tej substancji [1]. \n\nWcześniej, w 1847 roku, włoski chemik Ascanio Sobrero odkrył nitroglicerynę, która stała się kluczowym składnikiem dynamitu. Nobel jednak udoskonalił tę substancję, dodając do niej ziemię okrzemkową i tworząc bezpieczniejszy materiał wybuchowy [3]. \n\nDynamit szybko zyskał popularność ze względu na łatwość transportu i użycia, a także mniejszą energię wybuchu w porównaniu do czystej nitrogliceryny, ale większą odporność na wstrząsy [1]. \n\nWynalazek Nobla miał również wpływ na rozwój przemysłu zbrojeniowego i budowlanego, a także stał się przyczyną jego późniejszych rozterek moralnych, które doprowadziły do ustanowienia Nagrody Nobla [4]."}
{"id": "q_736", "question": "Jak nazywa się tkanka przewodząca asymilaty w roślinie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tkanka przewodząca odpowiedzialna za transport asymilatów w roślinie to łyko (floem). Łyko składa się z żywych komórek i przewodzi związki organiczne, w tym asymilaty, od organów asymilujących (np. liści) do innych części rośliny [1]. \n\nProces transportu asymilatów przez łyko nazywany jest transportem floemowym i obejmuje trzy etapy: załadunek floemu (przeniesienie substancji z tkanek donora do rurek sitowych), transport właściwy (przepływ asymilatów) oraz rozładunek floemu (przeniesienie związków do tkanek akceptora) [2]. \n\nŁyko jest częścią systemu przewodzącego roślin, który wraz z drewnem tworzy wiązki przewodzące (wiązki łykodrzewne) [1]. Wiązki te mogą mieć różny układ, np. naprzemianległy w korzeniu lub naprzeciwległy w łodydze [1]. \n\nW liściach wiązki przewodzące tworzą żyłki liściowe, które są elementem układu waskularnego liścia odpowiedzialnego za dostarczanie wody i odprowadzanie asymilatów [7]. \n\nPodsumowując, tkanką przewodzącą asymilaty jest łyko, które transportuje związki organiczne w roślinie [1][2]."}
{"id": "q_738", "question": "Kto jest patronem kierowców i podróżnych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że patronem kierowców i podróżnych jest św. Krzysztof. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że kościół św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej był miejscem pierwszej mszy beatowej w Polsce, a św. Krzysztof jest patronem podróżnych i kierowców.  \n2. W [2] potwierdzono, że Dzień Bezpiecznego Kierowcy (obchodzony 25 lipca) jest związany ze św. Krzysztofem, ponieważ jest on patronem kierowców. Dodatkowo wspomniano, że inicjatywa ta została podjęta przez Duszpasterstwo Kierowców.  \n3. W [5] wymieniono św. Krzysztofa jako patrona kierowców, podróżnych i pielgrzymów.  \n4. W [7] opisano, że w parafii na Florydzie zbudowano Sanktuarium św. Krzysztofa, które miało służyć kierowcom jako miejsce modlitwy.  \n5. W [9] potwierdzono, że w dzień św. Krzysztofa odbywa się poświęcenie pojazdów (\"autosacrum\"), a tydzień, w którym przypada to święto, jest obchodzony jako \"Tydzień św. Krzysztofa\".  \n\nŚw. Krzysztof jest również przedstawiany w ikonografii jako patron podróżnych, np. w [9] opisano, że na wschodnich ikonach trzyma włócznię i tarczę, co symbolizuje ochronę wędrowców.  \n\nPodsumowując, św. Krzysztof jest głównym patronem kierowców i podróżnych w tradycji chrześcijańskiej, co potwierdzają zarówno źródła historyczne, jak i współczesne obchody religijne."}
{"id": "q_747", "question": "Na terenie którego województwa leży Woliński Park Narodowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Woliński Park Narodowy leży na terenie województwa zachodniopomorskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że park znajduje się w województwie zachodniopomorskim.  \n- W [2] wskazano, że gmina Międzyzdroje, na której terenie leży park, również znajduje się w województwie zachodniopomorskim.  \n- W [5] potwierdzono, że Wolin (w tym Woliński Park Narodowy) należy do powiatu kamieńskiego w tym samym województwie.  \n\nWszystkie wymienione fragmenty są spójne i jednoznacznie określają lokalizację parku w województwie zachodniopomorskim."}
{"id": "q_746", "question": "Która religia dominuje w Pakistanie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dominującą religią w Pakistanie jest islam. Większość mieszkańców to muzułmanie, co jest podkreślane w wielu fragmentach:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że Pakistan jest \"muzułmańskim krajem\", a islam stanowi główną religię.  \n2. W [4] herb Pakistanu zawiera symbole islamu (półksiężyc i gwiazda), a kolor zielony nawiązuje do tej religii.  \n3. W [5] wspomniano, że \"Ustawa o bluźnierstwie\" ma na celu ochronę Allaha, Mahometa i Koranu.  \n4. W [10] wymieniono skład narodowościowy, gdzie nie wskazano konkretnej religii, ale w kontekście całego dokumentu islam jest dominujący.  \n\nDodatkowo, w [7] podkreślono, że założyciel Pakistanu, Muhammad Ali Jinnah, był muzułmaninem szyitą, co potwierdza religijny charakter państwa.  \n\nPodsumowując, islam jest religią dominującą w Pakistanie, co wynika z wielu źródeł."}
{"id": "q_745", "question": "Na jakie pytania odpowiada pierwszy przypadek deklinacji czyli mianownik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mianownik, jako pierwszy przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: \"kto?\", \"co?\" (w języku polskim) oraz \"osoba?\", \"rzecz?\" (w języku łacińskim). Jego główną funkcją jest oznaczanie podmiotu w zdaniu, choć w językach o ubogiej fleksji może pełnić również inne funkcje, np. w języku polskim może występować w konstrukcjach dopełnienia bliższego [1]. \n\nW języku łacińskim mianownik (nominativus) oraz w języku niemieckim (Nominativ) również pełnią funkcję podmiotu, a w języku szwedzkim przypadek główny (grundkasus) odpowiada funkcyjnie mianownikowi, celownikowi, biernikowi, miejscownikowi, narzędnikowi i wołaczowi [2]. \n\nW języku polskim mianownik jest najczęściej używanym przypadkiem, choć rzadziej niż w językach o ubogiej fleksji [1]. W języku rosyjskim jego funkcję przejął mianownik, mimo że formalnie nie istnieje jako odrębny przypadek [9]. \n\nPodsumowując, mianownik przede wszystkim służy do oznaczania podmiotu, ale w zależności od języka może pełnić również inne funkcje gramatyczne."}
{"id": "q_750", "question": "Jak nazywał się legendarny niemiecki alchemik, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny niemiecki alchemik, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu, nazywał się **Johann Georg Faust**. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] opisano go jako średniowiecznego maga, alchemika i astrologa, który według legendy zawarł pakt z diabłem.  \n2. W [3] wskazano, że postać Fausta w literaturze i kulturze była inspirowana właśnie niemieckim alchemikiem Johannem Georgiem Faustem (ok. 1480–1540).  \n3. W [4] podkreślono, że pierwowzorem literackiego Fausta z dramatu Goethego był właśnie Faust historyczny.  \n\nDodatkowo w [2] wspomniano postać **Mistrza Twardowskiego**, zwanego \"polskim Faustem\", ale pytanie dotyczyło niemieckiego alchemika, więc odpowiedź brzmi: **Johann Georg Faust**."}
{"id": "q_751", "question": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej którego państwa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej Nowej Zelandii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Cieśnina Cooka łączy Morze Tasmana z Oceanem Spokojnym, a jednocześnie oddziela dwie główne wyspy Nowej Zelandii.  \n2. W [2] potwierdzono, że Wyspa Południowa jest oddzielona od Północnej właśnie tą cieśniną.  \n3. W [3] i [4] również wymieniono Wellington jako stolicę Nowej Zelandii, położoną w Cieśninie Cooka.  \n\nDodatkowo w [7] wspomniano, że Wyspa Północna i Południowa są oddzielone tą cieśniną, a energia elektryczna jest przesyłana między nimi kablem podwodnym.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Nową Zelandię jako kraj, którego wyspy są rozdzielone Cieśniną Cooka."}
{"id": "q_749", "question": "Jakie imię nosiła kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi, nosiła imię Weronika. Według legendy, Weronika otarła twarz Jezusa niosącego krzyż, a na chuście odbiło się Jego oblicze. Imię Weronika pochodzi od greckich słów \"vera eikon\" (\"prawdziwy wizerunek\") lub \"pheronike\" (\"niosąca zwycięstwo\") [1]. \n\nW różnych wersjach legendy Weronika jest przedstawiana jako uzdrowiona przez Jezusa z krwotoku lub jako ta, która otrzymała chustę z odbiciem twarzy Chrystusa w zamian za pomoc. Kult Weroniki rozwinął się w średniowieczu, a jej wizerunek z chustą stał się popularnym motywem w sztuce, w tym w dziełach El Greca i Zurbarána [1][2][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w apokryfach (np. *Uzdrowienie Tyberiusza*) Weronika jest często wymieniana jako posiadaczka chusty z odbiciem Jezusa, która miała uzdrowić cesarza Tyberiusza [6]."}
{"id": "q_748", "question": "Jak nazywa się zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu nazywa się **tęczą**. Jest to fotometeor, który powstaje w wyniku rozszczepienia światła białego na barwy składowe (czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygo, fioletowy) podczas przechodzenia promieni słonecznych przez krople deszczu. Tęcza jest widoczna jako wielobarwny łuk o ciągłej zmianie kolorów, z czerwonym na zewnątrz i fioletowym wewnątrz [2]. \n\nProces powstawania tęczy jest związany z załamaniem i odbiciem światła w kroplach deszczu, co wynika z różnic w współczynniku załamania światła dla różnych długości fal (dyspersja). Tęcza jest przykładem zjawiska optycznego w atmosferze, które można zaobserwować podczas opadów deszczu lub tuż po nich [2]. \n\nWarto zauważyć, że tęcza jest również przykładem refrakcji atmosferycznej, czyli ugięcia promieni świetlnych w niejednorodnym ośrodku, jakim jest atmosfera ziemska [8]."}
{"id": "q_759", "question": "Ile wynosi tangens kąta zerowego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_754", "question": "Kto jest autorem „Podróży Guliwera”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem „Podróży Guliwera” jest Jonathan Swift. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Swift to irlandzki pisarz, autor m.in. „Podróży Guliwera”, które zyskały ogromną popularność.  \n- W [2] potwierdzono, że jest to powieść Swifta z 1726 roku, zaliczana do klasyki literatury angielskiej.  \n- W [7] również wskazano, że „Podróże Guliwera” to najważniejsza książka angielskiego oświecenia, autorstwa Swifta.  \n\nDodatkowo w [9] wymieniono go jako kompozytora muzyki do filmowej adaptacji tej powieści."}
{"id": "q_752", "question": "Jakie państwo po raz pierwszy zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Niemcy były pierwszym państwem, które zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej. Pierwsze użycie miało miejsce 17 października 1914 roku na froncie zachodnim, gdzie Niemcy ostrzelali pozycje ententy granatami z gazem łzawiącym (o-dianizyną) w okolicach Neuve-Chapelle [2]. Na froncie wschodnim Niemcy po raz pierwszy użyli gazów bojowych 31 stycznia 1915 roku (lub według niektórych źródeł 30 stycznia albo 31 grudnia 1914) nad rzeką Rawką pod Bolimowem, gdzie ostrzelali pozycje rosyjskie artyleryjskimi pociskami wypełnionymi środkiem \"T-Stoff\" (bromkiem ksylilu) [1][2][8]. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że już w 1650 roku Kazimierz Siemienowicz w swoim podręczniku artylerii \"Artis magnae artilleriae pars prima\" omawiał zatruwanie pocisków, co może sugerować, że Niemcy czerpali z historycznych doświadczeń w tej dziedzinie. Jednak pierwsze udokumentowane zastosowanie gazów bojowych na większą skalę miało miejsce właśnie przez Niemców w 1914 i 1915 roku [1][2]. \n\nPodsumowując, Niemcy były pierwszym państwem, które zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej, zarówno na froncie zachodnim, jak i wschodnim."}
{"id": "q_755", "question": "Nad którą rzeką leżą Suwałki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Suwałki leżą nad rzeką Czarna Hańcza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Suwałki są położone nad rzeką Czarna Hańcza: *\"Miasto Suwałki leży w północno-wschodniej części Polski, w pobliżu granic z Litwą, obwodem królewieckim Federacji Rosyjskiej i Białorusią. [...] Siedziba władz powiatu suwalskiego. Nad rzeką Czarna Hańcza.\"*  \n- W [5] również potwierdzono lokalizację cmentarza przy ul. Zarzecze, która znajduje się w pobliżu rzeki: *\"Cmentarz [...] Najstarsza brama główna znajduje się od strony ul. Zarzecze. W pobliżu przepływa rzeka Czarna Hańcza.\"*  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano o rzece Klonownicy, która łączy jeziora Necko i Białe Augustowskie, jednak nie dotyczy to bezpośrednio Suwałk, lecz Augustowa."}
{"id": "q_761", "question": "Jak się nazywa grecka muza tragedii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Grecką muzą tragedii jest Melpomene. W mitologii greckiej Melpomene była jedną z dziewięciu muz olimpijskich, córką Zeusa i tytanidy Mnemosyne. Przedstawiano ją jako kobietę opartą o skałę lub maczugę, z maską tragiczną w ręce i wieńcem z winorośli na głowie, symbolizującymi dziedzinę sztuki, której patronowała [1]. \n\nW sztuce [1] oraz w nazewnictwie astronomicznym (planetoida (18) Melpomene) utrwaliło się jej imię jako patronki tragedii."}
{"id": "q_757", "question": "Jak długi był rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach w Meksyku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku wyniósł **8,90 m**. Wynik ten został osiągnięty 18 października i był nowym rekordem świata, poprawiając poprzedni rekord Ralpha Bostona (8,35 m) o 55 cm. Skok Beamona przetrwał jako rekord świata do 1991 roku, kiedy to Mike Powell uzyskał wynik 8,95 m [1]. \n\nWynik Beamona jest również aktualnym rekordem olimpijskim, co potwierdzają informacje o najlepszych wynikach w historii igrzysk [2]. \n\nBeamon oddał swój rekordowy skok w sprzyjających warunkach atmosferycznych, a po igrzyskach nie zbliżył się już do tego rezultatu głównie z powodu kontuzji [1]."}
{"id": "q_753", "question": "Który kościół dominuje w Grecji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dominującym kościołem w Grecji jest Grecki Kościół Prawosławny. Większość mieszkańców Grecji to prawosławni, a Kościół ten ma status religii państwowej, co potwierdza konstytucja kraju.  \n\n**Dowody:**  \n1. Wśród religii w Grecji największą denominacją jest Grecki Kościół Prawosławny, do którego należy od 95% do 98% populacji (ok. 10 mln) [1].  \n2. Grecja jest jedynym krajem na świecie, gdzie Kościół Prawosławny jest wyraźnie uznany za religię państwową [1].  \n3. Większa część stałych mieszkańców Grecji jest wyznawcami prawosławnego Autokefalicznego Kościoła Greckiego, na którego czele stoi metropolita Aten i całej Hellady [3].  \n4. Wśród imigrantów dominującą religią jest islam, ale wśród rdzennych Greków prawosławie pozostaje głównym wyznaniem [3].  \n\n**Dodatkowe informacje:**  \n- Kościół Prawosławny odegrał kluczową rolę w zachowaniu tożsamości narodowej Greków podczas panowania osmańskiego [2].  \n- W 2017 roku, według \"Pew Research Center\", 80% Greków identyfikowało się z prawosławiem [3].  \n\nPodsumowując, Grecki Kościół Prawosławny jest nie tylko największą, ale i historycznie i konstytucyjnie ugruntowaną religią w Grecji."}
{"id": "q_758", "question": "Która planeta ma najkrótszy czas obiegu wokół Słońca?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że planetą o najkrótszym czasie obiegu wokół Słońca jest **HD 2638 b**. Jej okres orbitalny wynosi zaledwie **3,5 dnia** [2]. \n\nDla porównania, inne planety o krótkich okresach obiegu to:\n- **Kometa 2P/Encke** (klasyfikowana jako kometa okresowa), której czas obiegu wynosi **3,3 roku** [6], \n- **COROT-11b** – 3 dni [7], \n- **1994 GL** – 207 dni [5], \n- **Kepler-90i** – 2,8 godziny (krótszy od oczekiwanego ze względu na odchylenie orbity) [8]. \n\nJednak żadna z nich nie osiąga tak krótkiego czasu jak **HD 2638 b** (3,5 dnia)."}
{"id": "q_769", "question": "Która figura geometryczna może być pitagorejska, ostrokątna, indyjska, egipska?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_756", "question": "Które państwo zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego zajmuje Norwegia. \n\nW [1] wskazano, że Norwegia leży w Europie Północnej, zajmując zachodnią i północną część Półwyspu Skandynawskiego, a jej terytorium obejmuje również archipelag Svalbard i wyspę Jan Mayen. Dodatkowo podkreślono, że Norwegia jest jednym z najbardziej wysuniętych na północ krajów świata, a jej północne granice sięgają 71°N (wraz ze Svalbardem nawet do 81°N) [7]. \n\nW [2] potwierdzono, że Półwysep Skandynawski obejmuje Szwecję, Norwegię i częściowo Finlandię, ale nie wskazano konkretnego państwa jako najbardziej wysuniętego na północ. \n\nW [10] wspomniano o Norrland – północnej części Szwecji, jednak dotyczy to tylko Szwecji, a nie całego Półwyspu Skandynawskiego. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego zajmuje Norwegia, w szczególności jej terytoria zamorskie, takie jak Svalbard [1][7]."}
{"id": "q_762", "question": "Kto stoi na czele wydziału wyższej uczelni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, na czele wydziału wyższej uczelni stoi dziekan. Jest to kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni, który może być powoływany w drodze wyborów lub konkursu w uczelniach publicznych [1]. W Polsce przed 1 października 2018 r. dziekan był ustawowym, jednoosobowym organem szkoły wyższej, a jego kadencja trwała cztery lata i nie mógł być wybrany na więcej niż dwie następujące po sobie kadencje [3]. Obecnie statut uczelni określa funkcje kierownicze, w tym dziekana [3]. \n\nDziekanowi mogą podlegać prodziekani, którzy są jego zastępcami i zajmują się konkretnymi sprawami wydziału [5]. W niektórych przypadkach, np. w Szkocji, na czele uczelni stoi kanclerz, rektor i dyrektor (principal), ale w kontekście polskim pytanie dotyczyło wydziału, gdzie kierownikiem jest dziekan [2]. \n\nPodsumowując, na czele wydziału wyższej uczelni stoi dziekan, który może mieć zastępców (prodziekanów) [1][3][5]."}
{"id": "q_760", "question": "Kto skonstruował lokomotywę parową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że konstruktorami lokomotywy parowej byli różni inżynierowie, w zależności od okresu i miejsca powstania wynalazku.  \n\n1. **Richard Trevithick** – w 1804 roku zbudował lokomotywę parową dla huty Penydarren w Walii, która była pierwszą użytą do prowadzenia pociągu na świecie [4].  \n2. **George Stephenson** – uważany za „ojca kolei parowych”, zaprojektował w 1814 roku parowóz *Blucher*, a w 1829 roku stworzył *Rakietę* („Rocket”), która stała się pierwowzorem dla późniejszych konstrukcji [1][2].  \n3. **Johann Friedrich Krigar** – w 1816 roku skonstruował pierwszą lokomotywę parową poza Wielką Brytanią, dla Huty Królewskiej w Chorzowie [3].  \n4. **Robert Stephenson** – wraz z ojcem George’em zbudował *Rakietę* w 1829 roku [9].  \n\nWcześniejsze próby budowy lokomotyw podejmowali również inni konstruktorzy, np. Nicolas Cugnot (1769) czy Jacques de Vaucanson (1748) [6]. Jednak to Trevithick, Stephenson i Krigar są wymieniani jako kluczowi twórcy w kontekście rozwoju kolei parowej."}
{"id": "q_764", "question": "Czy tury żyją w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że tury jako gatunek wymarły i nie występują obecnie w Polsce. Współcześnie podejmowane są jednak próby odtworzenia tego gatunku na poziomie molekularnym przez polskich naukowców, o czym wspomniano w [5]. W [6] opisano również nieudaną próbę reintrodukcji turów w Puszczy Białowieskiej w latach 40. XX wieku, gdzie wypuszczone zwierzęta prawdopodobnie przetrwały do końca wojny, ale później zostały wybite przez ludność. W [7] podano, że ostatnie tury na Mazowszu wyginęły w XVI wieku, a w [10] wskazano, że na świecie zachowały się jedynie trzy niekompletne szkielety turów. \n\nPodsumowując, tury jako gatunek nie żyją obecnie w Polsce, ale prowadzone są badania nad ich odtworzeniem."}
{"id": "q_763", "question": "Kto wygrał bitwę pod Trafalgarem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że bitwę pod Trafalgarem wygrała flota brytyjska. W [3] i [6] podano szczegółowe informacje na ten temat:  \n- W [3] stwierdzono: *\"bitwa morska stoczona 21 października 1805 w czasie wojen napoleońskich [...] Starcie rozegrało się między flotą angielską a francusko-hiszpańską. [...] Bitwa zakończyła się porażką floty francusko-hiszpańskiej\"*.  \n- W [6] potwierdzono: *\"15 okrętów brytyjskich walczyło z 20 okrętami francuskimi i hiszpańskimi, zdobywając 2 okręty hiszpańskie. Brytyjczycy stracili 39 zabitych i 159 rannych, podczas gdy Francuzi i Hiszpanie – 476 zabitych i rannych\"*.  \n\nDodatkowo w [8] podkreślono, że zwycięstwo to zapewniło Wielkiej Brytanii supremację na morzach i uniemożliwiło francuską inwazję.  \n\nPodsumowując, bitwę pod Trafalgarem wygrała Royal Navy, a klęskę poniosły połączone floty francusko-hiszpańskie."}
{"id": "q_765", "question": "Największą gwiazdą którego zespołu był Freddie Mercury?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Freddie Mercury był największą gwiazdą zespołu Queen. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] podkreślono, że Mercury był wokalistą i frontmanem Queen, uznawanym za jednego z najlepszych wokalistów w historii muzyki popularnej.  \n2. W [3] opisano, że na scenie był charyzmatycznym wykonawcą, a uwaga publiczności skupiała się głównie na nim.  \n3. W [9] potwierdzono, że Queen zachował stabilność składu, a Mercury był jego kluczową postacią aż do śmierci w 1991 roku.  \n4. W [10] wymieniono go jako jednego z najważniejszych członków zespołu, a po jego śmierci zorganizowano koncert ku jego pamięci na Wembley.  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] wspomniano, że to Mercury wyznaczał kierunek artystyczny Queen i był pomysłodawcą nazwy oraz logo zespołu."}
{"id": "q_767", "question": "Którą dyscyplinę uprawiał Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jerzy Kulej, dwukrotny złoty medalista igrzysk olimpijskich, uprawiał boks. Jego największe sukcesy związane są z tą dyscypliną. W 1964 roku zdobył złoty medal na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Tokio, pokonując reprezentanta ZSRR Jewgienija Frołowa, a w 1968 roku powtórzył to osiągnięcie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku, wygrywając z Kubańczykiem Enrique Regüeiferosem [1]. W trakcie kariery bokserskiej stoczył 348 walk, z czego 317 wygrał, 6 zremisował i 25 przegrał [1]. Boks był również tematem filmu biograficznego *Kulej. Dwie strony medalu* z 2024 roku, w którym przedstawiono jego życie i osiągnięcia sportowe [5]."}
{"id": "q_775", "question": "Jak nazywa się nakładana na twarz lub głowę, wymodelowana w drzewie bądź w innym tworzywie, stylizowana twarz ludzka lub zwierzęca?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_771", "question": "Który wyraz w zdaniu: „Przed szkołą stał autokar” jest przyimkiem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W zdaniu „Przed szkołą stał autokar” przyimkiem jest wyraz „przed”. Jest to przyimek prosty, który pełni funkcję określenia relacji przestrzennej między obiektami (autokarem a szkołą). Przyimki w języku polskim są nieodmienne i łączą się z innymi wyrazami, tworząc wyrażenia przyimkowe, np. „przed szkołą” [4]. \n\nWarto zauważyć, że przyimek „przed” w języku polskim może przyjmować końcówkę -e w utartych frazach, np. „przed domem” [4]. W tym przypadku jednak występuje w podstawowej formie."}
{"id": "q_766", "question": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną to...?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzemieślnikiem, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną, jest rusznikarz. Osoba zajmująca się tym zawodem musi ukończyć praktyki czeladnicze i uzyskać uprawnienia czeladnika lub mistrza w Polsce, ponieważ jest to zawód pozaszkolny [1]. \n\nW kontekście historycznym, rusznikarze wchodzili w skład cechów ślusarskich, ślusarsko-kowalskich, a od XVI wieku tworzyli również osobne cechy, często wspólnie z puszkarzami i łożownikami [1]. Największymi ośrodkami rusznikarstwa w Polsce były Gdańsk, Kraków i Wrocław [1]. \n\nWspółcześnie termin \"rusznikarstwo\" bywa używany zamiennie z \"puszkarstwem\", które obejmuje również odlewanie i obróbkę przedmiotów z brązu, spiżu, miedzi i mosiądzu [2]. \n\nPodsumowując, rusznikarz to rzemieślnik specjalizujący się w produkcji i naprawie ręcznej broni palnej, co potwierdzają zarówno historyczne, jak i współczesne źródła [1][2]."}
{"id": "q_770", "question": "Ile tzw. bierek ma gracz w szachy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, gracz w szachy dysponuje zestawem 16 bierek. W skład tego zestawu wchodzą:  \n- król,  \n- hetman (zwany również damą, damką, królową lub królówką),  \n- dwa gońce (czasem nazywane lauframi),  \n- dwa skoczki (popularnie określane jako konie lub koniki),  \n- dwie wieże,  \n- osiem pionów (pionków) [2].  \n\nW przypadku szachów heksagonalnych Glińskiego gracz ma dodatkowo jednego pionka i jednego gońca więcej, co daje łącznie 18 bierek [6].  \n\nWarto zaznaczyć, że w szachach czteroosobowych liczba bierek na gracza pozostaje taka sama jak w tradycyjnych szachach dwuosobowych, czyli 16 [8]."}
{"id": "q_780", "question": "W jakim czasie światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_773", "question": "Jakie nazwisko nosił przywódca turecki stojący na czele ruchu narodowego, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przywódcą tureckim, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę, był **Mustafa Kemal Atatürk**. Pełnił on funkcję pierwszego prezydenta Republiki Turcji od 1923 do 1938 roku [1][2][3][4]. Wcześniej, w trakcie I wojny światowej, był jednym z ważniejszych dowódców armii Imperium Osmańskiego, a po klęsce stanął na czele wojny o niepodległość [4]. Jego działania obejmowały m.in. reformy polityczne, gospodarcze i kulturalne, które przekształciły Imperium Osmańskie w nowoczesne i świeckie państwo narodowe [1][4]."}
{"id": "q_768", "question": "Apokalipsa św. Jana to księga dydaktyczna, historyczna czy prorocza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Apokalipsa św. Jana jest księgą proroczą, należącą do gatunku literatury apokaliptycznej. Jej głównym tematem są wizje dotyczące końca świata, dzieje wierzących w Jezusa Chrystusa oraz Sąd Ostateczny. Zawiera liczne odwołania do Starego Testamentu i jest uważana za jedyną proroczą księgę Nowego Testamentu [1]. \n\nW [2] podkreślono, że Apokalipsa św. Jana przedstawia zagadnienia w sposób symboliczny i wieloznaczny, co sprawiało trudności w interpretacji na przestrzeni wieków. W [3] wskazano, że jest to opis szczególnego rodzaju proroctwa, dotyczącego wydarzeń w dniach ostatecznych, przekazywanego przez Boga wybranemu prorokowi. \n\nChoć w [6] wymieniono różne stanowiska egzegetyczne (np. preteryzm, historycyzm, futuryzm), współczesne komentarze naukowe stosują metodę eklektyczną, która łączy elementy interpretacji proroczej, futurystycznej i uniwersalnej, odrzucając jednostronne podejścia [6]. \n\nPodsumowując, Apokalipsa św. Jana jest przede wszystkim księgą proroczą, choć jej symbole i wizje mogą być interpretowane na różne sposoby, w zależności od kontekstu historycznego i teologicznego [1][2][3][6]."}
{"id": "q_777", "question": "Kto jest reżyserem cyklu filmowego „Dekalog”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem cyklu filmowego „Dekalog” jest Krzysztof Kieślowski. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [5] wskazano, że Kieślowski wraz z Krzysztofem Piesiewiczem stworzył scenariusz i wyreżyserował cykl.  \n- W [4] podkreślono, że „Dekalog” stał się ważnym dziełem w jego karierze, a międzynarodowe uznanie potwierdziły nagrody, takie jak FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.  \n- W [6] i [7] opisano szczegóły produkcji, w tym decyzję Kieślowskiego o samodzielnej reżyserii wszystkich części.  \n\nDodatkowo, w [4] wymieniono go jako przedstawiciela nurtu „kina moralnego niepokoju”, co potwierdza jego kluczową rolę w powstaniu tego dzieła."}
{"id": "q_778", "question": "W którym roku powstał II Program Telewizji Polskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że II Program Telewizji Polskiej (TVP2, potocznie Dwójka) powstał w 1970 roku. Pierwsza emisja programu drugiego Telewizji Polskiej miała miejsce 2 października 1970 roku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [4] również potwierdzono, że od 1970 roku nadawany jest Program 2 telewizji publicznej. \n\nW [6] również wskazano, że 2 października 1970 roku uruchomiono ogólnopolski drugi program. \n\nPodsumowując, rok 1970 jest datą powstania II Programu Telewizji Polskiej."}
{"id": "q_772", "question": "„Twój Styl” to tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik czy kwartalnik?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że czasopismo „Twój Styl” jest miesięcznikiem. \n\nW [1] podano, że pierwszy numer pisma ukazał się na przełomie lipca i sierpnia 1990 roku, a od numeru 2/2008 redaktorem naczelnym został Jacek Szmidt. W [4] natomiast wskazano, że od początku 2024 roku (nr 1/2024) pismo stało się kwartalnikiem. Oznacza to, że w okresie od 1990 do 2023 roku „Twój Styl” był miesięcznikiem. \n\nDodatkowo w [7] potwierdzono, że Mieczysław Machnicki był długoletnim redaktorem czasopisma „Twój Styl”, co również sugeruje długoterminową ciągłość wydawniczą w formie miesięcznika. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że „Twój Styl” był miesięcznikiem w latach 1990–2023, a od 2024 roku stał się kwartalnikiem."}
