{"id": "q_4", "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_3", "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n"}
{"id": "q_10", "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10]."}
{"id": "q_5", "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n"}
{"id": "q_11", "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]"}
{"id": "q_8", "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n"}
{"id": "q_7", "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem."}
{"id": "q_6", "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n"}
{"id": "q_14", "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n"}
{"id": "q_2", "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n"}
{"id": "q_12", "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n"}
{"id": "q_13", "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n"}
{"id": "q_9", "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n"}
{"id": "q_21", "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2]."}
{"id": "q_15", "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n"}
{"id": "q_1", "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]"}
{"id": "q_17", "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]"}
{"id": "q_16", "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n"}
{"id": "q_20", "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]"}
{"id": "q_29", "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_22", "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n"}
{"id": "q_23", "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n"}
{"id": "q_28", "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n"}
{"id": "q_25", "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n"}
{"id": "q_27", "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]"}
{"id": "q_18", "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]"}
{"id": "q_31", "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n"}
{"id": "q_33", "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n"}
{"id": "q_36", "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]"}
{"id": "q_24", "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10]."}
{"id": "q_26", "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\""}
{"id": "q_35", "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”."}
{"id": "q_19", "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n"}
{"id": "q_37", "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n"}
{"id": "q_30", "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n"}
{"id": "q_38", "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”."}
{"id": "q_40", "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n"}
{"id": "q_41", "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]"}
{"id": "q_32", "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n"}
{"id": "q_39", "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10]."}
{"id": "q_42", "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”"}
{"id": "q_45", "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1]."}
{"id": "q_44", "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n"}
{"id": "q_34", "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n"}
{"id": "q_50", "question": "W którym wieku żył Sofokles?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]"}
{"id": "q_43", "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n"}
{"id": "q_46", "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”."}
{"id": "q_51", "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n"}
{"id": "q_47", "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n"}
{"id": "q_54", "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]"}
{"id": "q_53", "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n"}
{"id": "q_48", "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n"}
{"id": "q_57", "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]"}
{"id": "q_59", "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1]."}
{"id": "q_55", "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n"}
{"id": "q_52", "question": "W którym państwie wynaleziono papier?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8]."}
{"id": "q_49", "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda."}
{"id": "q_65", "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_56", "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]"}
{"id": "q_62", "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n"}
{"id": "q_70", "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_58", "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n"}
{"id": "q_66", "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]"}
{"id": "q_60", "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\""}
{"id": "q_63", "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9]."}
{"id": "q_61", "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]"}
{"id": "q_74", "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_64", "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”"}
{"id": "q_67", "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji."}
{"id": "q_72", "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”"}
{"id": "q_69", "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n"}
{"id": "q_75", "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n"}
{"id": "q_80", "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]"}
{"id": "q_79", "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n"}
{"id": "q_82", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7]."}
{"id": "q_71", "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n"}
{"id": "q_68", "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9]."}
{"id": "q_73", "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n"}
{"id": "q_78", "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość."}
{"id": "q_83", "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1]."}
{"id": "q_76", "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n"}
{"id": "q_81", "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika."}
{"id": "q_85", "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra."}
{"id": "q_90", "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n"}
{"id": "q_89", "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9]."}
{"id": "q_87", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8]."}
{"id": "q_88", "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n"}
{"id": "q_93", "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n"}
{"id": "q_91", "question": "Co oznacza skrót LOP?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4]."}
{"id": "q_97", "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]"}
{"id": "q_84", "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\""}
{"id": "q_86", "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1]."}
{"id": "q_102", "question": "Cień którego ptaka występuje w tytule przeboju Varius Manx?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_77", "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n"}
{"id": "q_95", "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n"}
{"id": "q_98", "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n"}
{"id": "q_99", "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]"}
{"id": "q_101", "question": "Czy Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp. Dokument [1] opisuje archipelag Galapagos jako „archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym, na wysokości równika, ok. 1000 km na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina, że wyspy nazywane są „Wyspy Żółwie” (Islas Galápagos). Dokument [4] również podkreśla, że Galapagos to wyspa należąca do archipelagu Galapagos. Dokument [3] opisuje żółwia słoniowego jako gatunek żyjący na Galapagos."}
{"id": "q_105", "question": "Z którego państwa pochodzi ser ementalski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ser ementalski pochodzi ze Szwajcarii [1]. Dokładniej, nazwa tego sera pochodzi od Emmental, doliny rzeki Emme w kantonie berneńskim w Szwajcarii [1].\n"}
{"id": "q_103", "question": "W 1967 r. chirurg z Kapsztadu Christiaan Barnard dokonał przełomowej operacji. Czego dotyczyła?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 1967 r. chirurg z Kapsztadu, Christiaan Barnard, jako pierwszy na świecie przeprowadził transplantację ludzkiego serca [1]. Operacja została wykonana 3 grudnia 1967 roku, a dawcą serca był Denise Darvall, ofiara wypadku drogowego [2]. Pacjentem operacji był Louis Washkansky, który po zabiegu zmarł po 18 dniach z powodu zapalenia płuc, spowodowanego osłabieniem odporności po podaniu leków przeciwodrzuceniowych [2].\n"}
{"id": "q_100", "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8]."}
{"id": "q_111", "question": "Jak zatytułowany jest pierwszy film fabularny Andrzeja Wajdy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym filmem fabularnym Andrzeja Wajdy był \"Zły chłopak\" (1951) [1]. Reżyser uznał go za nieudany, co wynikało z amatorskiego wykonania [1]."}
{"id": "q_104", "question": "Władcą którego państwa był cesarz Dioklecjan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cesarzem Dioklecjana był władca Cesarstwa Rzymskiego [3]. Dioklecjan był „princepem”, „pierwszym obywatelem republiki”, piastującym jednocześnie funkcje imperatora, przywódcy senatu, prokonsula zarządzającego 18 prowincjami, najwyższego kapłana, trybuna ludowego i cenzora ustalającego listy senatorów [2].  W początkowej fazie panowania sprawował władzę nad wschodnią i zachodnią częścią imperium [3]. Później, w celu ułatwienia zarządzania, wprowadził system tetrarchii, w którym sprawował władzę nad wschodnim wybrzeżem Morza Śródziemnego [1].  W późniejszym okresie, po podziale cesarstwa, był władcą Cesarstwa Zachodniorzymskiego [10].\n"}
{"id": "q_92", "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n"}
{"id": "q_94", "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”"}
{"id": "q_109", "question": "W którym mieście działa Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej działa w Lublinie [2]. Jak czytamy w dokumencie: \"Teatr Stary w Lublinie – teatr impresaryjny w Lublinie otwarty w 1822.\" oraz \"Teatr Stary w Lublinie został wystawiony 5 lipca w 1822 roku w miejscu zrujnowanych szesnastowiecznych kamienic, na tyłach kamienicy Łukasza Rodakiewicza według jego projektu.\" [2]."}
{"id": "q_112", "question": "Przedstawiciel którego zawodu wykonuje trwałą ondulację?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fryzjer wykonuje trwałą ondulację [1]. Karl Ludwig Neßler, niemiecki fryzjer, wynalazca trwałej ondulacji [3]. Etyka zawodowa dotyczy również fryzjerów, którzy powinni dbać o samoregulację [8]."}
{"id": "q_96", "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]"}
{"id": "q_108", "question": "Jak nazywał się najwybitniejszy rzeźbiarz starożytności, autor m.in. posągu Ateny na Akropolu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najwybitniejszym rzeźbiarzem starożytności, autorem m.in. posągu Ateny na Akropolu, był Fidiasz [2]. Pliniusz Starszy uważał go za „najwybitniejszego przedstawiciela greckiej rzeźby starożytnej okresu klasycznego” [2]. Według Pauzaniasza, Fidiasz kierował pracami rzeźbiarskimi na Akropolu ateńskim (447 p.n.e. – 438 p.n.e.) [2].  Dodatkowo, posąg Zeusa, autorstwa Fidiasza, zaliczany był przez starożytnych do siedmiu cudów świata [4].  [7] wspomina, że Fidiasz stworzył posąg Ateny Partenos na akropolu ateńskim."}
{"id": "q_106", "question": "Czy Szymon Peres jest laureatem nagrody Nobla?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Szymon Peres jest laureatem nagrody Nobla. [1] Mówi się o nim jako o \"izraelskim polityku, 9. prezydencie Izraela w latach 2007–2014, dwukrotnie premier Izraela – w latach 1984–1986 stał na czele dwudziestego pierwszego, a w latach 1995–1996 dwudziestego szóstego rządu Izraela, dwukrotnie p.o. premiera (w 1977 i 1995), minister w dwunastu rządach, poseł do Knesetu od 1959 do 2007.\" [1] Dodatkowo, wraz z Icchakiem Rabinem i Jasirem Arafatem, otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1994 \"za rozmowy pokojowe, które prowadził jako izraelski minister spraw zagranicznych, których skutkiem były tzw. porozumienia z Oslo.\" [2]  [9]"}
{"id": "q_116", "question": "Stolicą którego państwa jest Chartum?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Sudanu jest Chartum [1]. Miasto to jest również ważnym węzłem komunikacyjnym, a wraz z Omdurmanem i Chartumem Północnym tworzy zespół miejski zamieszkiwany przez około 4,8 mln mieszkańców [1]. Dodatkowo, Chartum jest stolicą prowincji Chartum [6].\n"}
{"id": "q_107", "question": "Kto jest reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski” jest Steven Spielberg [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Park Jurajski ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Jurassic Park&lt;/&gt;) – amerykański film z 1993 roku, wyreżyserowany przez Stevena Spielberga na podstawie książki Michaela Crichtona o tym samym tytule.” Dodatkowo, w dokumencie [2] wspomina się o Stevenie Spielbergu jako o „jednym z najsłynniejszych i najbardziej uznanych reżyserów i producentów w historii amerykańskiego kina”. W dokumencie [4] czytamy: „Jurassic World – amerykański film z 2015 roku w reżyserii Colina Trevorrowa, będący kontynuacją „Parku Jurajskiego” z 1993 roku”.  W dokumencie [8] czytamy: „Po przerwie powrócił do reżyserii sequelem „Parku Jurajskiego”.”."}
{"id": "q_115", "question": "Vespa to marka włoskich skuterów i włoska nazwa którego owada?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Vespa to marka włoskich skuterów, a \"Osa\" to polska nazwa tej marki [1]. Ponadto, Vespa to rodzaj owadów z rodziny osowatych (Vespidae) [4, 8, 9]. [Dokument 4] opisuje Vespa jako rodzaj owadów, a [Dokument 8] wskazuje, że Vespa affinis to gatunek owada z rodziny osowatych. [Dokument 9] definiuje Vespa jako rodzaj społecznych owadów. [Dokument 10] opisuje szerszenia europejskiego (\"Vespa crabro\") jako gatunek owada z rodziny osowatych."}
{"id": "q_110", "question": "Nigeria i Niger to różne nazwy tego samego państwa w Afryce czy dwa różne państwa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nigeria i Niger to dwa różne państwa. Informacje na temat tego różnicowania znajdują się w kilku dokumentach.\n\nDokument 2 opisuje Nigerię jako \"Federalną Republikę Nigerii\" i podaje informacje o jej ustroju politycznym, siłach zbrojnych oraz historii.  [2]\n\nDokument 5 natomiast opisuje Niger jako \"Republiek Niger\" i podaje informacje o jego położeniu, granicach, powierzchni oraz członkowskich organizacjach międzynarodowych. [5]\n\nDokument 7 wspomina o \"Sénégambia et Niger\" jako o francuskim terytorium zależnym, które później weszło w skład Francuskiej Afryki Zachodniej. [7]\n\nDokument 9 opisuje Republikę Beninu, a dokument 10 poświęcony jest ludowi Fulbe, który zamieszkuje zarówno Niger, jak i sąsiednie kraje.  [9]\n\nZatem, mimo że oba państwa są położone w Afryce Zachodniej i mają związek z rzeką Niger, są to odrębne państwa o odrębnych historii, granicach i strukturach politycznych. [2, 5]\n"}
{"id": "q_118", "question": "Na którym kontynencie rozgrywa się akcja „Czasu Apokalipsy” Coppoli?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcja „Czasu Apokalipsy” rozgrywa się na Marsie, w wielkim ośrodku badawczym Union Aerospace Corporation (UAC) [4].  W centrum utworu stoją zagadnienia egzystencjalne i eschatologiczne, a akcja powieści obejmuje lata 1915–1919; rozgrywa się zaś kolejno w Warszawie, Irkucku, na Oceanie Indyjskim oraz na fikcyjnej wyspie Taprobane [7]."}
{"id": "q_124", "question": "Z czym według przysłowia porywamy się na słońce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_117", "question": "Na której wyspie leży Dominikana?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dominikana leży na wyspie Hispaniola, która dzieli się na dwie części: zachodnią, pod panowaniem Francji, i wschodnią, która w 1821 roku ogłosiła niepodległość jako Republika Dominikany [1].  Wyspa Haiti, która wchodzi w skład Wielkich Antyli, zajmuje część wyspy Hispanioli [1].  Dominika, oddzielna wyspa, leży w grupie Wysp Zawietrznych w Małych Antylach [2, 5, 9].  [10] wspomina o tym, że w roku 1802 rodzice Juana Pablo Duarte wyemigrowali z Hispanioli do Mayaguez na wyspie Portoryko.\n"}
{"id": "q_121", "question": "W którym wieku urodził się Witold Gombrowicz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Witold Gombrowicz urodził się 4 sierpnia 1904 roku [1]. Z informacji zawartych w dokumencie 3 wynika, że rozpoczął naukę w Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie mając jedenaście lat, co sugeruje, że w momencie rozpoczęcia nauki miał 11 lat. Dokument 6 podaje, że Rita Gombrowicz urodziła się 28 listopada 1935 roku, co pozwala wywnioskować, że Witold Gombrowicz urodził się około 31 lat wcześniej.\n"}
{"id": "q_113", "question": "Które morskie zwierzęta z typu półstrunowców żyły od kambru do karbonu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Graptolity, Hiolity i Yunnanozoon żyły od kambru do karbonu. [1] Graptolity, opisane jako \"wymarła gromada zwierząt zaliczanych do półstrunowców\", żyły w okresie od kambru do wczesnego karbonu. [1] Hiolity, zdefiniowane jako \"gromada wymarłych zwierząt z kladu Lophotrochozoa, żyjących od kambru do permu\", również zamieszkiwały ten okres. [7] Yunnanozoon, żyjący w kambrze, posiadał cechy anatomiczne zbliżone do strunowców i żył ok. 525 mln lat temu. [6] Ponadto, jelitodyszne, \"współcześnie żyjąca gromada około 80 gatunków zwierząt zaliczanych do półstrunowców\", również żyły w tym okresie. [8]  W dokumentach [1] i [7] podano, że graptolity i hiolity były ważnymi składnikami fauny morskiej w kambrze i ordowiku. [1] [7]"}
{"id": "q_114", "question": "Brakiem której witaminy spowodowany jest szkorbut?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szkorbut jest chorobą wywołaną niedoborem kwasu askorbinowego (witaminy C) w pożywieniu [1]. Jak wynika z dokumentu [2], brak kwasu askorbinowego prowadzi do osłabienia włókien kolagenu i objawów szkorbutu, takich jak kruchość naczyń krwionośnych i nieprawidłowy rozwój kości [4].  Dokument [5] podkreśla, że picie soku z pomarańczy lub innych owoców cytrusowych zapobiegało szkorbutowi, ponieważ zawierały one witaminę C [5].  Z kolei dokument [9] definiuje prolinę jako aminokwas zawierający pierścień pirolidynowy i wspomina, że zaburzenia w procesie przekształcania proliny w hydroksyprolinę, katalizowane przez witaminę C, mogą prowadzić do szkorbutu [9].  [6] wspomina, że szkorbut był przyczyną problemów na pokładzie statku Belgica, gdzie brak witaminy C doprowadził do zachorowania członków załogi.\n"}
{"id": "q_122", "question": "Który zakon kryje się pod skrótem SJ?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pod skrótem SJ kryje się Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. \"Societas Jesu\"), jezuici – męski papieski zakon apostolski założony przez Ignacego Loyolę. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, \"Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. \"Societas Jesu\"), jezuici – męski papieski zakon apostolski założony przez Ignacego Loyolę.\"  Dokument 2, 6 i 7 również odnosi się do tego zakonu.\n"}
{"id": "q_120", "question": "Jak po łacinie nazywa się okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Okres między publikacją aktu prawnego a jego wejściem w życie nazywa się „vacatio legis”. [1] Definicja tego terminu znajduje się w dokumencie 1: „Vacatio legis (łac. \"próżnowanie ustawy\") – określony w przepisach prawa okres między publikacją aktu prawnego a jego wejściem w życie. Celem \"vacatio legis\" jest umożliwienie wszystkim zainteresowanym zapoznanie się z nowymi przepisami i przygotowanie do ewentualnych zmian, jakie mogą wynikać z ich wejścia w życie.” [1] Dodatkowo, w dokumencie 4, „lex posterior derogat legi priori” (łac. \"ustawa późniejsza uchyla moc obowiązującej ustawy wcześniejszej\") odnosi się do reguły chronologicznej, która ma związek z tym okresem. [4]\n"}
{"id": "q_125", "question": "W której dziedzinie przyznawana jest nagroda Pritzkera?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nagroda Pritzkera jest przyznawana architektom, którzy mieli znaczący wkład w rozwój środowiska człowieka [1].  Jak czytamy w dokumencie, nagroda honoruje żyjącego architekta, który poprzez swoją sztukę, talent, wizjonerstwo oraz konsekwentne i znaczące zaangażowanie, wzbogaca otoczenie człowieka i jego środowisko budowlane poprzez swoją architekturę [1].  Laureaci otrzymują 100 tys. USD i brązowy medal [1]."}
{"id": "q_126", "question": "Do czyjej niewoli dostają się żołnierze angielscy w filmie „Most na rzece Kwai”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żołnierze angielscy dostają się do niewoli Japonczyków. [1] \"Książka przedstawia historię brytyjskich żołnierzy wziętych do niewoli przez wojska japońskie podczas II wojny światowej.\" [1] \"W czasie II wojny światowej brytyjscy jeńcy otrzymują od Japończyków rozkaz zbudowania w dzikiej dżungli mostu kolejowego na rzece Kwai w Tajlandii, przeznaczonego dla japońskich transportów wojskowych na istotnej trasie Bangkok – Rangun, nazywanej Koleją Śmierci.\" [2]"}
{"id": "q_119", "question": "W którym stanie znajduje się Cape Canaveral, główny poligon kosmiczny USA?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cape Canaveral, główny poligon kosmiczny USA, znajduje się w stanie Floryda [1]. Dokładniej, jest położony na przylątku Canaveral, na Florydzie [3].  Współczynie do tego również dokument [5] informuje, że Palm Bay, miasto położone w hrabstwie Brevard, we wschodniej części stanu Floryda, znajduje się w pobliżu Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego i instalacji US Air Force na Cape Canaveral.  Dodatkowo, dokument [6] podkreśla, że Cape Canaveral i przylegająca do niego wyspa Merritt Island leżą na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego na Florydzie. [7] wspomina o tym, że Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego znajduje się na przylądku Canaveral w stanie Floryda. [8] opisuje, że ośrodek w stanie Wirginia, położony na wschodnim wybrzeżu USA, znajduje się 253 km od Waszyngtonu, na półwyspie Delmarva, a stanowiska startowe znajdują się na wyspie Wallops."}
{"id": "q_129", "question": "Co oznacza w dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie salto mortale?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie \"salto mortale\" (tzw. skok śmierci) oznacza \"skok śmierci\" [1].  Dokument [1] opisuje ten element gimnastyczny jako \"niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem, z dużej wysokości\".  Dodatkowo, w dokumentach nie ma informacji o tym, jak dokładnie określenie to zostało przetłumaczone na inne języki, poza włoskim.\n"}
{"id": "q_130", "question": "Jak nazywamy wykres funkcji tangens?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wykres funkcji tangens ma kształt krzywej dzwonowej [1].  Wzory redukcyjne pozwalają sprowadzić obliczanie wartości funkcji tangens do kąta ostrego [1].  Wzory te wywodzą się z symetrii wykresów odpowiednich funkcji trygonometrycznych [1].  Wykres funkcji tangensa ma jedynie symetrie środkowe [1].  Ponadto, interpretacja na wykresie pozwala na wyobrażenie sobie wzorów redukcyjnych, np. przesuwając wykres odpowiedniej funkcji o odpowiednią wartość [1].  [6]\n"}
{"id": "q_133", "question": "Jakiej narodowości był Ernesto Guevara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ernesto Guevara, właśc. Ernesto Guevara, był latynoamerykańskim rewolucjonistą [1]. Urodził się w Argentynie [1]. Później, po rewolucji kubańskiej, Hilda Gadea Acosta, jego pierwsza żona, pochodziła z Peru [3].  Jego przodkowie, w linii żeńskiej, byli spokrewnieni z baskijską szlachtą [3].  W późniejszych latach, w związku z Dolores Fonzi, był związany z argentyńską aktorką [2].\n"}
{"id": "q_135", "question": "W którym wieku żyła francuska pisarka George Sand?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "George Sand umarła w wieku 62 lat, w sierpniu 1936 roku na statku \"Ile de France\" [5].  Dodatkowo, w październiku 1836 r., w domu Ferenca Liszta, Chopin poznał pisarkę francuską, George Sand (Aurore Dudevant). W wieku 100 lat wystąpiła o nowy paszport. [7]\n"}
{"id": "q_131", "question": "Jak się nazywają religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, które wykonywane początkowo jedynie podczas nabożeństw kościelnych, zanim usamodzielniły się w latach 30. XX wieku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Negro spirituals – pieśni tworzone przez czarnoskórych niewolników mające treść i charakter religijny. Opierały się na schemacie: do śpiewanej przez lidera frazy tłum dośpiewywał dalszy ciąg. [2] Są one jednym z gatunków, z których wywodzi się blues. [2] Początkowo zupełnie nie były uznawane przez białych ludzi, jednak pod koniec XIX w. zaczęły przenikać także do ich kultury, aby w końcu stać się jedną z gałęzi amerykańskiej muzyki ludowej. [2]  W wieku XIX \"blues\" miał formę 12-taktową, po 1900 zyskał dużą popularność w rejonie Nowego Orleanu i delty Missisipi. [6]  W wieku XIX \"blues\" został również ukształtowany z elementów jazzu, bluesa i pieśni religijnych. [7]"}
{"id": "q_127", "question": "Co znajduje się w godle Izraela?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Godło Izraela zawiera kilka elementów. W herb Państwa Izrael występuje w kilku wersjach o różnych barwach. Dwie z nich to [8].  W jednym z wariantów, na lewo od herbu, wzdłuż rantu, znajdują się nazwa państwa po angielsku, hebrajsku (ישראל) i arabsku (اسرائيل). [8]  Dodatkowo, symbolika herbu odwołuje się do wersetu z Księgi Zachariasza: „...Widzę świecznik, cały ze złota, a u jego szczytu zbiornik, podtrzymujący siedem lamp, a każda lampa ma siedem palników. I dwie oliwki stoją, jedna z prawej, a druga z lewej strony zbiornika” [6].  W herbie znajdują się również gałązki oliwne, które mają odwoływać się do pokojowych zamiarów i postaw Żydów, a także do cytowanej Księgi Zachariasza [8].  Ponadto, menora, symbol spuścizny żydowskiej, jest głównym elementem herbu [6].  W niektórych wariantach herbu, pojawiają się również symbole zwierzęce, przypisywane w Tanachu plemionom Izraela [6].\n"}
{"id": "q_123", "question": "Która symfonia Beethovena kończy się „Odą do radości”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "IX Symfonia d-moll op. 125, znana także jako „Symfonia radości”, kończy się „Odą do radości” [1].  W dokumencie [1] czytamy: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Symfonia została po raz pierwszy wykonana publicznie 7 maja 1824 roku w Theater am Kärntnertor w Wiedniu. Jej premiera spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności. Beethoven, który z powodu całkowitej głuchoty nie był już w stanie dyrygować swoim dziełem, stał podczas koncertu za plecami dyrygenta, tyłem do publiczności. Nie mógł zatem zauważyć burzliwych owacji po zakończeniu utworu. Według anegdoty przekazanej przez sekretarza kompozytora Antona Schindlera, podeszła do niego wówczas śpiewaczka Caroline Unger i odwróciła go w stronę publiczności, a kompozytor bardzo się wzruszył.”  W dokumencie [8] czytamy: „Oda do radości – finałowa kantata z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena jest hymnem Unii Europejskiej.” [8]\n"}
{"id": "q_134", "question": "Jak nazywa się cienki pomarszczony papier dekoracyjny, rodzaj bibuły?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cienki pomarszczony papier dekoracyjny, rodzaj bibuły, nazywany jest bibułą [1]. Dokument [3] opisuje bibułę jako wycinankową, często używaną do zasłaniania ramy obrazu lub krucyfiksu, a także jako element dekoracyjny firanek i okien.  Dokument [6] wspomina o bibliach wykonanych z tego materiału.  Dodatkowo, dokument [9] definiuje pelur jako odmianę cienkiego papieru o gramaturze 30-40 g/m2, charakteryzującą się dużą przezroczystością i przeznaczoną do kopii i ochrony ilustracji, co wskazuje na podobieństwo do bibuły [9].\n"}
{"id": "q_128", "question": "Jak nazywamy głazy przyniesione przez lądolody?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Głazy przyniesione przez lądolody nazywane są głazami narzutowymi [1].  W dokumentach używa się również innych nazw, takich jak eratyki, głazy narzutne lub porwaki lodowcowe [1, 2].  Jak podkreślono, \"Głazy narzutowe są różnie zachowanym, wyselekcjonowanym materiałem skalnym o dużej wytrzymałości i odporności na działanie czynników klimatycznych\" [1].  Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że podobne tworzywa glacjalne występują na obszarach pokrytych lodowcami w Niemczech, północnej Francji, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych [1].  W kontekście Kaszub, \"Diabelskie kamienie, diable kamienie, czarcie głazy – głazy narzutowe przywleczone przez lądolód ze Skandynawii\" [2].  Podobnie, w rezerwacie Bory Tucholskie, \"Diabelski Kamień w Owśnicach – jeden z „czarcich głazów” przywleczonych przez lądolód ze Skandynawii\" [10]."}
{"id": "q_141", "question": "Gdzie znajduje się siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Siedzibą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości jest Haga [1]."}
{"id": "q_132", "question": "Jak nazywał się sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku, który rozpadł się po 1915 roku po przystąpieniu Włoch do Ententy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trójprzymierze nazywało się sojuszem pomiędzy Cesarstwem Niemieckim, Królestwem Włoch (do 3 maja 1915) i Austro-Węgrami. Został zawiązany 20 maja 1882 w Wiedniu i był odnawiany w 1887, 1891, 1902 i 1912. Rozpadło się w 1915 roku po przystąpieniu Włoch do działań wojennych przeciwko Austro-Węgrom [1].  Jak czytamy w dokumencie [1], Trójprzymierze było rozwinięciem tajnego \"Dwuprzymierza\" z 1879, czyli sojuszu Niemiec i Austro-Węgier.  Dodatkowo, dokument [4] wspomina, że po odejściu Włoch, termin „trójprzymierze” oznaczał nieraz Niemcy, Austro-Węgry i Turcję.  W dokumencie [10] podano, że po 1915 roku sojusz ten nazywany był Czwórprzymierzem, po dołączeniu Turcji."}
{"id": "q_142", "question": "Jakiego koloru jest liść klonu na kanadyjskiej fladze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na kanadyjskiej fladze liść klonu jest czerwony [1, 4]. W dokumencie [6] również wspomina się o czerwonym liściu klonu. Ponadto, flaga Ontario ma czerwony prostokąt z czerwonym liściem klonu [8].\n"}
{"id": "q_144", "question": "Jak w tenisie i siatkówce nazywa się dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W tenisie i siatkówce dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania nazywane jest błędem [7]. W koszykówce aut następuje gdy piłka dotyka zawodnika lub innej osoby będącej poza boiskiem, podłogi lub obiektu na, ponad lub poza liniami ograniczającymi boisko, konstrukcji podtrzymujących tablice, tyłu tablic lub jakiegokolwiek obiektu ponad boiskiem [7]. W piłce siatkowej aut następuje, gdy: Po aucie, punkty zdobywa oraz wznawia grę drużyna przeciwna do tej, której zawodnik dotknął piłki jako ostatni [7].\n"}
{"id": "q_137", "question": "Któremu procesowi należy poddać ropę naftową, aby otrzymać z niej użyteczne produkty?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ropę naftową poddaje się różnym procesom, aby otrzymać z niej użyteczne produkty. W procesie przetwórstwa pierwotnego, takim jak demineralizacja ropy naftowej i destylacja, skład chemiczny produktu się nie zmienia, dlatego nazywa się go pierwotnym [1]. Natomiast w przetwórstwie wtórnym, zajmującym się podziałem łańcuchów węglowodorowych na mniejsze cząsteczki, stosuje się procesy takie jak kraking termiczny, katalityczny i radiacyjny, reforming, hydrokraking, hydrooczyszczanie, visbreaking i izomeryzacja [1]. Rafinerie ropy naftowej produkują różne ilości określonych produktów naftowych, w tym paliwa płynne, oleje opałowe, gaz płynny, oleje i smary [2]. Ponadto, proces hydrorafinacji, hydroodsiarczania, oraz intensyfikacja wydobycia ropy naftowej pozwalają na uzyskanie większej ilości produktu niż przy metodach tradycyjnych [8]. Przetwórstwem ropy naftowej zajmuje się przemysł rafineryjny, który przerabia ją w rafineriach, stosując m.in. destylację frakcyjną [10].\n"}