{"id": "q_774", "question": "Hodowane w domach bystrzyki to papużki, rybki akwariowe czy paprotki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach źródłowych nie ma informacji o papużkach ani paprotkach. Wspomniane są wyłącznie bystrzyki jako gatunki ryb akwariowych, np. *Bystrzyki – wspólna nazwa niewielkich, słodkowodnych ryb kąsaczowatych z Ameryki Południowej* [2]. \n\nWszystkie wymienione gatunki bystrzyków (np. *Hyphessobrycon eques*, *Hyphessobrycon bentosi*, *Hyphessobrycon bifasciatus*) są rybami akwariowymi, co potwierdzają fragmenty:  \n- *Popularne ryby akwariowe* [2],  \n- *Niektóre gatunki są rybami akwariowymi* [3],  \n- *Bywa hodowana w akwarium* [5],  \n- *Hodowana w akwariach* [7][8][9][10].  \n\nNie ma jednak wzmianki o tym, by bystrzyki były papużkami lub paprotkami."}
{"id": "q_776", "question": "Która międzynarodowa organizacja została utworzona w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że organizacją spełniającą podane kryteria jest **United Nations Relief and Rehabilitation Administration (UNRRA)**. Została ona utworzona 9 listopada 1943 roku w Waszyngtonie z inicjatywy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, ZSRR i Republiki Chińskiej. Jej głównym celem było niesienie pomocy ekonomicznej i humanitarnej obszarom wyzwolonym spod okupacji niemieckiej i japońskiej po II wojnie światowej [1].  \n\nUNRRA dostarczała do Polski m.in. żywność, odzież, sprzęt medyczny, maszyny rolnicze i przemysłowe, a także organizowała pomoc dla uchodźców. W 1945 roku została włączona do Organizacji Narodów Zjednoczonych, a w 1947 roku zastąpiła ją Międzynarodowa Organizacja Uchodźców [1].  \n\nWarto dodać, że w latach 1945–1947 UNRRA przekazała Polsce 2 mln ton różnych towarów, co miało znaczący wpływ na odbudowę kraju po wojnie [1]."}
{"id": "q_782", "question": "Jak nazywa się francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego nazywa się **Lazurowe Wybrzeże** (fr. *Côte d’Azur*) lub **Riwiera Francuska**. Nazwa ta odnosi się do regionu turystycznego rozciągającego się od Cassis na zachodzie do granicy z Włochami, ze stolicą w Nicei [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście administracyjnym, region ten wchodzi w skład większej jednostki – **Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże** (*Provence-Alpes-Côte d’Azur*, PACA) [5]. \n\nWarto również zauważyć, że Anglicy używają określenia *French Riviera* (Riwiera Francuska), podczas gdy Francuzi częściej posługują się nazwą *Côte d’Azur* [1]."}
{"id": "q_779", "question": "Czy system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy. Wskazują na to następujące informacje:\n\n1. System GPS jest wykorzystywany w różnych warunkach, w tym w dzień i w nocy. Odbiorniki GPS są w stanie odbierać sygnały satelitarne niezależnie od pory dnia, co umożliwia nawigację w każdych warunkach [2].\n\n2. Odbiorniki GPS są wyposażone w funkcje ułatwiające nawigację w nocy, takie jak cyfrowe systemy kierowania ogniem z kamerami termalnymi i dalmierzami laserowymi, które pozwalają na skuteczne działanie zarówno w dzień, jak i w nocy [4].\n\n3. Współczesne odbiorniki GPS, takie jak te używane w nawigacji morskiej, posiadają zaawansowane funkcje, które umożliwiają precyzyjną nawigację w różnych warunkach, w tym w nocy [6].\n\n4. System GPS jest również wykorzystywany w sporcie i rekreacji, gdzie nawigacja odbywa się w różnych warunkach oświetleniowych, w tym w nocy [8].\n\nPodsumowując, system GPS jest zaprojektowany tak, aby działać poprawnie w różnych warunkach, w tym w nocy, dzięki wykorzystaniu technologii takich jak kamery termalne i dalmierze laserowe."}
{"id": "q_786", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Va banque”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że reżyserem filmu „Va banque” jest Juliusz Machulski. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [2] wskazano, że Machulski wyreżyserował zarówno „Vabank” (1981), jak i jego sequel „Vabank II, czyli riposta” (1984).  \n2. W [4] podkreślono, że Machulski był studentem łódzkiej szkoły filmowej, a projekt „Vabanku” powstał jeszcze w trakcie jego studiów.  \n3. W [6] wymieniono go jako reżysera, który odniósł sukces komercyjny i artystyczny.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że teleturniej „Va banque” prowadził Radosław Kotarski, ale pytanie dotyczyło reżysera filmu, a nie programu telewizyjnego."}
{"id": "q_784", "question": "Czy Molier był także aktorem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Molier był nie tylko komediopisarzem, ale także aktorem.  \n\nW [1] wskazano, że po założeniu w 1643 roku wędrownej trupy Illustre Théâtre, Molier początkowo pracował jako aktor, a po bankructwie zespołu kontynuował życie wędrownego aktora do 1658 roku. W [3] wymieniono, że Jan Nepomucen Nowakowski, polski aktor, zasłynął m.in. z ról w komediach Moliera, co sugeruje, że Molier sam występował w swoich sztukach.  \n\nDodatkowo w [2] wspomniano, że film *Zakochany Molier* nawiązuje do biografii komediopisarza, w której łączył on pisanie sztuk z aktorstwem.  \n\nPodsumowując, Molier był zarówno twórcą komedii, jak i aktorem, co potwierdzają [1], [2] i [3]."}
{"id": "q_787", "question": "Czy puszczyk jest w Polsce chroniony?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że puszczyk (*Strix aluco*) jest w Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą. Na „Czerwonej liście ptaków Polski” został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC) [1]. Wymaga ochrony poprzez zachowywanie starych dziuplastych drzew oraz wywieszanie budek lęgowych [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście ochrony czynnej, zaleca się pozostawianie otwartych wlotów na strychy domów i stodół, a także stosowanie budek lęgowych w miejscach, gdzie brakuje naturalnych miejsc gniazdowych [9]. \n\nPodsumowując, puszczyk jest w Polsce chroniony zarówno poprzez przepisy prawne, jak i działania ochronne mające na celu zachowanie jego siedlisk i miejsc lęgowych."}
{"id": "q_785", "question": "Jak nazywa się stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny, nazywa się **amboną myśliwską**. Ambona służy do polowań na zwierzynę wychodzącą z lasu na pola, łąki lub śródleśne polany, chroniąc myśliwych przed złą pogodą i zapewniając dogodny punkt obserwacyjny [2]. \n\nPrzykładowo, ambona może mieć prostą konstrukcję z pali, do których przymocowana jest drabina prowadząca do zadaszonej platformy z ławeczką. W bardziej zaawansowanych wersjach ambony mogą być ocieplone, wyposażone w ogrzewanie, otwierane okienka oraz drzwi, a także stać na konstrukcji palowej [2]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych przypadkach ambony myśliwskie mogą być mylone z innymi konstrukcjami, np. ze schroniskami skalnymi, które również mogą mieć drabiny i ławeczki, ale pełnią inne funkcje [8]."}
{"id": "q_790", "question": "Jak nazywał się brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Brytyjskim arystokratą, wojskowym i politykiem, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo, był Arthur Wellesley, 1. książę Wellington. Jego największą sławę przyniosło właśnie zwycięstwo pod Waterloo w 1815 roku, gdzie wspólnie z Blücherem pokonał wojska Napoleona. Wcześniej Wellington odnosił sukcesy w Hiszpanii i Portugalii, a także reprezentował Wielką Brytanię na kongresie wiedeńskim [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że w bitwie pod Waterloo uczestniczyli również inni brytyjscy dowódcy, tacy jak lord Uxbridge (Henry Paget) [7] czy książę Richmond (Charles Gordon-Lennox) [9], jednak głównym dowódcą był właśnie Wellington."}
{"id": "q_781", "question": "Gdzie można uzyskać krótkoterminową pożyczkę pod zastaw posiadanych cennych przedmiotów lub papierów wartościowych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Krótkoterminową pożyczkę pod zastaw cennych przedmiotów lub papierów wartościowych można uzyskać w następujących miejscach:  \n\n1. **Banki** – oferują pożyczki lombardowe pod zastaw papierów wartościowych, kosztowności (np. złoto, platyna, sztabki złota, monety) lub bonów PKO. Okres pożyczki wynosi zwykle od 7 dni do 3 miesięcy, a zabezpieczeniem może być również blokada środków na rachunkach bankowych [1].  \n\n2. **Lombardy** – udzielają pożyczek wyłącznie pod zastaw ruchomości (np. biżuteria, obrazy, elektronika) na okres od 7 dni do 3 miesięcy. Wartość pożyczki zwykle wynosi 30–90% oszacowanej wartości zastawu, a przedmiot pozostaje w lombardzie do momentu spłaty [6].  \n\n3. **Transakcje repo lub reverse repo** – są to pożyczki udzielane przez banki lub instytucje finansowe pod zastaw papierów wartościowych. W przypadku repo bank sprzedaje papiery i zobowiązuje się do ich odkupu w przyszłości, a w przypadku reverse repo – kupuje papiery i zobowiązuje się do ich sprzedaży [3][4].  \n\n4. **Banki centralne** – w ramach operacji kredytowo-depozytowych udzielają kredytów lombardowych bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych, ale nie bezpośrednio osobom fizycznym [5][7].  \n\n5. **Historyczne instytucje charytatywne** – np. włoskie lombardy (np. *Monte di Pietà*) udzielały pożyczek pod zastaw złota lub srebra, ale obecnie w Polsce nie są one powszechnie dostępne [8].  \n\nWażne jest, aby przed podjęciem decyzji o pożyczce zapoznać się z warunkami umowy, w tym z wysokością oprocentowania i zasadami zwrotu zastawu [1][6]."}
{"id": "q_788", "question": "Jak nazywany jest napiwek albo drobny datek na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce napiwek lub drobny datek nazywany jest **bakszyszem** (od pers. **\"bachszesz\"** – \"część\"). Jest to obyczaj związany z religią islamu, nakazujący wiernym dzielenie się częścią dochodów z biednymi, często w formie symbolicznej pomocy lub uprzejmości [4]. \n\nWspółcześnie bakszysz bywa nadużywany przez lokalnych mieszkańców, którzy traktują go jako źródło dochodu, szczególnie w kontaktach z turystami, co czasem postrzegane jest jako forma łapówki [4]. W niektórych krajach, np. na Bliskim Wschodzie, bakszysz jest powszechny, podczas gdy w innych regionach (np. w Polsce) jest to zwyczaj bardziej rozpowszechniony [7]. \n\nWarto zauważyć, że w kontekście Bliskiego Wschodu i północnej Afryki bakszysz jest ściśle związany z kulturą i tradycją islamską, choć współcześnie może przybierać różne formy, nie zawsze zgodne z pierwotnym znaczeniem [4]."}
{"id": "q_789", "question": "Kto zwyciężył w bitwie, która rozegrała się pod Legnicą w roku 1241 pomiędzy wojskami polskimi i tatarskimi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W bitwie pod Legnicą w 1241 roku zwyciężyli Mongołowie (Tatarzy). Wojska chrześcijańskie, dowodzone przez księcia śląskiego Henryka II Pobożnego, poniosły klęskę, a sam książę zginął na polu bitwy [1]. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:\n- \"Wojska chrześcijańskie poniosły klęskę – zginęli dowodzący nimi książę śląski, krakowski i wielkopolski Henryk II Pobożny oraz dwaj dowódcy hufców: cudzoziemski Bolesław Dypoldowic i małopolski Sulisław\" [1].\n- \"Bitwa rozegrała się 9 kwietnia 1241 [...] zakończyła kompletną klęską wojsk Henryka II i śmiercią księcia na polu bitwy\" [6].\n- \"Mongołowie [...] poniosły klęskę i śmierć księcia Henryka II Pobożnego\" [8].\n\nDodatkowo, w [1] podkreślono, że bitwa ta zahamowała na kilkadziesiąt lat proces zjednoczenia księstw dzielnicowych w Polsce, co było konsekwencją klęski wojsk chrześcijańskich."}
{"id": "q_794", "question": "W którym roku wybuchła I wojna światowa?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "I wojna światowa wybuchła **28 lipca 1914 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że wojna trwała od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918.  \n- W [2] i [3] również potwierdzono, że wybuch nastąpił 31 lipca lub 1 sierpnia 1914 roku.  \n- W [8] podano dokładną datę dzienną: \"28 lipca 1914 r.\"  \n\nWszystkie źródła są zgodne co do tego, że konflikt rozpoczął się w lipcu 1914 roku."}
{"id": "q_791", "question": "Teresa Żylis-Gara jest aktorką, śpiewaczką czy malarką?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć informacji sugerujących, że Teresa Żylis-Gara była aktorką lub malarką. Z dostępnych materiałów wynika, że była ona wybitną śpiewaczką operową (sopran liryczny) oraz profesorem sztuk muzycznych. \n\nWymienione źródła potwierdzają jej karierę artystyczną jako śpiewaczki, m.in.:\n- Występy na prestiżowych scenach operowych, takich jak Metropolitan Opera w Nowym Jorku [2], [3].\n- Udział w konkursach wokalnych, np. Międzynarodowym Konkursie Wokalnym im. Stanisława Moniuszki [10].\n- Współpracę z wybitnymi dyrygentami i reżyserami [2], [3].\n- Nagrania dla renomowanych wytwórni płytowych, takich jak Deutsche Grammophon czy EMI [2].\n\nNie ma natomiast wzmianek o jej działalności aktorskiej lub malarskiej. Jedynym powiązaniem z innymi dziedzinami sztuki jest jej zaangażowanie w organizację koncertów i aukcji na rzecz renowacji organów w kościele w Mszczonowie [9]. \n\nPodsumowując, Teresa Żylis-Gara była przede wszystkim śpiewaczką operową i pedagogiem muzycznym, a nie aktorką czy malarką."}
{"id": "q_792", "question": "Zapalenie spojówek to choroba jelita cienkiego czy oczu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zapalenie spojówek jest chorobą oczu, a nie jelita cienkiego. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [3] opisano zapalenie spojówek jako stan zapalny błony śluzowej oka, który może mieć różne przyczyny, w tym infekcyjne, alergiczne lub toksyczne.  \n2. W [6] wymieniono objawy pozajelitowe choroby Leśniowskiego-Crohna, w tym \"oczne – 'episcleritis' lub 'keratoconjunctivitis', 'uveitis'\", co sugeruje, że może ona wpływać na narząd wzroku, ale nie jest tożsama z zapaleniem spojówek jako odrębną jednostką chorobową.  \n3. W [8] wyraźnie odróżniono zapalenie spojówek od innych schorzeń, takich jak choroby jelit, co potwierdza, że są to odrębne problemy medyczne.  \n\nPodsumowując, zapalenie spojówek dotyczy wyłącznie narządu wzroku, a choroba Leśniowskiego-Crohna – jelit, choć mogą występować objawy oczne w przebiegu tej drugiej."}
{"id": "q_795", "question": "Ile wynosi minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem, nie jest bezpośrednio określony w kontekście uprawnień do kierowania tym pojazdem. W [2] wskazano, że pozwolenie na kierowanie tramwajem może uzyskać wyłącznie osoba, która spełnia wymagania określone w Ustawie o kierujących pojazdami, jednak nie podano konkretnego wieku. \n\nW [4] opisano tramwaj jako pojazd szynowy, który może być prowadzony przez motorniczego, ale nie ma tam informacji o minimalnym wieku kierującego. \n\nW [2] wymieniono natomiast warunki, które musi spełnić osoba ubiegająca się o pozwolenie na kierowanie tramwajem, takie jak:\n- posiadanie odpowiednich kwalifikacji,\n- brak przeciwwskazań zdrowotnych,\n- brak zakazu prowadzenia pojazdów.\n\nNie udało mi się odnaleźć informacji o minimalnym wieku wprost w podanych materiałach."}
{"id": "q_796", "question": "Jak nazywał się potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że potworem o wielu głowach, których odcięcie powodowało ich odrastanie, była **Hydra lernejska**.  \n\nHydra miała **od 5 do 100 głów** (w zależności od źródeł), przy czym jedna z nich była **nieśmiertelna**. Herakles, aby pokonać potwora, musiał wypalić miejsca po odciętych głowach, aby zapobiec ich regeneracji [1][2][3].  \n\nWśród innych potworów o podobnych cechach wymieniana jest **Lamia**, która również miała **wiele głów**, ale nie odrastały one po odcięciu [6]. Jednak pytanie dotyczyło konkretnie Hydry, która jest najlepiej udokumentowana w kontekście mitologicznych potworów o regenerujących się głowach."}
{"id": "q_797", "question": "Kto był koronowany na króla Królestwa Polskiego w 1829 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W 1829 roku na króla Królestwa Polskiego koronowany został car Rosji Mikołaj I Romanow. Ceremonia odbyła się 24 maja w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w Warszawie [2]. Była to koronacja symboliczna, związana z unią personalną między Królestwem Polskim a Imperium Rosyjskim, które pozostawały w unii personalnej od 1815 roku [3]. Mikołaj I koronował się sam, używając korony cesarskiej Anny Iwanowny, a prymas Jan Paweł Woronicz jedynie podał mu koronę [2][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniej, w 1815 roku, tytuł króla Polski otrzymał Aleksander I Romanow, który jednak nie koronował się w Warszawie. Mikołaj I był drugim i ostatnim monarchą z dynastii Romanowów, który formalnie nosił tytuł króla Polski przed jej zniesieniem w 1831 roku [3][7]."}
{"id": "q_799", "question": "Jak nazywa się w ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas nazywane jest \"click\". Termin ten jest używany m.in. w stepie irlandzkim, gdzie opisano go jako \"uderzenie obcasem o obcas\" [1]. W oberku również wspomniano o możliwości uderzania obcasem o obcas, choć nie podano konkretnej nazwy tego elementu [2]. W innych tańcach, takich jak Slovácky Verbuňk, również występują elementy stukania obcasami, ale nie użyto tam określenia \"click\" [3]. W polonezie natomiast wymieniono \"hołubce\", które polegają na podskoku z uderzeniem piętą, ale nie są one tożsame z \"click\" [5]. \n\nPodsumowując, jedynym tańcem, w którym wyraźnie wskazano nazwę \"click\" dla tego elementu, jest step irlandzki [1]."}
{"id": "q_801", "question": "Który ośmiotysięcznik został zdobyty jako pierwszy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszym ośmiotysięcznikiem zdobytym przez człowieka był szczyt Annapurna w Nepalu. Został on zdobyty 3 czerwca 1950 roku przez Francuzów – Maurice’a Herzoga i Louisa Lacharela. Było to pierwsze w historii wejście na ośmiotysięcznik [9]. \n\nW kontekście polskiego himalaizmu pierwszym ośmiotysięcznikiem zdobytym przez Polaków był Broad Peak Middle (inaczej Broad Peak Central), który został zdobyty 28 lipca 1975 roku przez Kazimierza Głazka, Jana Kęsickiego, Andrzeja Sikorskiego, Bohdana Nowaczyka i Janusza Kulkę [3]. \n\nNatomiast pierwszym ośmiotysięcznikiem zdobytym zimą był Mount Everest, który został zdobyty przez Polaków 17 lutego 1980 roku przez Krzysztofa Wielickiego i Leszka Cichego [7][8]."}
{"id": "q_802", "question": "Jak nazywa się część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że częścią dzielnicy Brent w Londynie, w której znajduje się tradycyjne miejsce rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii, jest Wembley. To właśnie na stadionie Wembley odbył się finał Pucharu Anglii w 2010 roku, w którym Chelsea pokonała Portsmouth [1]. W [3] i [4] potwierdzono, że Wembley jest północno-zachodnim przedmieściem Londynu, położonym w granicach London Borough of Brent. Dodatkowo w [4] wymieniono Wembley jako jeden z obszarów wchodzących w skład gminy Brent. \n\nWarto również zaznaczyć, że w [5] wspomniano o stacji metra Wembley Park, która znajduje się w pobliżu stadionu Wembley, co dodatkowo potwierdza lokalizację tego obiektu w dzielnicy Brent. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: Wembley."}
{"id": "q_806", "question": "Dyktatorem którego państwa był Fidel Castro?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Fidel Castro był dyktatorem Kuby. Pełnił funkcję przywódcy tego państwa w latach 1959–2011, najpierw jako premier, a później jako przewodniczący Rady Państwa. Jego rządy charakteryzowały się wprowadzeniem socjalizmu i zacieśnieniem relacji ze Związkiem Radzieckim, co doprowadziło do konfliktu ze Stanami Zjednoczonymi [1][2][8]. Castro był również najdłużej urzędującym przywódcą państwa niebędącym monarchą, rządząc Kubą przez 52 lata [3]."}
{"id": "q_800", "question": "Atos i Portos to imiona dwóch muszkieterów – a jak się nazywał trzeci?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trzecim muszkieterem, oprócz Atosa i Portosa, był Aramis. Wspólnie z nimi tworzył nierozłączne trio, a ich przyjaźń została zapoczątkowana, gdy d’Artagnan dołączył do ich grona [1]. Aramis, podobnie jak Atos i Portos, był zaangażowany w liczne przygody i intrygi opisane w cyklu powieści o muszkieterach [8]. \n\nPrzykładowe cytowania potwierdzające tę informację:\n- \"Wraz z nimi stworzył nierozłączne trio. Był również utrzymankiem starej i bogatej żony prokuratora Couquenard, którą w opowieściach o niej przedstawiał jako piękną i bogatą księżną\" [1].\n- \"Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry’ego Bedford-Jonesa. Właściwie nazywa się Christopher du Vallon, po nabyciu dodatkowych dóbr (wydarzenia z \"Dwadzieścia lat później\") do nazwiska dochodzą dalsze człony: de Bracieux de Pierrefonds\" [3].\n- \"Akcja rozgrywa się głównie we Francji, w latach 1625-1665. Treścią są przygody czterech przyjaciół muszkieterów gwardii królewskiej: Atosa, Portosa, Aramisa i D’Artagnana\" [8]."}
{"id": "q_798", "question": "Czy rośliny nagonasienne mają owoc?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że rośliny nagonasienne nie mają owoców w takiej formie, jaką obserwujemy u roślin okrytonasiennych. \n\nW [1] stwierdzono: *\"Charakterystyczną cechą nagozalążkowych jest brak osłaniających zalążek owocolistków, a w konsekwencji też brak owoców. Nagie zalążki umieszczone są na zmodyfikowanych liściach (trzoneczkach lub łuskach) skupionych zwykle na osi tworzącej twór zwany strobilem, zwany tu też szyszką.\"* \n\nW [2] potwierdzono tę informację: *\"Z uwagi na brak słupka i zalążni rośliny nagozalążkowe nie wykształcają owoców.\"* \n\nW [3] dodatkowo wyjaśniono, że: *\"Owoce jako organy typowe dla roślin okrytonasiennych pojawiły się wraz z nimi we wczesnej kredzie (ok. 140 milionów lat temu), tj. 220 milionów lat po wyewoluowaniu roślin nasiennych i 300 milionów lat po powstaniu roślin naczyniowych.\"* \n\nNatomiast w [4] wskazano, że u niektórych nagonasiennych występuje struktura podobna do owocu, ale jest to tylko *osnówka (epimacjum)*, która jest częścią nasienia, a nie mięsistym owocem powstającym z zalążni słupka, jak u okrytonasiennych. \n\nPodsumowując, rośliny nagonasienne nie wytwarzają owoców w sensie morfologicznym i funkcjonalnym, jakie występują u okrytonasiennych."}
{"id": "q_804", "question": "Czy w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W starożytności używano jednostki długości o nazwie mila, która wywodziła się z łacińskiego terminu *mille passus* oznaczającego 1000 podwójnych kroków. W starożytnym Rzymie mila rzymska odpowiadała około 1480 metrom lub 5000 rzymskim stopom [6]. W starożytnej Grecji również stosowano podobne jednostki, takie jak *diploun bēma* (krok podwójny, 5 stóp) i *haploun bēma* (krok pojedynczy, 2,5 stopy) [1]. \n\nW kontekście chińskim wspomniano jednostkę *li*, która czasem była nazywana „milą chińską”, choć jej wartość zmieniała się historycznie (od 576 metrów za dynastii Qin i Han do 500 metrów obecnie) [4]. Jednak w pytaniu wyraźnie chodzi o kontekst starożytny, gdzie mila rzymska była ściśle powiązana z systemem miar Rzymu [6]. \n\nW starożytnej Grecji i Rzymie mila była używana jako jednostka odległości, a jej wartość była związana z liczbą kroków, co potwierdzają źródła [1][6]."}
{"id": "q_805", "question": "Który z dowódców francuskich w I wojnie światowej był marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że jedynym dowódcą francuskim, który w I wojnie światowej był marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, był Ferdinand Foch. Otrzymał on tytuł marszałka Francji w 1918 roku, marszałka polnego Wielkiej Brytanii w 1919 roku, a marszałka Polski w 1923 roku [1]. \n\nWarto zauważyć, że Louis F. M. F. Franchet d’Espérey również był marszałkiem Francji, ale nie posiadał tytułów w innych krajach [2]. Podobnie Philippe Pétain, choć był marszałkiem Francji, to w kontekście I wojny światowej nie jest wymieniony jako marszałek innych państw [3]. \n\nInni wymienieni dowódcy, jak Joseph Joffre czy John French, nie są Francuzami, a ich tytuły marszałkowskie dotyczyły wyłącznie ich rodzimych krajów (Wielkiej Brytanii i Francji) [4][6]. \n\nPodsumowując, jedynym dowódcą spełniającym kryteria pytania jest Ferdinand Foch [1]."}
{"id": "q_803", "question": "W którym kraju trwała wojna, przeciwko której w 1968 r. protestowali hipisi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że hipisi protestowali przeciwko wojnie w Wietnamie. W 1968 roku ruch hippisowski, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, był silnie zaangażowany w protesty przeciwko tej wojnie. W [2] wspomniano, że \"wiele grup nacisku i państw od dawna starało się wykorzystać neutralne igrzyska olimpijskie do celów politycznych lub propagandowych\", a w okresie przed Letnimi Igrzyskami Olimpijskimi w Meksyku w 1968 roku odbywały się protesty przeciwko wojnie w Wietnamie. W [3] opisano, że hippisi przełożyli idee beatników, w tym sprzeciw wobec wojny, na ruch społeczny, a jednym z głównych wrogów ruchu była właśnie wojna wietnamska. W [9] podkreślono, że protesty przeciwko wojnie w Wietnamie organizowano głównie na uniwersytetach, a w 1968 roku do organizacji \"Studenci na rzecz Demokratycznego Społeczeństwa\" należało już około 100 000 studentów. Dodatkowo, w [5] wspomniano, że John Lennon, choć nie był klasycznym hippisem, podzielał wartości ruchu, w tym antymilitaryzm, i angażował się w protesty przeciwko wojnie w Wietnamie. \n\nPodsumowując, głównym krajem, przeciwko któremu protestowali hipisi w 1968 roku, były Stany Zjednoczone w kontekście wojny w Wietnamie."}
{"id": "q_807", "question": "Jak nazywa się punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Punktem przeciwległym zenitowi, położonym na niewidocznej części sfery niebieskiej, jest **nadir**. Zenit to punkt na niebie dokładnie ponad obserwatorem, a nadir znajduje się pod nim, prostopadle pod horyzontem [2]. Nadir jest jednym z dwóch punktów przecięcia lokalnej osi pionu ze sferą niebieską, drugim jest właśnie zenit [2]. \n\nW [1] również potwierdzono, że nadir to punkt na sferze niebieskiej położony dokładnie naprzeciwko zenitu, a także określono go jako najniżej położony punkt sfery niebieskiej. \n\nDodatkowo, w [7] nadir wymieniony jest jako jeden z biegunów układu współrzędnych horyzontalnych, obok zenitu. \n\nPodsumowując, nadir to punkt na sferze niebieskiej znajdujący się pod obserwatorem, przeciwległy do zenitu [1][2][7]."}
{"id": "q_793", "question": "Jaką nazwę noszą związki tlenu z innymi pierwiastkami?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że związki tlenu z innymi pierwiastkami noszą różne nazwy w zależności od rodzaju związku i pierwiastka, z którym tlen tworzy wiązanie.  \n\n1. **Tlenki** – są to związki, w których tlen występuje na stopniu utlenienia −II (z wyjątkiem nadtlenków i ponadtlenków). Przykłady to:  \n   - tlenek węgla (CO),  \n   - dwutlenek węgla (CO2),  \n   - tlenek żelaza (III) (Fe2O3) [2].  \n\n2. **Nadtlenki** – związki, w których tlen występuje na stopniu utlenienia −I lub −½. Przykłady to:  \n   - nadtlenek wodoru (H2O2),  \n   - nadtlenek baru (BaO2) [3].  \n\n3. **Ponadtlenki** – związki, w których tlen występuje na stopniu utlenienia 1. Przykłady to:  \n   - ponadtlenek potasu (KO2),  \n   - ponadtlenek litu (LiO2) [3].  \n\n4. **Ozonki** – związki, w których tlen występuje w postaci ozonu (O3). Przykłady to:  \n   - ozonki metali alkalicznych (np. Li2O3) [3].  \n\n5. **Fluorki** – związki fluoru z tlenem, które są wyjątkiem od reguły tworzenia tlenków ze względu na wyższą elektroujemność fluoru. Przykład:  \n   - difluorek tlenu (OF2) [10].  \n\n6. **Wodorotlenki** – związki, w których tlen występuje w postaci grupy hydroksylowej (OH). Przykłady to:  \n   - wodorotlenek sodu (NaOH),  \n   - wodorotlenek glinu (Al(OH)3) [10].  \n\n7. **Kwasy tlenowe** – związki, w których tlen występuje w postaci grupy kwasowej (np. SO3, CO3). Przykłady to:  \n   - kwas siarkowy (VI) (H2SO4),  \n   - kwas węglowy (H2CO3) [9].  \n\n8. **Sole kwasów tlenowych** – związki, w których tlen występuje w postaci anionów tlenowych (np. SO42−, CO32−). Przykłady to:  \n   - siarczan (VI) sodu (Na2SO4),  \n   - węglan wapnia (CaCO3) [10].  \n\nPodsumowując, nazwy związków tlenu z innymi pierwiastkami zależą od rodzaju związku i stopnia utlenienia tlenu. Większość z nich to tlenki, nadtlenki, ozonki, fluorki, wodorotlenki, kwasy tlenowe lub sole kwasów tlenowych [1][2][3][9][10]."}
{"id": "q_810", "question": "Jak nazywa się masa rogowa z pancerzy żółwi morskich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Masa rogowa z pancerzy żółwi morskich nazywa się **szylkret**. Jest to materiał dekoracyjny pozyskiwany z płytek pancerza żółwi szylkretowych (Eretmochelys imbricata), występujących w tropikalnych rafach wszystkich oceanów. Do celów zdobniczych wykorzystuje się zarówno grube płytki pancerza grzbietowego (karapaks), jak i płytki z pancerza brzusznego (plastron). Szylkret charakteryzuje się bursztynową lub jasnobrunatną barwą z ciemnobrunatnymi plamkami lub pasmami, jest elastyczny, przeświecający i daje się łatwo modelować w podwyższonej temperaturze [1]. \n\nWspółcześnie pozyskiwanie szylkretu jest nielegalne ze względu na ochronę żółwi morskich, które są zagrożone wyginięciem [1]."}