{"id": "q_145", "question": "Jak brzmi nazwa Banku Centralnego w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nazwa Banku Centralnego w Polsce to Narodowy Bank Polski. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1]: „Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą główną w Warszawie. NBP jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej.” oraz w [8]: „Narodowy Bank Polski jako bank centralny powinien być niezależny od wpływów politycznych.” Dodatkowo, w [10] czytamy: „Narodowy Bank Polski rozpoczął działalność w 1945 r. Początkowo funkcjonował jako bank państwowy pod nadzorem ministra skarbu.”\n"}
{"id": "q_139", "question": "Intarsja to sztuka polegająca na wykładaniu na powierzchniach drewnianych wzoru z którego materiału?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Intarsja to technika zdobnicza polegająca na tworzeniu obrazu przez wykładanie powierzchni przedmiotów drewnianych (zwłaszcza mebli) innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi [1]. Nazwa markieteria pochodzi od francuskiego terminu \"marqueterrie\", który od XVII wieku w krajach zachodniej Europy jest synonimem włoskiej nazwy \"intarsja\" [2].  W intarsji wykorzystuje się różne materiały, takie jak drewno, metal, kość słoniowa, szylkret czy marmur [2].  W dokumencie 1 czytamy, że intarsja była obecna w Toruniu od drugiej połowy XVI wieku, a od około 1730 stała się ona dominującą techniką zdobniczą w toruńskim stolarstwie artystycznym [1].  W dokumencie 4 opisano intarsje wykonane z egzotycznych materiałów, takich jak amarant, heban, palisander czy morwa [4].\n"}
{"id": "q_136", "question": "Prawo jazdy kategorii Am uprawnia do kierowania motorowerem, tramwajem czy trolejbusem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem. Informacja o tym znajduje się w dokumentach [2] i [6]. W dokumencie [2] czytamy: \"Motorower można prowadzić po drogach publicznych, w strefach zamieszkania lub w strefach ruchu po ukończeniu 14. roku życia. Dokumentem uprawniającym do jego prowadzenia jest prawo jazdy kategorii AM lub jakiejkolwiek innej wyższej kategorii.\"  Dokument [6] dodaje: \"Motorynka – zminiaturyzowany motorower, przeznaczony dla młodzieży, do kierowania którym wymagane jest prawo jazdy kategorii AM.\"  Z kolei w dokumencie [5] czytamy, że pozwolenie na kierowanie tramwajem wymaga uzyskania \"pozwolenia na kierowanie tramwajem – zgodnie z Ustawą o kierujących pojazdami jedyny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania tramwajem. Dokument ten uprawnia do kierowania każdym modelem tramwaju na terenie Polski.\"  W dokumencie [8] wspomina się o motorniczym, maszynistce tramwaju, co wskazuje na odrębną kwalifikację od kierowania tramwajem.  W dokumencie [9] stwierdzono, że karta rowerowa uprawnia do kierowania wózkiem rowerowym, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego oraz pojazdem zaprzęgowym.  Nie udało mi się odnaleźć informacji o uprawnieniach do kierowania trolejbusem w podanych dokumentach."}
{"id": "q_147", "question": "Grenlandia jest autonomiczną częścią którego państwa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grenlandia jest autonomiczną częścią Królestwa Danii [8]. Konkretnie, konstytucja Danii nie definiuje w sposób precyzyjny statusu poszczególnych części państwa względem siebie, jednak Grenlandia i Wyspy Owcze są terytoriami zależnymi Danii [8]. Dodatkowo, w 1975 roku ustanowiono komisję ds. przyznania Grenlandii prawa do samorządności [3], a w 1979 roku, po referendum, Grenlandia zaczęła prowadzić własną politykę edukacji, ochrony zdrowia, pracy i przemysłu [3].\n"}
{"id": "q_148", "question": "Jakim zdrobniałym imieniem męskim określa się poduszkę w sypialni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o zdrobniałych imionach męskich związane z poduszką nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty dotyczą głównie historii i zastosowań poduszek, materacy, pościeli i związanych z nimi terminów. [7]\n"}
{"id": "q_143", "question": "Jak nazywa się dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dokumenty wskazują na kilka różnych nazw dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia:\n\n*   **Polisa** – dokument w którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia [2]. Dodatkowo, stwierdza się, że \"Ciężar udowodnienia istnienia ważnej umowy między stronami, spoczywa na osobie, która dochodzi świadczenia\" [2].\n*   **Ubezpieczenie** – dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia [1].  Wspomniano, że \"Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia\" [1].\n*   **Karta ubezpieczenia zdrowotnego (KUZ)** – dokument umożliwiający potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych [4].\n*   **Paragon** – dokument potwierdzający dokonanie zakupu, który może pełnić funkcję dowodu zapłaty [7].\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_149", "question": "Do której rzeki wpada Nysa Łużycka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nysa Łużycka uchodzi do Odry na 542,4 km jej biegu, na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf. [1] Dodatkowo, w dokumentach 6 i 9, Nysa Łużycka wpada do Odry. [6], [9]"}
{"id": "q_150", "question": "Z jakiego miasta pochodzi Adam Małysz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Adam Małysz urodził się w Wiśle [1]. W dokumentach podano, że \"Adam Henryk Małysz (ur. 3 grudnia 1977 w Wiśle) – polski skoczek narciarski...\" [1]. Dodatkowo, w dokumentach 3 i 10 wspomina się o Wiśle jako miejscu, gdzie gromadzili się fanklub i gdzie znajduje się galeria \"Sportowe Trofea Adama Małysza\" [3, 10]."}
{"id": "q_140", "question": "Jak nazywa się dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi nazywana jest hemofilią [1].  Dokument [1] opisuje hemofilię jako chorobę recesywną jednogenową sprzężoną z płcią, powodującą poważne zaburzenia krzepliwości krwi.  W dokumentach [1] i [4] wymienione są różne typy hemofilii, takie jak hemofilia A, B i C, każda z nich związana z niedoborem innego czynnika krzepnięcia.  Dokument [4] definiuje hemofilię jako grupę trzech uwarunkowanych genetycznie skaz krwotocznych, wynikających z niedoborów czynników krzepnięcia VIII, IX lub XI [4].  Dokument [5] również wspomina o hemofilii jako o skazach krwotocznych wrodzonych, często związanych z niedoborem czynników krzepnięcia.  Dokument [7] określa hemofilię A i B jako choroby sprzężone z płcią, dziedziczone w sposób recesywny [4].  Dokument [8] wspomina o Zespole Pearsona, który jest chorobą mitochondrialną, która ujawnia się jako zaburzenie krzepnięcia krwi [8].  Dokument [9] opisuje chorobę von Willebranda jako najczęstszą wrodzoną skazę krwotoczną, spowodowaną niedoborem osoczowego czynnika von Willebranda [9].\n"}
{"id": "q_152", "question": "Jak nazywa się dziennikarz, publicysta, założyciel i redaktor „Życia i Nowoczesności”, prezes SDP?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krzysztof Skowroński był dziennikarzem, publicystą, założycielem i redaktorem „Życia i Nowoczesności”, a także prezesem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP). Informacja o tym pochodzi z dokumentu [2]. Dodatkowo, w dokumencie [8] wspomina się o jego roli w działalności SDP, w tym w latach 80. XX wieku, kiedy to kierował działającym w podziemiu Stowarzyszeniem Dziennikarzy Polskich."}
{"id": "q_138", "question": "Czy Juda Tadeusz był apostołem Jezusa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Juda Tadeusz był apostołem Jezusa. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 1:** \"Juda Tadeusz Apostoł (\"Juda\" od hebr. יהודה, \"jehudah\" „chwała Jahwe”; \"Tadeusz\" od aram. \"tadda\" – pierś; godny czci, odważny), zwany również Juda(sz), brat Jakuba albo Tadeusz (Lebeusz), czasem nazywa się go Judą Jakubowym (zm. ok. 80) – jeden z dwunastu apostołów, według tradycji \"brat Jakuba\", \"brat Pański\" i autor Listu Judy (por. Jud 1,1). Zaliczany do grona męczenników, święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego.\" [1]\n*   **Dokument 2:** \"Tradycyjnie przyjmuje się, że jego autorem jest apostoł Juda Tadeusz lub Juda, brat apostoła Jakuba Mniejszego, krewny Jezusa. Adresatem listu były wspólnoty judeochrześcijańskie pierwotnego Kościoła. Został napisany w latach 80. lub 90. I wieku. Ma zaledwie 25 wersetów i jest jednym z najkrótszych pism Nowego Testamentu.\" [2]\n*   **Dokument 6:** \"Święty Juda Tadeusz – według tradycji kościołów wschodnich był jednym z siedemdziesięciu dwóch uczniów Chrystusa i pierwszym z patriarchów Kościoła Wschodu jako Mar Addai (  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"arc\"&gt;‏ܡܪܝ ܐܕܝ‎&lt;/&gt;).\" [5]\n*   **Dokument 7:** \"Tadeusz, ten wysłany przez Tomasza, stał się jednym z uczniów Chrystusa.\" [7]\n\nW dokumentach 3 i 8 również wspomina się o Tadeuszu jako o jednym z apostołów.\n"}
{"id": "q_156", "question": "Z kim reprezentacja polski rozgrywała mecz finałowy w piłce nożnej na olimpiadzie w Monachium?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reprezentacja Polski rozgrywała mecz finałowy w piłce nożnej na olimpiadzie w Monachium z ZSRR [6]. Po przegraniu pierwszego seta, trener Wagner wprowadził Karbarza za Rybaczewskiego, a w drugim secie Polacy wygrali. W trzeciej partii ZSRR zwyciężył, jednak w czwartej partii drużyna Związku Radzieckiego miała dwie piłki meczowe, które Polacy wybronili, a ostatecznie wygrali 19:17 [6]."}
{"id": "q_155", "question": "Z którego języka pochodzi jednostka powierzchni „morga”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jednostka powierzchni „morga” pochodzi z języka niemieckiego. W dokumencie [2] czytamy: „„Morg al. Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać”. Dodatkowo, w dokumencie [3] podano, że „Łan (łac. \"laneus\", cs. \"lán\", niem. \"Lahn\" lub \"Hube\", w dialekcie szwabskim również \"hueb\", \"huebm\", \"hufe\") – dawna jednostka podziału pól wspólnoty w średniowiecznej Europie Zachodniej”.\n"}
{"id": "q_146", "question": "Jak nazywa się duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu, szpitalu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu lub szpitalu nazywany jest kapelanem. [1] W wojsku, w II RP, „kapelan” i „starszy kapelan” były tytułami duchownego wojskowego, odpowiadającymi rangom kapitana i majora. [3] W służbie duszpasterskiej w garnizonach, kapelanami byli kapelani wojskowi, przewidziani organizacyjnie w etatach poszczególnych formacji wojskowych. [6] W więzieniach, kapelanami byli kapelanowie więzienni. [10] W szpitalach, kapelanami byli kapelanowie szpitalni. [10]  [1]  Podobnie, w służbie duszpasterskiej obrządku prawosławnego, kapelanami byli kapelani wojskowi i pomocniczy. [7]  [10]  W przypadku braku własnego rabina w okręgu korpusu, kierownictwo sprawami duszpasterskimi powierzane było szefowi duszpasterstwa mojżeszowego sąsiedniego Okręgu Korpusu. [8]  [9]  Podobnie, w służbie duszpasterskiej katolickiej, do wykonania nałożonych zadań służba dysponowała specjalnym personelem i kościołami garnizonowymi lub urządzeniami liturgicznymi, a personel specjalny stanowili kapelani wojskowi. [4]\n"}
{"id": "q_159", "question": "W którą szczególną noc raz w roku zakwita paproć?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Paproć zakwita raz w roku, w czasie przesilenia letniego, podczas najkrótszej nocy w roku (około 21-22 czerwca) [1]. Według wierzeń słowiańskich, znalezienie kwiatu paproci miało zapewnić bogactwo i dostatek [1]."}
{"id": "q_153", "question": "Jaki kryptonim nosił projekt stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Projekt stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej nosił kryptonim „Projekt Manhattan” [5].  Dokument [5] opisuje, że „Poczynając od roku 1942 Stany Zjednoczone, przy współpracy Wielkiej Brytanii i innych państw alianckich, przeznaczały znaczne środki na zbudowanie broni jądrowej; prace były prowadzone pod kryptonimem „Projekt Manhattan””. Dodatkowo, dokument [4] wspomina, że „Trinity (Trójca) – kryptonim nadany przez Roberta Oppenheimera, pierwszego naziemnego testu broni atomowej przeprowadzonego przez Stany Zjednoczone 16 lipca 1945 roku”.  W dokumentach [1] i [5] również pojawia się informacja, że „Fizyk J. Robert Oppenheimer (Dwight Schultz) jest natomiast odpowiedzialny za finalizację działań”."}
{"id": "q_154", "question": "W którym roku reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3 miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii pod kierownictwem Antoniego Piechniczka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reprezentacja Polski zdobyła 3. miejsce na Mistrzostwach Świata w Hiszpanii w 1982 roku pod kierownictwem Antoniego Piechniczka. [2] „W 1982 wraz z reprezentacją prowadzoną przez Antoniego Piechniczka pojechał na swoje trzecie mistrzostwa świata, które odbywały się w Hiszpanii. Polska zajęła na tym turnieju 3. miejsce, Grzegorz Lato był podstawowym zawodnikiem drużyny.” [2] Dodatkowo, w dokumencie [4] podsumowuje się, że „Piechniczek w roli selekcjonera reprezentacji Polski zadebiutował 25 marca 1981 roku w Bukareszcie w przegranym 2:0 z reprezentacją Rumunii. Uzyskał awans na mistrzostwa świata w Hiszpanii w 1982.”"}
{"id": "q_164", "question": "Kto grał z gospodarzami w meczu finałowym w mistrzostwach świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W finale Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1978 roku grały reprezentacja Argentyny z reprezentacją Holandii [2]."}
{"id": "q_151", "question": "Które fale mogą rozchodzić się w próżni: dźwiękowe czy radiowe?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fale radiowe mogą rozchodzić się w próżni. Jak czytamy w dokumencie [7]: „Prędkość światła w ośrodkach materialnych. Prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej zależy od ośrodka, w którym porusza się ta fala i osiąga wielkość maksymalną w próżni. W odróżnieniu np. od dźwięku, fala elektromagnetyczna do propagacji nie potrzebuje ośrodka materialnego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) – rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego.”\n\nInformacji o rozchodzeniu się fal dźwiękowych w próżni nie ma w żadnym z dokumentów. W dokumencie [5] czytamy: „Fale dźwiękowe w płynach, ciałach stałych i superpłynach transportują również masę.”, a w dokumencie [2] „Fale mechaniczne – fala rozchodząca się w ośrodku materialnym poprzez rozprzestrzenianie się drgań tego ośrodka”."}
{"id": "q_160", "question": "Jak nazywamy zbiór zasad używania znaków przestankowych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zbiór zasad używania znaków przestankowych nazywa się interpunkcja. [1] Interpunkcja \"stanowi zbiór znaków przestankowych (we współczesnej polszczyźnie jest ich 10) uzupełniających zapis literowy tekstu oraz norm ich stosowania.\" [1] Dodatkowo, interpunkcja \"pozwalają na odzwierciedlenie w tekście pisanym zależności składniowych między członami wypowiedzenia lub między wypowiedzeniami\" [1].\n"}
{"id": "q_169", "question": "Jak nazywa się pracownia rzeźbiarza, malarza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_167", "question": "Na którym kontynencie leży Nizina La Platy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nizina La Platy leży w Ameryce Południowej [1]. Dokładniej, rozciąga się przez 5 krajów: Urugwaj, Argentynę, Paragwaj, Brazylię i Boliwią [1].  Informacje o tym znajdują się również w dokumentach 3, 4, 6 i 7. [3], [4], [6], [7].\n"}
{"id": "q_158", "question": "Jak nazywa się podróżnik, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym podróżnikiem, który dotarł drogą morską z Europy do Indii, był Vasco da Gama [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Vasco da Gama (wym. portugalska ; ur. ok. 1460 lub 1469 w Sines, w niewielkim porcie w prowincji Alentejo, zm. 24 grudnia 1524 w Koczinie) – portugalski odkrywca, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, opływając Afrykę od południa, co usprawniło Europejczykom handel z Azją Południową.\" [1].\n\nInne podróże do Indii dokonywali również Afanasij Nikitin [2], Bracia Vandino i Ugolino Vivaldi [3], Skylaks z Kariandy [4], Krzysztof Kolumb [5] oraz Kosmas Indikopleustes [8]. Jednak Vasco da Gama jako pierwszy dotarł do Indii drogą morską z Europy.\n"}
{"id": "q_165", "question": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem którego pierwiastka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem wodoru. [3] \"3H znany również jako \"tryt\" zawiera w jądrze proton i dwa neutrony. Jest radioaktywny, rozpada się w hel-3 poprzez rozpad beta minus z okresem połowicznego rozpadu 12,32 lat.\" [3] Ponadto, w dokumentach wspomina się o trycie jako produkcie reakcji nuklearnych [5] i jako składniku bomby wodorowej [5].\n"}
{"id": "q_157", "question": "Jakim zwierzęciem był Behemot z powieści Mistrz i Małgorzata?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Behemot z powieści Michaiła Bułhakowa \"Mistrz i Małgorzata\" był kotem-przemieniecem [1]. Jego kreacja opierała się na różnorodnych źródłach literackich, demonologicznych oraz osobistych doświadczeniach autora [1]. Początkowo miał wygląd zbliżony do słonia, jednak inspirowany został opisem Behemota w Księdze Hioba, gdzie przedstawiany jest jako hipopotam [1]. W tradycji semickiej Behemot był uznawany za wcielenie zła i pomiot piekła [1]. W literaturze demonologicznej Behemot jest symbolem obżarstwa [1].  W \"Mistrzu i Małgorzacie\" Behemot posiada wyraźne cechy, które nawiązują do klasycznego obrazu demona, będąc czarnym kotem o przerażających rozmiarach [1].  W późniejszych wersjach postaci, Behemot przemieniał się w młodego szczupłego pazia [1].  Z kolei w cyklu \"Ekspansja\" Behemot był nazwa kosmicznej arki [1].\n"}
{"id": "q_161", "question": "Które państwo szczyciło się flotą wojenną zwaną Wielką Armadą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wielką Armadą szczyciła się Hiszpania. Dokument [2] informuje, że Wielka Armada to flota hiszpańska biorąca udział w wyprawie na Anglię, zniszczona w 1588 roku. Dokument [7] podkreśla, że Hiszpanie \"jeszcze dwukrotnie zbierali przeciw Anglii Armadę\", a dokument [9] opisuje budowę galeonów w Hiszpanii, w tym galeonów wzorowanych na angielskich, po klęsce Wielkiej Armady. Dokument [10] również wskazuje na żałobny nastrój w Hiszpanii po klęsce, co świadczy o dumie z utraconej potęgi morskiej."}
{"id": "q_162", "question": "Czubatka to polska rasa kur czy kaczek?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czubatka to polska rasa kur. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1] gdzie czytamy: „Czubatka polska – rasa kury czubatej”.  Dodatkowo, w [2] stwierdzono: „Kury czubate – kury, charakteryzujące się, zgodnie z nazwą czubem dużym (houdan), lub małym (jitokko)”.  W [3] również podkreślono, że „Kura czubatka” jest rodzajem kur.  W [5] znajduje się lista gatunków występujących w Polsce, a wśród nich „kura czubatka”.  W [8] opisano czernicę, kaczki czubatą, co dodatkowo potwierdza, że czubatka to kura.\n"}
{"id": "q_163", "question": "Jak nazywał się program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego nazywał się „Sonda” [1]. Program ten nadawany był przez Telewizję Polską w latach 1977–1989 [1, 3]. Marek Siudym był współtwórcą programu [7]. Zdzisław Kamiński i Andrzej Kurek byli autorami scenariuszy i kamerzystami [7]. Program ten był niezwykle popularny, z szczytową widownią sięgającą 30% [7].  W 1990 roku wyemitowano trzy odcinki, które były w produkcji przed wypadkiem, a następnie w 1992 roku program został wydany na kasetach VHS [6].  [10] wspomina, że Sonda wywodzi się z programu Eureka. [10]\n"}
{"id": "q_171", "question": "Jak odczytać rzymską liczbę zapisaną jako CCC?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rzymska liczba CCC oznacza 300 [3]. Jak czytać tę liczbę, wynika z dokumentu [3]: „CC to liczba 200 w rzymskim systemie liczbowym. CCC = 300”."}
{"id": "q_170", "question": "W której konkurencji wielokrotnym rekordzistą był Waldemar Baszanowski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Waldemar Baszanowski był wielokrotnym rekordzistą świata w podnoszeniu ciężarów [1]. Był również wielokrotnym rekordzistą Polski, ustanawiając 61 rekordów Polski [1]. Dodatkowo, w łyżwiarstwie szybkim był rekordzistą Europy na 200 m i w sztafetach 4 x 200 m i 4 x 400 m [7]. [Dokument: 7]"}
{"id": "q_166", "question": "Enrico Caruso był słynnym basem czy tenorem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Enrico Caruso był słynnym tenorem. W dokumencie [1] czytamy: „Caruso urodził się 25 lutego 1873 roku w Neapolu, w dzielnicy San Carlo all'Arena z rodzinie o skromnym pochodzeniu. Jego ojciec Marcellino Caruso (1840-1908) był ślusarzem, a matka Anna Baldini (1838-1888) była sprzątaczką. Obdarzony pięknym głosem śpiewał już w dzieciństwie w kościołach. Początkowo tenor liryczny, później tenor dramatyczny.” W dokumencie [4] również podkreślono, że Caruso był „słynnym włoskim tenorem operowym”. W dokumencie [7] czytamy: „Enrico Caruso, właśc. Errico Caruso (ur. 25 lub 27 lutego 1873 w Neapolu, zm. 2 sierpnia 1921 tamże) – włoski śpiewak.”"}
{"id": "q_178", "question": "Jak nazywamy szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Łańcuch pokarmowy, łańcuch troficzny – szereg organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca grupa (ogniwo) stanowi źródło pokarmu (energii) dla następnej. [1] Dzięki nim możliwe jest zachodzenie cykli biogeochemicznych w ekosystemach. [1]\n"}
{"id": "q_177", "question": "Który starożytny lekarz żył wcześniej: Galen czy Hipokrates?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hipokrates żył wcześniej niż Galen. [2] Informuje o tym, że Hipokrates urodził się ok. 460 p.n.e., a Galen żył w II wieku naszej ery. [7] Ponadto, dokument [8] wspomina o Hippokratesie jako o lekarzu z Corpus Hippocraticum powstałym około 440–350 p.n.e."}
{"id": "q_173", "question": "Na jakim instrumencie grała prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów, Ewa Szykulska, zagrała na wiolonczeli w oficjalnym teledysku utworu [7]. W dokumencie [1] czytamy, że \"Teledysk. W oficjalnym teledysku utworu w roli pięknej wiolonczelistki wystąpiła Ewa Szykulska\".  Dodatkowo, w dokumencie [4] informuje się, że Anna Pawluśkiewicz (wcześniej Wójtowicz) była pierwowzorem bohaterki utworu \"Prześliczna wiolonczelistka\", wykonywanego przez grupę Skaldowie do słów Wojciecha Młynarskiego, a w teledysku do piosenki postać tę zagrała Ewa Szykulska [7]."}
{"id": "q_174", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Siedmiu samurajów”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu „Siedmiu samurajów” jest Akira Kurosawa [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], film powstał w 1954 roku w reżyserii Akiry Kurosawy, a Toshirō Mifune wystąpił w jednej z głównych ról. Dokument [2] potwierdza, że Kurosawa był uznawany za jednego z największych twórców w historii kina. Ponadto, w dokumencie [5] wspomina się Shinobu Hashimoto jako częstego współpracownika Kurosawy. Dokument [7] również wskazuje na to, że John Sturges zremakeował film \"Siedmiu samurajów\" Akiry Kurosawy. [9] i [10] potwierdzają, że film \"Siedmiu samurajów\" jest inspiracją dla wielu późniejszych produkcji, w tym westernu \"Siedmiu wspaniałych\" [7]."}
{"id": "q_168", "question": "Z okazji jakiego wydarzenia Józef Verdi skomponował operę „Aida”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Operę „Aida” skomponował Józef Verdi z okazji otwarcia Kanału Sueskiego. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [3]: „W 1851 Verdi przeniósł się do Paryża. Dla tamtejszej Opery skomponował \"Jerusalem\", będącą francuską adaptacją \"I Lombardi\". W 1861 Verdi zaangażował się w życie polityczne: został wybrany do parlamentu, zaś w 1874 został senatorem. W tym okresie skomponował trzy następne opery, do dziś cieszące się uznaniem: Moc przeznaczenia (1862), Don Carlos (1867) oraz najsłynniejszą z nich – Aidę (1871), zamówioną dwa lata wcześniej przez Ismaila Paszę, Kedywa Egiptu, na uroczyste otwarcie Kanału Sueskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy: „Pracę nad dziełem skomplikowała sytuacja polityczna. W lipcu wybuchła wojna francusko-pruska, która opóźniła premierę. Dekoracje przygotowywane w Paryżu przez Auguste Mariette'a nie zostały przywiezione do Kairu z powodu oblężenia stolicy Francji przez Królewską Armię Pruską. W końcu zamiast w styczniu 1871 roku prapremiera w Kairze odbyła się po wojnie, 24 grudnia 1871 r. Orkiestrą dyrygował Giovanni Bottesini.”"}
{"id": "q_175", "question": "Odznaczenie wojskowe Krzyż Walecznych zostało ustanowione w Polsce przed czy po II wojnie światowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krzyż Walecznych został ustanowiony przed II wojną światową. [1] „Krzyż Walecznych został ustanowiony w 1920 roku” [1].  Jednakże, w czasie II wojny światowej, odznaczenie było nadawane, a w 1944 roku dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego zostało uznane za odznaczenie wojenne w Polsce Ludowej. [2]  W latach 1940–1945 w Polskich Siłach Zbrojnych nadano łącznie około 25 tys. Krzyży Walecznych. [7]  Ponadto, w okresie 1939–1945, Krzyż Walecznych był nadawany również żołnierzom Armii Krajowej. [5]  W 1947 roku odznaczenie to zostało nadawane przez Radę Państwa. [2]  W 1992 roku Krzyż Walecznych został włączony do systemu odznaczeń Rzeczypospolitej Polskiej na mocy ustawy. [2]"}
{"id": "q_179", "question": "Jak nazywał się kolega żaby Moniki, bohater popularnego w latach 90. programu „Ciuchcia”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kolega żaby Moniki, bohatera popularnego w latach 90. programu „Ciuchcia”, nazywał się Kulfon. [1] W dokumencie [1] czytamy: „Głównymi bohaterami programu byli profesor Ciekawski (grany przez autora programu Andrzeja Grabowskiego) oraz dwie kukiełki: Kulfon, pochodzący z planety Kulfocentauris (głosu użyczył mu Mirosław Wieprzewski) i żaba Monika (Zbigniew Poręcki)”. Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „Najbardziej znany z roli Żaby Moniki z produkcji telewizyjnych TVP dla dzieci. Pracuje również w radiu i telewizji”."}
{"id": "q_182", "question": "Jaka jest częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Polsce częstotliwość sieci zasilającej prądem przemiennym wynosi 50 Hz [1].  Dokument [2] podaje, że w Polsce napięcie sieciowe to 230 V / 50 Hz.  Dokument [3] również wspomina o częstotliwości 50 Hz w sieci niskiego napięcia.  Dodatkowo, dokument [5] wskazuje, że częstotliwość napięcia w Europie wynosi 50 Hz.  [1], [2], [3], [5]"}
{"id": "q_181", "question": "Imię którego reżysera, a zarazem wieloletniego dyrektora nosi Teatr Powszechny w Warszawie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teatr Powszechny w Warszawie nosi imię Zygmunta Hübnera. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowo opisuje jego działalność i wpływ na teatr [5].  Dokument [9] również potwierdza, że Jan Buchwald, wieloletni dyrektor teatru, był związany z Teatrem Powszechnym im. Zygmunta Hübnera. [9] Dodatkowo, w dokumencie [1] czytamy, że Zygmunt Hübner był dyrektorem teatru w 1975 roku."}
{"id": "q_172", "question": "Kogo Latynosi pogardliwie nazywają gringo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z dokumentem [1], \"gringo\" pierwotnie w krajach Ameryki Łacińskiej, a także w Hiszpanii, oznaczało cudzoziemca oraz osoby niemówiące po hiszpańsku. Z czasem nabrało ono pogardliwego wydźwięku jako określenie osób pochodzących ze Stanów Zjednoczonych bądź Anglii, by w końcu stać się przymiotnikiem określającym osoby o urodzie charakterystycznej dla krajów północy. [2] Dodatkowo, w książce „Żołnierz samotnej gwiazdy” autor opisuje, że słowo „gringo” stało się synonimem nienawistnych i zaborczych Anglosasów [2]. Dokument [3] wskazuje, że „El Gringo” to chilijski piłkarz, a dokument [4] informuje, że Gringo to piłkarz brazylijski.  W dokumentach [5], [6], [7] i [8] słowo \"gringo\" pojawia się w kontekście określenia obcokrajowców, głównie Amerykanów. Dokument [9] ostrzega przed używaniem obraźliwych określeń, w tym \"gringo\", ale nie precyzuje, kogo Latynosi pogardliwie nazywają tym mianem.\n"}
{"id": "q_180", "question": "Błękitne hełmy to popularna nazwa sił pokojowych UE, NATO czy ONZ?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje na temat pochodzenia nazwy \"Błękitne hełmy\" są rozproszone w różnych dokumentach, jednak nie wskazują jednoznacznie, czy to nazwa sił pokojowych UE, NATO czy ONZ.\n\nDokument [2] stwierdza, że \"Błękitne hełmy\" to popularnie zwane siły pokojowe ONZ. Dokument [7] również wspomina o \"Błękitnych hełmach\" jako o ikonie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jednak dokument [9] wskazuje, że siły te mogą być używane przez UE, a dokument [10] wspomina o francuskich \"Błękitnych hełmach\" w Bośni i Hercegowinie.\n\nZatem, choć nazwa jest powszechnie używana, nie można jednoznacznie przypisać jej wyłącznie jednej organizacji."}
{"id": "q_191", "question": "Które państwo jako pierwsze uchwaliło konstytucję?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_185", "question": "Mydło działa lepiej w wodzie twardej czy w miękkiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mydło potasowe jest bardziej miękkie i łatwiej rozpuszcza się w wodzie niż mydła sodowe [2]. W dokumentach czytamy, że \"Biały Jeleń\" (mydło potasowe) „dobrze (jak na mydła) „rozpuszczają” się w wodzie”. W przeciwieństwie do tego, mydła sodowe, będące twardsze, nie rozpuszczają się tak łatwo [1].\n"}
{"id": "q_188", "question": "W którym roku odbyła się konferencja w Jałcie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konferencja w Jałcie odbyła się w dniach 4 do 11 lutego 1945 roku [1].  Dokument [8] podaje, że \"Kolejnym etapem ustalania granicy Polski była konferencja trzech mocarstw w Jałcie (4–11 lutego 1945 r.)\".  Dodatkowo, w dokumentach [1] i [7] również wspomina się o konferencji w Jałcie w lutym 1945 roku.\n"}
{"id": "q_183", "question": "Przychylny stosunek do którego kraju ma germanofil?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przychylny stosunek do Rosji ma germanofil. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [3]: „Jego stosunek do sprawy pruskiej był bowiem bezkompromisowy. „Poglądy Zakrzewskiego na zagadnienie narodowości zostały dobitnie wyrażone w scenie wyproszenia przezeń za drzwi znanego germanofila Władysława Studnickiego, który wypowiedział nieopatrznie zdanie, iż „…mieszkańcy Wielkopolski są zgermanizowanymi materialistami i że dzielnica ta niekoniecznie winna być przyłączona do przyszłego państwa polskiego…” Od tego czasu (…) ustały wszelkie kontakty Zakrzewskiego z nieostrożnym gościem” (W. Witczak, \"Ksawery Zakrzewski - lekarz i działacz społeczny\" (w:) \"Lekarze\" Kronika Miasta Poznania (2001/1), s. 144).”."}
{"id": "q_184", "question": "Jak inaczej nazywamy dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, według Biblii objawionych Mojżeszowi na górze Synaj?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dziesięcioro przykazań, będące podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, nazywane są również Tarjag Micwot. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [7]: „Sześćset trzynaście nakazów i zakazów, nazywane też TARJAG micwot (skrótowiec TaRJaG powstał z zapisu liczby 613 za pomocą alfabetu hebrajskiego, w którym każda litera ma wartość liczbową:  [nr_dokumentu]”. Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy, że „Taką definicję Prawa Mojżeszowego wprowadził sam Jezus o czym wielokrotnie wspominają Ewangelie. Było to prawdopodobnie głównym powodem jego odrzucenia przez kapłanów oraz teologów żydowskich, którzy obstawali przy literalnej i niezmiennej interpretacji Tory”."}