{"id": "q_808", "question": "W którym państwie znajduje się największy park narodowy na świecie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, największy park narodowy na świecie znajduje się na Grenlandii, która jest autonomicznym terytorium zależnym Danii. Park Narodowy Grenlandii zajmuje powierzchnię 972 000 km² i jest największym parkiem narodowym na świecie [1][2][3]. \n\nW [1] podano, że \"Największym jest Park Narodowy Grenlandii obejmujący 972 000 km²\". W [2] potwierdzono, że na terenie Królestwa Danii (w tym Grenlandii) znajduje się największy park narodowy na świecie, a w [3] podano dokładną powierzchnię parku: \"Park rozciąga się na powierzchni 972 000 km²\". \n\nDodatkowo w [4] wspomniano, że Park Narodowy Grenlandii jest największym parkiem narodowym na świecie, powołanym w 1974 roku, a w [7] wymieniono go jako jeden z największych parków narodowych w Europie (choć formalnie nie leży w Europie, lecz na Grenlandii). \n\nPodsumowując, największy park narodowy na świecie znajduje się na Grenlandii, która jest częścią Królestwa Danii [1][2][3]."}
{"id": "q_812", "question": "Jak nazywa się jedno z podstawowych w rolnictwie światowym zbóż uprawiane na bardzo nawodnionych polach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że jednym z podstawowych zbóż uprawianych na bardzo nawodnionych polach jest ryż. W [2] wskazano, że ryż siewny (\"Oryza sativa\") zajmuje drugie miejsce w światowej produkcji zbóż, a jego uprawa wymaga pracochłonnych zabiegów, w tym nawadniania pól. W [5] również potwierdzono, że na terenach, gdzie możliwe jest nawadnianie, uprawia się ryż. Ponadto w [10] wspomniano, że pola w dolinie rzeki Omo są nawadniane przez rzekę, a ludzie Karo uprawiają tam kukurydzę lub sorgo, co pośrednio potwierdza znaczenie nawadniania dla upraw zbóż. \n\nPodsumowując, ryż jest kluczowym zbożem uprawianym na bardzo nawodnionych polach, co potwierdzają [2] i [5]."}
{"id": "q_811", "question": "Kiedy Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo w 988 roku. Symboliczną datą chrztu Rusi jest chrzest Włodzimierza I Wielkiego oraz masowy chrzest mieszkańców Kijowa i innych miast w Dnieprze [1]. Włodzimierz I Wielki przyjął chrzest w obrządku wschodnim z rąk patriarchy Konstantynopola, co oznaczało wejście Rusi w krąg chrześcijaństwa bizantyjskiego [5]. \n\nWcześniejsze próby chrystianizacji Rusi miały miejsce w VIII i IX wieku, jednak nie były one trwałe. W 860 roku dwaj kniaziowie ruscy prawdopodobnie przyjęli chrzest, a w 866 (lub 867) roku powstała metropolia na czele z Bułgarem Mychajiłem, który nakłonił kniazia Askolda do przyjęcia chrześcijaństwa. Jednak po śmierci Askolda, za rządów Olega Mądrego, chrześcijaństwo znalazło się w odwrocie [4]. \n\nKolejną próbą chrystianizacji była chrystianizacja Rusi przez greckich duchownych z Konstantynopola w 988 roku, która stała się oficjalną religią państwową Rusi Kijowskiej [3][5]."}
{"id": "q_809", "question": "Czy meduza jest zwierzęciem jedno-, czy wielokomórkowym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że meduza jest organizmem wielokomórkowym. \n\nW [1] stwierdzono: *\"Organizmy wielokomórkowe powstały z organizmów jednokomórkowych (najprawdopodobniej orzęsków) w ewolucyjnym procesie celularyzacji\"*. Meduza, jako przedstawicielka parzydełkowców (Cnidaria), należy do organizmów wielokomórkowych, co potwierdzają również inne fragmenty:  \n- W [2] opisano jej budowę jako złożoną z dwóch warstw komórek (ektodermy i endodermy) rozdzielonych mezogleą, co wskazuje na wielokomórkowość.  \n- W [6] podkreślono, że jamochłony (w tym meduzy) mają komórki nerwowe i mięśniowe, co jest cechą organizmów wielokomórkowych.  \n- W [7] wymieniono hydromeduzy (w tym meduzy) jako organizmy o złożonej budowie, z układem nerwowym i gonadami, co potwierdza wielokomórkowość.  \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że symetria promienista (charakterystyczna dla meduz) jest cechą organizmów wielokomórkowych, podobnie jak w [5], gdzie wymieniono meduzy jako przykład organizmów o symetrii promienistej.  \n\nPodsumowując, meduza jest organizmem wielokomórkowym, co wynika z jej złożonej budowy i funkcji, takich jak obecność tkanek, układu nerwowego i specjalizacji komórkowej."}
{"id": "q_814", "question": "Która dynastia panowała w Polsce do 1370 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że do 1370 roku w Polsce panowała dynastia Piastów. Ostatnim królem z tej dynastii był Kazimierz III Wielki, który zmarł 5 listopada 1370 roku [1][4][7]. Po jego śmierci władzę przejęli Andegawenowie, a następnie Jagiellonowie [1][7][9]. \n\nWładcy z dynastii Piastów rządzili Polską od powstania państwa polskiego (około 900 roku) do 1370 roku, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291–1306) [1][2]. W okresie rozbicia dzielnicowego (1138–1320) władza była sprawowana przez wielu niezależnych książąt piastowskich [1][2]. \n\nDodatkowo, w [4] podkreślono, że \"Dynastia Piastów wygasła po śmierci jego syna, Kazimierza Wielkiego w 1370, który nie pozostawił legalnego następcy\". \n\nPodsumowując, do 1370 roku w Polsce panowała dynastia Piastów, a jej ostatnim królem był Kazimierz III Wielki [1][4][7]."}
{"id": "q_816", "question": "Który rosyjski przyrodnik, filozof i poeta urodził się w 1711 roku, a jego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że rosyjskim przyrodnikiem, filozofem i poetą urodzonym w 1711 roku, którego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie, był Michaił Wasiljewicz Łomonosow.  \n\nŁomonosow urodził się w 1711 roku w Denisówce koło Chołmogor [2]. Był prekursorem chemii fizycznej, a w 1754 roku zainicjował powołanie państwowego uniwersytetu w Moskwie, który później został nazwany jego imieniem [1][2].  \n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że Łomonosow był autorem niezrealizowanego projektu utworzenia w Moskwie uniwersytetu, co potwierdza jego związek z tą instytucją.  \n\nPodsumowując, jedyną osobą spełniającą wszystkie kryteria jest Michaił Wasiljewicz Łomonosow [1][2][3]."}
{"id": "q_815", "question": "Ile minut trwa połowa meczu piłkarskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że czas trwania połowy meczu piłkarskiego zależy od rodzaju rozgrywek:  \n\n1. **W rozgrywkach ligowych (np. Ekstraklasa, liga szkocka, austriacka)**: połowa meczu trwa 45 minut [2], [3].  \n2. **W AMP Futbol Ekstraklasie (Polska)**: połowa meczu trwa 25 minut [1].  \n3. **W rozgrywkach olimpijskich (mężczyźni)**: połowa meczu trwa 45 minut [6].  \n4. **W piłce ręcznej (kobiety)**: połowa meczu trwa 30 minut [8].  \n\nDodatkowo, w przypadku dogrywki w piłce nożnej, każda połowa trwa 15 minut [3], [6]. W futbolu amerykańskim kwarta (będąca częścią meczu) trwa 15 minut [9].  \n\nPodsumowując, standardowy czas połowy meczu piłkarskiego w większości rozgrywek wynosi 45 minut, choć w AMP Futbol Ekstraklasie jest to 25 minut [1], [2], [3], [6]."}
{"id": "q_813", "question": "W którym odcinku przewodu pokarmowego rozpoczyna się trawienie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trawienie u człowieka rozpoczyna się już w jamie ustnej, gdzie pokarm jest wstępnie rozdrabniany i mieszany ze śliną zawierającą enzym trawienny – amylazę ślinową (ptialinę). Enzym ten rozpoczyna trawienie węglowodanów, rozkładając je na cukry proste [1][2]. W żołądku proces trawienia jest kontynuowany, gdzie sok żołądkowy zawierający kwas solny inaktywuje amylazę ślinową, ale częściowo rozkłada również białka za pomocą pepsynogenu przekształcanego w pepsynę [2]. Lipaza żołądkowa zapoczątkowuje także trawienie tłuszczów, choć w ograniczonym zakresie [2]. \n\nW jelicie cienkim, a zwłaszcza w dwunastnicy, następuje zasadnicze trawienie, gdzie sok trzustkowy neutralizuje kwaśną treść pokarmową i umożliwia działanie enzymów trawiennych, takich jak amylaza trzustkowa, trypsyna, chymotrypsyna i lipaza trzustkowa [9]. Żółć wydzielana przez wątrobę emulguje tłuszcze, ułatwiając ich trawienie przez lipazę trzustkową [9]. \n\nPodsumowując, trawienie rozpoczyna się w jamie ustnej, a następnie kontynuowane jest w żołądku i jelicie cienkim, przy czym każdy z tych odcinków pełni kluczową rolę w procesie rozkładu pokarmu na przyswajalne składniki odżywcze [1][2][9]."}
{"id": "q_817", "question": "Jak nazywa się placówka dyplomatyczna najwyższej rangi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, placówką dyplomatyczną najwyższej rangi jest **ambasada**. Jest to stała misja dyplomatyczna, na czele której stoi szef misji pierwszej klasy (ambasador) [1]. Ambasada jest również określana jako najwyższa klasa szefów misji dyplomatycznych, potwierdzona przez konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych z 1961 roku [4]. \n\nW przypadku niektórych krajów, np. Wspólnoty Narodów, odpowiednikiem ambasady jest \"wysoka komisja\", a w relacjach z organizacjami międzynarodowymi – stałe przedstawicielstwo [1]. Jednak w kontekście ogólnym, to właśnie ambasada jest placówką o najwyższej randze. \n\nDodatkowo, w hierarchii dyplomatycznej ustalonej na kongresie wiedeńskim w 1815 roku, ambasadorowie należą do najwyższej rangi (I klasy), co zostało potwierdzone przez konwencję wiedeńską z 1961 roku [4]. \n\nPodsumowując, **ambasada** jest placówką dyplomatyczną najwyższej rangi, co wynika zarówno z historycznych ustaleń, jak i współczesnych regulacji prawnych."}
{"id": "q_818", "question": "Jaki tytuł nosiło wychodzące w latach 1765–85, redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego, najbardziej zasłużone czasopismo królewskiego obozu reform?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najbardziej zasłużonym czasopismem królewskiego obozu reform w latach 1765–1785 był „Monitor”. Było to jedno z pierwszych polskojęzycznych czasopism, założone przez Ignacego Krasickiego i Adama Kazimierza Czartoryskiego z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego [1].  \n\n„Monitor” był redagowany na wzór angielskiego „The Spectator”, a jego głównym celem była poprawa obyczajów i moralności społeczeństwa poprzez krytykę sarmackiego zacofania i promowanie nowych wzorców osobowych. Czasopismo poruszało tematy związane z tolerancją religijną, rozwojem nauk przyrodniczych oraz wspieraniem mieszczaństwa i chłopstwa [1].  \n\nWśród redaktorów i współpracowników „Monitora” znaleźli się m.in. Ignacy Krasicki, Franciszek Bohomolec, Stanisław Konarski i Franciszek Ksawery Zabłocki [1]. Czasopismo odegrało kluczową rolę w propagowaniu reform w pierwszych latach istnienia, choć z czasem jego znaczenie osłabło [2].  \n\nPodsumowując, tytułem zasłużonego czasopisma królewskiego obozu reform był właśnie „Monitor” [1][2]."}
{"id": "q_821", "question": "Na czym grał Jankiel w „Panu Tadeuszu”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jankiel w „Panu Tadeuszu” grał na cymbałach – ludowym instrumencie strunowym, na którym dźwięk uzyskuje się przez uderzanie strun specjalnymi pałeczkami. Był wirtuozem tego instrumentu, a jego gra miała charakter patriotyczny i była muzyczną ilustracją dziejów rozbiorowych Rzeczypospolitej Obojga Narodów [2]. \n\nW filmie Andrzeja Wajdy z 1999 roku Jankiel również grał na cymbałach, a w rolę tę wcielił się Wacław Kułakowski, polski muzykant ludowy i cymbalista [3]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem Jankiela były cymbały, na których wykonywał zarówno tradycyjne melodie ludowe, jak i improwizowane utwory o charakterze patriotycznym [2][3]."}
{"id": "q_819", "question": "Mszaki należą do królestwa roślin czy zwierząt?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mszaki należą do królestwa roślin. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że mszaki są grupą roślin, charakteryzującą się przemianą pokoleń z dominacją gametofitu. Wcześniej klasyfikowano je jako gromadę „Bryophyta”, obejmującą trzy klasy: glewiki, wątrobowce i mchy.  \n2. W [2] podkreślono, że w XX wieku ze świata roślin wyłączono bakterie i grzyby, ale mszaki pozostawały w obrębie roślin.  \n3. W [3] potwierdzono, że mszaki są jedną z wczesnych linii rozwojowych roślin lądowych, które wyewoluowały z zielenic.  \n4. W [4] wymieniono mszaki jako element flory rezerwatu, obok roślin naczyniowych.  \n5. W [9] wskazano, że mszaki (wraz z glewikami, wątrobowcami i roślinami naczyniowymi) należą do roślin telomowych, które są grupą roślin lądowych.  \n\nNie ma informacji sugerujących przynależność mszaków do królestwa zwierząt."}
{"id": "q_824", "question": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator? Ułan Bator jest stolicą Mongolii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ułan Bator to stolica i największe miasto Mongolii.  \n2. W [2] podano, że stolicą i największym miastem Mongolii jest Ułan Bator, gdzie zamieszkuje ok. 47% populacji kraju.  \n3. W [9] opisano Plac Suche Batora jako centralny punkt Ułan Bator, stolicy Mongolii.  \n\nDodatkowo w [10] potwierdzono, że Ułan Bator leży w dolinie rzeki Tuul gol w Mongolii."}
{"id": "q_820", "question": "Z ilu graczy składa się drużyna piłki nożnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Drużyna piłki nożnej składa się z 11 zawodników (w tym bramkarz) na boisku oraz maksymalnie 7 rezerwowych (w rozgrywkach międzynarodowych rangi mistrzowskiej do 12) [2]. Aby drużyna została dopuszczona do meczu, musi być co najmniej 7 zawodników [2]. \n\nW przypadku piłki nożnej siedmioosobowej (dla osób z porażeniem mózgowym) drużyna składa się z 7 zawodników, przy czym przez cały czas musi być przynajmniej jeden gracz klasy C5 lub C6, a maksymalnie jeden gracz klasy C8 może grać w tym samym czasie [3]. \n\nW piłce nożnej pięcioosobowej (dla osób niewidomych) drużyna składa się z 5 zawodników [7]. \n\nW piłce nożnej sześcioosobowej drużyna składa się z 6 zawodników (5 w polu i 1 bramkarz) [4]. \n\nW grach komputerowych drużyna składa się z 20 zawodników, w tym 11 w podstawowym składzie i 9 na ławce rezerwowych [6]. \n\nPodsumowując, standardowa drużyna piłki nożnej składa się z 11 zawodników na boisku i maksymalnie 7 rezerwowych [2]. W zależności od odmiany gry (np. siedmioosobowa, pięcioosobowa, sześcioosobowa) liczba graczy może się różnić."}
{"id": "q_823", "question": "Czy największe polskie jezioro – Śniardwy ma ponad 100 km² powierzchni?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z dostępnymi informacjami, największe polskie jezioro – Śniardwy – ma powierzchnię przekraczającą 100 km². W [2] podano, że jego powierzchnia wynosi 113,8 km², co potwierdzają również inne źródła:  \n- W [1] wskazano, że powierzchnia jeziora wynosi 113,4 km² (według Instytutu Rybactwa Śródlądowego) lub 114,9 km² (według A. Choińskiego).  \n- W [5] podano, że powierzchnia Śniardw wraz z jeziorami Kaczerajno i Seksty wynosi 11 416 ha, co odpowiada około 110,4 km² (przyjmując 1 ha = 0,01 km²).  \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że Śniardwy są największym jeziorem w Polsce, a ich powierzchnia przekracza 100 km².  \n\nPodsumowując, Śniardwy mają ponad 100 km² powierzchni, co czyni je największym jeziorem w Polsce."}
{"id": "q_827", "question": "Czy Mickiewicz i Goethe spotkali się osobiście?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Adam Mickiewicz i Johann Wolfgang von Goethe spotkali się osobiście. Do spotkania doszło w 1829 roku w Weimarze, gdzie Mickiewicz przebywał w ramach swojej podróży po Europie. Wspomniano, że między 24 a 31 sierpnia 1829 roku widywał się codziennie z Goethem [3]. Potwierdza to również informacja, że Mickiewicz podczas pobytu w Niemczech spotkał się z Goethem [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Mickiewicz i Odyniec odwiedzili Goethego w Weimarze, co również potwierdza fakt ich osobistego spotkania. \n\nNie ma jednak szczegółowych informacji na temat przebiegu tego spotkania ani jego dokładnej daty dziennej (poza przybliżonym okresem)."}
{"id": "q_822", "question": "Czy Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie, czy po polsku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Gall Anonim pisał swoją kronikę po łacinie. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. \"Kronika Galla Anonima, inaczej Kronika Anonima tzw. Galla lub Kronika polska, pełny tytuł Kronika i czyny książąt czyli władców polskich (Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum) – pierwsza polska kronika, nieukończona. Spisana po łacinie, prawdopodobnie w latach 1112–1116, przez anonimowego autora zwanego Gallem Anonimem\" [1].  \n2. \"Kronika została napisana w języku łacińskim. Autor, jak sam zaznacza we wstępie do księgi trzeciej, nie pisał jej własnoręcznie, ale dyktował, aby lepiej kontrolować efekt dźwiękowy własnych słów\" [5].  \n3. \"Do najważniejszych tekstów powstałych podówczas w języku łacińskim zaliczane są kroniki. Najstarszą z nich jest tzw. 'Kronika polska' napisana przez Galla Anonima\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że tekst Galla Anonima jest trudny do wiernego oddania w innych językach niż łacina ze względu na użycie prozy rymowanej i rytmicznej.  \n\nNie ma informacji sugerujących, że kronika była pisana po polsku."}
{"id": "q_829", "question": "Jak nazywał się wielki amerykański bank, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wielki amerykański bank, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy, to Lehman Brothers. Bank ten ogłosił upadłość 15 września 2008 roku, co było jedną z przyczyn globalnego kryzysu finansowego [1]. Upadek Lehman Brothers był bezpośrednim skutkiem kryzysu na rynku kredytów hipotecznych wysokiego ryzyka (subprime) i spowodował panikę na giełdach oraz wzrost przekonania o powadze sytuacji [1]. \n\nWydarzenie to jest często wymieniane jako punkt zwrotny w kryzysie finansowym, który rozprzestrzenił się na cały świat, wpływając na inne instytucje finansowe i gospodarki [1][2][3]."}
{"id": "q_825", "question": "Który z malarzy stworzył „Autoportret z zabandażowanym uchem”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że „Autoportret z zabandażowanym uchem” został namalowany przez Vincenta van Gogha. Istnieją dwie wersje tego dzieła:  \n1. **„Autoportret z zabandażowanym uchem”** (hol. *Zelfportret met verbonden oor*, ang. *Self-Portrait with Bandaged Ear*) – obraz olejny z 1889 roku, znajdujący się w Courtauld Gallery w Londynie [1].  \n2. **„Autoportret z zabandażowanym uchem i fajką”** (hol. *Zelfportret met verbonden oor en rookwapen*, ang. *Self-Portrait with Bandaged Ear and Pipe*) – obraz olejny z 1889 roku, będący w zbiorach Stavros Niarchos Collection w Atenach [1].  \n\nObie wersje powstały po incydencie z 23 grudnia 1888 roku, gdy van Gogh obciął sobie lewe ucho i wręczył je prostytutce [1]. Wątpliwości co do autentyczności budzi natomiast inny obraz zatytułowany *Autoportret z okaleczonym uchem*, który znajduje się w Galerii Narodowej w Oslo i jest uważany za prawdopodobny falsyfikat [2].  \n\nPodsumowując, autorem obu wersji *Autoportretu z zabandażowanym uchem* jest Vincent van Gogh [1]."}
{"id": "q_828", "question": "Jakim słowem pochodzącym z czeskiego nazywa się schowek w mieszkaniu pod sufitem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że schowek w mieszkaniu pod sufitem nazywany jest **pawlaczem**. Termin ten pochodzi od czeskiego słowa \"pavlač\", które oznacza \"balkon, galerię\" [1]. Pawlacz to rodzaj szafki montowanej pod sufitem, szczególnie przydatnej do przechowywania rzadziej używanych przedmiotów w niewielkich mieszkaniach [1]. \n\nPrzykładem wykorzystania pawlacza jako schowka jest historia ukrywania sztandaru 33 pułku piechoty przez Marię Cyranowską-Lenartowicz, która w nowym mieszkaniu umieściła go we wnęce pod sufitem [4]. \n\nWarto zauważyć, że w innych kontekstach (np. architektonicznych) pojawiają się również terminy takie jak \"sufit\" czy \"sufit podwieszany\", ale nie są one bezpośrednio związane z nazwą \"pawlacz\" [6]."}
{"id": "q_832", "question": "Przez które jezioro przepływa rzeka Ren?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzeka Ren przepływa przez Jezioro Bodeńskie [4]. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie opisano, że przez jezioro Untersee (będące częścią Jeziora Bodeńskiego) przepływa Ren. Dodatkowo w [6] potwierdzono, że Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego. \n\nCytując dokładnie:  \n- W [4] stwierdzono: *\"Przez jezioro przepływa rzeka Ren\"*  \n- W [6] podano: *\"Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego\"*"}
{"id": "q_830", "question": "Ile razy w ciągu roku Ziemia okrąża Słońce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ziemia okrąża Słońce raz w ciągu roku. W tekście źródłowym znajduje się następująca informacja: *\"Ziemia obiega Słońce w ciągu jednego roku gwiazdowego, czyli 365 dni 6 godzin 9 minut 9,54 s\"* [1]. W innym fragmencie potwierdzono: *\"Czas jednego okrążenia wokół Słońca nazywa się rokiem gwiazdowym i odpowiada 365,256 dniom czasu słonecznego\"* [5]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że czas obiegu Ziemi wokół Słońca (rok zwrotnikowy) trwa w przybliżeniu 365,25 dób, co również potwierdza roczną częstotliwość tego ruchu. \n\nWniosek: Ziemia wykonuje jedno pełne okrążenie wokół Słońca w ciągu jednego roku gwiazdowego."}
{"id": "q_826", "question": "Jak nazywa się substancja, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że substancją, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów, jest katalizator lub inhibitor.  \n\n**Katalizator** to substancja chemiczna, która zmienia ścieżkę kinetyczną reakcji, obniżając jej energię aktywacji i przyspieszając proces. Katalizator nie ulega trwałej przemianie chemicznej, lecz tworzy przejściowe kompleksy z substratami, co umożliwia szybsze zachodzenie reakcji. Przykłady to enzymy w procesach biologicznych lub katalizatory przemysłowe [1][4].  \n\n**Inhibitor** natomiast spowalnia lub zatrzymuje reakcję, wpływając na stężenie reagentów, katalizatora lub produktów pośrednich. W przeciwieństwie do katalizatora, inhibitor może ulegać zużyciu w trakcie reakcji, dlatego nazywanie go „ujemnym katalizatorem” jest niezalecane [2][7].  \n\nOba rodzaje substancji nie stają się częścią końcowych produktów reakcji, lecz wpływają na jej przebieg. Katalizator przyspiesza, a inhibitor opóźnia proces, zachowując przy tym swoją strukturę chemiczną [1][2]."}
{"id": "q_833", "question": "Czy Korea Południowa graniczy z Chinami?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Korea Południowa nie graniczy bezpośrednio z Chinami. Graniczy natomiast z Koreą Północną, a od strony wschodniej i zachodniej oblewają ją odpowiednio Morze Japońskie i Morze Żółte [1]. Chiny graniczą wyłącznie z Koreą Północną, a dokładniej z jej północną częścią, gdzie granica przebiega głównie wzdłuż rzek Jalu i Tuman [2][4]. \n\nW [1] wskazano, że Korea Południowa graniczy z Chinami jedynie pośrednio, poprzez Koreę Północną, natomiast w [7] potwierdzono, że Chiny oddziela od Korei Południowej Morze Japońskie na wschodzie i Morze Żółte na zachodzie. \n\nPodsumowując, Korea Południowa nie ma bezpośredniej granicy lądowej z Chinami, w przeciwieństwie do Korei Północnej [2][4]."}
{"id": "q_834", "question": "Czyje imię nosi Teatr Stary w Krakowie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Teatr Stary w Krakowie nosi imię Heleny Modrzejewskiej. \n\nW [5] znajduje się informacja: *\"Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej – teatr w Krakowie, narodowa instytucja kultury, powstał jako drugi teatr w Polsce.\"* \n\nDodatkowo w [6] potwierdzono: *\"W 1954, po zlikwidowaniu przedsiębiorstwa Państwowe Teatry Dramatyczne, Państwowy Teatr Stary w Krakowie rozpoczął samodzielną działalność. Od 1956 działał jako Państwowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej.\"* \n\nNatomiast w [10] wskazano, że chodzi o inny teatr: *\"Stary Teatr w Krakowie\"* (bez imienia), ale nie jest to Teatr Stary, o który pyta użytkownik. \n\nPodsumowując, pełna nazwa brzmi: Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej [5][6]."}
{"id": "q_835", "question": "Jakiego koloru był posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów był **złoty**. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- W [1] opisano, że Aaron nakazał zebranie kolczyków Izraelitów, a następnie przetopił je, tworząc posąg **złotego cielca**.  \n- W [7] również potwierdzono, że Mojżesz zastał Izraelitów oddających cześć **złotemu cielcowi**, który został wykonany z przetopionych złotych kolczyków.  \n\nDodatkowo w [6] wspomniano, że Jeroboam I wprowadził kult **dwóch złotych cielców** w Dan i Betel, co dodatkowo potwierdza, że złoto było materiałem używanym do tworzenia tych posągów.  \n\nNie ma informacji o innych kolorach posągu w podanych tekstach."}
{"id": "q_838", "question": "Stolicą którego państwa jest Ankara?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ankara jest stolicą Turcji. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [4] podano, że Turcja (Republika Turcji) ma stolicę w Ankarze.  \n2. W [3] opisano, jak Mustafa Kemal Atatürk ustanowił Ankarę stolicą Turcji po I wojnie światowej, a w 1923 roku oficjalnie przeniesiono tam stolicę z Stambułu.  \n3. W [6] potwierdzono, że Ankara jest współczesną metropolią i stolicą Turcji.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono Ankarę jako stolicę prowincji Ankara, co pośrednio potwierdza jej status jako centrum administracyjnego kraju."}
{"id": "q_839", "question": "Jak miał na imię Kurosawa, znany japoński reżyser?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że znany japoński reżyser, o którym mowa w pytaniu, to Akira Kurosawa. Imię to pojawia się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Akira Kurosawa (jap. 黒澤 明 Kurosawa Akira)\" [1],  \n- \"Akira Kurosawa urodził się 23 marca 1910 w Ōmori w Tokio, jako najmłodszy z siedmiorga dzieci\" [1],  \n- \"Akira Kurosawa (1910–1998)\" [4],  \n- \"Akira Kurosawa (1910–1998)\" [6].  \n\nWymienione cytowania potwierdzają, że pełne imię i nazwisko reżysera to Akira Kurosawa."}
{"id": "q_840", "question": "Które państwo w swym języku nazywa się Suomi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Finlandia w swoim języku nazywa się **Suomi**. Jest to potwierdzone w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [4] wskazano, że nazwa państwa w języku fińskim to **Suomi**, a także **Suomen tasavalta** (Republika Finlandii).  \n2. W [2] i [5] również użyto określenia **suomen kieli** (język fiński), co potwierdza związek nazwy państwa z językiem.  \n3. W [3] i [7] dodatkowo podkreślono, że nazwa planetoidy (1656) 1942 EC została zmieniona na **Suomi** na cześć fińskiej nazwy Finlandii.  \n\nW języku szwedzkim, który jest drugim językiem urzędowym Finlandii, nazwa państwa to **Finland** lub **Konungariket Finland** (Królestwo Finlandii) [4]."}
{"id": "q_837", "question": "W którym mieście europejskim po raz pierwszy ruszyło metro?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwsze metro w Europie kontynentalnej uruchomiono w Budapeszcie w 1896 roku. Była to linia \"Millenniumi Földaltti Vasút\", która łączyła \"Vörösmarty tér\" w centrum miasta z \"Artézi fürdő\" (obecnie \"Széchenyi fürdő\") [1]. Wcześniej, w 1863 roku, otwarto pierwszą linię metra na świecie w Londynie, ale dotyczyło to Wielkiej Brytanii, a nie Europy kontynentalnej [1][5]. \n\nW Budapeszcie linia ta, znana również jako \"M1\", była pierwszą w pełni zelektryfikowaną i drugą najstarszą na świecie [7]. W tym samym roku (1896) otwarto również linię w Glasgow, jednak była to kolej podziemna z systemem lin stalowych, a nie w pełni elektryczna [1]. \n\nPodsumowując, w Europie kontynentalnej pierwsze metro uruchomiono w Budapeszcie w 1896 roku [1][7]."}
{"id": "q_836", "question": "Jaki nosi tytuł powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Powieść Michaiła Bułhakowa, która łączy w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi, nosi tytuł *Mistrz i Małgorzata*. Jest to dzieło uznawane za jedno z najważniejszych w literaturze XX wieku, które w warstwie fabularnej przedstawia losy tytułowych bohaterów w Moskwie lat 30. XX wieku, a także wplecioną w narrację powieść historyczną o Poncjuszu Piłacie i wizytę Szatana w ateistycznym Związku Radzieckim [2]. \n\nW warstwie symbolicznej powieść nawiązuje do motywów biblijnych, szczególnie poprzez wątek Jeszui Ha-Nocri, oraz do tradycji faustowskich, ukazując walkę dobra ze złem i dylematy moralne bohaterów. Jak zauważono w [8], oba wątki – moskiewski i jerozolimski – ukazują to samo państwo totalitarne, co nadaje utworowi głębszy wymiar filozoficzny i polityczny. \n\nPowieść została wydana w wersji ocenzurowanej w latach 1966–1967, a w pełnej wersji w 1973 roku. W Polsce pierwsze wydanie ukazało się w 1969 roku w przekładzie Witolda Dąbrowskiego i Ireny Lewandowskiej [2]."}