{"id": "q_176", "question": "Z flotą którego kraju Polacy walczyli w bitwie pod Oliwą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Polacy walczyli w bitwie pod Oliwą z flotą Szwedów. [1] „Bitwa pod Oliwą – bitwa morska pomiędzy flotą polską a eskadrą okrętów szwedzkich, stoczona 28 listopada 1627 na redzie Gdańska.” [2] „Po 1623 roku stacjonowała tu królewska flota wojenna. 28 listopada 1627 roku okręty polskie stoczyły bitwę pod Oliwą w ramach wojny ze Szwedami…” [6] „Podczas wojny ze Szwecją, „Arka Noego”, „Wodnik” i „Król Dawid” uczestniczyły w pierwszej potyczce z flotą szwedzką 17 maja 1627 roku, natykając się w pobliżu Helu na dwukrotnie liczniejsze okręty szwedzkie, zmierzające do Piławy.” [3] „Siły stron. Szwedzkie okręty. Razem: 6 okrętów, 122 działa, 700 żołnierzy i marynarzy”. [1] „Bitwa. Do bitwy doszło, gdy patrolująca Zatokę Gdańską szwedzka eskadra płynąca od Helu w kierunku Redłowa, dostrzegła na redzie Gdańska polskie okręty. Szwedzi płynęli w dwóch grupach – w pierwszej grupie okręt admiralski „Tigern” i okręt wiceadmiralski „Pelikanen” (dowódca wiceadmirał Fritz), a w drugiej grupie pozostałe okręty z „Solenem” na czele.” [4] „Podczas gdy armia szwedzka walczyła na Pomorzu, port w Gdańsku blokowała silna eskadra szwedzkiej floty wojennej.” [6]"}
{"id": "q_189", "question": "Kto, według Ewangelii św. Jana, powiedział o Chrystusie: „Oto człowiek”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według Ewangelii św. Jana, słowa „Oto człowiek” wypowiedział Poncjusz Piłat, prezentując Chrystusa tłumowi [1].  Dokument [2] również odnosi się do tego wydarzenia, wskazując, że scena ta opisana jest w Ewangelii św. Jana jako „po ubiczowaniu i poniżeniu Chrystusa, Poncjusz Piłat prezentuje go tłumowi ze słowami „Ecce homo” (łac. „Oto człowiek”, Jan 19,5)”.  Dodatkowo, dokument [3] opisuje scenę \"Ecce homo\" jako przedstawiającą Jezusa i stojącego obok Piłata na tarasie, balkonie, u szczytu schodów lub w progu drzwi, gdzie Piłat wypowiada te słowa [3]."}
{"id": "q_192", "question": "Jakiego koloru była czapka frygijska?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czapka frygijska występowała w różnych kolorach w różnych kontekstach. W niektórych przypadkach była czerwona, jak w przypadku klubów jakobinów we Francji [2], czy w herbie stanu Wirginii Zachodniej [8]. W innych przypadkach była czarna, np. w mundurze straży granicznej [10]. W herbie Argentyny czapka frygijska była czerwona [4]. Ponadto, w niektórych przypadkach, jak w chorągwi Legii Polskich, czapka frygijska była również czerwona [5].\n"}
{"id": "q_186", "question": "Z kim, pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło wojsko polskie w bitwie pod Raszynem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojsko polskie w bitwie pod Raszynem walczyło z korpusem wojsk austriackich, dowodzonym przez arcyksięcia Ferdynanda d’Este. [1] Jak czytamy w dokumencie, \"Bitwa pod Raszynem – stoczona została w czasie wojny z Austrią (podczas wojen napoleońskich) w dniu 19 kwietnia 1809 na terenie dzisiejszej gminy Raszyn przez wojska polskie i saskie, dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego, z korpusem wojsk austriackich, pod dowództwem arcyksięcia Ferdynanda Karola d’Este.\" [1] Dodatkowo, w dokumencie 4, czytamy, że \"Siły austriackie. Nad Pilicą stacjonowały znaczne siły austriackie: 28 tys. bagnetów i szabel w 23 batalionach i 34 szwadronach z 94 działami.\" [4]\n"}
{"id": "q_193", "question": "„Bachantki” Eurypidesa to tragedia, komedia czy misterium?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o gatunku „Bachantek” Eurypidesa są rozbieżne w dokumentach. Dokument 1 i 2 wskazują, że utwór jest \"dziwnym\" i \"trudnym\" dramatem, różniącym się od wcześniejszych dzieł Eurypidesa, a dokument 5 sugeruje, że utwór stał się jedną z ulubionych sztuk okresu hellenistycznego. Dokument 7 natomiast opisuje „Helenę” jako tragikomedię. Dokument 8 definiuje tragedię jako gatunek dramatyczny, a dokument 10 definiuje tragikomedię jako utwór łączący elementy tragiczne i komediowe."}
{"id": "q_197", "question": "Ile medali na igrzyskach w Atenach zdobyła Otylia Jędrzejczak?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Otylia Jędrzejczak zdobyła trzy medale na igrzyskach w Atenach [1]. Złoty medal na dystansie 200 m stylem motylkowym [1], srebrny medal na 100 m stylem motylkowym [1] oraz brązowy medal na 400 m stylem dowolnym [1]. Dodatkowo, w dokumentach [1] czytamy, że była to jej trzecia medale na tych igrzyskach."}
{"id": "q_200", "question": "W którym mieście odbywa się jarmark dominikański?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jarmark św. Dominika odbywa się w różnych miastach, w tym w Gdańsku [1]. W Tarnobrzegu również organizowano jarmark [4]. Dodatkowo, w Choroszczy, kościół i klasztor dominikański były związane z jarmarkami, które odbywały się tam przez wiele lat [7].  Warto również wspomnieć o jarmarku w Roseau na Dominice [9].\n"}
{"id": "q_187", "question": "Z którego państwa przybył do Polski Zakon Ojców Paulinów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Do Polski Zakon Ojców Paulinów przybył z Węgier. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Paulini zostali sprowadzeni do Polski przez Władysława Opolczyka z Węgier w latach 1367–1372.” Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „Jan Otton Bochwic (1835–1915), syn Floriana herbu Radwan i Pauliny z Majewskich odziedziczył po rodzicach część majątku Waszkowce, bez żadnej siedziby. Wybudował tu dwa folwarki i pałace: W 1915 roku właścicielem majątku został jego syn, Tadeusz Otto (1861–1930), a po jego śmierci – syn Tadeusza Jan (1893–1937). Ostatnimi właścicielami Florianowa był stryj Jana (brat Tadeusza Ottona), Florian (1872–1948) i jego żona Helena z Kiersnowskich (1875–1939). Po III rozbiorze Polski w 1795 roku tereny, na których później powstał Paulinów, wcześniej należące do województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie powiatu nowogródzkiego (ujezdu) kolejno guberni: słonimskiej, litewskiej, grodzieńskiej i mińskiej Imperium Rosyjskiego.”"}
{"id": "q_196", "question": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 r. armia szwedzka została pokonana przez armię polską dowodzoną przez kogo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 r. armia szwedzka została pokonana przez armię polską dowodzoną przez Jana Karola Chodkiewicza. [1] „Armia Rzeczypospolitej, licząca 3750 żołnierzy (w tym 1750 husarzy) pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza, pobiła trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką, liczącą 12 300 żołnierzy, dowodzoną przez króla szwedzkiego Karola IX.” [1] Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy, że „Zwycięstwo to rozsławiło imię Chodkiewicza w całym ówczesnym świecie”."}
{"id": "q_199", "question": "W którym państwie leży miasto Tulon, niegdyś kolonia grecka, potem należące do Cesarstwa Rzymu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Miasto Tulon leżało w państwie Cesarstwa Rzymskiego, a konkretnie w prowincji Epir, która odpowiada współczesnej Albanii. [7] Dodatkowo, w dokumentach znajduje się informacja o diecezji tytularnej Aulon, która również leżała w Cesarstwie Rzymskim. [7] Miasto to było również częścią prowincji Macedonii, która współcześnie obejmuje terytoria państw: Macedonii Północnej, Albanii, północnej i centralnej Grecji oraz niewielkich części południowo-zachodniej Bułgarii. [5]\n"}
{"id": "q_190", "question": "Jak nazywa się wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniędzmi nazywana jest handlem wymiennym. [1] Definiuje się ją jako „handel polegający na wymianie towaru na towar bez posługiwania się pieniędzmi”. [1] Istnieją trzy podstawowe formy handlu wymiennego:Przypisy oraz barter. [1]\n\nBarter, czyli wymiana towaru lub usługi na inny towar lub usługę, jest jedną z form handlu wymiennego. [2] W barterze strony uzgadniają wartość towarów lub usług i dążą do tego, żeby bilans był zerowy. [2] Istnieje również forma barteru wielostronnego, w której dokonywane są transakcje kupna/sprzedaży między uczestnikami społeczności barterowej. [2]\n\nW kulturach pierwotnych pojęcie pieniądza nie istniało, a podstawowym sposobem nabywania dóbr był barter, czyli wymiana na zasadzie przedmiot za przedmiot. [5]  Jednak z czasem wprowadzono pośredników wymiany, takimi jak sól, zboże czy skóry. [5]\n\nW historii gospodarki społeczeństwa możliwe jest wyróżnienie dwóch form produkcji społecznej: gospodarki naturalnej i gospodarki towarowej. W gospodarce towarowej producenci przekazują produkty swojej pracy innym podmiotom w drodze ekwiwalentnej wymiany, czyli kupna i sprzedaży. [8] W prostej wymianie towarowej funkcjonują dwa niezależne akty: wymiany posiadanego towaru za pieniądz (akt sprzedaży) i wymiany pieniądza na inny towar (akt kupna). [8]\n"}
{"id": "q_203", "question": "Co było waleczne w tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku, \"Braveheart. Waleczne serce\", znajduje się słowo \"Waleczne\". [4] Film opowiada o przywódcy szkockiego powstania przeciwko rządom Anglii, Williamie Wallace. [1]\n"}
{"id": "q_201", "question": "Podgórze i Prądnik – to dzielnice którego miasta?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Podgórze i Prądnik to dzielnice Krakowa. [1] Podgórze – dawna dzielnica Krakowa. Obecnie podzielone na 6 dzielnic samorządowych: Dzielnica VIII Dębniki, Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, Dzielnica X Swoszowice, Dzielnica XI Podgórze Duchackie, Dzielnica XII Bieżanów-Prokocim oraz Dzielnica XIII Podgórze. [1] Natomiast Prądnik to dzielnica Krakowa, która obejmuje m.in. Prądnik Biały, Prądnik Czerwony, Stare Miasto i Grzegórzki. [5]"}
{"id": "q_194", "question": "Jak miał na imię heros, którego matką była Alkmena?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Herosa, którego matką była Alkmena, nazywano Heraklesem [6]. W dokumentach czytamy: \"Herosa utożsamiano z bóstwem egipskim Chemem, którego imię zapisywano za pomocą hieroglifów skrzydlatego ptaka i tarczy słonecznej. Przenikanie opowieści mitycznych było możliwe dzięki kolonizacji greckiej na przełomie I i II tysiąclecia p.n.e., gdy Hellenowie założyli swoją kolonię na Chemmis. W kulturze mit o Perseuszu i Gorgonie prawdopodobnie pojawił się jednakże około 700 p.n.e. Około 456 p.n.e. spisał go Ferecydes z Aten, do którego odwołał się Apollodoros w swej „Bibliotece”. Perseusz pojawiał się również w kolejnych epokach, nawet w Średniowieczu, obecny w pozycjach tyczących astronomii i astrologii. Jego popularność wzrosła ponownie w Renesansie. Herosa był synem Perseusza i Andromedy. W dokumentach czytamy: \"Alkmena – matka Heraklesa\" [6]. Dodatkowo, w innym miejscu czytamy: \"Alkmena – matka Heraklesa, imieniem herosa nazwano jedną z planetoid – (38083) Rhadamanthus\" [4]."}
{"id": "q_202", "question": "Jak się nazywał reprezentant Polski, który zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Kowalczyk zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na olimpiadzie w Moskwie. [3]  Podkreślono, że był \"mistrzem olimpijskim w konkurencji skoków przez przeszkody na koniu Artemor w konkursie indywidualnym i wicemistrzem w zawodach drużynowych\". [3]  Dodatkowo, Wiesław Hartman, Janusz Bobik, Jan Kowalczyk i Marian Kozicki byli partnerami w drużynie srebrnej. [2]  Mirosław Szłapka zajął 6. miejsce w indywidualnym konkursie WKKW. [9]"}
{"id": "q_195", "question": "Jak nazywamy określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego, np. metodą izotopów węgla 12C i 14C?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego, np. metodą izotopów węgla 12C i 14C, nazywa się datowaniem radiowęglowym [1].  Jak wyjaśnia dokument [1], metoda ta opiera się na pomiarze proporcji między izotopem promieniotwórczym węgla 14C a izotopami trwałymi 12C i 13C.  Dokument [7] dodaje, że \"Węgiel-14 (symbol: 14C) – promieniotwórczy izotop węgla, odkryty 27 lutego 1940 roku przez Martina Kamena i Sama Rubena. Jądro atomowe 14C zawiera 6 protonów i 8 neutronów.\"  Dokument [3] definiuje datowanie izotopowe (radiodatowanie) jako metody datowania próbek oparte na niezależności od warunków fizycznych szybkości przebiegu rozpadu promieniotwórczego [3].  Ponadto, dokument [8] podkreśla, że \"Bezwzględny wiek młodych skał osadowych (do 40 tys. lat) zawierających węgiel pochodzący z fotosyntezy wyznacza się metodą datowania radiowęglowego, określając ilościowy stosunek izotopu 14C do całej ilości węgla w próbce z...\" [8].  Dokument [10] wspomina o wykorzystaniu datowania radiowęglowego w badaniach rdzeni lodowych, co potwierdza jego zastosowanie w określanie wieku materiałów z przeszłości [10].\n"}
{"id": "q_207", "question": "Kto jest odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odpowiednikiem sierżanta w Marynarce Wojennej jest bosman [2]. W niektórych przypadkach, w zależności od okresu i rodzaju jednostki, odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej był starszy bosman [2]. W dokumentach wskazano również na bosmana sztabowego jako odpowiednik sierżanta sztabowego w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych [7]. Dodatkowo, w dokumentach [6] wskazano, że w armii radzieckiej odpowiednikiem sierżanta jest starszy sierżant. [10]\n"}
{"id": "q_206", "question": "Jak nazywa się europejski półwysep, na którym istniał Emirat Grenady?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Półwysep, na którym istniał Emirat Grenady, nazywany jest Półwyspem Iberyjskim. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Emirat Grenady (#PATRZ) – muzułmańskie królestwo na Półwyspie Iberyjskim, istniejące w latach 1237–1492.” Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „W tym okresie Gibraltar oznaczał nie tylko sam półwysep, ale też okoliczne miasta: La Línea de la Concepción, San Roque, Los Barrios i Algeciras.”  W dokumencie [7] również wspomina się o Półwyspie Iberyjskim: „Władcy Półwyspu Iberyjskiego zaczęli gwałtownie poszukiwać nowych terenów ekspansji i możliwości prowadzenia wojen.”"}
{"id": "q_211", "question": "Który prezydent RP podpisał w 1928 r. rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową zostało podpisane przez prezydenta Rzeczypospolitej [1]. Konkretnie, rozporządzenie z dnia 24 lutego 1928 roku, mające moc ustawy, zostało weszło w życie 1 marca [1]. Dokument ten wskazuje, że to prezydent Rzeczypospolitej był osobą, która dokonała tego aktu [1]."}
{"id": "q_209", "question": "W którym państwie toczy się akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya toczy się podczas hiszpańskiej wojny domowej [1]. W fabule przedstawiono oddział partyzancki walczący po stronie republikanów [2].  W opisie fabuły czytamy, że akcja filmu dzieje się w 1937 roku, podczas hiszpańskiej wojny domowej [1].  Dodatkowo, w dokumencie 2, autor podaje, że powieść opowiada o oddziale partyzanckim walczącym po stronie republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939) [2]."}
{"id": "q_205", "question": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to które azjatyckie drapieżniki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dynamicznie rozwijające się państwa Azji, charakteryzujące się szybkim rozwojem przemysłów zaawansowanych technologii, ogromnymi zasobami taniej siły roboczej, korzystną polityką podatkową dla obcych inwestorów oraz bardzo dużym tempem wzrostu PKB, nazywane są „azjatyckimi tygrysami” [1]. Do tej grupy należą m.in. Meksyk, Brazylia, RPA, Turcja, Indie, Chiny, Tajlandia, Malezja, Filipiny [1].  Wcześniej termin ten odnosił się do czterech państw: Korei Południowej, Singapuru, Hongkongu i Tajwanu [5].  Singapur jest jednym z najbardziej rozwiniętych państw Azji, zaliczanym do „azjatyckich tygrysów” [6].  Podobnie, w 1960 roku PKB na osobę w Korei Południowej, Tajwanie, Singapurze i Hongkongu rosło w tempie od kilku do kilkunastu procent rocznie [8]."}