{"id": "q_831", "question": "Jak się nazywa działanie zmierzające do przywrócenie jednostce monetarnej dawnej wartości?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że działanie zmierzające do przywrócenia jednostce monetarnej dawnej wartości może przybierać różne formy, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Rewaloryzacja** – podwyższenie nominalnej wartości pieniądza wobec kursu złota, mające na celu przywrócenie dochodom ich realnej wartości utraconej z powodu inflacji. Dotyczy głównie świadczeń socjalnych, takich jak płace, renty czy emerytury [1].  \n2. **Rewaluacja** – administracyjne zwiększenie kursu waluty krajowej względem waluty zagranicznej, stosowane w systemie sztywnego kursu walutowego [2].  \n3. **Przywrócenie wartości początkowej pieniądza** – proces opisany przez Silvio Gesella, polegający na opłacie dewaluacyjnej (demurrage), która ma wymusić ciągły obieg pieniądza i zapobiec jego \"chomikowaniu\". W tym systemie pieniądz traci z czasem na wartości, a jego przywrócenie do pierwotnej wartości następuje poprzez uiszczenie opłaty [4].  \n4. **Denominacja** – reforma walutowa, która polega na zastąpieniu dotychczasowej waluty nową, bez ingerencji w kurs walutowy, ale ma charakter techniczny i nie przywraca wartości nominalnej, lecz jedynie upraszcza system płatniczy [8].  \n\nŻadne z tych działań nie jest jednak bezpośrednio tożsame z \"przywróceniem jednostce monetarnej dawnej wartości\" w sensie ścisłym, ponieważ:  \n- rewaloryzacja dotyczy głównie świadczeń socjalnych, a nie samej waluty jako takiej [1],  \n- rewaluacja i rewaloryzacja odnoszą się do kursu walutowego, a nie wartości nominalnej [1][2],  \n- przywrócenie wartości w systemie Gesella polega na ciągłym obiegu pieniądza, a nie na jednorazowej korekcie [4],  \n- denominacja ma charakter techniczny i nie zmienia realnej wartości waluty [8].  \n\nNajbliższe idei \"przywrócenia dawnej wartości\" jest prawdopodobnie **rewaloryzacja** w kontekście świadczeń socjalnych, ale nie jest to działanie tożsame z przywróceniem wartości nominalnej samej waluty."}
{"id": "q_841", "question": "Armię którego państwa Napoleon rozbił pod Jeną w 1806 r.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych tekstów wynika, że Napoleon rozbił armię pruską pod Jeną w 1806 roku. W [1] i [5] znajduje się szczegółowy opis tej bitwy, gdzie podkreślono, że 95-tysięczna armia francuska pod dowództwem Napoleona pokonała 38-tysięczną armię pruską księcia Fryderyka Ludwika Hohenlohe. W [1] zaznaczono, że Prusacy stracili ponad 25 tysięcy żołnierzy, a w [5] dodano, że w całej kampanii pruskiej zginęło lub zostało rannych około 60 tysięcy pruskich żołnierzy. \n\nW [2] i [3] również potwierdzono, że w 1806 roku Napoleon pokonał Prusy, co było częścią szerszej kampanii, która doprowadziła do zajęcia Berlina i rozbicia armii pruskiej. \n\nPodsumowując, armia pruska była przeciwnikiem Napoleona pod Jeną w 1806 roku [1][5]."}
{"id": "q_842", "question": "Cyprys jest drzewem iglastym czy liściastym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cyprys jest drzewem iglastym. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [2] wymieniono cyprys jako gatunek należący do rodziny cyprysowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [2] podano, że cyprys to rodzaj drzew i krzewów iglastych.  \n3. W [3] wymieniono cyprys wśród drzew iglastych, obok takich gatunków jak sosna czy świerk.  \n4. W [4] i [7] potwierdzono, że cyprys należy do rodziny cyprysowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że cyprys japoński jest wiecznie zielonym drzewem iglastym, co również potwierdza jego przynależność do tej grupy roślin."}
{"id": "q_848", "question": "Którą szekspirowską postać zagrał Leonardo DiCaprio w roku 1996?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W 1996 roku Leonardo DiCaprio zagrał rolę Romea w uwspółcześnionej ekranizacji sztuki Williama Szekspira \"Romeo i Julia\" w reżyserii Baza Luhrmanna [1]. Wystąpił również w telewizyjnej adaptacji \"Hamleta\" jako Fortinbras [5].  \n\nDodatkowo, w tym samym roku wcielił się w postać francuskiego poety Arthura Rimbauda w filmie \"Całkowite zaćmienie\" [1]."}
{"id": "q_843", "question": "Jak nazywa się figura ze śniegu i wielka spieniona fala morska?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zarówno figura ze śniegu, jak i wielka spieniona fala morska mają swoje nazwy.  \n\n1. **Figura ze śniegu** nazywana jest **bałwanem** (ang. *snowman*). Jest to przypominająca człowieka konstrukcja wykonana ze śniegu, tradycyjnie składająca się z trzech kul śniegowych (głowa, tułów, nogi) z dodatkowymi elementami, takimi jak oczy, nos czy miotła [1].  \n\n2. **Wielka spieniona fala morska** nazywana jest **falą wyjątkową** (ang. *extraordinary wave*), **fenomenalną** lub **monstrualną**. Są to fale o wysokości znacznie przekraczającej typowe dla danego akwenu, osiągające nawet 30 metrów [4].  \n\nPrzykładem takiej fali jest ta przedstawiona na obrazie Hokusaia *Wielka fala w Kanagawie*, gdzie spieniona grzywa fali kontrastuje z kruchością ludzkich łodzi [3]."}
{"id": "q_844", "question": "Jak nazywał się trzeci w kolejności wyprodukowany przez USA wahadłowiec kosmiczny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Trzecim w kolejności wyprodukowanym przez USA wahadłowcem kosmicznym był *Discovery*. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], został on dostarczony do Centrum Lotów Kosmicznych im. Kennedy’ego w listopadzie 1983 roku, a jego pierwszy lot odbył się 30 sierpnia 1984 roku. Wcześniej wahadłowce Columbia i Challenger odbyły już swoje pierwsze podróże kosmiczne. \n\nPotwierdzenie tej kolejności można znaleźć również w [10], gdzie wymieniono wahadłowce w kolejności ich dostarczenia: Columbia (marzec 1979), Challenger (lipiec 1982), Discovery (listopad 1983), Atlantis (kwiecień 1985) i Endeavour (maj 1991). \n\nDodatkowo w [2] i [7] potwierdzono, że Discovery był jednym z trzech amerykańskich wahadłowców (obok Columbii i Challengera), które trafiły do czynnej służby przed zawieszeniem programu."}
{"id": "q_845", "question": "W którym roku zginął Krzysztof Kamil Baczyński, czołowy poeta pokolenia wojennego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Krzysztof Kamil Baczyński, czołowy poeta pokolenia wojennego, zginął **4 sierpnia 1944 roku** podczas powstania warszawskiego. Poległ na posterunku w pałacu Blanka przy placu Teatralnym, śmiertelnie raniony w głowę przez strzelca wyborowego [3]. \n\nInformacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że Baczyński zginął w czasie powstania warszawskiego jako żołnierz batalionu „Parasol” AK.  \n- W [3] szczegółowo opisano okoliczności jego śmierci: „Poległ na posterunku czwartego dnia walk o pałac Blanka... śmiertelnie raniony w głowę”.  \n- W [4] wymieniono go wśród poległych harcerzy i żołnierzy AK, w tym żołnierzy batalionu „Parasol”.  \n- W [5] również potwierdzono, że Baczyński zginął w powstaniu warszawskim, a jego przełożonym był poeta Krzysztof Kamil Baczyński.  \n\nData 4 sierpnia 1944 jest zatem jednoznacznie wskazana jako rok jego śmierci."}
{"id": "q_846", "question": "Jak nazywają się elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie nazywane są **łożyskami**. \n\nW [2] wyjaśniono, że wał może być narażony na różne obciążenia, w tym skręcanie, zginanie, ścinanie i rozciąganie, a jego głównym zadaniem jest przenoszenie ruchu obrotowego. W [9] wskazano, że maźnica w pojazdach szynowych to łożysko ślizgowe osiowe wraz z urządzeniem smarującym, które zmniejsza tarcie. \n\nW [10] opisano turbiny, gdzie wirnik jest osadzony na łożyskach ślizgowych lub tocznych, co również potwierdza ich funkcję redukcji tarcia. \n\nPodsumowując, łożyska są kluczowymi elementami maszyn, które podtrzymują obracające się wały lub osie i zmniejszają tarcie poprzez zastosowanie smarowania lub odpowiednich materiałów."}
{"id": "q_847", "question": "Z której dynastii pochodził król angielski Karol I?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Król angielski Karol I pochodził z dynastii Stuartów (w angielskiej wersji nazywanej również Stuart). Był synem Jakuba I Stuarta, króla Anglii i Szkocji, oraz Anny, córki króla Danii Fryderyka II. Główna linia męska dynastii Stuartów wygasła na Jakubie V w 1542 r., ale Jakub VI (syn Marii Stuart, córki Jakuba V) w 1603 r. przejął tron Anglii po śmierci Elżbiety I jako Jakub I. Karol I był jego synem i następcą [1]. \n\nDynastia Stuartów wywodziła się od Roberta II, który zasiadł na tronie Szkocji w 1371 r. Nazwa dynastii pochodzi od urzędu pełnionego przez przodków Roberta – wielkich stewardów Szkocji (w języku angielskim „steward” przekształciło się w „Stuart”) [9]. \n\nKarol I był ostatnim królem Anglii z tej dynastii – został obalony przez poddanych i ścięty w 1649 r. [1]."}
{"id": "q_850", "question": "Jaki był pseudonim aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o pseudonimie aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego. Wspomniany jest jedynie Ludwik Solski (Ludwik Napoleon Sosnowski), który był aktorem, ale nie ma wzmianki o jego pseudonimie artystycznym. Jeśli chodzi o inne osoby o nazwisku Sosnowski, w dokumentach wymienieni są:  \n- Kazimierz Sosnkowski (pseudonim \"Józef\", \"Ryszard\") [2][4],  \n- Józef Konstanty Sosnowski (pseudonim \"Marian\", \"Mariański\") [9].  \n\nNie ma jednak informacji o pseudonimie Ludwika Napoleona Sosnowskiego."}
{"id": "q_852", "question": "Jak miał na imię ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ojcem Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Williama Szekspira, był Poloniusz. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- Ofelia jest określana jako „córka Poloniusza” [2], [3], [4].  \n- W [2] i [3] wymieniono go jako ojca zarówno Ofelii, jak i Laertesa.  \n- W [4] podkreślono, że Laertes był „synem Poloniusza, bratem Ofelii”.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] potwierdzono, że Poloniusz pełnił funkcję dworzanina króla Danii."}
{"id": "q_849", "question": "Jak nazywały się noszone dawniej męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami nazywano „pumpy”. Były one używane głównie przez kobiety na przełomie XIX i XX wieku do jazdy na rowerze, ale obecnie są już rzadko spotykane. Spodnie krótsze, sięgające powyżej kolan, to pludry [1]. \n\nEtymologia słowa „pumpy” wywodzi się od niemieckiego „pumphose”, gdzie „pump” oznacza przepych, pompę, a „hose” – spodnie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w kontekście męskiej bielizny sportowej podobne krótkie spodenki nazywano również „bokserkami”, które wywodzą się od krótkich spodenek używanych przez bokserów [3][4]. Jednak w przypadku „pumpów” chodzi o odrębny typ spodni sportowych."}
{"id": "q_854", "question": "Co ile lat odbywają się mistrzostwa świata w piłce nożnej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, z wyjątkiem lat 1942 i 1946, gdy z powodu II wojny światowej nie odbywały się kongresy FIFA, na których podejmowano decyzję o organizacji turnieju [1]. \n\nW [2] potwierdzono tę zasadę, wskazując, że turniej organizowany jest co cztery lata, oprócz wspomnianych wyjątków. Dodatkowo w [1] podkreślono, że od 1930 roku (pierwszych mistrzostw) turniej odbywa się regularnie co cztery lata, z wyjątkiem wspomnianych lat wojennych. \n\nPodsumowując, standardowy cykl mistrzostw świata w piłce nożnej to cztery lata, z dwoma historycznymi wyjątkami [1][2]."}
{"id": "q_853", "question": "Czyim imieniem zostały nazwane polskie powstanie narodowe, najwyższa góra Australii i jeden z parków narodowych w Australii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższa góra Australii (Góra Kościuszki) oraz park narodowy w Australii (Park Narodowy Kościuszki) zostały nazwane imieniem Tadeusza Kościuszki, polskiego bohatera walk o niepodległość. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Góra Kościuszki została nazwana przez Pawła Edmunda Strzeleckiego na cześć Tadeusza Kościuszki, bohatera walk o wolność, niepodległość i równość w Ameryce i Polsce. W [2] podkreślono, że Strzelecki uroczyście nadał górze nazwę *Mt Kosciusko*, aby uczcić pamięć Kościuszki. \n\nW [2] i [8] potwierdzono, że Park Narodowy Kościuszki (Kosciuszko National Park) również nosi nazwę upamiętniającą Tadeusza Kościuszkę. \n\nNie ma informacji o innych polskich powstaniach narodowych w kontekście tych nazw."}
{"id": "q_851", "question": "Jak nazywamy larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową nazywane są gąsienicami. Charakteryzują się one metamerią homonomiczną, miękkim oskórkiem oraz obecnością nieczłonowanych przydatków odwłokowych (posuwek) [1]. Gąsienice mają wyraźnie wyodrębnioną, schitynizowaną głowę z aparatem gębowym gryzącym, trzy pary odnóży tułowiowych oraz od 2 do 8 posuwek na odwłoku [2]. \n\nPrzykładem larw polipodialnych są właśnie gąsienice, które w odróżnieniu od postaci dorosłych motyli mają aparat gębowy gryzący służący do pobierania pokarmu [1]. Dodatkowo gąsienice posiadają oczka proste umieszczone po sześć z każdej strony głowy, które rejestrują tylko światło i cień [1]. \n\nWydłużone ciało gąsienicy składa się z segmentów (3 tułowia, 10 odwłoka), które są do siebie podobne i pokryte miękkim oskórkiem [1]."}
{"id": "q_858", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Masajowie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z dostępnych informacji wynika, że Masajowie wywodzą się z Afryki. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n- Masajowie są afrykańską półkoczowniczą grupą etniczną, zamieszkującą Kenię oraz północną Tanzanię [1].  \n- W kontekście mitologii afrykańskiej wymieniono mity Masajów jako jeden z przykładów [4].  \n- Większość informacji dotyczy ich życia i zwyczajów w Afryce, np. w Kenii i Tanzanii [1][6][7].  \n\nNie ma wzmianek sugerujących inne pochodzenie geograficzne."}
{"id": "q_855", "question": "Kto z ramienia III Rzeszy podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji 8 maja 1945 r.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy 8 maja 1945 r. podpisał feldmarszałek Wilhelm Keitel. Był on jednym z sygnatariuszy dokumentu, który został podpisany w Berlinie w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst. Oprócz Keitla, akt kapitulacji podpisali również gen. Hans-Jürgen Stumpff oraz adm. Hans-Georg von Friedeburg [3]. \n\nWcześniej, 7 maja 1945 r., w Reims we Francji, akt kapitulacji podpisał gen. Alfred Jodl, jednak Stalin zażądał powtórzenia ceremonii w Berlinie, aby podkreślić rolę ZSRR w zwycięstwie [2][3]. \n\nDodatkowo, 8 maja 1945 r. w Berlinie, akt kapitulacji został podpisany przez przedstawicieli trzech mocarstw sojuszniczych (ZSRR, USA i Wielkiej Brytanii) oraz Francji [3]."}
{"id": "q_857", "question": "Z ilu części (pieśni, ksiąg) składa się „Odyseja”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, „Odyseja” Homera składa się z 24 ksiąg (pieśni). Pierwsze cztery pieśni są uważane za osobny, słabszy utwór, który został dołączony przez Homera do oryginalnej epopei [1]. Podział na 24 księgi został wprowadzony w epoce hellenistycznej przez gramatyków aleksandryjskich, jednak nie jest to podział oryginalny [1]. \n\nWspółczesna wersja „Odysei” autorstwa Nikosa Kazandzakisa również składa się z 24 pieśni, co jest nawiązaniem do tradycji homeryckiej [4]. \n\nPodsumowując, zarówno antyczna, jak i współczesna wersja „Odysei” mają 24 księgi (pieśni)."}
{"id": "q_856", "question": "Jak nazywały się dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich nazywały się **czajki** [1]. Były to duże, szybkie i zwrotne jednostki z dwoma sterami, które służyły zarówno do żeglugi po Dnieprze, jak i do wojennych wypraw na tureckie pobrzeża Morza Czarnego [1]. \n\nCzajki charakteryzowały się płaskodennym kadłubem, który umożliwiał pokonywanie rzecznych mielizn i porohów na Dnieprze [3]. Wyposażone były w dwa wiosłowe stery (przedni i tylny), 10–15 wioseł oraz żagiel [4]. Początkowo nie miały artylerii, ale później montowano na nich 4–6 falkonetów [4]. \n\nNazwa \"czajka\" pochodzi prawdopodobnie od tatarskiego słowa \"kaik\" (czaik), oznaczającego okrągłą łódkę [1]. Kozacy używali również podobnych łodzi o nazwie **bajdak**, które służyły głównie do transportu towarów, ale także do awanturniczych wypraw [3]. \n\nW kontekście historycznym czajki były kluczowym elementem floty kozackiej, a ich użycie opisano m.in. w powieści \"Ogniem i mieczem\" Henryka Sienkiewicza [3]."}
{"id": "q_859", "question": "Jakim wspólnym słowem określa się wiązankę kwiatów i zapach wina?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wiązankę kwiatów i zapach wina można określić wspólnym słowem \"bukiet\". W kontekście wina termin ten odnosi się zarówno do kompozycji zapachowej, jak i do wiązanki kwiatów.  \n\nW przypadku wina \"bukiet\" to określenie walorów aromatycznych napoju, często używane w żargonie kiperów [3]. Wino może mieć np. \"bukiet pierwotny\" (zależny od winogron) lub \"bukiet fermentacyjny\" (powstały podczas fermentacji) [3].  \n\nZ kolei w kontekście kwiatów \"bukiet\" to wiązanka kwiatów, np. w formie ozdobnej kompozycji [6]. Wino kwiatowe, produkowane z ekstraktu z kwiatów, również może mieć \"bukiet\" w znaczeniu zapachowym [6].  \n\nPodsumowując, słowo \"bukiet\" jest używane zarówno w odniesieniu do kompozycji zapachowej wina, jak i do wiązanki kwiatów, co wynika z podobieństwa do złożonych, wieloelementowych struktur."}
{"id": "q_860", "question": "Czy srebro pływa w rtęci, czy tonie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma bezpośredniej informacji na temat tego, czy srebro pływa w rtęci, czy tonie. Jednak można wywnioskować, że srebro nie rozpuszcza się w rtęci, ponieważ w [2] i [4] opisano, że rtęć roztwarza złoto i srebro, tworząc amalgamat, co sugeruje, że srebro reaguje z rtęcią, ale nie rozpuszcza się w niej w sensie fizycznym (pływania lub tonięcia). \n\nDodatkowo, w [1] i [5] opisano, że srebro jest metalem o dużej gęstości (większej niż woda), co oznacza, że prawdopodobnie tonie w rtęci, która również jest cieczą o dużej gęstości. Jednak bez dokładnych danych o gęstościach obu substancji nie można tego jednoznacznie stwierdzić. \n\nWniosek: na podstawie dostępnych informacji można przypuszczać, że srebro tonie w rtęci, ale nie ma na to bezpośredniego potwierdzenia w podanych tekstach."}
{"id": "q_866", "question": "Kto jest autorem „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Autorem książki *100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości* (ang. *The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History*) jest Michael H. Hart. Publikacja została wydana w 1978 roku, a w 1992 roku ukazała się jej zmodyfikowana wersja. W 1995 roku wydano również polskie tłumaczenie [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w kontekście tej książki wspomniano również o Charlesie Darwinie, który w 1992 roku znalazł się na 16. miejscu listy 100 postaci wpływających na historię [2]."}
{"id": "q_865", "question": "Jaką nazwę nosi waluta USA, Australii, Kanady i Nowej Zelandii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W dokumentach wymienione są następujące waluty, które noszą nazwę \"dolar\":  \n\n1. **Dolar amerykański (USD)** – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, używana również w kilkunastu innych państwach i terytoriach [1].  \n2. **Dolar australijski (AUD)** – oficjalna waluta Australii, Kiribati, Nauru i Tuvalu [6].  \n3. **Dolar kanadyjski (CAD)** – oficjalna waluta Kanady [5].  \n4. **Dolar nowozelandzki (NZD)** – oficjalna waluta Nowej Zelandii oraz państw stowarzyszonych, takich jak Niue i Wyspy Cooka [4].  \n\nWszystkie te waluty dzielą się na 100 centów i są powiązane historycznie z europejskimi talarami [7]."}
{"id": "q_861", "question": "Dziesięcina była daniną składaną kościołowi czy królowi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dziesięcina była daniną składaną kościołowi, a nie królowi. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. Dziesięcina to obowiązkowe świadczenie pieniężne lub rzeczowe na rzecz Kościoła, przeznaczone głównie na utrzymanie duchowieństwa [1].  \n2. W średniowiecznej Europie uznawano, że obowiązek ten dotyczy chrześcijan zobowiązanych do utrzymywania duchowieństwa [1].  \n3. W Polsce dziesięcina początkowo była pobierana przez Kościół w naturze (np. w zbożu lub pieniądzach), a później stopniowo zastępowano ją podatkami na rzecz państwa [3].  \n4. W kontekście historycznym dziesięcina była ściśle związana z Kościołem, a nie z władzą świecką, choć w niektórych przypadkach królowie mogli wpływać na jej przeznaczenie (np. poprzez tzw. dziesięcinę swobodną) [2][6].  \n\nPodsumowując, dziesięcina była daniną kościelną, a nie królewską, choć w pewnych okresach historycznych mogła być przedmiotem sporów między władzą duchowną a świecką."}
{"id": "q_864", "question": "Który kosmonauta amerykański stanął pierwszy na powierzchni księżyca?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, pierwszym człowiekiem, który stanął na powierzchni Księżyca, był amerykański astronauta Neil Armstrong. Wydarzenie to miało miejsce 21 lipca 1969 roku o godzinie 2:56 UTC podczas misji Apollo 11. Armstrong wypowiedział wówczas słynne słowa: „To jest mały krok człowieka, ale wielki skok dla ludzkości” [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Armstrong był pierwszym człowiekiem na Księżycu, a jego lądowanie uznaje się za kulminacyjny moment kosmicznego wyścigu [2][3]. Dodatkowo podkreślono, że był to pierwszy spacer po powierzchni Księżyca [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Armstrong był dowódcą misji Apollo 11, a po nim na Księżyc wyszedł Buzz Aldrin [2][3]."}
{"id": "q_871", "question": "Jaką nazwę pochodzącą od archipelagu wysp na Oceanie Atlantyckim noszą spodenki sięgające prawie do kolan?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_863", "question": "Jak nazywa się wyrażenie składające się z dwu lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W językoznawstwie wyrażenie składające się z dwóch lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych nazywane jest **synonimią** (gr. _συνωνυμία_ – \"zbieżność znaczeń\") lub **szeregiem synonimicznym**. Jest to figura retoryczna, która polega na zestawieniu w szeregu określeń synonimicznych w celu rozwinięcia lub podkreślenia myśli [10]. W ujęciu językoznawczym synonimia odnosi się do relacji między jednostkami języka, które wykazują zbieżność znaczeniową, najczęściej między leksemami (wyrazami) [10]. \n\nPrzykłady takich wyrażeń to np. \"barwa\" i \"kolor\" [2], \"wielki, ogromny, olbrzymi\" [3] czy \"cisza i spokój\" [1]. Synonimy mogą być bliskoznaczne (wymienne w pewnym kontekście) lub równoznaczne (wymienne w każdym kontekście) [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że synonimia jest często mylona z wyrazami pokrewnymi, które mają wspólny rdzeń, ale niekoniecznie identyczne znaczenie [4]."}
{"id": "q_862", "question": "W delcie której rzeki występują w Polsce depresje?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W Polsce depresje występują w delcie rzeki Wisły, a konkretnie na Żuławach Wiślanych, które są częścią tej delty. Obszary depresyjne zajmują około 28% ogólnej powierzchni delty, a największe z nich to:  \n1. Obszar wokół jeziora Druzno (181 km²), gdzie dawniej znajdował się najniżej położony punkt w Polsce (1,8 m p.p.m.) [1].  \n2. Obszar w okolicach Nowego Dworu Gdańskiego (152 km²) [1].  \n3. Tereny wokół Marzęcina (do 2,2 m p.p.m.), obecnie uznawane za najniżej położony punkt w Polsce [1][2].  \n\nDodatkowo, w kontekście rzeki Elbląg (będącej częścią systemu wodnego delty Wisły) wspomniano, że jej dorzecze obejmuje tereny depresyjne, w tym obszar 1,8 m p.p.m. w okolicach Raczek Elbląskich [3].  \n\nWarto zaznaczyć, że Żuławy Wiślane to jedyny obszar w Polsce, gdzie występują naturalne depresje związane z deltowym charakterem ujścia Wisły [1][2]."}
{"id": "q_870", "question": "Proszę podać symbol chemiczny tlenu.", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Symbol chemiczny tlenu to **O** (oksygenium). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n\n- W [1] podano, że tlen to pierwiastek chemiczny o symbolu **O** i nazwie łacińskiej *oxygenium*.  \n- W [5] również potwierdzono, że polska nazwa „tlen” pochodzi od łacińskiego symbolu **O**.  \n- W [6] wymieniono tlen jako jeden z pierwiastków grupy tlenowców, oznaczony symbolem **O**.  \n\nSymbol ten jest powszechnie używany w chemii i biologii, np. w kontekście tlenu cząsteczkowego (O2) czy reakcji utleniania."}
{"id": "q_868", "question": "Kim z zawodu był Maksymilian Robespierre, jeden z przywódców jakobinów?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Maksymilian Robespierre był z zawodu adwokatem i mówcą. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono, że był \"francuskim adwokatem i mówcą\".  \n- W [3] podkreślono, że po studiach prawniczych na Sorbonie praktykował jako adwokat w Paryżu, a następnie wrócił do Arras, gdzie \"szybko został adwokatem znanym z kierowania się zasadami prawdy i sprawiedliwości\".  \n- W [9] opisano, że w początkowym okresie rewolucji jego mowy w Zgromadzeniu Narodowym często spotykały się z niezrozumieniem, ale zyskał popularność wśród ludu dzięki skromnemu stylowi życia i zaangażowaniu w sprawy najbiedniejszych.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że \"Cieszył się opinią niezwykle skromnego człowieka\", co potwierdza, że mimo wysokiej pozycji politycznej pozostał wierny swojemu zawodowi, mieszkając w skromnych warunkach."}
{"id": "q_874", "question": "Czy aktorka Ingrid Bergman była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że aktorka Ingrid Bergman i reżyser Ingmar Bergman byli rodakami, ponieważ oboje urodzili się w Szwecji. Ingrid Bergman urodziła się w Sztokholmie [1], a Ingmar Bergman w Uppsali [7]. Oboje wychowywali się w Szwecji i tam rozwijali swoje kariery artystyczne. Ingrid Bergman była znana z ról w filmach takich jak *Casablanca* (1942) czy *Gasnący płomień* (1944), podczas gdy Ingmar Bergman zasłynął jako reżyser filmów takich jak *Siódma pieczęć* (1957) czy *Tam, gdzie rosną poziomki* (1958). Oboje współpracowali również z aktorami, którzy często pojawiali się w ich produkcjach, np. Maxem von Sydowem czy Gunnarem Björnstrandem [7]."}
{"id": "q_873", "question": "Żaba jest płazem czy gadem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że żaba jest płazem. Wśród płazów wymieniane są różne gatunki żab, m.in. żaba jeziorkowa, żaba moczarowa, żaba trawna, żaba wodna, żaba śmieszka [1][3][5]. Płazy są odrębną gromadą kręgowców, do której należą żaby, podczas gdy gady stanowią odrębną gromadę, do której zaliczane są np. jaszczurki czy węże [1][2][4]. \n\nPrzykładowo, w [1] wymieniono płazy, w tym żaby, jako odrębną grupę od gadów. Podobnie w [4] i [6] płazy i gady są wyraźnie rozdzielone. \n\nDodatkowo, w [2] opisano cechy charakterystyczne płazów bezogonowych, do których należą żaby, co potwierdza, że są one płazami, a nie gadami. \n\nPodsumowując, żaba jest płazem, a nie gadem."}
{"id": "q_869", "question": "W którym mieście w Polsce odbywa się Przegląd Piosenki Aktorskiej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przegląd Piosenki Aktorskiej (PPA) odbywa się we Wrocławiu. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że od 1976 roku we Wrocławiu organizowany jest Przegląd Piosenki Aktorskiej, który cieszy się dużą popularnością.  \n2. W [2] szczegółowo opisano historię PPA, podając, że pierwszy przegląd odbył się w dniach 12–14 grudnia 1976 we Wrocławiu, a organizatorem był Ośrodek Kultury i Sztuki.  \n3. W [4] wymieniono PPA jako jeden z najważniejszych festiwali muzycznych we Wrocławiu, obok takich wydarzeń jak Wratislavia Cantans czy Jazz nad Odrą.  \n4. W [6] i [8] wspomniano, że Cezary Studniak i Konrad Imiela pełnili funkcje dyrektorów artystycznych PPA we Wrocławiu.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że na przełomie lat 60. i 70. Wrocław stał się ważnym ośrodkiem kulturalnym, a w 1977 roku po raz pierwszy zorganizowano tam Przegląd Piosenki Aktorskiej, który odtąd odbywa się corocznie.  \n\nPodsumowując, jedynym miastem wymienionym jako miejsce organizacji PPA jest Wrocław."}
{"id": "q_875", "question": "Jak nazywa się reżyser, twórca filmu „Wenus w futrze”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Reżyserem filmu *Wenus w futrze* jest Roman Polański. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że film został wyreżyserowany przez Polańskiego na podstawie sztuki Davida Ivesa, nawiązującej do powieści Leopolda Sacher-Masocha.  \n- W [2] wymieniono Polańskiego jako jednego z reżyserów, którzy adaptowali powieść *Wenus w futrze*.  \n- W [5] potwierdzono, że film został wyprodukowany lub współprodukowany przez Monolith Films, a Polański otrzymał za niego nagrody, w tym Cezara za reżyserię w 2014 roku [6].  \n- W [9] wymieniono Polańskiego jako laureata Cezara za reżyserię *Wenus w futrze* w 2014 roku.  \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że Polański jest rekordzistą pod względem liczby Cezarów (pięć), w tym za *Wenus w futrze*."}
{"id": "q_872", "question": "Który król przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że stolicę z Krakowa do Warszawy przeniósł król Zygmunt III Waza. Proces ten rozpoczął się w 1596 roku, a ostateczne przeniesienie dworu królewskiego nastąpiło w 1609 roku. Mimo to Kraków pozostawał formalną stolicą Rzeczypospolitej aż do rozbiorów [2][4][6].  \n\nW [2] i [4] wskazano, że Zygmunt III Waza rozpoczął przenoszenie dworu do Warszawy w 1596 roku, a proces ten zakończył się w 1609 roku. W [6] podkreślono, że Warszawa stała się stałym miejscem zwoływania sejmów już w 1569 roku, ale to właśnie za panowania Zygmunta III Wazy nastąpiło ostateczne przeniesienie centrum władzy.  \n\nW [5] i [10] potwierdzono, że Warszawa stała się faktyczną stolicą, choć formalnie Kraków zachował ten status do końca istnienia Rzeczypospolitej.  \n\nPodsumowując, decyzję o przeniesieniu stolicy podjął Zygmunt III Waza, a proces ten został zrealizowany w latach 1596–1609 [2][4][6]."}
{"id": "q_867", "question": "Który z cesarzy niemieckich ustanowił arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie zostało ustanowione podczas zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 roku, jednak nie przez cesarza niemieckiego, lecz w porozumieniu z papieżem. Decyzję tę podjęto podczas spotkania cesarza Ottona III z Bolesławem Chrobrym, ale inicjatywa wyszła od papieża, a nie od cesarza. Pierwszy arcybiskup Gniezna, Radzim Gaudenty, został wyświęcony przez papieża [2][4]. \n\nW [2] i [4] wskazano, że arcybiskupstwo gnieźnieńskie powstało w 1000 roku, a pierwszym arcybiskupem został brat św. Wojciecha, Radzim Gaudenty, który przyjął sakrę od papieża. W [6] podkreślono, że dokument z 999 roku, dotyczący sporu prawnego wokół klasztoru Farfa, świadczy o przygotowaniach do utworzenia prowincji kościelnej, która miała znacząco wpłynąć na wydarzenia w Europie Wschodniej, co sugeruje, że decyzja ta była częścią szerszych planów papieskich, a nie wyłącznie cesarskich. \n\nOtton III podczas zjazdu gnieźnieńskiego zatwierdził powstanie arcybiskupstwa, ale nie był jego bezpośrednim inicjatorem. W [6] Thietmar relacjonuje, że Otton III \"otworzył zaraz arcybiskupstwo\", co wskazuje na formalne zatwierdzenie decyzji papieskiej przez cesarza. \n\nPodsumowując, arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie zostało ustanowione w 1000 roku, ale nie przez cesarza niemieckiego Ottona III, lecz w porozumieniu z papieżem, a decyzja ta była częścią szerszych planów kościelnych i politycznych [2][4][6]."}
{"id": "q_877", "question": "Jak nazywa się urządzenie służące do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Urządzeniem służącym do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera jest **monitor komputerowy**. Monitor przetwarza sygnały odbierane z urządzeń technicznych na obraz, który może być wyświetlany w trybie alfanumerycznym lub graficznym [3]. \n\nWyróżnia się różne typy monitorów, w zależności od zastosowanej technologii, np. monitory CRT (kineskopowe), LCD (ciekłokrystaliczne) czy plazmowe [3][10]. Monitor jest kluczowym elementem systemu komputerowego, umożliwiającym wizualizację wyników działania programów [3]. \n\nDodatkowo, w kontekście technologii asystujących, istnieją również czytniki ekranowe, które przetwarzają informacje z ekranu na formę tekstową lub brajlowską dla osób niewidomych lub niedowidzących [1][8]."}
{"id": "q_878", "question": "Czy żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że świstaki żyjące w Polsce zapadają w sen zimowy. \n\nW [1] i [3] opisano, że świstak tatrzański (Marmota marmota) na przełomie września i października zapada w sen zimowy, który trwa od września do kwietnia. W [3] szczegółowo opisano proces hibernacji, w tym obniżenie temperatury ciała, spowolnienie metabolizmu i rzadsze przebudzenia. \n\nW [7] potwierdzono, że świstaki przygotowują nory na zimę, zatykając wejścia trawą i korzeniami, co jest bezpośrednio związane z ich zimowym trybem życia. \n\nPodsumowując, świstaki w Polsce, podobnie jak inne gatunki z rodziny wiewiórkowatych, są zwierzętami heterotermicznymi i przechodzą w stan hibernacji na okres zimowy [6]."}
{"id": "q_876", "question": "Do którego państwa prowadzi z Europy „szlak jedwabny”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że „szlak jedwabny” prowadzi z Europy do Chin. W [1] opisano, że szlak rozpoczynał się w Xi’an, dawnej stolicy Chin, a następnie przebiegał przez Azję Środkową, m.in. przez Kaszgar, aż do Europy. W [2] potwierdzono, że szlak łączył Chiny z Europą, a w [5] wskazano, że był to główny szlak handlowy między Wschodem (Chiny) a Zachodem (Imperium Rzymskie). W [10] dodatkowo podkreślono, że szlak był częścią większego systemu handlowego, który łączył Europę z Azją. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- „Szlak prowadził z Xi’an, dawnej stolicy Chin, przez Lanzhou do oazy Dunhuang, gdzie rozdzielał się na szlak główny (północny) i południowy. [...] Z Kaszgaru istniało wiele dalszych szlaków, m.in. przez Hindukusz do Gandhary i Taksili, przez Pamir do Samarkandy i Buchary, przez Balch i Merw w rejon Morza Śródziemnego (przez Bagdad i Damaszek), do Konstantynopola czy Trapezuntu – na szlaku jedwabnym przez Zakaukazie (Batumi)” [1].\n- „Szlak służył kupcom ponad 40 lat, aż w 678 został zamknięty przez Tybetańczyków, których podboje przerwały tę drogę handlową” [6].\n- „Miasta w centralnej Azji i Persji stanowiły ważne skrzyżowania tych dróg handlowych” [8]."}
{"id": "q_881", "question": "Jaki przydomek nadali swojemu czołgowi bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies” nadali swojemu czołgowi przydomek „Rudy”. Nazwa ta została nadana na cześć rudowłosej sanitariuszki Marusi Ogoniok, w której zakochał się Janek Kos. Czołg nosił numer taktyczny (boczny) 102 [1]. \n\nW serialu i książce czołg początkowo był wersją T-34-76, a później T-34-85, jednak w produkcji filmowej cały czas używano czołgu T-34-85 [3]. „Rudy” stał się ikoną polskiej kultury narodowej [3]. \n\nPrzydomek „Rudy” pojawia się również w tytule książki Janusza Przymanowskiego oraz w nazwie serialu telewizyjnego [1][3][9]."}
{"id": "q_879", "question": "Jak nazywał się amerykański lotnik, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Amerykańskim lotnikiem, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku, był Charles Lindbergh. Jego historyczny lot odbył się 20 maja 1927 roku, gdy wystartował z Nowego Jorku i po 33,5 godzinach wylądował w Paryżu, pokonując trasę bez międzylądowań. Lindbergh użył samolotu *Spirit of St. Louis* i zdobył nagrodę Orteiga za ten wyczyn [1][6][8]. \n\nWcześniej, w 1919 roku, Brytyjczycy John Alcock i Arthur Brown dokonali przelotu nad Atlantykiem, ale z dwuosobową załogą. Lindbergh był pierwszym, który dokonał tego samotnie [2]. \n\nWarto dodać, że w tym samym roku (1927) inni piloci również próbowali zdobyć nagrodę Orteiga, m.in. Charles Nungesser i Raymond Coli na *L’Oiseau Blanc*, ale ich samolot zaginął nad Atlantykiem [9]."}
{"id": "q_880", "question": "Jak nazywa się wokalistka zespołu Bajm?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wokalistką zespołu Bajm jest Beata Kozidrak. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [2] wymieniono, że Beata Kozidrak jest wokalistką Bajmu od samego początku istnienia zespołu.  \n2. W [6] opisano, że Beata Kozidrak śpiewała w Bajmie od momentu jego założenia w 1978 roku.  \n3. W [7] potwierdzono, że Beata Kozidrak była główną wokalistką zespołu podczas nagrywania albumu *Szklanka wody* w 2000 roku.  \n4. W [8] również wspomniano, że Beata Kozidrak była siostrą Jarosława Kozidraka, współzałożyciela Bajmu, co potwierdza jej rolę w zespole.  \n\nDodatkowo w [2] i [3] podkreślono, że Beata Kozidrak jest także artystką solową, co nie zmienia faktu, że pozostaje kluczową postacią w Bajmie."}
{"id": "q_883", "question": "Jak nazywa się wielbłąd dwugarbny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wielbłąd dwugarbny nazywa się \"Camelus ferus\" [1]. W tekście jest również wspomniany jako \"wielbłąd dwugarbny\" [4] oraz \"baktrian\" [3]. \n\nW [1] podano pełną nazwę gatunkową: \"Camelus ferus\", a w [3] i [4] użyto określeń \"wielbłąd dwugarbny\" i \"baktrian\", które są synonimami. \n\nPrzykładowo, w [1] napisano: \"Wielbłąd dwugarbny (\"Camelus ferus\") – gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych\", a w [4]: \"Na pustyni Gobi można spotkać konia Przewalskiego i wielbłąda dwugarbnego zwanego baktrian\"."}
{"id": "q_882", "question": "W którym wieku miała miejsce wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim miała miejsce w XV wieku. Konflikt ten toczył się w latach 1454–1466 [1][2][5][7]. \n\nPotwierdzenie można znaleźć w następujących fragmentach:\n- \"Wojna trzynastoletnia – stoczona w latach 1454–1466 wojna między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [1].\n- \"W 1454 wybuchła wojna trzynastoletnia między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [2].\n- \"W latach 1454–1466 toczyła się wojna polsko-krzyżacka (tzw. trzynastoletnia)\" [3].\n- \"Pruscy mieszczanie sprzeciwiający się władcom zakonu założyli tajną organizację – Związek Pruski, do którego przystąpiło rycerstwo i prawie wszystkie miasta Prus. W 1454 roku zwrócili się oni do króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o przyłączenie Prus do Polski. Król wyraził zgodę i ogłosił włączenie ziem państwa krzyżackiego do Polski. Stało się to przyczyną kolejnej wojny pomiędzy Polską a Krzyżakami. Tym razem trwała ona aż 13 lat, dlatego nazwano ją później wojną trzynastoletnią\" [7]."}
{"id": "q_885", "question": "Kto został pierwszym prezydentem Rosji?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, pierwszym prezydentem Rosji został Borys Jelcyn. Zwyciężył on w pierwszych wyborach prezydenckich w historii Rosji, które odbyły się 12 czerwca 1991 roku w Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej (RFSRR). Jelcyn objął urząd 10 lipca 1991 roku, a po rozwiązaniu ZSRR 26 grudnia 1991 roku został prezydentem niepodległej Federacji Rosyjskiej [1][2][7]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniej, w latach 1917–1922, urząd głowy państwa w Rosji pełnił organ kolegialny, a po utworzeniu ZSRR w 1922 roku Rosja stała się jedną z republik związkowych, gdzie formalnie władzę sprawował Sekretarz Generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (np. Michaił Gorbaczow) [2]. Dopiero po rozpadzie ZSRR w 1991 roku Jelcyn został pierwszym prezydentem niepodległej Rosji [2][7]."}
{"id": "q_890", "question": "Oftalmologia to nauka o wadach i schorzeniach jakiego narządu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Oftalmologia to nauka zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób oczu. Jest to dziedzina medycyny, której przedmiotem badań jest narząd wzroku, w tym jego budowa, funkcjonowanie oraz schorzenia [1]. \n\nW kontekście oftalmologii wymieniane są również takie terminy jak okulistyka (łac. *oculus* – oko) [1] oraz okulistyka kliniczna [4], które odnoszą się do tej samej dziedziny medycyny. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że okulistyka zajmuje się leczeniem chorób oczu, a w [4] wymieniono czasopismo *Ophthalmology*, które publikuje prace dotyczące schorzeń oka i widzenia. \n\nPodsumowując, oftalmologia to nauka o wadach i schorzeniach narządu wzroku, czyli oka [1][4]."}
{"id": "q_889", "question": "Gdzie znajdowała się siedziba bogów greckich?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Siedziba bogów greckich znajdowała się na górze Olimp, która była uważana za ich miejsce zamieszkania i władzy nad światem. W mitologii greckiej Olimp był postrzegany jako siedziba dwunastu najważniejszych bogów, w tym Zeusa, który stamtąd kierował ludzkimi losami. Wierzono, że góra ta była niedostępna dla ludzi, a każda próba wejścia na nią kończyła się upadkiem [1]. \n\nOlimp był również miejscem, gdzie bogowie pili Nektar i jedli Ambrozję, co dawało im nieśmiertelność i wieczną młodość [2]. W starożytnej Grecji góra ta była uważana za świętą, a jej wizerunek często pojawiał się w sztuce i literaturze jako symbol boskości [1]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych mitach bogowie mieli również inne siedziby, np. Zeus wychowywał się w grocie na górze Ida na Krecie [7], a Apollo miał swoją siedzibę na szczycie góry Parnas w Delfach [5]. Jednak to Olimp był głównym miejscem zamieszkania bogów olimpijskich [1][2]."}
{"id": "q_884", "question": "Jak określa się przedstawiciela pierwotnej ludności kraju w odróżnieniu od późniejszej napływowej?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przedstawiciela pierwotnej ludności kraju w odróżnieniu od późniejszej napływowej określa się jako **autochtona**. Termin ten pochodzi od greckiego słowa \"αὐτόχθων\" (\"autochthon\"), które oznacza \"z tej ziemi\" lub \"tuziemiec, tubylec\" [2].  \n\nW kontekście historycznym i kulturowym autochtonami nazywa się rdzennych mieszkańców danego obszaru, którzy zamieszkują go od pokoleń i są związani z jego tradycją oraz kulturą. W przeciwieństwie do nich, ludność napływowa to osoby, które przybyły na dany teren później, często w wyniku migracji, kolonizacji lub zmian politycznych [2][3].  \n\nPrzykłady:  \n- W przypadku Ingrii, pierwotnymi autochtonami byli Iżorowie (Iżorianie), a późniejszą ludnością napływową – Finowie, którzy osiedlili się tam w XVII wieku [1].  \n- Na Ternate autochtonami są osoby, których przodkowie zamieszkiwali wyspę od pokoleń, podczas gdy ludność napływowa to np. migranci z innych regionów Indonezji [3].  \n- W Polsce po II wojnie światowej termin \"autochton\" był czasem używany w odniesieniu do mieszkańców dawnych Prus Wschodnich, którzy deklarowali polskie pochodzenie, choć w ścisłym sensie nie byli rdzenną ludnością tych terenów [2].  \n\nWarto zauważyć, że termin \"autochton\" bywał również używany w kontekście politycznym lub propagandowym, co mogło prowadzić do nieporozumień lub stygmatyzacji [2]."}
{"id": "q_887", "question": "Jak nazywa się potrawa wigilijna robiona z pszenicy z makiem i miodem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gotowana pszenica z makiem i miodem to tradycyjna potrawa wigilijna znana jako **kutia**. Przygotowuje się ją z obtłuczonej pszenicy, maku, miodu oraz bakalii, takich jak rodzynki, orzechy czy skórka pomarańczowa. W niektórych regionach dodaje się również mleko lub śmietankę [1]. \n\nKutia jest obecna w tradycji wschodniosłowiańskiej, w tym na Ukrainie, Białorusi, w Rosji i Polsce, gdzie stanowi jedną z 12 potraw wigilijnych [1]. Na Białorusi przygotowuje się ją również z kaszy jęczmiennej (pęczak) lub ryżu [1]. \n\nW Polsce kutia jest szczególnie popularna na wschodnich terenach, takich jak Białostocczyzna, Lubelszczyzna i przygraniczne powiaty Podkarpacia, a także wśród Kresowian i ich potomków [1]. \n\nW tradycji ukraińskiej kutia jest uważana za najważniejsze danie wigilijne, a jej przygotowanie wiąże się z wieloma obrzędami, takimi jak pozostawianie jej na stole przez cały okres bożonarodzeniowy [3]. \n\nPodobną potrawą są **kuciukai** (kūčiukai) na Litwie, które również są przygotowywane z ciasta drożdżowego namoczonego w mleku makowym i podawane w Wigilię [7]."}
{"id": "q_888", "question": "W którym roku zatonął brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic” zatonął w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku podczas swojego dziewiczego rejsu na trasie Southampton – Cherbourg – Queenstown – Nowy Jork. Statek otarł się o górę lodową i zatonął w ciągu około 2,5 godziny [1]. \n\nInformacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:\n- W [1] podano dokładną datę: „Niespełna rok po zwodowaniu, w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku, podczas dziewiczego rejsu na trasie Southampton – Cherbourg – Queenstown – Nowy Jork, otarł się o górę lodową i zatonął”.\n- W [2] również wspomniano, że „Titanic” zatonął 15 kwietnia 1912 roku.\n- W [3] i [7] potwierdzono, że był to 1912 rok, choć bez dokładnej daty dziennej.\n\nDodatkowo w [5] i [6] opisano konsekwencje katastrofy, które miały miejsce w późniejszych latach (np. ekranizacja w 2000 roku), co pośrednio potwierdza, że sama katastrofa miała miejsce w 1912 roku."}
{"id": "q_893", "question": "W której dyscyplinie lekkoatletycznej Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski w pchnięciu kulą. Sukces ten osiągnął podczas igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972 roku, gdzie w pierwszej kolejce finału uzyskał wynik 21,18 m, pokonując m.in. Amerykanina George’a Woodsa [1]. Był to pierwszy medal polskiego kulomiota na igrzyskach od 1956 roku i jedyny złoty medal zdobyty przez Komara na olimpiadzie [1][5]. \n\nWarto dodać, że Komar był również 14-krotnym mistrzem i 16-krotnym rekordzistą Polski w tej dyscyplinie [1]."}
{"id": "q_892", "question": "Jak nazywał się sułtan turecki z XVI wieku o przydomku Wspaniały?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sułtanem tureckim z XVI wieku, który nosił przydomek „Wspaniały”, był Sulejman Wspaniały (Muhteşem Süleyman). Jego panowanie przypadało na lata 1520–1566. Był synem Selima I Groźnego i Ayşe Hafsy (Hafizy) oraz ojcem m.in. Selima II i Murada III. W czasach jego rządów Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt swojej potęgi, a on sam zasłynął jako reformator administracji, armii i finansów, mecenas kultury oraz poeta (tworzył pod pseudonimem Muhibbi) [1]. Przydomek „Wspaniały” (tur. *Muhteşem*) podkreślał jego wybitne osiągnięcia militarne i polityczne, a także wpływ na rozwój kultury osmańskiej [1][7]."}
{"id": "q_886", "question": "Jak nazywa się układ przekształcający sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że układem przekształcającym sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości jest **konwerter standardów**. \n\nW [6] opisano, że konwerter standardów to urządzenie, które zmienia jeden standard transmisji danych na inny, np. z sygnałów cyfrowych na analogowe lub z transmisji przewodami miedzianymi na światłowodowe. W praktyce konwertery standardów są często używane w formie niewielkich urządzeń z gniazdami DB9 lub DB25, podłączanych do portów RS232 komputerów klasy PC. \n\nPrzykładem takiego konwertera może być również **frame grabber** opisany w [8], który przekształca analogowy sygnał wideo na postać cyfrową, umożliwiając jego dalszą obróbkę przez komputer. Jednak w kontekście transmisji na duże odległości, kluczowe znaczenie mają konwertery zmieniające standard transmisji z niesymetrycznego (np. RS-232) na różnicowy (np. RS-485), co pozwala na zwiększenie zasięgu i odporności na zakłócenia [5]. \n\nW [5] wspomniano również, że w rzeczywistych warunkach, przy dużych prędkościach transmisji lub na duże odległości, metoda niesymetryczna jest często nieodpowiednia, a różnicowe przesyłanie danych (np. w standardzie RS-485) oferuje lepszą wydajność. \n\nPodsumowując, konwerter standardów jest ogólnym terminem obejmującym urządzenia zmieniające format sygnału, a w kontekście transmisji na duże odległości kluczowe są konwertery umożliwiające przejście na standard różnicowy, taki jak RS-485."}
{"id": "q_895", "question": "Czy amerykański fizyk włoskiego pochodzenia Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tak, Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla. Otrzymał ją w 1938 roku w dziedzinie fizyki za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych [1]. Wyróżnienie to zostało przyznane za badania, które obejmowały m.in. odkrycie nowych substancji promieniotwórczych oraz selektywne działanie spowolnionych neutronów [7]. Fermi był również związany z projektem Manhattan, gdzie przyczynił się do uruchomienia pierwszego reaktora jądrowego w 1942 roku [2]."}
{"id": "q_891", "question": "Czy bambus jest trawą, czy drzewem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Bambus jest rośliną, która w zależności od gatunku i formy wzrostu może być klasyfikowana jako trawa lub roślina drzewiasta. \n\n1. **Bambus jako trawa**:  \n   - Należy do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), która obejmuje trawy [1][5].  \n   - Większość gatunków bambusa to rośliny zielne o drewniejących łodygach, które nie tworzą typowego pnia drzewa, lecz kępy lub pędy wspinające się [1].  \n   - Rozmnażają się wegetatywnie przez podziemne kłącza, co jest cechą charakterystyczną dla traw [5].  \n\n2. **Bambus jako roślina drzewiasta**:  \n   - Niektóre gatunki bambusa mogą osiągać znaczne rozmiary, dorastając do kilkunastu metrów wysokości i tworząc pozorny pień [2][3].  \n   - W klasyfikacji botanicznej bywają zaliczane do grupy roślin drzewiastych, np. obok palm czy sukulentów [6].  \n   - W kontekście użytkowym są wykorzystywane jako materiał budowlany, co zbliża je do funkcji drzew [2].  \n\n**Podsumowanie**:  \nBambus jest rośliną z rodziny traw, ale ze względu na swoje rozmiary i drewniejące łodygi może być traktowany jako roślina drzewiasta w niektórych kontekstach [1][2][3][6]. Jego klasyfikacja zależy od przyjętych kryteriów – morfologicznych (np. obecność pnia) lub taksonomicznych (przynależność do rodziny traw)."}
{"id": "q_896", "question": "Czy Kenia jest królestwem, republiką, czy federacją?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Kenia jest republiką. \n\nW [1] stwierdzono: *\"Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Konstytucja została uchwalona w 2010 roku po referendum konstytucyjnym. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję.\"* \n\nW [4] również potwierdzono status Kenii jako republiki w kontekście listy państw świata: *\"Republika Kenii\"* (wymieniona obok innych republik). \n\nNie ma informacji sugerujących, że Kenia jest królestwem lub federacją."}
{"id": "q_899", "question": "„Młode lwy” to powieść którego amerykańskiego pisarza?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Powieść *Młode lwy* została napisana przez amerykańskiego pisarza Irwina Shawa. Jest to jego pierwsza powieść, która odniosła sukces i została sfilmowana w 1958 roku pod tym samym tytułem. Shaw był niezadowolony z ekranizacji [2]. \n\nW [1] i [2] znajdują się informacje na ten temat:  \n- *Młode lwy* to amerykański dramat wojenny z 1958 roku, zrealizowany na podstawie powieści Irwina Shawa.  \n- Shaw napisał *Młode lwy* podczas II wojny światowej, opierając się na własnych doświadczeniach z Europy."}
{"id": "q_904", "question": "Dokończ przysłowie: \"Kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak...\"", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_894", "question": "Który król zasiadł na tronie polskim po Henryku Walezym w 1575 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Po ucieczce Henryka Walezego w 1574 roku, w 1575 roku odbyła się podwójna elekcja, w wyniku której wybrano dwóch kandydatów na króla Polski. Senat, pod naciskiem nuncjusza apostolskiego Vincenzo Lauro, obrał cesarza Maksymiliana II Habsburga, natomiast szlachta, podburzona przez Jana Zamoyskiego, wybrała córkę Zygmunta I Starego – Annę Jagiellonkę, której mężem został Stefan Batory. Ostatecznie to Stefan Batory został koronowany na króla Polski 1 maja 1576 roku w katedrze wawelskiej [2]. Maksymilian II Habsburg zmarł 12 października 1576 roku, a jego następcą został Rudolf II Habsburg, który nie był zainteresowany roszczeniami do polskiej korony [1]. \n\nPodsumowując, po Henryku Walezym w 1575 roku na tronie polskim zasiadł Stefan Batory, który został wybrany przez szlachtę i koronowany w 1576 roku [1][2]."}
{"id": "q_897", "question": "Jak nazywa się mieszanina kruszywa, cementu i wody?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Mieszanina kruszywa, cementu i wody nazywana jest **mieszanką betonową**. Jest to mieszanina powstała w wyniku wymieszania tych składników, która po stwardnieniu tworzy beton. W skład mieszanki betonowej mogą wchodzić również dodatki i domieszki, które poprawiają jej właściwości [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] opisano, że mieszanka betonowa to mieszanina spoiwa (cement), kruszywa, wody oraz ewentualnych dodatków i domieszek. W [3] również potwierdzono, że mieszanka betonowa to mieszanina cementu, wody, kruszywa drobnego i grubego oraz ewentualnych dodatków i domieszek, która po stwardnieniu tworzy beton. \n\nW [4] dodatkowo wyjaśniono, że betoniarka służy do mieszania cementu, wody oraz piasku i żwiru (jako kruszywa), aby uzyskać jednorodną masę (mieszankę betonową). \n\nPodsumowując, mieszanina kruszywa, cementu i wody to **mieszanka betonowa**, która po stwardnieniu staje się betonem [1][3][4]."}
{"id": "q_900", "question": "Jak się nazywa era w dziejach ziemi, dzieląca się na 6 okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon, perm?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, era w dziejach Ziemi dzieląca się na sześć okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm to **paleozoik**. Jest to pierwsza era w historii Ziemi, która trwała od ok. 541 mln lat temu (początek kambru) do ok. 250 mln lat temu (koniec permu). Paleozoik charakteryzował się intensywnymi zmianami geologicznymi, klimatycznymi i ewolucyjnymi, w tym m.in. eksplozją kambryjską, powstaniem pierwszych organizmów wielokomórkowych oraz masowym wymieraniem pod koniec ery (wymieranie permskie) [1]. \n\nWymienione okresy są kluczowymi etapami w rozwoju życia na Ziemi, a ich nazwy pochodzą z greki i odnoszą się do charakterystycznych cech geologicznych lub organizmów, które dominowały w danym czasie [1][2][3]."}
{"id": "q_898", "question": "Z której świątyni papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, błogosławieństwo *Urbi et Orbi* (łac. „miastu [Rzymowi] i światu”) jest tradycyjnie udzielane z balkonu bazyliki Świętego Piotra w Watykanie. Jest to główne miejsce, z którego papież wygłasza to błogosławieństwo, szczególnie w ważnych momentach, takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc oraz po zakończeniu konklawe [1]. \n\nW wyjątkowych sytuacjach błogosławieństwo może być udzielane z innych miejsc, np. z placu św. Piotra (jak w przypadku Jana Pawła II w 2004 r. [1]) lub z drzwi bazyliki (jak w 2020 r. podczas pandemii COVID-19, gdy plac był pusty) [1][6]. \n\nDodatkowo, w kontekście wyboru papieża, pierwsze błogosławieństwo *Urbi et Orbi* nowo wybrany papież udziela z balkonu bazyliki św. Piotra, zwanego Lożą Błogosławieństw [5]. \n\nPodsumowując, głównym miejscem udzielania błogosławieństwa *Urbi et Orbi* jest balkon bazyliki Świętego Piotra w Watykanie, choć w szczególnych okolicznościach może to być inne miejsce związane z bazyliką."}
{"id": "q_901", "question": "W którym utworze Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole w utworze \"Pieśń o spustoszeniu Podola\", znanym również jako \"Pieśń V [inc. Wieczna sromota i nienagrodzona Szkoda]\" lub \"Pieśń o spustoszeniu Podola\". Utwór powstał w reakcji na tatarski najazd na Podole w czasie bezkrólewia w 1575 roku i został opublikowany po raz pierwszy w 1586 roku w zbiorze \"Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje\" jako piąta pieśń części \"Księgi wtóre\" [2]. \n\nW [1] i [2] podkreślono, że pieśń jest odpowiedzią na konkretne wydarzenie historyczne i zawiera krytykę społeczeństwa, które dopuściło do tego napadu. W [3] wymieniono ten utwór jako przykład polskiej pieśni o tematyce historycznej, co potwierdza jego związek z opisanym wydarzeniem. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że utwór powstał w 1575 roku, a w [2] podano szczegóły dotyczące jego publikacji w 1586 roku, co potwierdza chronologię wydarzeń."}
{"id": "q_903", "question": "Który z wielkich wodzów starożytności zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi użył bojowych słoni, które przeprowadził przez Alpy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Hannibal, kartagiński dowódca i polityk, zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi przeprowadził przez Alpy armię, w której skład wchodziły słonie bojowe. W 218 roku p.n.e. Hannibal, na czele swojej armii, wyruszył z Hiszpanii w kierunku Rzymu, przekraczając Pireneje i Rodan, a następnie kierując się przez Alpy. Mimo trudnych warunków klimatycznych, wiele słoni zginęło podczas przeprawy, ale część z nich dotarła do Italii i została wykorzystana w bitwie nad Trebią w 218 roku p.n.e. [1]. \n\nHannibal jest jedynym wodzem wymienionym w dokumentach, który przeprowadził słonie bojowe przez Alpy w kontekście wojny z Rzymem. Inni wodzowie, tacy jak Pyrrus, również używali słoni w walkach z Rzymianami, ale nie przeprowadzali ich przez Alpy w tak spektakularny sposób jak Hannibal [2][7][9]. \n\nPodsumowując, to właśnie Hannibal zasłynął tym osiągnięciem, co zostało odnotowane w kilku fragmentach [1][5][10]."}
{"id": "q_905", "question": "Z którego zboża robi się kaszę perłową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kaszę perłową wytwarza się z ziarna jęczmienia. Jest to jeden z rodzajów kasz jęczmiennych, obok pęczaku i kaszy łamanej. Kasza perłowa charakteryzuje się zaokrąglonymi, gładkimi cząstkami z połyskiem [1]. \n\nW [3] potwierdzono, że kasze jęczmienne, w tym perłowa, są najważniejszymi produktami przemysłu kaszarskiego w Polsce. Dodatkowo, w [4] wspomniano, że obok kaszy gryczanej i owsianej, kasza jęczmienna była podstawowym składnikiem diety w przeszłości, co również wskazuje na jej znaczenie w przetwórstwie zbożowym. \n\nPodsumowując, kasza perłowa jest produktem otrzymywanym z jęczmienia, co potwierdzają zarówno [1], jak i [3] oraz [4]."}