{"id": "q_210", "question": "Azowie to ród bogów skandynawskich czy azteckich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Azowie to ród bogów nordyckich. [1] „Asowie lub Azowie (Æsir, aesir – wym. ['aiser] po islandzku; liczba pojedyncza Áss, żeńska forma Ásynja, żeńska liczba mnoga Ásynjur – Asyny bądź Asynje) – jedna z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich, ród dobroczynnych bogów polityki i działań militarnych, którzy władają światem.” [1]  Dodatkowo, w kontekście dynastii bogów, Asowie i Azowie są ze sobą powiązani, ponieważ Asowie są ród bogów nordyckich, a Azowie są podgrupą tego rodu. [1]"}
{"id": "q_208", "question": "Jak nazywał się według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według Starego Testamentu, patriarchą izraelskim, którego żoną była Sara, był Abraham. [3] „Abraham ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"he\"&gt;‏אַבְרָהָם‎&lt;/&gt; \"’Awrāhām\", akad. A-bi-ra-mu,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏إِبْرَاهِيمُ‎&lt;/&gt; \"Ibrāhīm\", dosł. „kochający ojciec”) pierwotnie zwany Abramem – pierwszy z hebrajskich patriarchów.” [3] Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Izmael, Ismael (hebr.: יִשְׁמָעֵאל, arab.: إسماعيل), Isma'il – najstarszy syn patriarchy Abrahama i niewolnicy jego żony Sary – Egipcjanki Hagar.”"}
{"id": "q_219", "question": "Jak nazywa się poddawanie tkaniny kilkakrotnie na przemian działaniu nasyconej pary i suszeniu (np. w wyniku prasowania)?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_215", "question": "Jaka ciecz jest najczęściej mierzona w baryłkach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najczęściej mierzona w baryłkach jest ropa naftowa [2]. Dokument [2] określa baryłkę przeliczeniową ropy jako jednostkę energii, która jest równa ilości energii otrzymanej ze spalenia jednej baryłki ropy naftowej. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o użyciu jednostki objętości \"baryłka\" w handlu ropą naftową [1].\n"}
{"id": "q_214", "question": "Kto stał na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W latach 1964–1982 na czele partii w Związku Radzieckim stał Leonid Breżniew. Dokument [1] informuje, że \"Przywódca ZSRR (1964–1982)\". Dokument [6] wskazuje, że Breżniew objął urząd I sekretarza KC KPZR (od 1966 sekretarza generalnego KC KPZR). Dokument [9] wymienia Breżniewa wśród osób, które pełniły funkcje przywódcze w tym okresie."}
{"id": "q_217", "question": "Kogo zagrał amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller w filmie Irvinga Thalberga?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Johnny Weissmuller zagrał rolę Tarzana w cyklu filmów o Tarzanie. [1] „Odtwórca roli Tarzana w cyklu 12 filmów.” [1] Dodatkowo, w dokumentach znajduje się informacja, że Weissmuller zagrał w filmie \"Tarzan znajduje syna\" (1939). [7]"}
{"id": "q_213", "question": "Z którego dramatu pochodzi rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego, pochodzi z dramatu Stanisława Wyspiańskiego, \"Warszawianki\" [3]. Jak czytamy w dokumencie: „Publiczność zapamiętała go szczególnie z niemej roli Starego Wiarusa w „Warszawiance” Stanisława Wyspiańskiego (premiera: 12 stycznia 1898, Teatr Miejski w Krakowie).” Dodatkowo, w dokumencie [4] podkreślono, że \"Warszawianka\" zawiera komentarz powstania listopadowego i że rola Starego Wiarusa była uznawana za ikonę polskiego teatru."}
{"id": "q_218", "question": "Wieś Lipce to miejsce akcji „Chłopów” czy „Wesela”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wieś Lipce była miejscem akcji zarówno powieści „Chłopi” Władysława Reymonta [1], jak i serialu telewizyjnego „Chłopi” z 1972 roku [2]. W powieści akcja rozgrywa się we wsi Lipce, która nie odpowiada jednak rzeczywistej wsi o takiej nazwie [1]. Serial również osadził akcję w Lipcach Reymontowskich [2]. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o tym, że Władysław Reymont umieścił akcję powieści „Chłopi” w Lipcach [1]."}
{"id": "q_220", "question": "„Der Spiegel” to tygodnik, dziennik czy miesięcznik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Der Spiegel” to tygodnik opinii [1]. W dokumencie [1] czytamy, że „Der Spiegel” jest “niemiecki tygodnik opinii, jeden z największych i najbardziej wpływowych”. Dodatkowo, w dokumencie [2] podaje się, że prasa opinii to najczęściej tygodniki i miesięczniki, rzadziej dzienniki."}
{"id": "q_216", "question": "Jak nazywa się substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Substancją obojętną dla organizmu podawaną pacjentom w celach terapeutycznych jest placebo [1]. Jak wyjaśnia dokument, placebo (łac. „będę się podobał”) – to substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, niemające wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia [1]. Dodatkowo, dokument podkreśla, że chory nie wie, że to, co zastosowano, nie jest prawdziwym leczeniem, a wszystko (dla leku głównie: wygląd, zapach, smak, konsystencja), oprócz leczniczych właściwości placebo, jest takie samo, jak rzeczywistej terapii [1]."}
{"id": "q_204", "question": "Co znaczy pochodzące z greki słowo ewangelia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Słowo „ewangelia” pochodzące z języka greckiego (εὐαγγέλιον) oznacza dosłownie „dobrą nowinę” [1]. W Nowym Testamencie termin ten odnosi się do głoszenia zbawiennego wydarzenia, czyli śmierci i zmartwychwstania Chrystusa [1]. W ujęciu Ewangelii Marka, „ewangelia” określa przekazywanie wieści o nowym sensie tego wydarzenia historycznego, jakim było spotkanie Jezusa [1]. W całym Nowym Testamencie słowo to tożsame jest z kerygmatem, czyli głoszeniem [1].\n\nW języku polskim „Neon Genesis Evangelion” – tytuł pochodzący z greckiego (νέον γένεσις εὐαγγέλιον) – oznacza „Ewangelię nowego rodzaju” [2]. „Neon” stanowi rodzaj nijaki słowa \"neos\" (νέος, νέα, νέον), które dosłownie znaczy ‘nowy’ lub ‘młody’ [2]. „Genesis” (γένεσις, εωσ, ἡ) to ‘pochodzenie, źródło’ lub ‘narodziny’, a ponadto grecki tytuł jednej z ksiąg zawartych w Biblii [2]. „Evangelion” jest zangielszczoną wersją greckiego słowa \"εὐαγγέλιον\", które oznacza dosłownie ‘dobrą nowinę’ [2].\n\nEwangelia Marka została spisana w języku greckim, a jej słownictwo jest ubogie, często występują powtórzenia i niezręczności [3]. Termin „ewangelia” występuje 8 razy w Ewangelii Marka, za każdym razem w ważnych kontekstach [3]. W Ewangelii Łukasza autorstwo Łukasza jest łączone z autorstwem Dziejów Apostolskich [6].  Ewangelia Tomasza zawiera 114 powiedzeń Jezusa, które miał zapisać Tomasz Apostoł [10].\n"}
{"id": "q_212", "question": "Jak w starożytnym Rzymie nazywano niewolników walczących na arenie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W starożytnym Rzymie niewolników walczących na arenie nazywano gladiatorami [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Gladiator (łac. \"gladiator\", l.mn. \"gladiatores\", od \"gladius\" – miecz) – najczęściej niewolnik toczący walkę na arenie, na przykład w starożytnym Rzymie\" [1]. Dodatkowo, w dokumencie [2] podkreślono, że \"Gladiatorzy byli specjalnie szkolonymi niewolnikami. Ich walki niewiele miały wspólnego z pojedynkami z późniejszych czasów\".  W dokumencie [3] wspomina się o różnych formach zmuszania ludzi do walki na arenie, w tym o \"damnatio ad gladium ludi\" i \"damnatio in ludum\", które dotyczyły gladiatorów.  W dokumencie [4] również pojawia się informacja o Spartacusie, przywódcy powstania niewolników, który \"trafia do szkoły gladiatorów, gdzie trenuje sztuki walki, by w przyszłości występować na arenie\" [4].\n"}
{"id": "q_227", "question": "Kiszona kapusta ma kwaśny smak, ponieważ zawiera kwas askorbinowy, mlekowy czy octowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kwaszona kapusta ma kwaśny smak, ponieważ zawiera kwas mlekowy powstający w wyniku rozkładu cukrów [1]. Nie udało mi się odnaleźć informacji o obecności kwasu askorbinowego lub octowego w tym dokumencie.\n"}
{"id": "q_198", "question": "W której religii najważniejszymi świętami są Święto Zakończenia Postu i Święto Ofiar?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Oba święta, Święto Zakończenia Postu (Święto Przerwania Postu) i Święto Ofiarowania, są ważnymi elementami religii chrześcijańskiej.\n\nŚwięto Zakończenia Postu, zwane również Wielkanocą, opisuje się w następujący sposób: „Wielkanoc, Niedziela Wielkanocna, także: Wielka Niedziela, Zmartwychwstanie Pańskie, w prawosławiu: Pascha, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie celebrujące misterium paschalne Jezusa Chrystusa: jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie zachowujące \"Nicejskie wyznanie wiary\" (325 r.)” [6]. Dodatkowo, Wielkanoc jest związana z czterdziesto dniowym okresem przygotowania, nazywanym Wielkim Postem: „Wielki post (Quadragesima lub \"Tempus Quadragesimae\" – dosł. czas czterdziestnicy) – czas pokuty przygotowujący do przeżycia najważniejszych dla chrześcijan świąt wielkanocnych. W Kościele łacińskim i w Kościołach starokatolickich zaczyna się w Środę Popielcową, przypadającą 46 dni przed Niedzielą Wielkanocną (do postu nie wlicza się przypadających w tym okresie 6 niedziel).” [7].\n\nŚwięto Ofiar, znane również jako Id al-Adha, jest najważniejszym świętem muzułmańskim: „Id al-Adha (Kurban Bajram „Święto Ofiarowania”; &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏عيد الاضحى‎&lt;/&gt; \"‘Īd al-’Aḍḥā\", &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fa\"&gt;‏عید قربان‎&lt;/&gt; \"Ejd-e Ghorbān\", &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"tr\"&gt;Kurban Bayramı&lt;/&gt;) – najważniejsze święto muzułmańskie, rozpoczynające się 10. dnia miesiąca zu al-hidżdża i trwające 3–4 dni. Jego początek wypada w trzeci lub czwarty dzień pielgrzymki do Mekki, ale obchodzone jest przez cały świat muzułmański, nie tylko przez pielgrzymów.” [1].  W tym święcie przypomina się o ofierze Abrahama: „Id al-Adha upamiętnia ofiarę Abrahama i jego posłuszeństwo wobec Boga. Abraham (Ibrahim) według islamu miał złożyć w ofierze Bogu swego syna Izmaela, Bóg jednak, widząc oddanie Abrahama, pozwolił mu złożyć w ofierze barana zamiast dziecka.” [1].  Zwierzę ofiarowane musi zostać zabite rytualnie, a mięso dzielone jest między rodziny, potrzebujących i na wspólne uczta."}
{"id": "q_225", "question": "W 1812 r. wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez którą rzekę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 1812 r. wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez rzekę Berezynę [1]. Dokument 1 informuje, że \"Ostatnie ciężkie straty Francuzi i ich sojusznicy ponieśli podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na terenach dzisiejszej Białorusi\". Dodatkowo, dokument 3 stwierdza, że \"Napoleon stracił także ciężkie straty podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na Białorusi\".  W dokumentach 5 i 6 również podkreślone jest, że wojska ponosiły straty podczas przeprawy przez Berezynę.\n"}
{"id": "q_229", "question": "W którym państwie odbywa się festiwal Jazz Jamboree?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Festiwal Jazz Jamboree odbywa się głównie w Polsce, a konkretnie w Warszawie. [1] Wspomina się, że festiwal odbywał się w warszawskim klubie studenckim „Stodoła”, a od 1965 kolejne edycje Jazz Jamboree odbywały się w Sali Kongresowej w Warszawie. [1] Ponadto, w roku 1991 festiwal odbył się w Warszawie, a w 1992 i 1993 również w Fryburgu (Szwajcaria). [3]  W 2027 roku planowane jest jego przeprowadzenie w Gdańsku, w Polsce. [7]"}
{"id": "q_228", "question": "Wokalistkami którego brytyjskiego girlsbandu były Mel C. i Victoria Adams?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wokalistkami brytyjskiego girlsbandu Spice Girls były Melanie C. (Mel C.) i Victoria Adams [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Melanie C, Geri, Mel B., Victoria i Emma, które zostały wybrane spośród setek innych dziewcząt, rozpoczęły współpracę z Bobem i Chrisem Herbertami.\"  Dokument [1] dodaje, że \"Victoria Caroline Beckham z domu Adams (ur. 17 kwietnia 1974 w Hertfordshire w Anglii) – brytyjska projektantka mody, piosenkarka popowa, autorka piosenek, aktorka, modelka i osobowość telewizyjna. Członkini zespołu Spice Girls.\"  Zatem obie wymienione wokalistki były członkami Spice Girls [1]."}
{"id": "q_230", "question": "Włoskie wino chianti jest słodkie czy wytrawne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Chianti jest w większości wytrawne, choć istnieją również wersje oznaczane jako Chianti Classico DOCG, które są bardziej cenione i produkowane według tradycyjnej receptury [1]. Istnieją również wina z charakterystycznym czarnym kogutem na żółtym tle, które nie mają dopisku DOCG i są produkowane w szeroko pojętym regionie Chianti, ale według najwyższych standardów [1].  Wina Chianti często rozlewa się do charakterystycznych pękatych butelek umieszczonych w plecionce, zwanych \"fiasco\" [1].\n"}
{"id": "q_224", "question": "Ile pełnych tygodni ma rok kalendarzowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rok kalendarzowy ma różną liczbę pełnych tygodni w zależności od kalendarza. W kalendarzu gregoriańskim, który jest najczęściej używanym, rok zwykły trwa 365 dni, co daje około 52 pełne tygodnie i 1 dzień [4]. Kalendarz gregoriański po uwzględnieniu lat przestępnych spóźnia się o jeden dzień na każde 3320 lat [1]. W kalendarzu juliańskim rok zwykły trwa 365 dni, co również daje około 52 pełne tygodnie i 1 dzień [2]. Kalendarz żydowski ma lata o długości 354, 355 lub 356 dni, co daje około 52 tygodnie i 2 dni [3]. Kalendarz birmański, który jest kalendarzem księżycowo-słonecznym, ma rok księżycowy trwający 354 dni, co daje około 52 tygodnie i 2 dni [9]. Rok inkaski liczył 365 dni, podzielonych na 12 miesięcy i rozpoczynał się od przesilenia grudniowego [6].\n"}
{"id": "q_221", "question": "Kto był ojcem Jana Kazimierza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Informacje na temat ojca Jana Kazimierza można znaleźć w kilku dokumentach. W dokumencie [2] czytamy: \"Jan Kazimierz urodził się w niedzielę 22 marca 1609, był ostatnim urodzonym synem na Wawelu z żyjących synów Zygmunta III Wazy i jego drugiej żony, a ponadto był ostatnim z Wazów urodzonym na Wawelu, przed przeniesieniem siedziby królewskiej do Warszawy. Wychowywał się w skromnych warunkach[] na Zamku Królewskim pod opieką ochmistrzyni królowej, Urszuli Gienger (ok. 1570–1635), nazywanej \"Meierin\". Lekcji udzielali mu jezuici, a nad całością czuwał sam król.\" Zatem, ojcem Jana Kazimierza był Zygmunt III Waza.\n\nW dokumencie [6] również znajduje się informacja: \"Syn króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, arcyksiężniczki austriackiej.\"\n\nDokument [10] informuje, że Jan Kazimierz urodził się w rodzinie ziemiańskiej, syn Franciszka (1832–1901) i Walerii (ur. 1832).\n"}
{"id": "q_231", "question": "Od którego roku Święto Pracy obchodzone jest 1 maja?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Święto Pracy, popularnie zwane \"1 Maja\", obchodzone jest od 1890 roku [1]. W Polsce Święto Pracy jest świętem państwowym od 1950 roku [1]. W PRL święto było państwowym i wolnym od pracy od 1950 roku [6].\n"}
{"id": "q_226", "question": "Kto dowodził wojskami Kartaginy podczas II wojny punickiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dowództwo nad wojskami Kartaginy podczas II wojny punickiej objął Hannibal. [1] „Hannibal (pun. 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋 𐤁𐤓𐤒, Ἀννίβας, ur. 247 p.n.e., zm. 183 p.n.e.) – kartagiński dowódca wojskowy i polityk, syn Hamilkara Barkasa, uważany za jednego z najwybitniejszych wodzów starożytności.” [1]  Podobnie, w dokumencie 5 czytamy: „Prowadzona była na Półwyspie Apenińskim, Iberyjskim, na Sycylii i w Afryce Północnej. Jej główną postacią był Hannibal, kartagiński wódz z rodu Barkidów.” [5] Magon Barkas również pełnił funkcję dowódcy kartagińskiego wojska w Hiszpanii, jednak Hannibal był głównym dowódcą całej armii kartagińskiej podczas II wojny punickiej. [2]"}
{"id": "q_233", "question": "Na co wlazł kotek w dziecięcej piosence?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na płotek w dziecięcej piosence „Wlazł kotek na płotek” [1]. Konkretnie, w drugiej zwrotce piosenki, wiersz wzywa kota do śpiewania [1].\n"}