{"id": "q_906", "question": "Jak nazywa się gwiazda, która znajduje się najbliżej Ziemi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, najbliższą Ziemi gwiazdą (z wyłączeniem Słońca) jest **Proxima Centauri**, znajdująca się w odległości około 4,24 lat świetlnych od Ziemi [2]. Jest to czerwony karzeł, który pomimo bliskości nie jest widoczny gołym okiem ze względu na swoją małą jasność [2]. W kontekście najbliższych gwiazd wymieniane są również inne obiekty, takie jak Alfa Centauri (układ potrójny, w skład którego wchodzi Proxima Centauri) [5], Gwiazda Barnarda (oddalona o 5,9 lat świetlnych) [9] oraz Gwiazda Kapteyna (12,8 lat świetlnych) [10], jednak żadna z nich nie jest bliższa niż Proxima Centauri. \n\nWarto zauważyć, że w [1] i [4] wymienione są również inne gwiazdy w pobliżu Ziemi, ale Proxima Centauri jest wyraźnie wskazana jako najbliższa (poza Słońcem)."}
{"id": "q_908", "question": "Która dynastia objęła tron francuski po Walezjuszach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Po dynastii Walezjuszów, która wygasła wraz ze śmiercią Henryka III w 1589 roku, tron francuski objęła dynastia Burbonów. Henryk IV, pierwszy król z dynastii Burbonów, był wcześniej królem Nawarry i przeszedł na katolicyzm, aby zyskać poparcie katolickiej większości we Francji [8]. Burbonowie panowali we Francji w latach 1589–1848, z przerwą podczas rewolucji francuskiej i okresu napoleońskiego [1]. \n\nWarto zauważyć, że po Walezjuszach istniała jeszcze linia orleańska, która wygasła wraz ze śmiercią Gastona, księcia Orleanu, w 1660 roku, ale to Burbonowie stali się główną dynastią rządzącą Francją [9]."}
{"id": "q_902", "question": "Sołtys jest mianowany przez wójta czy wybierany przez mieszkańców?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a nie mianowany przez wójta. \n\nWspółcześnie sołtys jest wybierany przez zebranie wiejskie, które stanowi organ uchwałodawczy sołectwa. Działalność sołtysa wspiera rada sołecka, a szczegółowe regulacje uprawnień sołtysa określa statut sołectwa uchwalany przez radę gminy [2]. \n\nPodobnie w okresie PRL sołtysów wybierano w wyborach jawnych na 3-letnią kadencję, a ich rola obejmowała funkcje administracyjne, samorządowe i organizacyjno-społeczne [2]. \n\nW II Rzeczypospolitej sołtys był również wybierany przez mieszkańców, co potwierdza fragment: \"Uznano, iż wszyscy obywatele polscy, zamieszkujący na terenie gminy wiejskiej od przynajmniej 6 miesięcy, mogą brać udział w zgromadzeniu wiejskim, które wybierało wójta\" [6]. \n\nWcześniejsze okresy historyczne również wskazują na wybór sołtysa przez mieszkańców lub społeczność wiejską, np. w średniowieczu pierwszym sołtysem zostawał zasadźca, a później sołtysów wybierano spośród kandydatów proponowanych przez gromadę [4]. \n\nPodsumowując, sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a nie mianowany przez wójta, co potwierdzają zarówno współczesne, jak i historyczne źródła."}
{"id": "q_907", "question": "Jak nazywa się kometa odwiedzająca nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kometa odwiedzająca nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat to kometa Halleya. Jest to kometa okresowa, która porusza się po wydłużonej eliptycznej orbicie wokół Słońca, a jej okres obiegu wynosi średnio 76 lat. Ruch komety podlega perturbacjom ze strony planet Układu Słonecznego, głównie Jowisza i Saturna, co czasem wpływa na zmianę okresu obiegu [1]. \n\nNajstarsze udokumentowane zapisy komety Halleya pochodzą z Chin z 613 p.n.e. [1]. Kometa ta była również obserwowana w XX wieku, m.in. w 1910 roku, kiedy minęła Ziemię w odległości au (km) i osiągnęła wielkość obserwowaną 0m [1]. Kolejne zbliżenie miało miejsce w 1986 roku, a następne przewidywane jest na 2061 rok [1]. \n\nKometa Halleya jest przykładem komety okresowej, która powraca do centrum układu planetarnego regularnie, poruszając się po orbicie eliptycznej [3]."}
{"id": "q_909", "question": "Jak nazywała się grupa rockowa z lat 80-tych, której liderem był Grzegorz Ciechowski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Grzegorz Ciechowski był liderem zespołu Republika, który powstał w 1981 roku w Toruniu. Zespół ten grał muzykę nowofalową i odniósł znaczące sukcesy w latach 80. XX wieku. Republika zyskała popularność dzięki takim przebojom jak „Biała flaga”, „Telefony” czy „Kombinat” [2]. Ciechowski był nie tylko wokalistą, ale także kompozytorem i autorem tekstów dla zespołu. Po rozpadzie Republiki w 1986 roku Ciechowski rozpoczął karierę solową jako „Obywatel G.C.”, a pozostali członkowie zespołu założyli grupę Opera [9]. Republika reaktywowała się w 1990 roku i kontynuowała działalność do śmierci Ciechowskiego w 2001 roku [2]."}
{"id": "q_911", "question": "Jak miała na imię amerykańska artystka jazzowa Fitzgerald?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że istniały dwie artystki jazzowe o nazwisku Fitzgerald:  \n\n1. **Ella Jane Fitzgerald** – amerykańska wokalistka jazzowa, nazywana „Pierwszą Damą Piosenki” (ang. *First Lady of Song*). Urodziła się 25 kwietnia 1917 roku w Newport News, a zmarła 15 czerwca 1996 roku w Beverly Hills [1].  \n2. **Zelda Sayre Fitzgerald** – pisarka amerykańska, żona Francisa Scotta Fitzgeralda. Nie była artystką jazzową, lecz pisarką, a jej nazwisko było związane z małżeństwem z F. Scottem Fitzgeraldem [9].  \n\nNie udało mi się odnaleźć innych artystek jazzowych o tym nazwisku w podanych tekstach."}
{"id": "q_917", "question": "W którym państwie rozciąga się wielki kanion Kolorado?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wielki Kanion Kolorado rozciąga się w Stanach Zjednoczonych, a dokładniej w stanie Arizona. Za początek kanionu uznaje się Lee’s Ferry, a koniec leży w rejonie Grand Wash Cliff, około 20 km od jeziora Mead [1]. Obszar ten stanowi park narodowy – Park Narodowy Wielkiego Kanionu [2]. Rzeka Kolorado, która tworzy ten kanion, przepływa również przez terytorium Meksyku, ale sam Wielki Kanion znajduje się głównie w USA [9]."}
{"id": "q_913", "question": "Jan Kochanowski to polski poeta okresu renesansu. Kim dla Jana był Andrzej Kochanowski, autor pierwszego polskiego przekładu „Eneidy”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jan Kochanowski i Andrzej Kochanowski byli braćmi. Andrzej był młodszym bratem Jana, co potwierdzają następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] wskazano, że Jan Kochanowski miał młodszego brata Andrzeja, wymieniając go wśród rodzeństwa (obok innych braci i sióstr).  \n2. W [2] podano, że Andrzej Kochanowski był „młodszym bratem Jana Kochanowskiego”, a także wymieniono go jako tłumacza „Eneidy” Wergiliusza.  \n3. W [4] potwierdzono, że Andrzej był synem Piotra Kochanowskiego (ojca Jana) i Anny z Białaczowskich, co dodatkowo potwierdza ich pokrewieństwo.  \n\nAndrzej zasłynął jako pierwszy polski tłumacz „Eneidy” Wergiliusza, co uczyniło go ważną postacią w historii polskiej literatury renesansowej."}
{"id": "q_910", "question": "W którym wieku wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę w XI wieku. Zdobycie miasta miało miejsce 15 lipca 1099 roku, co potwierdzają następujące fragmenty:  \n\n- W [1] podano, że krzyżowcy zdobyli Jerozolimę w 1099 roku i wymordowali jej muzułmańskich oraz żydowskich mieszkańców.  \n- W [2] wskazano, że krzyżowcy zdobyli Jerozolimę 15 lipca 1099 roku, a po bitwie pokonali armię fatymidzką pod Askalonem, co ostatecznie przypieczętowało zwycięstwo.  \n- W [3] również potwierdzono, że celem I wyprawy krzyżowej było zdobycie Jerozolimy, a zwycięstwo osiągnięto w 1099 roku.  \n- W [4] podkreślono, że I krucjata zakończyła się sukcesem, a krzyżowcy ustanowili Królestwo Jerozolimskie po zdobyciu miasta w 1099 roku.  \n\nZatem zdobycie Jerozolimy przez I krucjatę miało miejsce w XI wieku."}
{"id": "q_914", "question": "Do którego morza uchodzi Ren?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Ren uchodzi do Morza Północnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] stwierdzono: *\"Uchodzi do Morza Północnego na zachód od Rotterdamu w Holandii\"*.  \n2. W [4] wymieniono Ren wśród rzek uchodzących do Morza Północnego.  \n3. W [5] potwierdzono, że Liechtenstein, którego terytorium leży w dorzeczu Renu, należy do zlewiska Morza Północnego.  \n4. W [7] wymieniono miasta nad Renem, w tym Rotterdam, który jest portem nad Morzem Północnym.  \n\nDodatkowo w [10] wspomniano, że Ren i jego dorzecza zasilają Morze Północne, co jest spójne z pozostałymi informacjami."}
{"id": "q_912", "question": "Co symbolizują gwiazdy na fladze USA?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gwiazdy na fladze Stanów Zjednoczonych symbolizują 50 stanów amerykańskich. Każda z 50 białych gwiazd na niebieskim kantonie reprezentuje jeden stan Unii. Dodatkowo, 13 pasów w barwach czerwono-białych nawiązuje do 13 pierwotnych kolonii, które utworzyły USA [1]. \n\nW historii flagi USA liczba gwiazd zmieniała się wraz z przyłączaniem kolejnych stanów do Unii. Początkowo, w 1777 roku, przyjęto flagę z 13 gwiazdami, co odzwierciedlało liczbę stanów założycielskich. Z czasem, gdy do Unii dołączały nowe stany, dodawano kolejne gwiazdy, aż do obecnej wersji z 50 gwiazdami [2]. \n\nGwiazdy na fladze USA mają również znaczenie symboliczne – reprezentują jedność, wolność i suwerenność poszczególnych stanów, które tworzą jeden naród [1]. Warto zauważyć, że podobne symbole gwiazd występują również na innych flagach państwowych, np. w Maroku czy Etiopii [4]."}
{"id": "q_919", "question": "Do którego państwa jedzie na wycieczkę grupa podstarzałych dyrektorów w filmie „Niebieskie jak Morze Czarne”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], grupa podstarzałych dyrektorów jedzie na wycieczkę do Bułgarii. Jednakże, jak się okazuje pod koniec filmu, wakacje spędzili nad Bałtykiem, co wprowadza element humorystyczny związany z tytułem filmu. \n\nW [2] potwierdzono, że w filmie wycieczka odbywa się Jelczem 014 Lux do Bułgarii, co jest zgodne z głównym wątkiem fabularnym [1]. \n\nPodsumowując, pierwotnym celem wycieczki była Bułgaria, ale ostatecznie okazało się, że grupa spędziła czas nad Morzem Bałtyckim."}
{"id": "q_915", "question": "Ukleja żyje w wodach słodkich czy słonych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że ukleja (*Alburnus alburnus*) jest rybą słodkowodną. Występuje w wodach stojących i wolno płynących, takich jak jeziora i rzeki, a nie w wodach słonych. Potwierdzają to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że ukleja pospolita żyje w Europie, głównie w wodach słodkich, a jej zasięg nie obejmuje obszarów morskich.  \n2. W [5] podkreślono, że tarło odbywa się w płytkich, kamienistych odcinkach rzek lub jezior, co wskazuje na środowisko słodkowodne.  \n3. W [8] opisano podobny gatunek (*Alburnus arborella*), który również zamieszkuje wody słodkie (północne Włochy, Dalmacja).  \n\nNie znaleziono informacji sugerujących, że ukleja migruje do wód słonych lub jest gatunkiem amfidromicznym, jak np. rekiny opisane w [6] i [9].  \n\nPodsumowując, ukleja jest rybą słodkowodną, co potwierdzają wszystkie dostępne źródła."}
{"id": "q_916", "question": "Szrenica to szczyt w Tatrach, Beskidach, Karkonoszach czy w Bieszczadach?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Szrenica to szczyt położony w Karkonoszach, a konkretnie w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy z Czechami, na południe od Szklarskiej Poręby [1]. \n\nWskazują na to następujące informacje:\n1. Szrenica znajduje się w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy [1][5].\n2. Leży w obrębie Karkonoskiego Parku Narodowego [2].\n3. Jest wymieniona jako szczyt w Karkonoszach w kontekście innych pobliskich wzniesień, takich jak Szrenicka Skała czy Mumlawski Wierch [8].\n4. Wymieniona jest również w kontekście innych szczytów Karkonoszy, takich jak Śnieżka [7].\n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Szrenica znajduje się w Tatrach, Beskidach lub Bieszczadach. Bieszczady są wyraźnie odróżnione jako odrębny region górski w innym fragmencie [4]. \n\nPodsumowując, Szrenica jest szczytem w Karkonoszach, a nie w Tatrach, Beskidach czy Bieszczadach."}
{"id": "q_918", "question": "Co się mierzy milibarami?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Milibarami (mbar) mierzy się ciśnienie atmosferyczne. Jest to podwielokrotność bara, która w układzie SI odpowiada 100 paskalom [1]. William Napier Shaw wprowadził tę jednostkę miary ciśnienia w 1907 roku [2]. \n\nW kontekście meteorologii milibar (mbar) jest często używany do wyrażania ciśnienia atmosferycznego, szczególnie w starszych systemach pomiarowych, takich jak układ CGS czy MKSA. Współcześnie w meteorologii częściej stosuje się hektopaskal (hPa), który jest równy 100 paskalom (1 hPa = 100 Pa = 1 mbar) [5]. \n\nPrzykładowo, ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza wynosi przeciętnie 1013,25 hPa, co odpowiada 1013,25 mbar [5]. Warto również zauważyć, że milibar jest używany do obliczania stopnia barometrycznego, który określa spadek ciśnienia wraz z wysokością [7]."}
{"id": "q_921", "question": "Jak nazywa się jednostka miary kąta płaskiego, używana główne w nawigacji morskiej, równa 1/32 kąta pełnego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jasne, już odpowiadam na Twoje pytanie.\n\nJednostką miary kąta płaskiego używaną głównie w nawigacji morskiej, która jest równa 1/32 kąta pełnego, jest **rumb**. Jeden rumb odpowiada 11,25° (0,1963495 rad) [9]. \n\nSystem rumbowy, choć obecnie w większości zastąpiony przez system 360°, nadal bywa stosowany do określania kierunków prądów morskich, wiatrów czy w dziennikach okrętowych [9]. Pełny system rumbowy składa się z 32 jednostek, ale w praktyce używa się również podziałów na pół- i ćwierćrumby, co daje łącznie 128 jednostek [9]. \n\nPrzykładowo, ¼ rumba odpowiada 2,8125° (2° 48′ 45″) [9]."}
{"id": "q_920", "question": "W którym niemieckim mieście stoi późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger znajduje się w mieście Drezno w Niemczech. Informacja ta jest zawarta w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Zwinger to \"późnobarokowy zespół architektoniczny znajdujący się w centrum Drezna\".  \n- W [2] wymieniono Zwinger jako jeden z najsłynniejszych obiektów w Saksonii, w pobliżu Drezna.  \n- W [3] i [4] szczegółowo opisano historię i architekturę Zwingeru w Dreźnie.  \n- W [7] potwierdzono, że Drezno było królewsko-polskim miastem rezydencjonalnym za panowania Augusta II Mocnego, a Zwinger odgrywał tam kluczową rolę.  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że nazwa \"Zwinger\" (oznaczająca \"pomiędzy\") odnosi się do położenia pałacu w Dreźnie, między dawnymi murami obronnymi."}
{"id": "q_925", "question": "Jak nazywa się zewnętrzna warstwa kuli Ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza? Słowo pochodzi z greki.", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zewnętrzna warstwa kuli Ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza, nazywa się **litosfera** (z gr. λίθος \"líthos\" – kamień oraz σκληρός \"sklērós\" – twardy, σφαῖρα \"sphaîra\" – kula). Termin ten oznacza sztywną powłokę Ziemi, która jest ściśle związana z biosferą, hydrosferą i atmosferą [1]. Litosfera dzieli się na płyty tektoniczne, a jej miąższość waha się od 10 do ponad 100 km [1]. \n\nW kontekście greckiego pochodzenia słowa, warto zauważyć, że greckie słowo \"lithos\" (λῖθος) oznacza \"kamień\", a \"sphaira\" (\"σφαῖρα\") – \"kula\", co razem tworzy pojęcie \"twardej kuli\" lub \"skorupy ziemskiej\"."}
{"id": "q_922", "question": "W którym muzeum znajduje się stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stela Hammurabiego, na której wyryto jego kodeks, znajduje się w Luwrze w Paryżu. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [2] i [3] wskazano, że Luwr jest miejscem przechowywania steli z kodeksem Hammurabiego, wymieniając ją wśród najsłynniejszych dzieł sztuki w zbiorach muzeum.  \n2. W [6] opisano stelę jako odnalezioną w 1902 roku w Suzie, a następnie przywiezioną do Luwru, gdzie znajduje się do dziś.  \n3. W [8] również potwierdzono, że stela z kodeksem Hammurabiego jest jednym z najcenniejszych zabytków prawa babilońskiego w zbiorach Luwru.  \n\nDodatkowo, w [7] i [9] wspomniano, że stela (wraz z innymi zabytkami, takimi jak obelisk Manisztusu) została wywieziona z Babilonii do Suzy, a następnie trafiła do Luwru jako łup wojenny elamickiego króla Szutruk-Nahhunte I.  \n\nPodsumowując, stela Hammurabiego z jego kodeksem jest obecnie eksponowana w Luwrze w Paryżu."}
{"id": "q_926", "question": "Jak nazywa się nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów)?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów) nazywa się **dendroklimatologia**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew\" [1].  \n- \"Zależnością budowy słojów rocznych od zmian klimatycznych i meteorologicznych występujących w latach ubiegłych zajmuje się dendroklimatologia\" [4].  \n\nDendroklimatologia wykorzystuje techniki analizy szerokości słojów, gęstości drewna oraz innych cech anatomicznych drzew, aby odtworzyć warunki klimatyczne w przeszłości i przewidywać ich zmiany [1]."}
{"id": "q_923", "question": "Jak nazywa się obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki nazywany jest estuarium. Jest to poszerzone, lejkowate ujście rzeki, które powstaje w wyniku działania pływów morskich. Przypływy i odpływy działają erozyjnie, poszerzając ujście rzeki i uniemożliwiając tworzenie się delty z materiału akumulowanego przez rzekę [8]. \n\nPrzykładem estuarium jest ujście Amazonki, które ma postać ogromnego deltowatego estuarium o powierzchni ok. 100 tys. km², z licznymi ramionami (ok. 200 odnóg). Mimo że ujście to jest często uznawane za największą deltę świata, w rzeczywistości nie jest to klasyczna delta, lecz właśnie estuarium [10]. \n\nInnym przykładem estuarium jest ujście rzeki Czikoj, która rozwidla się u ujścia do Selengi [2]. \n\nW przypadku rozwidlających się rzek, które nie tworzą estuariów, lecz delty, obszar u ujścia nazywany jest deltą, np. delta Nilu czy delty rzeczne w Zatoce Bengalskiej [6]. \n\nPodsumowując, w zależności od warunków hydrologicznych, obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki może być estuarium lub deltą."}
{"id": "q_924", "question": "Jak nazywa się ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki (składający się z mięśnia brzuchatego i płaszczkowatego) z kością piętową to ścięgno piętowe (Achillesa) [1]. Jest to wspólne ścięgno końcowe tych mięśni, które przyczepia się do guza piętowego [1][2][3]. \n\nW [1] i [2] opisano, że mięśnie brzuchaty i płaszczkowaty łączą się ze sobą, tworząc ścięgno piętowe (Achillesa), które kończy się na kości piętowej. W [3] potwierdzono, że jest to największe ścięgno w organizmie człowieka, utworzone przez połączenie ścięgien mięśnia brzuchatego i płaszczkowatego. \n\nDodatkowo w [7] wspomniano, że ścięgna mięśnia brzuchatego i płaszczkowatego łączą się, tworząc silne ścięgno piętowe (Achillesa), przyczepiające się do guza piętowego. \n\nZatem nazwa tego ścięgna to ścięgno piętowe (Achillesa) [1][2][3][7]."}
{"id": "q_928", "question": "Czy delfin jest ssakiem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że delfin jest ssakiem. W [1] stwierdzono: \"Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni\". W [2] potwierdzono to, opisując delfinowate jako rodzinę ssaków wodnych z infrarzędu waleni. W [3] również wskazano, że delfiny należą do rodziny delfinowatych (Delphinidae), która jest częścią rzędu waleni (Cetacea) w gromadzie ssaków. \n\nDodatkowo w [2] podkreślono, że delfiny mają cechy typowe dla ssaków, takie jak: szkielet pokryty grubą warstwą mięśni i tkanki tłuszczowej, duży mózg o silnie pofałdowanej korze mózgowej oraz konieczność oddychania powietrzem atmosferycznym za pomocą nozdrzy. \n\nWniosek: Delfin jest ssakiem, co potwierdzają zarówno ogólne opisy taksonomiczne, jak i szczegółowe cechy anatomiczne i fizjologiczne."}
{"id": "q_929", "question": "Jak nazywa się tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Tekst słowny opery, operetki, oratorium i kantaty nazywany jest librettem. Libretto to tekst stanowiący podstawę dzieł sceniczno-muzycznych, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet [1]. W przypadku oratorium tekst ten może być również określany jako libretto, choć w kontekście oratorium często podkreśla się jego religijny charakter, np. tematyka biblijna [2]. \n\nLibretto zawiera treść partii wokalnych (arie), partii melorecytowanych (recytatywy), a także ewentualne partie monologów, dialogów i chórów. Pełni również funkcję zbliżoną do scenariusza, ściśle wiążąc się z muzyką [1]. \n\nW przypadku kantaty libretto może wykorzystywać różne gatunki tekstów literackich, np. poetyckie, mające różne funkcje [5]. \n\nPodsumowując, niezależnie od formy muzycznej, tekst słowny nazywany jest librettem [1][2][5]."}
{"id": "q_927", "question": "Kto przewoził dusze zmarłych przez Styks?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dusze zmarłych przez Styks przewoził Charon. Był to posępny starzec, który bezwzględnie i bezlitosnie wykonywał swoją pracę, pobierając za nią opłatę w postaci monety (obola). Charon sterował łodzią, podczas gdy dusze musiały wiosłować [1]. \n\nW mitologii greckiej Charon był synem Erebu i Nyks, a jego zadaniem było przewożenie dusz zmarłych przez rzekę Styks (lub Acheron) do Hadesu. Za swoje usługi pobierał opłatę, dlatego zgodnie z tradycją rodzina zmarłego umieszczała monetę w jego ustach [1]. \n\nW mitologii etruskiej Charon był przedstawiany jako demon śmierci, który zabijał konającego człowieka i ciągnął go do Podziemia, ale również przewoził dusze przez rzekę, używając potężnego młota [1]. \n\nW \"Boskiej komedii\" Dantego Alighieri Charon również pełni funkcję przewoźnika, transportując potępieńców do piekła [1]. \n\nPodsumowując, Charon był głównym przewoźnikiem dusz zmarłych przez Styks zarówno w mitologii greckiej, jak i etruskiej oraz w dziele Dantego [1]."}
{"id": "q_932", "question": "Na którym kontynencie leży kraina historyczna zwana Flandrią?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Flandria, jako kraina historyczna, leży na kontynencie europejskim, a dokładniej na terenach Belgii, Francji i Niderlandów wzdłuż wybrzeża Morza Północnego [1]. Współcześnie jej granice mogą być różnie określane, ale historycznie obejmuje terytoria dawnego Hrabstwa Flandrii [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, Flandria była częścią szerszego regionu Niderlandów, który obejmował również inne krainy, takie jak Holandia, Brabancja czy Luksemburg [6]. Jednak sama Flandria jest ściśle związana z Europą, co potwierdzają również informacje o jej przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego i późniejszych związkach z Burgundią [7]. \n\nPodsumowując, Flandria znajduje się w Europie, co jest wyraźnie wskazane w źródłach [1][6][7]."}
{"id": "q_931", "question": "Jak nazywał się niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Niemieckim teologiem, który ogłosił 95 tez krytykujących sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra, był Marcin Luter. W dniu 31 października 1517 roku przybił on swoje tezy do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze, wzywając do publicznej dyskusji na temat nadużyć związanych z odpustami [1]. \n\nLuter, jako augustiański mnich i doktor teologii, sprzeciwiał się praktyce handlu odpustami, uważając, że zbawienie możliwe jest wyłącznie dzięki łasce boskiej, a nie poprzez opłaty na rzecz Kościoła. Jego tezy, napisane w języku łacińskim, szybko rozpowszechniły się dzięki drukowi i stały się jednym z kluczowych wydarzeń prowadzących do reformacji [8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Luter nie atakował samego odpustu jako instytucji, lecz nadużycia związane z jego sprzedażą, takie jak twierdzenia, że odpust gwarantuje zbawienie za pieniądze, co było sprzeczne z jego nauczaniem o łasce [10]."}
{"id": "q_930", "question": "Jak nazywamy wyniszczenie, masową zagładę ludzi, zbrodnię przeciwko ludzkości zmierzającą do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości, wyznań?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zjawisko masowej zagłady ludzi, zmierzające do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości lub wyznań, nazywane jest **ludobójstwem** (ang. *genocide*). Termin ten został wprowadzony przez polskiego prawnika Rafała Lemkina w 1944 roku w pracy *Axis Rule in Occupied Europe* i został później przyjęty w prawie międzynarodowym, m.in. w Konwencji ONZ z 1948 roku [1].  \n\nLudobójstwo definiowane jest jako czyn dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych, obejmujący m.in.:  \n- zabójstwa członków grupy,  \n- spowodowanie poważnych uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego,  \n- stworzenie warunków życia prowadzących do fizycznego wyniszczenia,  \n- stosowanie środków ograniczających urodzenia w grupie,  \n- przymusowe przekazywanie dzieci do innej grupy [1].  \n\nPrzykłady historyczne obejmują m.in. eksterminację Ormian w Turcji, Holocaust Żydów podczas II wojny światowej, masowe morderstwa w Kambodży czy Rwandzie [3]. Współcześnie ludobójstwo uznawane jest za zbrodnię przeciwko ludzkości, która nie ulega przedawnieniu [1][4]."}
{"id": "q_937", "question": "Brzegi której rzeki łączy Most Vasco da Gamy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Most Vasco da Gamy łączy brzegi rzeki Tag. W tekście źródłowym znajduje się następująca informacja: *\"Most Vasco da Gamy (\"port. Ponte Vasco da Gama\") – most w Europie, który spina brzeg rzeki Tag w okolicach stolicy Portugalii, Lizbony (w miejscowości Sacavém) z miejscowością Montijo po drugiej stronie rzeki\"* [1]. Dodatkowo w innym fragmencie potwierdzono, że most ten znajduje się w Lizbonie, nad rzeką Tag: *\"Kolej [...] roztacza się z jej wagoników widok na pobliski most Vasco da Gamy o długości 17,2 km\"* [3]."}
{"id": "q_933", "question": "W którym państwie UE weszła do parlamentu partia „Ruch pięciu gwiazd”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że partia „Ruch Pięciu Gwiazd” (M5S) weszła do parlamentu w **Włoszech**.  \n\nW [1] i [2] opisano, że ugrupowanie to po raz pierwszy wystawiło swoje listy w wyborach regionalnych we Włoszech w 2010 roku, a w 2013 roku samodzielnie wystartowało w wyborach parlamentarnych, zajmując trzecie miejsce i uzyskując mandaty w obu izbach włoskiego parlamentu.  \n\nW [2] i [5] potwierdzono, że M5S uczestniczył w wyborach parlamentarnych we Włoszech w 2018 i 2022 roku, a także w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 i 2019 roku.  \n\nDodatkowo w [4] i [5] wspomniano, że partia ta współtworzyła rządy koalicyjne we Włoszech, m.in. z Ligą Północną (2018–2019) i Partią Demokratyczną (2019).  \n\nPodsumowując, partia „Ruch Pięciu Gwiazd” działała wyłącznie we Włoszech i nigdy nie startowała w wyborach parlamentarnych w innych państwach UE."}
{"id": "q_934", "question": "Jak nazywają się żydowskie księgi praw i przepisów religijnych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, żydowskie księgi praw i przepisów religijnych nazywają się:  \n\n1. **Tora** (Pięcioksiąg Mojżeszowy) – najważniejsza część judaizmu, zawierająca podstawowe zasady religijne i prawne [2][10].  \n2. **Tora ustna** – tradycja teologiczno-prawna judaizmu, która uzupełnia Torę pisaną [2][5].  \n3. **Talmud** – komentarz do Tory, który wyjaśnia, jak przestrzegać prawa w warunkach wygnania. Składa się z Talmudu jerozolimskiego i babilońskiego [1][8].  \n4. **Miszne Tora** – kodeks systematyzujący prawo żydowskie, napisany przez Mojżesza Majmonidesa w XII wieku [4].  \n\nDodatkowo, w kontekście chrześcijańskim, słowo **Zakon** (hebr. *tora*) było używane w niektórych przekładach Biblii na określenie Prawa nadanego Żydom, ale obecnie częściej stosuje się termin **Prawo** [5].  \n\nW judaizmie **Tora** i **Talmud** mają kluczowe znaczenie dla regulacji życia religijnego, podczas gdy **Miszne Tora** stanowi późniejsze, usystematyzowane opracowanie tych zasad [1][4]."}
{"id": "q_940", "question": "Kto był kanclerzem RFN przed Helmutem Kohlem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przed Helmutem Kohlem urząd kanclerza RFN sprawowali kolejno: Konrad Adenauer (1949–1963), Ludwig Erhard (1963–1966) oraz Kurt Georg Kiesinger (1966–1969) [1][7]. Adenauer był pierwszym kanclerzem RFN, a Erhard i Kiesinger jego następcami. Kohl objął urząd kanclerza w 1982 roku, zastępując Helmuta Schmidta [2][3]."}
{"id": "q_944", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Kto pod kim dołki kopie...”", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_938", "question": "Jak brzmi nazwisko autora serii przygód Tomka Wilmowskiego, który wraz z przyjacielem podróżuje po różnych częściach świata?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwisko autora serii przygód Tomka Wilmowskiego to Alfred Szklarski. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] wymieniono, że cykl powieści o Tomku Wilmowskim został stworzony przez Alfreda Szklarskiego.  \n- W [3] również potwierdzono, że autorem serii jest Szklarski, a także wspomniano o jego żonie Krystynie, z którą napisał trylogię \"Złoto Gór Czarnych\".  \n- W [4] podano, że autorem książek o Tomku Wilmowskim jest Alfred Szklarski.  \n- W [5] i [10] ponownie wymieniono Szklarskiego jako autora cyklu, a także wspomniano o jego planach dotyczących kolejnych tomów.  \n\nDodatkowo, w [2] i [6] również potwierdzono, że Szklarski był twórcą serii, a w [6] dodatkowo wskazano, że pierwowzorem Tomka Wilmowskiego była postać z wcześniejszej powieści Szklarskiego pt. \"Tomek w tarapatach\"."}
{"id": "q_935", "question": "W którym mieście znajduje się Hagia Sophia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Hagia Sophia znajduje się w Stambule (dawniej Konstantynopol). Jest to miasto położone w Turcji, na styku kontynentów europejskiego i azjatyckiego, nad cieśniną Bosfor. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n1. \"Hagia Sophia (…), a w przeszłości kolejno świątynia chrześcijańska, meczet i muzeum. Uważana za najważniejsze dzieło architektury bizantyńskiej\" [1].\n2. \"Pierwotnie budynek powstał jako kościół Mądrości Bożej (zwany też Wielkim Kościołem) w Konstantynopolu\" [1].\n3. \"Po zdobyciu Konstantynopola przez Turków w 1453 została zamieniona na meczet\" [1].\n4. \"Od 1934 do lipca 2020 świątynia pełniła rolę muzeum w Stambule\" [1].\n5. \"Historia. W 146 p.n.e. został zawarty związek z Republiką rzymską. W 196 roku cesarz Septymiusz Sewer włączył miasto do Cesarstwa. Cesarz Konstantyn I Wielki przebudował miasto i w 330 roku nadał mu nową nazwę – Konstantynopol. Po podziale Cesarstwa rzymskiego po śmierci Teodozjusza I, stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego został Konstantynopol\" [7].\n6. \"Obszar półwyspu odpowiada położeniu XV-wiecznego Konstantynopola, dzisiaj znajdują się tu dzielnice Eminönü oraz Fatih. Półwysep otacza od południa Morze Marmara, a od wschodu cieśnina Bosfor\" [8]. \n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że współczesny Stambuł to dawny Konstantynopol, a Hagia Sophia jest jednym z najważniejszych zabytków tego miasta."}
{"id": "q_939", "question": "Jak nazywa się jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu nazywa się **antonimem**. Termin ten pochodzi z języka greckiego i oznacza przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową wyrazu. Przykładem antonimu jest np. \"ciepło\" i \"zimno\" lub \"dobro\" i \"zło\". W języku polskim antonimem terminu \"antonim\" jest \"synonim\" [1]. \n\nAntonimy mogą być **właściwe** (np. \"mały\" i \"duży\") lub **komplementarne** (np. \"włączyć\" i \"wyłączyć\"), a także obejmować tzw. **konwersje** (np. \"kupić\" i \"sprzedać\") [1]. Przeciwieństwem synonimu jest właśnie antonim [2]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych przypadkach wyrazy o przeciwstawnym znaczeniu mogą tracić swoje paradoksalne brzmienie i stawać się powszechnie używanymi zwrotami, np. \"wirtualna rzeczywistość\" czy \"ciepłe lody\" [3]."}
{"id": "q_942", "question": "Jak nazywa się prowincja Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w 1993 roku samodzielne państwo – Erytreę – utworzyła prowincja o tej samej nazwie. Wcześniej, od 1952 roku, Erytrea była sfederowaną prowincją autonomiczną Etiopii, a w 1962 roku utraciła autonomię i stała się zwykłą prowincją etiopską. W 1993 roku, po referendum, Erytrea ogłosiła niepodległość i stała się odrębnym państwem [1][3][5]. \n\nWarto zauważyć, że w 1993 roku Etiopia utraciła Erytreę, która proklamowała niepodległość, co potwierdza również [2]. \n\nPodsumowując, samodzielne państwo utworzyła prowincja o nazwie Erytrea."}
{"id": "q_936", "question": "Kto wypowiadał słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć” (łac. *Ave Caesar, morituri te salutant*) były tradycyjnym pozdrowieniem rzymskich gladiatorów kierowanym do cezara przed walką na arenie. Jednak, jak wskazują źródła, w rzeczywistości zawołanie to zostało użyte tylko raz – w 52 r. n.e. podczas naumachii (wyreżyserowanej bitwy morskiej) na Jeziorze Fucyńskim, zorganizowanej na polecenie cesarza Klaudiusza. Skazańcy (tzw. *naumachiarii*) wypowiedzieli te słowa przed walką, a Klaudiusz odpowiedział „aut non” („albo i nie”), co zostało zinterpretowane przez nich jako ułaskawienie. Ostatecznie jednak zostali zmuszeni do walki [1].  \n\nW późniejszych czasach słowa te stały się symbolem poświęcenia i oporu, np. w kontekście buntów niewolników czy walk o wolność. W literaturze i sztuce były często parafrazowane, np. przez Cypriana Kamila Norwida (*Morituri te salutant, Veritas*) czy w motcie poematu *Promethidion* [5][7].  \n\nW powieści Agathy Christie *Tajemnica londyńskiego autobusu* słowa te wypowiada umierający przywódca szajki rewolucjonistów, nawiązując do tradycji gladiatorów [3].  \n\nPodsumowując, oryginalnie zawołanie to wypowiadali rzymscy gladiatorzy lub skazańcy przed walką, ale w kulturze i literaturze stało się uniwersalnym symbolem poświęcenia."}
{"id": "q_941", "question": "Jak inaczej nazywamy Ocean Spokojny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ocean Spokojny, znany również jako Pacyfik, posiada oficjalne polskie nazwy zatwierdzone przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych: „Ocean Spokojny” oraz „Pacyfik” [1]. W kontekście regionalnym lub kulturowym bywa także określany jako „Południowy Pacyfik” [1] lub „Centralny Pacyfik” [5]. W języku angielskim używa się również nazwy „Ocean Wielki” (ang. *Pacific Ocean*) [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym lub legendarnym, obszar na południe od Tokio bywa nazywany „Diabelskim Morzem” (jap. *Ma no Umi*) lub „Azjatyckim Trójkątem Bermudzkim” [7], choć są to określenia związane z lokalnymi wierzeniami lub zjawiskami paranormalnymi, a nie oficjalnymi nazwami geograficznymi. \n\nPodsumowując, główne synonimy to „Ocean Spokojny” i „Pacyfik”, a także rzadziej używane „Południowy Pacyfik” i „Ocean Wielki” [1][5]."}
{"id": "q_943", "question": "Jak nazywa się dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka to fonetyka. Zgodnie z [2], fonetyka jest jednym z działów lingwistyki, który zajmuje się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (głosek) od strony ich artykulacji, cech fizycznych (akustycznych) oraz odbierania. W [3] podkreślono, że fonetyka bada dźwiękową płaszczyznę mowy, dzieląc się na fonetykę organogenetyczną (fizjologiczną, artykulacyjną) i fonetykę akustyczną. W [4] wymieniono fonetykę i fonologię jako elementy gramatyki, co wskazuje na jej związek z badaniem warstwy dźwiękowej języka. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że fonetyka jest starsza od fonologii i koncentruje się na materialnej stronie aktów mowy, podczas gdy fonologia bada funkcję językową jednostek fonicznych. \n\nPodsumowując, fonetyka jest kluczowym działem językoznawstwa zajmującym się badaniem dźwiękowej strony języka, zarówno od strony fizycznej, jak i akustycznej."}
{"id": "q_946", "question": "Jak nazywa się statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco, formułujący cele, zadania, zasady funkcjonowania i działalności ONZ?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, statutem ONZ przyjętym w 1945 roku w San Francisco jest **Karta Narodów Zjednoczonych**. Dokument ten został podpisany 26 czerwca 1945 roku przez 50 z 51 państw członkowskich (Polska podpisała go 16 października 1945 roku) i wszedł w życie 24 października tego samego roku [1][2]. Karta Narodów Zjednoczonych określa cele, zadania, zasady funkcjonowania i działalności ONZ, w tym m.in. utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka [1][4]. \n\nW tekście źródłowym Karta jest również nazywana „konstytucją ONZ” ze względu na jej fundamentalne znaczenie dla organizacji [1]."}
{"id": "q_945", "question": "Na terenie którego państwa wznosi się najwyższy szczyt Hindukuszu, który nazywa się Tiricz Mir?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir, wznosi się na terenie Pakistanu. W [1] i [2] wskazano, że Tiricz Mir (7706 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem całego łańcucha górskiego Hindukusz, który w większości znajduje się w Pakistanie. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że jest to najwyższy wierzchołek Hindukuszu, a w [7] wymieniono go jako jeden z celów wypraw himalaistycznych, co również sugeruje jego położenie w Pakistanie. \n\nW [6] wspomniano, że w Afganistanie najwyższym szczytem jest Noszak (7492 m n.p.m.), co potwierdza, że Tiricz Mir nie leży w tym kraju. \n\nPodsumowując, najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir, znajduje się w Pakistanie [1][2][5][7]."}
{"id": "q_947", "question": "Z jakiego języka pochodzi słowo „abrakadabra”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowo „abrakadabra” prawdopodobnie pochodzi z języka aramejskiego, gdzie wyrażenie „Abəra kaDavəra” oznacza „odpowiednio wypowiedziane ma rzekomą moc wpływania na rzeczywistość” [1]. W średniowieczu i wczesnej nowożytności było używane jako formuła magiczna, a obecnie jest stosowane żartobliwie jako określenie niezrozumiałej wypowiedzi [1]. \n\nIstnieje również teoria, że słowo to wywodzi się od imienia Abraxas, które z kolei może mieć korzenie w języku hebrajskim („ha-berak-hah”) lub koptyjskim („abrak” i „sax”) [2]. Wartość liczbowa liter imienia Abraxas (365) odpowiada liczbie dni w roku, co symbolizuje pełnię i cykliczność czasu [2]. \n\nW [1] wskazano, że słowo „abrakadabra” mogło zostać ukształtowane przez zapis w formie trójkąta, gdzie litery są stopniowo redukowane, co miało wzmacniać jego magiczne właściwości. \n\nPodsumowując, najbardziej prawdopodobnym źródłem jest język aramejski, ale istnieją też powiązania z innymi językami, takimi jak hebrajski czy koptyjski [1][2]."}
{"id": "q_952", "question": "Które miasto jest stolicą Estonii?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Stolicą Estonii jest Tallinn. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [2] podano, że Tallinn jest największym miastem Estonii i jej stolicą.  \n- W [3] wymieniono Tallinn jako jedyne miasto w Estonii liczące ponad 100 tys. mieszkańców i stolicę kraju.  \n- W [4] wskazano, że Tallinn jest głównym ośrodkiem miejskim, a w [5] wymieniono go jako kluczowy ośrodek gospodarczy.  \n- W [9] potwierdzono, że Tallinn jest oficjalną stolicą Estonii od 1918 roku.  \n\nDodatkowo w [6] i [7] opisano historyczne znaczenie Tallinna jako centrum administracyjnego i kulturalnego."}
{"id": "q_951", "question": "Jak nazywa się jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie to **Teatro alla Scala** (właśc. La Scala). Gmach teatru został zaprojektowany w latach 1776–1778 przez architekta Giuseppe Piermariniego, a jego nazwa pochodzi od nazwiska księżnej Beatrycze Reginy della Scala, żony księcia Bernabo Viscontiego [1]. Teatr mieści ponad 3600 widzów i jest znany z wystawiania dzieł operowych takich kompozytorów jak Rossini, Bellini, Donizetti, Puccini, Verdi czy Boito [1]. W 2004 roku przeprowadzono renowację gmachu, a w 2004 roku odbył się uroczysty wieczór galowy z okazji ponownego otwarcia [1]. \n\nTeatro alla Scala jest również wymieniany jako jedno z najważniejszych centrów sztuki operowej na świecie, obok takich teatrów jak Metropolitan Opera w Nowym Jorku czy Covent Garden Theatre w Londynie [1][3]."}
{"id": "q_948", "question": "Jaki jest symbol chemiczny węgla?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Symbol chemiczny węgla to **C** (od łacińskiego słowa *carboneum*). Jest to jedno z najbardziej podstawowych oznaczeń w chemii, stosowane zarówno w układzie okresowym pierwiastków, jak i we wzorach chemicznych. Węgiel jest pierwiastkiem o liczbie atomowej 6, należącym do grupy 14 (węglowców) w układzie okresowym [1]. \n\nPrzykłady użycia symbolu C:\n- Wzór tlenku węgla (II): **CO** [2]\n- Wzór diamentu: **C** (w kontekście odmiany alotropowej) [1]\n- Wzór kwasu węglowego: **H2CO3** [3]\n- Wzór węglanu wapnia: **CaCO3** [3]\n- Wzór węgla-14: **14C** [4]\n- Wzór fulerenu: **Cn** (gdzie *n* oznacza liczbę atomów węgla) [1]\n\nWarto zauważyć, że w chemii organicznej węgiel często występuje w połączeniu z innymi pierwiastkami, tworząc związki takie jak węglowodory, alkohole czy kwasy karboksylowe, gdzie symbol **C** jest kluczowym elementem wzoru strukturalnego [3]."}
{"id": "q_950", "question": "Ile lat trwa kadencja Sejmu w Polsce?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Kadencja Sejmu w Polsce trwa 4 lata, zgodnie z Konstytucją RP. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] stwierdzono: *\"Kadencja Sejmu, zgodnie z Konstytucją, trwa 4 lata; biegnie od dnia pierwszego posiedzenia nowo wybranego Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji\"*.  \n2. W [2] podano: *\"Na przykład określona w konstytucji kadencja prezydenta w Polsce trwa 5 lat, a Sejmu i Senatu – 4\"*.  \n3. W [5] potwierdzono: *\"Kadencja Sejmu RP i Senatu RP w III RP trwa 4 lata i rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu RP i kończy się w przeddzień pierwszego posiedzenia następnej kadencji\"*.  \n4. W [8] również wskazano: *\"Władzę ustawodawczą stanowi dwuizbowy parlament (Sejm – 460 posłów, Senat – 100 senatorów) wybierany w bezpośrednich, powszechnych i tajnych wyborach parlamentarnych na 4-letnią kadencję od dnia pierwszego posiedzenia\"*.  \n\nW wyjątkowych przypadkach kadencja może zostać skrócona, np. na mocy uchwały Sejmu (większością 2/3 głosów) lub decyzji Prezydenta RP [9]."}
{"id": "q_955", "question": "Który słynny amerykański pisarz napisał „Grona gniewu”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słynnym amerykańskim pisarzem, który napisał „Grona gniewu”, jest John Ernst Steinbeck. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [2] podano, że Steinbeck jest autorem powieści „Grona gniewu” (ang. *The Grapes of Wrath*), która przyniosła mu Nagrodę Pulitzera i przyczyniła się do przyznania mu Nagrody Nobla.  \n2. W [4] potwierdzono, że „Grona gniewu” to najwybitniejsza powieść Steinbecka, opublikowana w 1939 roku.  \n3. W [9] podano szczegóły pierwszego wydania powieści, wskazując Steinbecka jako autora.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że tytuł powieści został wykorzystany jako nazwa operacji wojskowej Izraela, co potwierdza jej znaczenie w kulturze."}
{"id": "q_949", "question": "Co oznaczają słowa „Dies irae”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Słowa „Dies irae” w języku łacińskim oznaczają „Dzień gniewu”. Termin ten jest używany w kilku kontekstach:  \n\n1. **Średniowieczna sekwencja liturgiczna** – to rymowana modlitwa z przełomu XII i XIII wieku, włączona do mszału w XIV wieku. Śpiewana jest w liturgii Kościoła rzymskokatolickiego podczas mszy żałobnych, a także w ostatnim tygodniu roku liturgicznego w ramach Liturgii godzin [1].  \n\n2. **Hymn Jana Kasprowicza** – utwór z 1902 roku, nawiązujący do średniowiecznego hymnu, w którym pojawia się motyw gniewu Boga i cierpienia ludzkości [6].  \n\n3. **Tytuł albumu rockowego** – płyta zespołu Noir Désir z 2001 roku, której nazwa odnosi się do łacińskiego wyrażenia, symbolizującego gniew i niepokój [2].  \n\n4. **Powieść postapokaliptyczna** – tytuł nawiązujący do chrześcijańskiej sekwencji, użyty w utworze Philipa K. Dicka i Rogera Zelazny’ego, gdzie motyw gniewu Boga jest kluczowy dla fabuły [4].  \n\n5. **Nazwa zespołu deathmetalowego** – polska grupa muzyczna Dies Irae, której nazwa również odnosi się do łacińskiego wyrażenia [5].  \n\nWszystkie te konteksty łączy motyw gniewu – czy to boskiego, czy ludzkiego, czy też artystycznej ekspresji."}
{"id": "q_959", "question": "Jak nazywają się sanie używane w ratownictwie górskim do transportu rannych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sanie używane w ratownictwie górskim do transportu rannych nazywają się **tobogany**. Są to specjalne sanie o kształcie łódkowatym, z szerokim dnem ułatwiającym ślizganie, a czasem także z dwiema szerokimi płozami. Mogą być wyposażone w dyszle z przodu i z tyłu, które umożliwiają sterowanie i bezpieczne zwożenie poszkodowanych przez jednego ratownika [1]. Tobogany zostały udoskonalone w latach 40. XX wieku przez przewodnika tatrzańskiego Władysława Gąsienicę-Pazdura [1]."}
{"id": "q_954", "question": "Jak z łaciny nazywa się przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z łaciny przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką nazywa się **sekularyzacją** (od łacińskiego \"saecularis\" – świecki). Termin ten pochodzi z XVI wieku i pierwotnie odnosił się do procesów związanych z wojną trzydziestoletnią, ale z czasem rozszerzył swoje znaczenie na inne sytuacje, w których władza świecka przejmowała kontrolę nad majątkiem lub urzędami kościelnymi [1]. \n\nPrzykładem takiego procesu w Polsce było zrzeczenie się przez Kazimierza II Sprawiedliwego w 1180 roku prawa *ius spolii* (łac. prawo łupu, zaboru) do majątku zmarłych duchownych na rzecz Kościoła, co zapoczątkowało formalne uniezależnianie się Kościoła od władzy świeckiej [2]. Innym przykładem jest sekularyzacja państwa zakonu krzyżackiego w 1525 roku, gdy Zygmunt Stary zaakceptował przejście majątków i urzędów krzyżackich spod władzy kościelnej pod świecką [7]. \n\nW szerszym kontekście sekularyzacja może również oznaczać zeświecczenie, czyli ograniczenie roli religii w społeczeństwie, co wiąże się z przejmowaniem kontroli nad majątkiem kościelnym przez władze świeckie [1]."}
{"id": "q_953", "question": "Co charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje zawsze kształt naczynia, w którym się znajduje?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że opis ten najlepiej pasuje do cieczy. W [1] stwierdzono: *\"Ciecz – stan skupienia materii pośredni między ciałem stałym a gazem, w którym ciało fizyczne trudno zmienia objętość, ale łatwo zmienia kształt. Wskutek tego ciecz przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje, ale w przeciwieństwie do gazu nie rozszerza się, aby wypełnić je całe\"*. Dodatkowo w [1] podkreślono, że ciecz nie ma własnej, trwałej formy, lecz dostosowuje się do otoczenia: *\"Ciecze kwantowe. W analogii do klasycznych cieczy wprowadza się pojęcie cieczy kwantowych, w których oddziaływanie ma istotny wpływ na właściwości układu i nie może zostać pominięte\"*. \n\nW [9] również potwierdzono brak sprężystości cieczy w kontekście gazów: *\"Gaz – stan skupienia materii, w którym ciało fizyczne łatwo zmienia kształt i zajmuje całą dostępną mu przestrzeń. Właściwości te wynikają z własności cząsteczek, które w fazie gazowej mają pełną swobodę ruchu. Wszystkie one cały czas przemieszczają się w przestrzeni zajmowanej przez gaz i nigdy nie zatrzymują się w jednym miejscu\"*. \n\nPodsumowując, brak sprężystości, nieokreślony kształt i zdolność do przyjmowania kształtu naczynia są cechami charakterystycznymi dla cieczy, co potwierdzają [1] i [9]."}
{"id": "q_956", "question": "Jaką nazwę nosi ugrupowanie, sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ugrupowanie sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku nosiło nazwę **Czerwoni Khmerzy** (ang. *Khmer Rouge*, fr. *khmers rouges*, khm. *ខ្មែរក្រហម*). Była to radykalna frakcja komunistyczna, która w 1975 roku przejęła władzę w kraju, tworząc **Demokratyczną Kampuczę** [1][3][6].  \n\nCzłonkowie ruchu wywodzili się z Komunistycznej Partii Kambodży, a ich przywódcami byli m.in. Pol Pot, Khieu Samphan i Ieng Sary [1]. W okresie swoich rządów Czerwoni Khmerzy prowadzili politykę terroru, która przyczyniła się do śmierci od 10% do 25% ludności Kambodży [3][7].  \n\nRządy Czerwonych Khmerów zakończyły się w 1979 roku, gdy Phnom Penh zostało zdobyte przez wojska wietnamskie, a nowy rząd – Ludowa Republika Kampuczy – przejął władzę [3][7]."}
{"id": "q_957", "question": "Jak nazywamy materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec nazywamy moreną. Morena to mieszanina różnych frakcji skalnych, takich jak bloki, głazy, żwiry, piaski, pyły oraz glina, które pochodzą z niszczenia podłoża lodowca, zboczy górskich, a także z materiałów przynoszonych przez lawiny czy wiatr [1]. \n\nWyróżnia się różne rodzaje moren w zależności od ich położenia w lodowcu lub sposobu powstania, np.:\n- **morena powierzchniowa** – materiał skalny transportowany w górnej partii lodowca [2],\n- **morena denna** – materiał transportowany w dolnej części lodowca, który po jego stopieniu tworzy lekko faliste równiny [3],\n- **morena wewnętrzna** – materiał skalny niesiony wewnątrz lodu lodowcowego [4],\n- **morena ablacyjna** – materiał powstały w wyniku wytapiania moreny powierzchniowej lub wewnętrznej [2][10],\n- **morena boczna** – materiał przymarznięty do boków jęzora lodowcowego lub tworzący wyraźne wały [5].\n\nWszystkie te rodzaje moren są związane z działalnością lodowca i stanowią ważny element procesów glacjalnych [1][3][4]."}
{"id": "q_960", "question": "Kto od śmierci Jerzego Giedroycia pełni obowiązki redaktora paryskiej „Kultury”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że po śmierci Jerzego Giedroycia (14 września 2000 r.) obowiązki redaktora paryskiej „Kultury” przejęła początkowo Zofia Hertz, która kontynuowała wydawanie „Zeszytów Historycznych” do października 2000 r., gdy ukazał się ostatni numer pisma [2][8]. Następnie, w latach 2003–2010, kierownikiem Instytutu Literackiego i prezesem Stowarzyszenia „Instytut Literacki Kultura” był Henryk Giedroyc, brat Jerzego [4]. Po jego śmierci w 2010 r. obowiązki przejął Wojciech Sikora, który pełnił funkcję do maja 2019 r. [4][7]. W 2019 r. prezesem Stowarzyszenia Instytut Literacki „Kultura” została Anna Bernhardt [2]. \n\nPodsumowując, bezpośrednio po śmierci Giedroycia redaktorką „Kultury” była Zofia Hertz, a później kolejno Henryk Giedroyc, Wojciech Sikora i Anna Bernhardt [2][4][7]."}
{"id": "q_962", "question": "Charlie Chaplin w momencie otrzymania Oscara za całokształt kariery miał mniej czy więcej niż 80 lat?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Charlie Chaplin otrzymał Oscara za całokształt kariery w dwóch różnych momentach swojego życia.  \n\n1. **Pierwszy Oscar Honorowy (1929)** – Chaplin otrzymał go w wieku 39 lat, ponieważ nagroda dotyczyła jego wczesnych osiągnięć, głównie za film *Cyrk* (1928) [2].  \n2. **Drugi Oscar Honorowy (1972)** – przyznano mu go w wieku 83 lat, co potwierdza fragment:  \n   > *\"44. ceremonia rozdania Oscarów odbyła się 10 kwietnia 1972 roku w Dorothy Chandler Pavilion w Los Angeles. Laureaci: [...] Oscar Honorowy. Charles Chaplin – za całokształt osiągnięć jako reżyser i aktor\"* [6].  \n\nPodsumowując, w momencie otrzymania drugiego Oscara za całokształt kariery Chaplin miał **83 lata**, natomiast pierwszy Oscar (1929) przyznano mu znacznie wcześniej, gdy był jeszcze przed czterdziestką [2]."}
{"id": "q_961", "question": "Czy rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że rozgwiazdy są w większości drapieżnikami. Wiele gatunków poluje na inne zwierzęta, takie jak jeżowce, małże, ślimaki czy polipy koralowców. Na przykład rozgwiazda grzebieniasta jest nocnym myśliwym, który poluje na jeżowce i małże, a rozgwiazda czerwona specjalizuje się w otwieraniu muszli małży za pomocą swoich nóżek ambulakralnych [2]. Korona cierniowa również jest drapieżnikiem, żywiącym się głównie polipami korali madreporowych, ale także innymi organizmami, takimi jak gąbki czy mięczaki [5]. \n\nWśród rozgwiazd są również gatunki detrytusożerne, które żywią się martwą materią organiczną, mułem dennym i detrytusem, np. rozgwiazda grzebieniasta [2]. Jednak większość gatunków jest drapieżna, co potwierdza również informacja, że rozgwiazdy są uważane za szkodniki ze względu na niszczenie hodowli małży i ostryg [9]. \n\nPodsumowując, rozgwiazdy są w większości drapieżnikami, choć niektóre gatunki są detrytusożerne."}
{"id": "q_963", "question": "Kto pokonał rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r p.n.e.?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r. p.n.e. pokonał Gajusz Juliusz Cezar. Bitwa ta była decydującym starciem w rzymskiej wojnie domowej, w której Cezar, dysponujący mniejszymi siłami, ale lepszą taktyką i szczęściem, odniósł zwycięstwo nad armią Pompejusza. Po bitwie Pompejusz uciekł do Egiptu, gdzie został zamordowany [8]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Cezar, który pod Dyrrachium cudem uniknął katastrofy, odniósł nad ścigającym go Pompejuszem znakomite zwycięstwo\" [9].\n- \"Cezar, który pod Dyrrachium cudem uniknął katastrofy, odniósł nad ścigającym go Pompejuszem znakomite zwycięstwo\" [8].\n- \"Cezar dzięki swej taktyce, szczęściu i błędom Pompejusza zdołał jednak pokonać przeważające siły wroga i zdobyć obóz Pompejusza\" [4].\n- \"Po bitwie Cezar wszystkim jeńcom, którzy zobowiązali się do niestawania przeciw niemu ponownie, darował wolność\" [4]."}
{"id": "q_964", "question": "Czyim atrybutem jest pierścień rybaka?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierścień rybaka jest atrybutem papieża. W [1] i [4] wskazano, że jest to złoty lub pozłacany sygnet papieża, który służy jako pieczęć do sygnowania brewe i listów prywatnych. W [1] podkreślono, że pierścień ten przedstawia świętego Piotra zarzucającego sieć, a wokół wyobrażenia wygrawerowane jest imię papieża. W [4] dodano, że pierścień ten służy do opieczętowywania korespondencji, a po śmierci papieża jest niszczony przez przełamanie. \n\nW [3] również potwierdzono, że szczególnym przykładem tradycyjnego sygnetu jest pontyfikalny pierścień papieski, znany jako Pierścień Rybaka, który pełni funkcję osobistej pieczęci papieża. \n\nW [2] i [4] wspomniano, że pierścień ten jest jednym z insygniów papieskich, obok tiary i paliusza, co dodatkowo potwierdza jego związek z urzędem papieskim. \n\nPodsumowując, pierścień rybaka jest atrybutem papieża jako następcy św. Piotra i służy jako symbol władzy oraz pieczęć osobista."}
{"id": "q_965", "question": "Czy w Polsce żyły tury?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że tury żyły w Polsce, ale wyginęły. \n\nW [2] i [3] opisano historię tura jako gatunku, który wymarł w Europie, w tym w Polsce, na przełomie średniowiecza i renesansu. W [4] podano, że jednym z ostatnich miejsc występowania turów w Polsce było Mazowsze, gdzie zwierzęta te były chronione przez książąt. Jednak w XV wieku populacja turów na Mazowszu również wyginęła, prawdopodobnie z powodu choroby lub braku możliwości adaptacji do zmieniających się warunków środowiskowych związanych z rozwojem rolnictwa [4]. \n\nW [7] potwierdzono, że tury były gatunkiem leśnym, który zamieszkiwał tereny Polski, ale wymarł. W [8] wspomniano legendę o ostatnim turze na Pomorzu Zachodnim, który miał zostać zabity w XIV wieku, co również wskazuje na historyczną obecność tych zwierząt w Polsce. \n\nPodsumowując, tury żyły w Polsce, ale wyginęły w średniowieczu i wczesnym okresie nowożytnym. Obecnie podejmowane są próby odtworzenia tego gatunku na poziomie molekularnym [3]."}
{"id": "q_966", "question": "Współtwórcą którego kierunku w malarstwie francuskim był Henri Matisse?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Henri Matisse był współtwórcą kierunku w malarstwie francuskim zwanego fowizmem. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Matisse był czołową postacią fowizmu, który rozwijał się w latach 1905–1907. W [2] podkreślono, że fowizm charakteryzował się żywą kolorystyką, deformacją rysunku i rezygnacją ze światłocienia, co było widoczne w twórczości Matisse’a już w 1899 roku. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Matisse wystawiał swoje prace na Salonie Jesiennym w 1905 roku, gdzie krytyk Louis Vauxcelles użył określenia „klatka z dzikimi zwierzętami”, które dało nazwę temu kierunkowi. \n\nW [3] i [4] wymieniono Matisse’a jako jednego z ważnych przedstawicieli sztuki współczesnej, obok Pabla Picassa, co potwierdza jego wpływ na rozwój fowizmu. \n\nPodsumowując, Henri Matisse był kluczową postacią fowizmu, zarówno jako twórca, jak i jeden z jego prekursorów."}
{"id": "q_967", "question": "W którym roku został wyzwolony obóz w Auschwitz Birkenau?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Obóz w Auschwitz-Birkenau został wyzwolony 27 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną. Około godziny 15:00 tego dnia na teren obozu wkroczyli żołnierze 107 Dywizji Strzeleckiej 60 Armii, dowodzonej przez generała dywizji Wasilija Jakowlewicza Petrenkę [1]. \n\nW późniejszych latach odbywały się rocznicowe uroczystości upamiętniające to wydarzenie, np. w 2005 roku obchodzono 60. rocznicę wyzwolenia, a w 2015 – 70. rocznicę [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w niektórych źródłach podawane są różne daty wyzwolenia obozu, np. w [3] wskazano 2 maja 1945 roku jako datę wyzwolenia przez oddziały Armii Radzieckiej, jednak [1] i [2] jednoznacznie potwierdzają datę 27 stycznia 1945 roku."}