{"id": "q_223", "question": "Kto jest wynalazcą peryskopu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o wynalazcy peryskopu są rozproszone w różnych dokumentach i przedstawiają różne perspektywy.\n\n*   Jan Heweliusz jest uznawany za wynalazcę polemoskopu, który był prototypem peryskopu [3].  Dokument [3] stwierdza: \"Heweliusz swój instrument skonstruował w roku 1637, a jego opis oraz techniczne rysunki zamieścił w dziele \"Selenographia czyli opisanie księżyca\" wydanym w Gdańsku w roku 1647.\"\n*   W dokumentach [1] i [4] wspomina się o Steinheil Periskopie, zaprojektowanym w 1865 roku przez Carla von Steinheila, jako pierwszym obiektywie typu peryskop.\n*   Rudolf Gundlach opracował peryskop odwracalny [9, 10], który umożliwiał obserwację dookólną. Dokument [10] opisuje: \"Peryskop odwracalny – opracowany przez polskiego inżyniera Rudolfa Gundlacha peryskop, umożliwiający obserwację w zakresie 360° bez odwracania głowy czy zmiany pozycji obserwatora.\"\n\nZatem, choć Jan Heweliusz jest uznawany za wynalazcę pierwowzoru, to rozwój peryskopu jako urządzenia fotograficznego i praktycznego narzędzia był wynikiem prac wielu inżynierów i konstruktorów w różnych okresach."}
{"id": "q_235", "question": "Ryza to 100, 500 czy 1500 arkuszy papieru?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dokumentów wynika, że ryza początkowo liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego [1]. Obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g [1]. Informacja o liczbie 1500 arkuszy nie występuje w żadnym z dokumentów.\n"}
{"id": "q_222", "question": "Kto był królem strzelców na Mistrzostwach Świata w 1974 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Król strzelców Mistrzostw Świata w 1974 roku to Grzegorz Lato. [1] \"Królem strzelców z 7 golami na koncie został Grzegorz Lato.\" Dodatkowo, [4] \"Król strzelców – tytuł przyznawany piłkarzowi lub piłkarce, którzy w jakichkolwiek rozgrywkach typu mistrzowskiego takich jak: mundial, mistrzostwa kontynentu, klubowe rozgrywki pucharowe, rozgrywki ligowe, turnieje towarzyskie; zdobyli najwięcej goli dla swojego zespołu spośród wszystkich piłkarzy grających na mistrzostwach.\"  [7] \"10 września 1972 na Olympiastadion w Monachium reprezentacja Polski zmierzyła się z drużyną Węgier. Polacy wyszli na boisko w składzie: Kostka – Gut, Ćmikiewicz, Gorgoń, Anczok – Szołtysik, Deyna, Maszczyk, Kraska – Lubański, Gadocha. Po bramce Béli Váradiego w 42. minucie prowadzili Węgrzy. Tuż po rozpoczęciu drugiej połowy Kazimierz Deyna otrzymał podanie od Szołtysika i po minięciu węgierskich obrońców strzelił na 1:1. W 68. minucie, po akcji z udziałem Ćmikiewicza, Maszczyka, Anczoka i Lubańskiego w posiadaniu piłki znów znalazł się Deyna i po raz kolejny pokonał Istvána Gécziego. Mecz zakończył się wynikiem 2:1 i zdobyciem złotego medalu przez Polskę. Kazimierz Deyna z 9 bramkami został królem strzelców turnieju.\" [5] \"Król strzelców turnieju został James Blondell z Australii. Tytuł uzyskał, zdobywając 22 bramki w całym turnieju.\"\n"}
{"id": "q_234", "question": "Jak nazywa się trwała cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodząca w skład jądra atomowego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Proton, p (z πρῶτον – ‘pierwsze’), jest trwałą cząstką subatomową z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. [7] Protony wraz z neutronami stanowią nukleony, elementy jąder atomowych. Liczba protonów w jądrze danego atomu jest równa jego liczbie atomowej, która jest podstawą uporządkowania pierwiastków w układzie okresowym. [7] Jądro atomowe jest charakteryzowane przez jego liczbę atomową i liczbę masową. [10] Protony odpychają się elektrostatycznie, jednak jądro utrzymywane jest w całości przez oddziaływanie silne. [8]"}
{"id": "q_241", "question": "W bitwie pod którym miastem zginął książę Józef Poniatowski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Książę Józef Poniatowski zginął w bitwie pod Lipskiem. [1] W tym starciu, „Bitwa Narodów”, „odciął on od przejścia na drugi brzeg 15 tys. żołnierzy i 150 armat, w tym Poniatowskiego otoczonego krakusami, rannego już wcześniej czterokrotnie”. [2] Ponadto, w wyniku strzału, „utonął w nurtach rzeki”. [2]"}
{"id": "q_238", "question": "Adwersarz to sprzymierzeniec czy przeciwnik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Adwersarz to przeciwnik. Zgodnie z dokumentem [1], „Antagonista (dosł. „oponent, przeciwnik, adwersarz”) – postać literacka, istotna dla fabuły utworu, która jest przeciwnikiem głównego bohatera, określanego mianem protagonisty”.  Dokument [3] również podkreśla, że „Kto w rozumieniu polityki amerykańskiej był „nieprzyjacielem numer 1”: hitlerowskie Niemcy, czy też Cesarstwo Japonii”.  W kontekście walki, jak opisano w dokumencie [2], „przeciwnik” to osoba, grupa osób, wojska lub siły paramilitarne, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania.  Zatem adwersarz jest z definicji przeciwnikiem."}
{"id": "q_242", "question": "Jak się nazywa jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jednostką dziedziczenia zajmującą określone miejsce w chromosomie i warunkującą występowanie cech organizmu jest gen [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], gen to „podstawowa jednostka dziedziczności”, zawierająca specyficzną część informacji genetycznej, która ujawnia się w postaci ekspresji genu.  Dokument [8] definiuje locus jako „określony obszar chromosomu zajmowany przez gen”. Dodatkowo, w dokumencie [10] stwierdzono, że „cechy dziedziczne kontrolowane są przez geny”."}
{"id": "q_244", "question": "Który znak zodiaku przypada na okres 24.10–22.11?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Skorpion (♏) przypada na okres 22/23 października a 21/22 listopada – dokładne ramy czasowe zależą od rocznika. [1] Czasem przyjmuje się umowne granice – według Evangeline Adams (1868–1932) był to okres między 24 października a 23 listopada. [1]"}
{"id": "q_237", "question": "Ile tzw. wojen punickich (kartagińskich) stoczył Rzym z Kartaginą w latach 264–146 p.n.e.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rzym stoczył trzy wojny punickie z Kartaginą w latach 264–146 p.n.e. [1] Pierwsza wojna punicka (264–241) zakończyła się klęską Kartaginy, która utraciła Sycylię i zobowiązała się do wypłacenia Rzymowi kontrybucji. [8] Druga wojna punicka (218–201) doprowadziła do zniszczenia potęgi Kartaginy i jej przekształcenia w uległego klienta państwa rzymskiego. [2] Trzecia wojna punicka (149–146 p.n.e.) zakończyła się zniszczeniem Kartaginy. [3]  Jak czytamy w dokumencie [7], \"Szczyt potęgi Kartagina osiągnęła w III w. p.n.e. W tym samym stuleciu wdała się w serię wojen z Rzymem (wojny punickie), które zakończyły się zagładą miasta w 146 p.n.e.\" [10]."}
{"id": "q_232", "question": "Ilu było apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentów, liczba apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa różniła się w zależności od kontekstu i tradycji.\n\n*   **Dwunastu apostołów:** W Ewangeliach, szczególnie w Mateuszu i Łukasz, mówi się o dwunastu apostołach [2]. Jan Ewangelista podkreśla, że Jezus szczególnie traktował tych dwunastu, przygotowując ich do misji [4].\n*   **Siedemdziesięciu dwóch:** W Nowym Testamencie opisano grupę siedemdziesięciu dwóch wysłanników, również nazywanych apostołami [3].\n*   **Maciej i Paweł:** W Dziejach Apostolskich wymienieni są Maciej i Paweł jako apostołowie [1].\n*   **Inni apostołowie:** W Nowym Testamencie, poza Dwunastoma, wymienieni są również Maciej, Paweł z Tarsu, Jakub i Jan [7].\n*   **Kworum Dwunastu Apostołów:** W Kościele Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich istnieje Kworum Dwunastu Apostołów, składające się z dwunastu osób [10].\n\nPodsumowując, liczba apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa jest różna, obejmując dwunastu, siedemdziesięciu dwóch, a także dodatkowych osób wymienionych w Nowym Testamencie oraz członków Kworum Dwunastu Apostołów [10]."}
{"id": "q_239", "question": "Jak nazywa się główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu, nazywa się Lajkonik (konik zwierzyniecki, tatarzyn) [1]. Jak wynika z dokumentu, \"Lajkonik (konik zwierzyniecki, tatarzyn)\" – brodaty jeździec w pseudoorientalnym stroju poruszający się na sztucznym koniku z drewna przytwierdzonym do pasa, przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Główny w Krakowie w towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków [1]. Dokument [1] opisuje jego wygląd i przebieg pochodu, podkreślając, że w 2014 roku zabawa została wpisana na \"Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego\".  Dodatkowo, w dokumentach [2] i [3] wspomina się o tatarzynie jako o centralnej postaci zabawy, która rozpoczyna harce i pobiera haracze.\n"}
{"id": "q_236", "question": "Podaj pełną polską nazwę armii UPA?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pełna polska nazwa armii UPA to Ukraińska Powstańcza Armia. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Ukraińska Powstańcza Armia, Ukraińska Armia Powstańcza, UPA ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"uk\"&gt;Українська повстанська армія&lt;/&gt;, УПА; \"Ukrajinśka powstanśka armija\", \"UPA\") – formacja zbrojna stworzona przez frakcję banderowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów pod koniec 1942 roku i przez nią kierowana.” Dodatkowo, w dokumencie [2] czytamy: „Z zamiarem konsolidacji rozpoczęły się w maju 1943 rozmowy z UPA (Sicz Poleska), dowodzoną przez Tarasa Borowcia „Bulbę”, rozmowy o zjednoczeniu w jedną organizację o nazwie Ukraińska Powstańcza Armia.”  W dokumencie [7] również podkreślono, że „UPA jest współodpowiedzialna wraz z OUN-B za zorganizowanie i przeprowadzenie ludobójstwa polskiej ludności cywilnej (rzeź wołyńska i czystka etniczna w województwach lwowskim, tarnopolskim i stanisławowskim).”\n"}
{"id": "q_243", "question": "Kształty rubensowskie to sylwetka szczupła czy pełna?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kształty rubensowskie to sylwetka pełna. W dokumencie [3] czytamy: \"Bujność kształtów, ruch ciał, przepych barw, w połączeniu z dramatyczną siłą i patosem jego dzieł odpowiadały więcej ideałowi piękna XVII w., niż bardziej uduchowiona, w swym skupieniu unikająca reprezentacyjnego efektu, sztuka Rembrandta.\" Dodatkowo, w dokumencie [4] opisuje się, że w kulturze włoskiego renesansu idealna była kobieta o \"obfitym biuście, zaokrąglonym brzuchu i szerokich biodrach\".  Te cechy są charakterystyczne dla \"kształtów rubensowskich\"."}
{"id": "q_246", "question": "Ile komór ma ludzkie serce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ludzkie serce składa się z dwóch przedsionków i dwóch komór [1]. Jak czytamy w dokumencie [2], serce człowieka jest narządem czterojamowym, składającym się z 2 przedsionków i 2 komór. Dodatkowo, w dokumencie [3] podkreślono, że serce posiada cztery jamy, dwa położone wyżej przedsionki, jamy przyjmujące krew i dwie niżej leżące komory, wypompowujące krew [3].\n"}
{"id": "q_245", "question": "W którym miesiącu roku wypada dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o dniach, które dzielą rok na połowę, znajdują się w kilku dokumentach, jednak nie wskazują konkretnego miesiąca. Dokument 1 mówi o 2 lipca jako o dniu 183. (w latach przestępnych 184.) dniu w kalendarzu gregoriańskim, a do końca roku pozostaje 182 dni. [1] Dokument 3 mówi o 1 lipca jako o dniu 182. (w latach przestępnych 183.) dniu w kalendarzu gregoriańskim, a do końca roku pozostaje 183 dni. [3] Dokument 5 mówi o mijaniu połowy roku przestępnego o godzinie 24:00 w nocy z 1 na 2 lipca. [5] Nie ma informacji o konkretnym miesiącu, w którym rok dzieli się na połowę."}
{"id": "q_240", "question": "Za rządów którego przywódcy ZSRR doszło do interwencji wojsk radzieckich w Afganistanie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Interwencja wojsk radzieckich w Afganistanie rozpoczęła się w nocy między 24 a 25 grudnia 1979 roku [5]. Decyzję o przeprowadzeniu operacji podjęto pod przywództwem przywódców KPZR, którzy zaniepokojeni postawą Hafizullaha Amina, szczególnie po jego spotkaniu z Gulbuddinem Hekmatjarem [4]. Dokument [7] wskazuje, że w 1979 roku ZSRR rozpoczął interwencję w Afganistanie, co spowodowało nowy wyścig zbrojeń i pogorszenie stosunków z państwami Zachodu.  Dokument [3] informuje, że w 1964 roku władzę przejął Leonid Breżniew, a w 1979 roku, w wyniku obaw o działalność agenturalną Amina na rzecz USA, KGB podejrzewało go o działalność agenturalną na rzecz CIA, antyradziecką politykę oraz poglądy maoistyczne [1].  Dokument [9] sugeruje, że interwencja była planowana pod naciskiem gen. Jaruzelskiego, który obawiał się interwencji radzieckiej w Polsce.  Jednakże, dokument [7] podkreśla, że w trakcie przemówienia z Taszkentu w marcu 1982 roku Breżniew wezwał do normalizacji stosunków, co wskazuje na złożoność sytuacji i różne perspektywy wewnątrz ZSRR. Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_251", "question": "Jaki kolor ma sierść konia bułanego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konie bułane charakteryzują się umaszczeniem bułanym [8]. Sierść na grzbiecie jest bułana, a na brzuchu i zadzie koloru białego [8]. Dodatkowo, w dokumentach podano, że koni bułanich można spotkać w różnych odcieniach czerwieni, w tym czerwonopomarańczowej i miodowej [8].\n"}
{"id": "q_253", "question": "Kto był ukochaną Erosa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ukochana Erosa zmieniała się w mitologii greckiej. W jednym z mitów była to Psyche [1]. W innym, Nerites również był kochankiem [5]. W baśni Apulejusza Eros (Amor) miał ukochaną Psyche [7].\n"}
{"id": "q_258", "question": "Jak nazywa się w Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_252", "question": "Co znaczy dosłownie angielski termin „big beat”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Angielski termin „big beat” pierwotnie nie oznaczał gatunku muzycznego, ale jego cechę, tj. pulsację [1]. W 1953 roku puzonista i lider big bandu Buddy Morrow zatytułował swój utwór „Heap Big Beat” i płytę „The Big Beat” [1]. W 1957 w telewizji American Broadcasting Company emitowano program „The Big Beat” prowadzony przez Alana Freeda [1].\n"}
{"id": "q_247", "question": "Jak nazywa się kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią ma kilka nazw, w zależności od kontekstu. Jedną z nich jest Kolej Transsyberyjska [3]. Dokument 3 opisuje ją jako sieć linii kolejowych, która prowadzi z Moskwy do Władywostoku.  Dodatkowo, wspomina się o Kolei Bajkalsko-Amurskiej (BAM) [3], która biegnie równolegle do Kolei Transsyberyjskiej. Dokument 1 opisuje Trakt Syberyjski, który również pełnił funkcję szlaku transportowego łączącego różne regiony Rosji z Syberią i Chinami [1]. Dokument 6 wspomina o Kolei Transsyberyjskiej jako o najważniejszym szlaku łączącym Syberię z europejską częścią Rosji [6]. Dokument 8 natomiast, definiuje Kolej Transsyberyjską jako najdłuższą linię kolejową na świecie, która przekracza 8 stref czasowych [8].\n"}
{"id": "q_250", "question": "Które owady afrykańskie powodują znaczne szkody zjadając drewno?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szarańcza wędrowna, występująca w Afryce, jest przykładem owada powodującego znaczne szkody zjadając drewno. [2]  Opisano, że \"chmarą o szerokości 5 km i grubości 15 m\" mogła wyrządzić poważne szkody na polach uprawnych. [2]  Dodatkowo, dzięcioły czarne zjadają owady zamieszkujące drewno, w tym mrówki i chrząszcze. [1]  Ksylofagi, czyli drewnojady, występują w lasach i są groźnymi szkodnikami drzew. [7]  Świdraki, takie jak świdrak okrętowiec, również niszczą drewniane elementy budowlane. [8]  W przypadku drewna, chodniki owadzie, czyli otwory wywiercone przez owady w drewnie, mogą powodować znaczne szkody gospodarcze, szczególnie gdy są wykonywane przez larwy spuszczela. [4]"}