{"id": "q_969", "question": "Który stopień w marynarce wojennej jest najwyższy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, najwyższym stopniem w polskiej Marynarce Wojennej jest **admirał**. W [5] podano, że od 1921 roku jest to najwyższy stopień wojskowy w polskiej Marynarce Wojennej, a w [3] wskazano, że w latach 1921–2002 znajdował się w hierarchii nad \"wiceadmirałem\" i był odpowiednikiem \"generała broni\". W 2002 roku wprowadzono stopień \"admirała floty\", który stał się odpowiednikiem \"generała\" w Polskich Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych [5]. \n\nW [6] wspomniano również o stopniu **grossadmiral** (Wielki Admirał) w niemieckiej marynarce wojennej, który był porównywalny z feldmarszałkiem, ale nie miał odpowiednika w polskiej hierarchii wojskowej. \n\nPodsumowując, w polskiej Marynarce Wojennej najwyższym stopniem jest **admirał**, a w niemieckiej – **grossadmiral** (historycznie)."}
{"id": "q_970", "question": "Który stan USA leży na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że stanem USA leżącym na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych jest Hawaje. \n\nArchipelag Hawajów składa się z ośmiu głównych wysp (Hawaiʻi, Oʻahu, Kauaʻi, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui, Niʻihau i Kahoʻolawe) oraz ponad 100 mniejszych przybrzeżnych wysepek [1]. Dodatkowo, w [10] potwierdzono, że archipelag obejmuje 8 głównych wysp oraz mniejsze przybrzeżne wysepki (jak Lehua, Kaʻula czy Molokini). \n\nHawaje są jedynym stanem USA w całości położonym na wyspach, co dodatkowo potwierdza [4], gdzie opisano je jako \"jedyny stan leżący wyłącznie na wyspach\". \n\nPodsumowując, odpowiedź znajduje się w [1] i [10], gdzie wyraźnie wskazano, że Hawaje to stan obejmujący osiem głównych wysp i ponad 100 mniejszych."}
{"id": "q_976", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa protokół?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_972", "question": "W 2006 roku Pluton stracił status planety. Która planeta jest obecnie najmniejsza w Układzie Słonecznym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, obecnie najmniejszą planetą w Układzie Słonecznym jest Merkury. Jego średnica wynosi 4879 km, co czyni go mniejszym od Plutona, który w 2006 roku utracił status planety i został sklasyfikowany jako planeta karłowata [8]. \n\nWśród planet Układu Słonecznego Merkury jest najmniejszy, a jego gęstość (5,427 g/cm³) jest drugą co do wielkości po Ziemi [8]. Dla porównania, średnica Plutona wynosi 2371 km [3], [4]. \n\nPodsumowując, po degradacji Plutona w 2006 roku, najmniejszą planetą w Układzie Słonecznym jest Merkury [8]."}
{"id": "q_968", "question": "Do pomiaru jakiej właściwości płynu służy wiskozymetr?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości płynów, czyli ich właściwości związanej z tarciem wewnętrznym podczas przepływu. Lepkość charakteryzuje opór, jaki stawia ciecz lub gaz podczas przemieszczania się względem siebie warstw płynu, co jest kluczowe dla zrozumienia ich przepływu [5]. \n\nWiskozymetry dzielą się na różne typy, w zależności od metody pomiaru. Przykładowo, lepkościomierze kapilarne (np. Ostwalda, Ubbelohdego, Pinkiewicza) mierzą lepkość kinematyczną na podstawie czasu przepływu cieczy przez kalibrowaną kapilarę [4][7]. Lepkościomierze rotacyjne wykorzystują siłę działającą między współosiowymi cylindrami, a reowiskozymetry (np. Höpplera) opierają się na prawie Stokesa, mierząc prędkość opadania kulki w cieczy [1][2][3]. \n\nLepkość jest również istotna w kontekście reologii, dziedziny nauki zajmującej się badaniem właściwości płynów [5]. Współczynnik lepkości dynamicznej zależy od temperatury i ciśnienia, co wpływa na zachowanie cieczy w różnych warunkach [5]. \n\nPodsumowując, wiskozymetr jest przyrządem służącym do pomiaru lepkości płynów, która jest kluczową właściwością fizyczną cieczy i gazów [1][5]."}
{"id": "q_973", "question": "Nazwa którego tańca węgierskiego występuje w tytule słynnej operetki Imre Kalmana?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nazwa tańca węgierskiego, która występuje w tytule słynnej operetki Imre Kálmána, to **czardasz**. Operetka nosi tytuł *Księżniczka czardasza* (niem. *Die Csárdásfürstin*) i jest jednym z najbardziej znanych dzieł Kálmána, które łączy w sobie węgierskie rytmy i melodie [7]. \n\nCzardasz, jako taniec narodowy Węgier, jest kluczowym elementem tej operetki, a jego obecność w tytule podkreśla węgierski charakter utworu [2]. W operetce czardasz pojawia się zarówno w warstwie muzycznej, jak i w fabule, gdzie stanowi ważny element życia towarzyskiego i kulturowego [7]. \n\nWarto dodać, że czardasz był również inspiracją dla innych kompozytorów, takich jak Johannes Brahms (jego *Taniec węgierski Nr 5* jest jednym z najpopularniejszych przykładów) czy Franz Liszt (II Rapsodia węgierska) [1]."}
{"id": "q_975", "question": "Na jakiej nawierzchni rozgrywany jest turniej tenisowy na kortach Wimbledonu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Turniej tenisowy na kortach Wimbledonu rozgrywany jest na nawierzchni trawiastej. Od 2001 roku jest to rodzaj trawy o nazwie życica trwała (\"Lolium perenne\", perennial ryegrass) [1]. Gleba musi być twarda i sucha, aby zapewnić odpowiednią jakość powierzchni, a korty są rolowane i przykrywane, aby utrzymać ich twardość i suchość [1]. Trawa ma wysokość 8 mm i jest koszona codziennie [1]. Wimbledon jest jedynym turniejem wielkoszlemowym rozgrywanym na trawie, choć w przeszłości nawierzchnię trawiastą miały również inne turnieje, takie jak French Open do 1928 r., US Open do 1975 r. i Australian Open do 1988 roku [1]."}
{"id": "q_971", "question": "Jak nazywa się wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie, nazywana jest **baretką**. Baretka to wąski pasek wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia, noszony na mundurze zamiast pełnej odznaki [2]. W polskich przepisach wysokość baretki wynosi 8 mm, a nakłada się ją na podkładkę sukienną koloru czarnego, która powinna być o 2 mm dłuższa i szersza od samej baretki [2]. Baretki nosi się po lewej stronie piersi, w kolejności określonej przez starszeństwo odznaczeń [2]. \n\nPrzykładowo, w przypadku **Amarantowej Wstążki** (która później została zastąpiona Krzyżem Walecznych), baretka amarantowa o długości 35–40 mm i szerokości 1 cm była noszona za Krzyżem Walecznych, a za nią także drugą i trzecią [1]. \n\nW przypadku innych odznaczeń, np. **Medalu Morskiego**, na wstążce umieszczano pozłacane okucie z nazwą czynu, za który medal został nadany [8]. \n\nPodobnie, w przypadku **Krzyża Marynarki Wojennej** (Navy Cross), kolejne nadania oznaczano poprzez nałożenie na wstążkę (oraz baretkę) złotej, pięcioramiennej gwiazdki [6]. \n\nW przypadku **Army Commendation Medal**, baretka również była noszona, a kolejne nadania oznaczano poprzez nałożenie na nią brązowej odznaki w formie pęku liści dębowych lub złotej gwiazdki [9]. \n\nWstążki lub baretki mogą być również noszone na ubiorach cywilnych, np. w postaci miniaturek, rozetek lub wstążeczek [2]."}
{"id": "q_974", "question": "Nazwa którego języka programowania pochodzi od nazwiska znanego francuskiego uczonego?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że nazwa języka programowania pochodząca od nazwiska znanego francuskiego uczonego to Pascal. Język ten został stworzony przez Niklausa Wirtha w 1970 roku, ale jego nazwa nawiązuje do Blaise’a Pascala – francuskiego matematyka, fizyka i filozofa, który żył w XVII wieku. Wirth wybrał tę nazwę, ponieważ Pascal był znany z osiągnięć w matematyce i fizyce, a także z tworzenia nowatorskich koncepcji, takich jak geometria rzutowa i probabilistyka [1]. \n\nW [1] podano również, że Pascal jest znany m.in. z twierdzenia Pascala w geometrii płaskiej oraz trójkąta Pascala, co dodatkowo podkreśla związek między uczonym a językiem programowania. Ponadto, w [8] potwierdzono, że Wirth celowo wybrał tę nazwę, aby podkreślić strukturalny charakter języka, który miał być przeciwieństwem języków asemblerowych. \n\nInne języki programowania, których nazwy pochodzą od nazwisk lub pseudonimów, to np. Ada (od imienia lady Augusty Ady Lovelace) [7] czy Erlang (od nazwiska Agnera Krarupa Erlanga) [4]. Jednak w przypadku Pascala bezpośrednie nawiązanie do konkretnego uczonego jest wyraźnie wskazane w źródłach."}
{"id": "q_978", "question": "Cymbały są instrumentem strunowym czy perkusyjnym?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Cymbały są instrumentem strunowym, ale zaliczanym również do grupy instrumentów perkusyjnych. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. Cymbały należą do grupy chordofonów (instrumentów strunowych), co potwierdza ich klasyfikacja według Hornbostela-Sachsa (numer 314.122) [1].  \n2. W mechanizmie gry struny są uderzane pałeczkami, co nadaje im charakter instrumentu perkusyjnego, choć ich podstawowa klasyfikacja opiera się na strunowej naturze dźwięku [9].  \n3. W [5] wymieniono cymbały wśród instrumentów perkusyjnych, jednak z zastrzeżeniem, że niektóre z nich (np. ksylofon, dzwony) mogą być używane do grania melodii, podczas gdy cymbały są głównie instrumentem rytmicznym.  \n\nPodsumowując, cymbały są instrumentem strunowym (chordofonem), ale ze względu na technikę gry (uderzanie strun) zaliczane są również do grupy instrumentów perkusyjnych [1][5][9]."}
{"id": "q_980", "question": "W którym roku powstała Warszawska Giełda Papierów Wartościowych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Warszawska Giełda Papierów Wartościowych powstała w 1991 roku. Pierwsza sesja giełdowa odbyła się 16 kwietnia 1991 roku w budynku przy ul. Książęcej 4, który później stał się siedzibą GPW [3]. Wcześniej, w lipcu 1990 roku, premier Tadeusz Mazowiecki podjął decyzję o przeznaczeniu środków z wynajmu budynku na budowę nowej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego [3].  Giełda została utworzona przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna [5]. \n\nWażnym wydarzeniem dla procesu przekształceń własnościowych było uruchomienie giełdy w kwietniu 1991 roku, co przyspieszyło ten proces [2]. \n\nPodsumowując, formalne powstanie GPW miało miejsce w 1991 roku, a pierwsza sesja odbyła się 16 kwietnia tego roku [3][5]."}
{"id": "q_977", "question": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki renesansu czy baroku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Gotowa odpowiedź: Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki baroku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. Bernini działał głównie w Rzymie w XVII wieku, czyli w okresie baroku, który rozpoczął się około 1590 roku [2].  \n2. W [1] i [6] wymieniono go jako jednego z najważniejszych mistrzów baroku w Europie, obok takich artystów jak Caravaggio czy Francesco Borromini.  \n3. W [3] podkreślono, że Bernini tworzył w okresie rozkwitu baroku (druga połowa XVII wieku), a jego dzieła, takie jak przebudowa placu św. Piotra czy fontanny, są ikonicznymi przykładami tego stylu.  \n4. W [4] opisano go jako malarza i rzeźbiarza barokowego, który nawiązywał do wzorów renesansowych, ale tworzył w dojrzałym baroku.  \n5. W [9] i [10] wspomniano, że jego prace, np. *Ekstaza św. Teresy*, były podziwiane za dynamizm i ekspresję, charakterystyczne dla baroku.  \n\nRenesans (1350–1510) zakończył się przed narodzinami Berniniego (1598), a on sam tworzył w czasach, gdy barok osiągał szczyt popularności."}
{"id": "q_979", "question": "Kto jest autorem siedemnastowiecznego obrazu „Trzy gracje”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach znajdują się informacje o różnych dziełach zatytułowanych „Trzy Gracje”, ale żadne z nich nie jest autorstwa siedemnastowiecznego. Oto szczegóły:\n\n1. Obraz Rafaela z lat 1504–1505, znajdujący się w Musée Condé w Chantilly [1].  \n2. Rzeźba Jerzego Buczkowskiego z 1989 roku, zlokalizowana w Bydgoszczy [2].  \n3. Obraz Rubensa z 1638 roku, przedstawiający Trzy Gracje adorujące Naturę [3].  \n4. Wzmianka o obrazie Rafaela z tego samego okresu, który mógł tworzyć dyptyk z „Snem Scypiona” [4].  \n5. Obraz Rubensa z 1639 roku, gdzie Trzy Gracje są porównane do dzieła z 1638 roku [5].  \n6. Wzmianka o medalu z wizerunkiem Giovanny Tornabuoni, na którym widnieją Trzy Gracje [7].  \n\nŻadne z tych dzieł nie zostało stworzone w XVII wieku."}
{"id": "q_981", "question": "Jak z łaciny nazywa się przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z łaciny przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu nazywa się **eksmisją** (od łacińskiego *exmisio* – wypędzenie, wygnanie). W kontekście prawnym w Polsce eksmisja oznacza usunięcie osoby lub rzeczy z lokalu lub nieruchomości na podstawie wyroku sądowego lub innych przepisów, np. art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego [1]. \n\nPrzykładowo, w [1] wyjaśniono, że eksmisja to \"usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu lub z nieruchomości, z reguły na podstawie wyroku orzekającego eksmisję\". W [2] wspomniano historyczne pojęcie *rumacja* (przymusowe usunięcie dłużnika z nieruchomości), ale w kontekście współczesnym dominuje termin *eksmisja*. \n\nWarto zauważyć, że w [1] podkreślono, iż eksmisja dotyczy sytuacji, gdy osoba zajmująca lokal nie ma do tego tytułu prawnego (np. po wypowiedzeniu umowy najmu) lub gdy istnieją wyjątkowe okoliczności (np. konieczność remontu budynku)."}
{"id": "q_982", "question": "Kim dla Józefa Piłsudskiego był Bronisław Piłsudski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Bronisław Piłsudski był starszym bratem Józefa Piłsudskiego. W [1] i [2] wymieniono go jako jednego z rodzeństwa Józefa, obok Adama, Jana i Kazimierza. W [2] podano również, że Bronisław był starszym bratem Józefa, co potwierdza ich kolejność urodzenia: Bronisław urodził się w 1866 roku, a Józef w 1867 roku. \n\nDodatkowo w [2] wspomniano, że rodzina Piłsudskich (w tym Józef) sprzedała majątek, aby zapłacić karę za Bronisława, który został skazany na 15 lat katorgi za udział w spisku przeciwko carowi Aleksandrowi III. W [8] opisano, że Józef Piłsudski pomagał zamachowcom z \"Frakcji Terrorystycznej Narodnej Woli\", ale to Bronisław zaangażował się w sprawę bardziej, co sugeruje bliskie relacje między braćmi. \n\nPodsumowując, Bronisław Piłsudski był dla Józefa starszym bratem, który został zesłany na Syberię za działalność polityczną, co miało wpływ na losy całej rodziny."}
{"id": "q_985", "question": "Kto był autorem ilustracji do Małego Księcia?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem ilustracji do *Małego Księcia* był sam Antoine de Saint-Exupéry. W [1] stwierdzono: *\"To jedyna książka, której nadał formę baśni i którą sam zilustrował\"*. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że oprócz rękopisu muzeum posiada także akwarele autorstwa Saint-Exupéry’ego, które nie znalazły się w książce. \n\nWarto również zaznaczyć, że w [8] wspomniano o ilustratorze Jean-Jacques Sempé, jednak dotyczy to serii o Mikołajku, a nie *Małego Księcia*."}
{"id": "q_984", "question": "Co jest podstawowym składnikiem musztardy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Podstawowym składnikiem musztardy są nasiona gorczycy – białej, czarnej lub sarepskiej. W procesie produkcji łączy się je z octem, a także dodaje sól i cukier [1]. W przypadku musztardy diżońskiej używa się wyłącznie brązowej gorczycy \"Brassica juncea\", a czasem również czarnej \"Brassica nigra\" (do II wojny światowej) [5]. \n\nProces produkcji obejmuje mielenie nasion, fermentację, usuwanie łusek i dokładne mielenie, aby uzyskać odpowiednią konsystencję [5]. W niektórych odmianach musztardy stosuje się również dodatki smakowe, takie jak moszcz z niedojrzałych winogron, sól, przyprawy czy dwutlenek siarki [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że musztarda jest również podstawowym składnikiem sosów musztardowych [1]."}
{"id": "q_987", "question": "Jaki był herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zarówno Maćko, jak i Zbyszko z Bogdańca pieczętowali się herbem „Tępa Podkowa” i mieli zawołanie rodowe „Grady” [2]. Herb ten został opisany w następujący sposób: „W polu niebieskim podkowa barkiem do góry postawiona. W środku podkowy złoty krzyż. Labry niebieskie podbite srebrem i złotem. W klejnocie skrzydło srebrne” [3]. Herb ten był również wymieniony jako jeden z herbów szlacheckich, którym pieczętowali się fikcyjni rycerze z powieści „Krzyżacy” [3]."}
{"id": "q_983", "question": "Ilu graczy bierze udział w grze w warcaby?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że w grze w warcaby może brać udział różna liczba graczy, w zależności od odmiany gry.  \n\n1. **Warcaby klasyczne (64-polowe)** – rozgrywane są przez dwóch graczy, którzy mają po 24 pionki [1].  \n2. **Warcaby stupolowe (międzynarodowe)** – również rozgrywane przez dwóch graczy, którzy mają po 20 pionków [5].  \n3. **Warcaby dwuliniowe** – również dla dwóch graczy, każdy z 8 pionkami [4].  \n4. **Trylma** – może być rozgrywana przez 2, 3, 4 lub 6 graczy, w zależności od wariantu. Każdy gracz ma 10 lub 15 pionków [2].  \n5. **Alquerque** – gra dla dwóch graczy, każdy z 12 pionkami [3].  \n6. **Warcaby angielskie** – gra dla dwóch graczy, każdy z 12 pionkami [9].  \n\nPodsumowując, w większości odmian warcabów uczestniczy dwóch graczy, ale w niektórych (np. trylma) może ich być więcej."}
{"id": "q_990", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Chin?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Najdłuższą rzeką Chin jest Jangcy (Yangzi Jiang), której długość według pomiarów chińskich geografów wynosi 6300 km, choć w różnych źródłach podawane są również wartości od 5520 do 6300 km [2]. Jangcy jest trzecią najdłuższą rzeką na świecie po Amazonce i Nilu [2]. W Chinach płynie również Huang He (Rzeka Żółta) o długości 4670 km oraz Rzeka Perłowa (Zhu Jiang) o długości 2130 km [1]."}
{"id": "q_986", "question": "Z której dynastii wywodzili się Leszek Biały i Leszek Czarny?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Zarówno Leszek Biały, jak i Leszek Czarny wywodzili się z dynastii Piastów. Leszek Biały był księciem zwierzchnim Polski z linii Piastów, synem Kazimierza II Sprawiedliwego i Heleny Znojemskiej [1]. Natomiast Leszek Czarny był przyrodnim bratem Władysława Łokietka i pochodził z linii Piastów kujawskich, będąc synem Kazimierza I kujawskiego i Konstancji wrocławskiej [2]. \n\nDodatkowo, obaj należeli do gałęzi Piastów małopolskich, ponieważ Leszek Biały był synem Kazimierza II Sprawiedliwego, który jest uważany za protoplastę tej linii [8]. Leszek Czarny również był związany z Małopolską, gdzie sprawował władzę jako książę krakowski i sandomierski [2]. \n\nPodsumowując, obaj wywodzili się z dynastii Piastów, przy czym Leszek Biały był związany z linią krakowską, a Leszek Czarny z linią kujawską [1][2][8]."}
{"id": "q_989", "question": "Który bóg był władcą na Olimpie?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że władcą na Olimpie był Zeus. W [1] i [3] wskazano, że Zeus był najwyższym bogiem greckiego panteonu, sprawującym władzę nad innymi bogami i ludźmi. W [1] podkreślono, że Zeus decydował o losach ludzi, a w [3] opisano, że Olimpia była ośrodkiem kultu Zeusa, co potwierdza jego dominującą pozycję. Dodatkowo w [2] wspomniano, że Zeus umocnił władzę na Olimpie po pokonaniu Tyfona, co potwierdza jego rolę jako przywódcy. W [10] również wymieniono Zeusa jako \"ojca bogów i ludzi\", co podkreśla jego władzę nad innymi bóstwami."}
{"id": "q_988", "question": "Z którego statku padły strzały dające sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku padł z krążownika „Aurora”. O godzinie 21:45 z dziobowego działa okrętu oddano strzał ślepym nabojem na komendę okrętowego komisarza Biełyszewa, co było zgodne z wcześniejszymi ustaleniami. Strzał ten, choć nie był ostrzałem Pałacu Zimowego, stał się później symbolem rewolucji październikowej, choć w rzeczywistości nie miał bezpośredniego wpływu na przebieg szturmu [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w propagandzie komunistycznej strzał „Aurory” został spopularyzowany jako umówiony sygnał do ataku, jednak relacje uczestników i sami marynarze „Aurory” zdementowali tę wersję, podkreślając, że wystrzał miał jedynie zaalarmować pozostałe okręty na Newie [4]. \n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że „Aurora” zyskała sławę właśnie dzięki udziałowi w rewolucji październikowej, choć sam strzał nie miał znaczenia militarnego."}
{"id": "q_991", "question": "Ksenofilia to niechęć czy sympatia względem obcych?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Ksenofilia to **sympatia i bezkrytyczna otwartość** wobec wszystkiego, co odmienne w danej kulturze. Jest przeciwieństwem ksenofobii i etnocentryzmu, a jej skrajną formą jest ksenolatria, czyli kult obcości [1]. \n\nPrzykłady przejawów ksenofilii obejmują:\n- bezkrytyczne manifestowanie sympatii wobec obcych kultur,\n- przekonanie, że wszystko, co obce, jest lepsze od rodzimego,\n- tendencje do idealizowania odmienności kulturowej [1].\n\nW przeciwieństwie do ksenofobii, która wyraża lęk, niechęć lub wrogość wobec obcych, ksenofilia jest postawą afirmującą różnorodność kulturową [1][2]."}
{"id": "q_993", "question": "Który kwas używany jest w sztuce akwaforty?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "W sztuce akwaforty używany jest kwas azotowy (HNO3). Proces trawienia polega na pokryciu płyty miedzianej lub cynkowej werniksem akwafortowym, a następnie wykonaniu rysunku stalową igłą, co odsłania metal. Płytę zanurza się w kwasie azotowym, który wytrawia wgłębne linie rysunku [1]. \n\nW przypadku fluoroforty, techniki podobnej do akwaforty, ale wykorzystującej szklaną płytę, stosuje się kwas fluorowodorowy (HF) [3]. Jednak w pytaniu wyraźnie wskazano na akwafortę, dlatego odpowiedź dotyczy kwasu azotowego. \n\nPrzykładowe cytowanie: *\"Płytę zanurza się w kwasie azotowym, który wytrawia wgłębne linie rysunku\"* [1]."}
{"id": "q_992", "question": "Kto w 1657 roku skonstruował pierwszy zegar wahadłowy?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy zegar wahadłowy został skonstruowany w 1657 roku przez Christiaana Huygensa. W [1] i [2] podano, że Huygens zbudował pierwszy dokładny zegar wahadłowy na podstawie swojej teorii wahadła, wprowadzając do niego spiralny włos, co zwiększyło dokładność chodu. W [1] i [4] dodatkowo potwierdzono, że swoje zegary opisał w książce *Horologium oscillatorium* z 1658 roku. W [6] i [8] również wskazano, że Huygens był twórcą pierwszego zegara wahadłowego, a jego wynalazek stanowił przełom w pomiarze czasu. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- *\"Pierwszy zegar wahadłowy został zbudowany przez Christiaana Huygensa, który około roku 1657 zastosował w praktyce prawo ruchu wahadłowego sformułowane przez Galileusza\"* [1].\n- *\"W 1656 holenderski uczony Christiaan Huygens zbudował pierwszy zegar wahadłowy\"* [4]."}
{"id": "q_995", "question": "Który z królów francuskich miał przydomek „Król Słońce”?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Przydomek „Król Słońce” (fr. *Le Roi Soleil*) był związany z panowaniem Ludwika XIV, króla Francji i Nawarry w latach 1643–1715. Ludwik XIV był nazywany w ten sposób ze względu na swój kult władzy, który wyrażał się m.in. poprzez wystawność dworu, organizację festynów i przedstawień teatralnych, a także poprzez umieszczanie swojego wizerunku na monetach na tle słońca [3]. Przydomek ten podkreślał również jego absolutną władzę i porównanie do słońca, które jest centralnym punktem świata [8]. \n\nWarto zauważyć, że w kontekście historycznym przydomek ten był również używany w odniesieniu do Ludwika II Bawarskiego, który był wielbicielem Ludwika XIV i wzorował się na nim, budując pałac Herrenchiemsee [9]. Jednak to Ludwik XIV jest najbardziej znany jako „Król Słońce” w historii Francji. \n\nPodsumowując, przydomek „Król Słońce” był związany z Ludwikiem XIV, a nie z innymi królami francuskimi [1][3][8]."}
{"id": "q_994", "question": "Z której dynastii wywodzi się książę Monako Albert II?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Książę Monako Albert II wywodzi się z dynastii Grimaldich, choć w linii męskiej jest potomkiem francuskich hrabiów de Polignac. Jego dziadek, hrabia Pierre de Polignac, urodził się w miejscowości Hennebont i zamieszkał w Monako po zawarciu związku małżeńskiego z nieślubną córką Ludwika II, księcia Monako, księżniczką Charlotte [3]. Jednakże, zgodnie ze statutem rodziny Grimaldi, Albert II nosi nazwisko Grimaldi, mimo że jego przodkowie w linii męskiej pochodzą z rodu de Polignac [6]. \n\nWarto również zauważyć, że dynastia Grimaldich kilkakrotnie wygasała w linii męskiej, np. na Antonim I w 1731 roku czy Ludwiku II w 1949 roku, ale kolejni dziedziczący utrzymali nazwisko Grimaldi dzięki dziedziczeniu w linii żeńskiej [6]. \n\nPodsumowując, Albert II jest formalnie członkiem dynastii Grimaldich, choć jego przodkowie w linii męskiej wywodzą się z rodu de Polignac [3][6]."}
{"id": "q_999", "question": "Stopień twardości minerałów określamy w skali Mohsa. Który stopień ma diament?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Diament ma najwyższy stopień twardości w skali Mohsa, tj. 10. Jest to najtwardszy minerał występujący naturalnie w przyrodzie, co potwierdza m.in. informacja, że można go zarysować tylko innym diamentem [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że diamenty syntetyczne, które pod względem składu chemicznego i właściwości fizycznych nie różnią się od naturalnych, również mają twardość 10 w skali Mohsa [5]. \n\nDodatkowo, w [3] podkreślono, że skala Mohsa jest używana do orientacyjnego określania twardości minerałów, a diament jest jej wzorcem, ponieważ może zarysować każdy inny minerał z tej skali."}
{"id": "q_997", "question": "W którym wieku odbył się pierwszy lot ludzi balonem?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Pierwszy lot ludzi balonem odbył się w XVIII wieku. Dokładna data to 19 września 1783 roku, kiedy to w Wersalu bracia Montgolfier wraz z szwajcarskim fizykiem Ami Argandem zbudowali balon na gorące powietrze, na pokładzie którego znalazły się baran, kogut i kaczka. Był to pierwszy załogowy lot balonem [1]. \n\nKolejnym krokiem było przygotowanie balonu o pojemności 2000 m³, który mógł unieść dwie osoby. 21 listopada 1783 roku odbył się pierwszy w historii wolny lot balonu, na pokładzie którego znaleźli się Jean François Pilâtre de Rozier i François Laurent d’Arlandes [5]. \n\nWcześniej, 15 października 1783 roku, Jean François Pilâtre de Rozier wzniósł się balonem na uwięzi na wysokość 26 m [5]. \n\nPodsumowując, pierwszy lot ludzi balonem miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w 1783 roku [1][5]."}
{"id": "q_996", "question": "Jak nazywamy liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników, nazywamy liczbami pierwszymi. Definicja liczby pierwszej mówi, że jest to liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą [9]. \n\nPrzykłady takich liczb to: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97 itd. [9]. Liczby 4 i 6 są wykluczone, ponieważ mają odpowiednio 3 i 4 dzielniki, co czyni je liczbami złożonymi [9]. \n\nW kontekście liczb Gaussa, liczba pierwsza Gaussa to taka, która w każdym swoim rozkładzie na iloczyn dwóch liczb Gaussa ma jeden z czynników równy jedności [1]. \n\nPodsumowując, zarówno w przypadku liczb naturalnych, jak i liczb Gaussa, liczby całkowite spełniające podane kryterium nazywane są liczbami pierwszymi."}
{"id": "q_998", "question": "W którym roku umarł Stefan Żeromski?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Stefan Żeromski zmarł w 1925 roku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że Żeromski zmarł **20 listopada 1925 roku** o godzinie 11 przed południem w swoim mieszkaniu na Zamku Królewskim w Warszawie.  \n2. W [3] potwierdzono, że w tym samym roku (1925) pisarz ciężko zachorował na serce, a rok ten był jednym z najbardziej pracowitych w jego życiu.  \n3. W [7] również wspomniano, że Żeromski zmarł **20 listopada 1925 roku**, a dwa tygodnie wcześniej (8 listopada) Władysław Reymont napisał o jego chorobie.  \n\nDodatkowo, w [4] podano, że syn Żeromskiego, Adam, zmarł **30 lipca 1918 roku**, co nie dotyczy bezpośrednio pytania, ale potwierdza, że Stefan Żeromski żył jeszcze w 1925 roku.  \n\nPodsumowując, jedyną zgodną datą śmierci jest **1925 rok**."}
{"id": "q_1000", "question": "Jak nazywał się jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię?", "model": "hidden-pllum-12b-chat", "respose": "Jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię, nazywał się „Mazurek”. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [2] podano, że Chojnowska-Liskiewicz opłynęła świat na jachcie „Mazurek”, który został zaprojektowany i zbudowany przez jej męża, Wacława Liskiewicza.  \n- W [3] potwierdzono, że na bazie typu Szmaragd III (do którego należał „Mazurek”) zaprojektowano jacht, na którym Chojnowska-Liskiewicz dokonała historycznego wyczynu.  \n- W [4] wspomniano, że Chojnowska-Liskiewicz była pierwszą kobietą, która samotnie opłynęła świat, a jej konkurentką była Naomi James.  \n\nDodatkowo w [2] i [7] opisano szczegóły rejsu oraz jachtu, w tym jego konstrukcję i trasę."}