{"id": "q_254", "question": "Mikołaj Rej był kalwinem czy metodystą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nInformacje w dokumentach wskazują, że Mikołaj Rej był kalwinistą. Dokumenty [1], [2], [3], [5], [7], [8], [9], [10] opisują jego zaangażowanie w życie religijne protestantów, założenie zborów kalwińskich, udział w synodach, a także jego przynależność do kalwińskiego bractwa oświęcimskiego. Dokument [3] podkreśla jego polemikę z katolikami i kontakty z kalwińskimi duchownymi. Dokument [7] wspomina o wydrukowanych przez niego dziełach związanych z kalwinizmem. Dokument [10] wskazuje na Oksę jako centrum małopolskiego kalwinizmu."}
{"id": "q_257", "question": "Pijawka, skorpion czy kameleon – które z tych zwierząt jest gadem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pijawka, skorpion i kameleon to zwierzęta, które należą do grupy gadów. Pijawki są podgromadą zwierząt z typu pierścienic (Annelida) [1], skorpiony to rząd pajęczaków, które są blisko spokrewnione z gadami [3], a kameleonowate, kameleony (Chamaeleonidae) są zauropsydami z rzędu łuskonośnych (Squamata) [2].  Dokument [7] definiuje jaszczurki (Lacertilia) jako grupę gadów łuskonośnych.\n"}
{"id": "q_263", "question": "Oszukać, przechytrzyć kogoś to wyprowadzić kogoś gdzie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_259", "question": "Jak nazywał się herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie nazywał się Stentor (gr. Στέντωρ Sténtōr, łac. Stentor). [1] Homer w \"Iliadzie\" opisuje go jako Traka, którego „miedziany” głos równał się sile głosu pięćdziesięciu mężczyzn. [1] Od jego imienia pochodzi określenie „stentorowy głos” (stentorowy śmiech; bardzo silny, donośny głos, śmiech). [1]"}
{"id": "q_255", "question": "W którym warszawskim gmachu Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zamach na Gabriela Narutowicza miał miejsce w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. [1] Jak czytamy w dokumencie: „Zamachowiec poddał się bez oporu, został uwięziony i postawiony przed sądem. 30 grudnia 1922 skazano go na karę śmierci za dokonanie zamachu na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.” [1] Dodatkowo, w dokumencie [5] opisano okoliczności zamachu, wskazując na to, że „prezydent Gabriel Narutowicz został zastrzelony przez zamachowca w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie”. [5]\n"}
{"id": "q_248", "question": "Jak nazywają się pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię, nazywane są meteorytami [1]. Dokument [1] definiuje meteoryt jako „części ciała niebieskiego, które w postaci ciała stałego dotarły do powierzchni planety lub księżyca”. Dodatkowo, dokument [2] opisuje meteoryt Hoba, największy znany meteoryt, jako „meteoryt ten jest meteorytem żelaznym, jest równocześnie największym znanym kawałkiem żelaza rodzimego znajdującym się na powierzchni naszej planety” [2].  Dokument [5] wspomina o meteorycie Czelabińskim, który „po wejściu w atmosferę Ziemi rozpadł się na wysokości 15 do 25 kilometrów” i „należał do chondrytów zwyczajnych” [5].  Podobnie, dokument [7] opisuje meteoryt Sutter’s Mill jako „meteoryt, który wleciał w atmosferę Ziemi” i „należał do chondrytów węglistych typu CM” [7].  Dokument [10] informuje, że Almahata Sitta, to „fragmenty meteorytu odnalezione po upadku na Ziemię 7 października 2008 meteoroidu 2008 TC3” [10].  Wszystkie te obiekty, po dotarciu do powierzchni Ziemi, są definiowane jako meteoryt [1]."}
{"id": "q_262", "question": "Jak nazywa się zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do której sypie się proch?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Panewka [1]. W zamku skałkowym zapłon prochu na panewce inicjowany jest przez iskry powstające przy uderzeniu skałki (kawałka krzemienia) zamocowanej w szczękach kurka o krzesiwo (płytkę metalową) przymocowane z prawej strony broni. [4]  Jak czytamy w dokumencie [7], \"Zapalenie prochu na panewce inicjowany jest przez iskry powstające przy uderzeniu skałki (kawałka krzemienia) zamocowanej w szczękach kurka o krzesiwo\".\n"}
{"id": "q_268", "question": "Jak nazywana jest żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu może nazywać się \"hruby gazda\", \"gaździna\", \"gazdostwo\" lub \"gazdówka\", a gospodarzyć to \"gazdować\". [1] Informacje te znajdują się w dokumencie 1.\n"}
{"id": "q_249", "question": "Która część oka decyduje o jego kolorze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kolor oczu zależy od kilku czynników, jednak kluczową rolę odgrywają elementy wewnątrz tęczówki. [1] „Kolory oczu w skali Martina: Kolor tęczówki może dostarczać wielu informacji o człowieku, a klasyfikacja różnych kolorów może być użyteczna przy dokumentacji patologicznych zmian, czy przewidywaniu, jak dana osoba zareaguje na różne środki farmaceutyczne oczu.” [3] „Kolor oczu jest cechą dziedziczną, na którą wpływ ma więcej niż jeden gen. Są dwa główne geny i inne pomniejsze, które odpowiadają za ogromną liczbę możliwych kombinacji kolorów oczu.” [6] „Tęczówka, zbudowana z pierścienia mięśni gładkich o różnym kolorze (zależnie od rodzaju i ilości barwnika) – stąd tzw. kolory oczu.” [8] „Szare oczy, podobnie jak oczy niebieskie i zielone, posiadają melaninę w tylnej części tęczówki, podczas gdy przednia część tęczówki zawiera znikome jej ilości.” [10] „Siatkówka (retina) – część oka, która jest elementem odbierającym bodźce wzrokowe. Jest specyficznej budowy błoną znajdującą się wewnątrz gałki ocznej, na jej tylnej powierzchni.” Dodatkowo, [5] „OCA2 (ang. oculocutaneous albinism II) – ludzki gen w \"locus\" 15q11.2-q12 odpowiedzialny za dostawę substratów do tyrozynazy w biosyntezie melaniny. Ma silny wpływ na kolor oczu.”  Wszystkie te elementy, a w szczególności zawartość pigmentu w zrębie tęczówki i nabłonku, wpływają na ostateczny kolor oczu.\n"}
{"id": "q_265", "question": "Które ptaki roznoszą pocztę w świecie Harry'ego Pottera, bohatera książek Joanne Rowling?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W świecie Harry’ego Pottera pocztę roznosili jaskółki oraz inne ptaki wędrowne [1]. Dokument [1] opisuje, jak doktor Dolittle zorganizował własną pocztę, umożliwiającą sprawne przekazywanie listów, a rolę listonoszy mieli pełnić właśnie jaskółki i inne ptaki wędrowne. Dokument [10] również wspomina o Wizarding World, franczyzie medialnej, która bazuje na książkach o Harrym Potterze i obejmuje również elementy związane z pocztą, roznoszoną przez ptaki."}
{"id": "q_267", "question": "Jaka waluta obowiązuje w Irlandii Północnej – euro czy funt brytyjski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Irlandii Północnej obowiązuje funt brytyjski. [7] Podkreśla się, że Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, a jej walutą jest funt szterling. [7] Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że w niektórych lokalnych bankach Szkocji i Irlandii Północnej emitowane są własne banknoty funta szterlinga, jednak nie są one prawnym środkiem płatniczym. [2]\n"}
{"id": "q_256", "question": "Które państwo zamieszkują Khmerowie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Khmerowie, naród mieszkający w Kambodży (12,1 mln), Wietnamie (ok. 1 mln), Tajlandii (ok. 1,1 mln), USA, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii. [1]  Dodatkowo, Khmerowie Środkowi żyją głównie w Tajlandii, a Khmerowie Krom zamieszkują dolny bieg Mekongu i stanowią jedną z większych grup etnicznych Wietnamu. [1]  Wśród Khmerów Górskich (\"Khmer Loeu\") w Kambodży znajdują się również mniejszości etniczne. [1]  Khmerowie byli również mieszkańcami Imperium Angkoru, które rozciągało się na terytoriach współczesnego Laosu, Mjanmy, Tajlandii, Wietnamu i Malezji. [4]  W XIV wieku imperium Khmerów zostało zajęte przez sąsiednich Tajów, a część terenów znajdowała się od tej chwili w strefie wpływów Wietnamu. [4]  Wietnam jest krajem wielonarodowościowym, a Khmerowie stanowią jedną z mniejszości etnicznych, obok Chińczyków i innych grup. [7]  W dokumentach wskazano, że Khmerowie Krom zamieszkują dolny bieg Mekongu i stanowią jedną z większych grup etnicznych Wietnamu. [1]"}
{"id": "q_266", "question": "Do którego roku Bonn było stolicą RFN?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bonn było stolicą RFN do 1994 roku. [1] W 1994 roku Bundestag podjął decyzję o przeniesieniu swojej siedziby do Berlina, a Prezydent Federalny Richard von Weizsäcker przeniósł miano pierwszej oficjalnej siedziby głowy państwa z bońskiej willi Hammerschmidt na pałac Bellevue w Berlinie [8].  Jak czytamy w dokumencie [4], \"Za sprawą tzw. ustawy Berlin/Bonn z 1994 roku i uzupełniających ją przepisów dotychczasowej stolicy przyznano wyłączny tytuł „miasta federalnego” (\"Bundesstadt\") i zagwarantowano pozostawienie w niej kilku instytucji centralnych\".  [1]  Dokument [9] wspomina, że \"W styczniu 1994 roku Bundestag podjął decyzję o przeniesieniu swojej siedziby do Berlina\".\n"}
{"id": "q_271", "question": "Czy Marylin Monroe była laureatką Oscara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Marylin Monroe była laureatką Oscara. [Dokument: 2] informuje, że \"American Film Institute umieścił ją na szóstym miejscu na liście największych aktorek wszech czasów (\"The 50 Greatest American Screen Legends\").” Dodatkowo, [Dokument: 9] podaje, że w 1959 roku Marilyn Monroe otrzymała Złoty Glob w kategorii najlepsza aktorka w komedii lub musicalu za rolę w filmie \"Pół żartem, pół serio\".\n"}
{"id": "q_260", "question": "Mianem której Rzeszy określano Niemcy za Hitlera?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Niemcy za rządów Adolfa Hitlera były określane mianem III Rzeszy. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1]: „Formalnie państwo niemieckie przyjęło nazwę III Rzeszy 15 marca 1933 (proklamacja w Poczdamie)...”. Dodatkowo, w [2] czytamy: „III Rzesza (niem. \"Drittes Reich\") – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami Adolfa Hitlera i Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) w latach 1933–1945”.  W [4] również pojawia się ta nazwa: „... określanego tak teren obejmujący przedwojenne Niemcy (w granicach z 1937 roku), Austrię, Kraj Sudetów, Protektorat Czech i Moraw, Luksemburg oraz tereny większości Polski (terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowane przez III Rzeszę i Generalne Gubernatorstwo)...”.  W [5] wspomina się o \"III Rzeszy\" jako o \"Tysiącletniej Rzeszy\".  W [6] czytamy, że „... określanego tak teren obejmujący przedwojenne Niemcy (w granicach z 1937 roku), Austrię, Kraj Sudetów, Protektorat Czech i Moraw, Luksemburg oraz tereny większości Polski (terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowane przez III Rzeszę i Generalne Gubernatorstwo)...”.  W [7] wspomina się o \"III Rzeszy\" jako o \"Wielkiej Rzeszy\".\n"}
{"id": "q_269", "question": "Na kanwie której sztuki George'a Bernarda Shawa powstało libretto jednego z najsłynniejszych musicali „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Libretto musicalu „My Fair Lady” powstało na podstawie sztuki „Pigmalion” George’a Bernarda Shawa [9]. Jak czytamy w dokumencie: „My Fair Lady – amerykański musical filmowy z 1964 w reżyserii George’a Cukora. Filmowa adaptacja musicalu „My Fair Lady” z 1956 i sztuki „Pigmalion” autorstwa George’a Bernarda Shawa” [3]. Dodatkowo, w dokumencie [1] czytamy, że „My Fair Lady – musical z roku 1956 (oparty na dramacie „Pigmalion” George’a Bernarda Shawa) z librettem Alana Jaya Lernera oraz muzyką Fredericka Loewe”."}
{"id": "q_273", "question": "Jak nazywa się główny bohater komedii Gogola „Rewizor”, który ośmieszył mieszczan małego rosyjskiego miasteczka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Głównym bohaterem komedii „Rewizor” Nikołaja Gogola jest Chlestakow [1]. Jak czytamy w dokumencie, „Chlestakowa nie ma już w miasteczku. Niedługo potem do wyższych urzędników przychodzi wiadomość, że przybył urzędnik z Petersburga, który chce widzieć się z nimi” [1].  Dokument podkreśla, że Chlestakow „staje się dla nich dygnitarzem” [1], co pokazuje jego nieoczekiwaną rolę w komedii.\n"}
{"id": "q_261", "question": "Jak nazywa się grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru nazywana jest karawaną. [1] Opisano ją jako \"grupa kupców podróżujących razem ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąca ze sobą juczne zwierzęta, zmotoryzowana lub piesza.\" [1] W Ameryce Północnej osadnicy formowali \"karawany krytych wozów\" złożone z kilku do kilkudziesięciu pojazdów ciągniętych przez woły lub muły. [1]  Podobnie, w średniowieczu \"karawany poruszające się za pomocą jucznych zwierząt (wielbłądy, muły, osły itp.) były znane już w starożytności, a w średniowieczu stanowiły niemal jedyny sposób podróżowania po Azji Środkowej i Afryce Północnej.\" [2]  Informacje o karawanach można znaleźć również w kontekście Tuaregów, którzy \"przemierzają oni ze stadami kóz, owiec i wielbłądów rozlegle obrzeża pustyni w poszukiwaniu pastwisk oraz wody.\" [2]  W odniesieniu do nomadów, \"Nomadzi nie trudnili się rolnictwem. Korzystali po prostu z zasobów ziemi tak długo, dopóki ich nie wyczerpali. Wówczas zwijali obozowiska i ruszali w poszukiwaniu lepszych warunków.\" [8]\n"}
{"id": "q_274", "question": "Jak nazywał się ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”, nazywał się Tatar Tuhaj-bej. Informacja ta znajduje się w dokumencie [2]: „W dzieciństwie został porwany przez pana Nienaszyńca na wymianę za wcześniej uprowadzoną jego młodszą siostrę Halszkę. Był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego, znanego z powieści „Ogniem i mieczem”.”"}
{"id": "q_272", "question": "Jak nazywa się dynastia aktualnie panująca w Danii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Aktualnie na tronie duńskim zasiada król Fryderyk X, z dynastii oldenburskiej, linii Sonderburg-Glücksburg. [2] Dynastia ta wywodzi się z Glücksburgów, a jej korzenie sięgają dynastii Holsztyńskiej. [1] Oldenburgowie, a konkretnie linia Schleswig-Holstein-Sonderburg, są potomkami dynastii, która obecnie panuje w Danii. [8]  Dynastia ta wygasła w 1863 r. na królu Fryderyku VII, a tron duński przeszedł na młodszą linię Holstein-Sonderburg-Glücksburg. [8]"}
{"id": "q_264", "question": "Który generał stworzył legiony polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Generał Jan Henryk Dąbrowski stworzył legiony polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1]: „Jan Henryk Dąbrowski – polski generał, twórca Legionów Polskich we Włoszech”.  Dodatkowo, w [2] czytamy: „Jan Henryk Dąbrowski herbu Virgo Violata (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie, zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze) – polski generał, wolnomularz, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej (1794), twórca Legionów Polskich we Włoszech”.  W [4] również podkreślono, że „Legiony Polskie posiłkujące Lombardię” zostały utworzone z inicjatywy Jana Henryka Dąbrowskiego.  W [10] czytamy: „W 1797 roku w mieście Reggio nell’Emilia w ówczesnej Republice Cisalpińskiej powstały słowa do późniejszego Hymnu Polskiego, nazywane \"Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech.\" Słowa te zostały napisane przez Józefa Wybickiego. W latach 1797–1807 istniały Legiony Polskie we Włoszech, utworzone z inicjatywy gen. Jana Henryka Dąbrowskiego”."}
{"id": "q_281", "question": "Który polski bokser zdobył dwa złote medale olimpijskie w Tokio i w Meksyku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Marian Kasprzyk zdobył dwa złote medale olimpijskie – w Tokio w 1964 i w Meksyku w 1968. [2] Informacja ta znajduje się w dokumencie 2."}
{"id": "q_277", "question": "Kto podpisał akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ze strony Niemiec akt kapitulacji 7 maja 1945 roku podpisał generaloberst Jodl [1]. Ponadto, akt podpisali feldmarszałek Wilhelm Keitel [2], a także delegacja niemiecka działająca z upoważnienia Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu i prezydenta Rzeszy, wielkiego admirała Karla Dönitza [2].  Hans-Georg von Friedeburg również podpisał akt kapitulacji w tym dniu [7].\n"}
{"id": "q_270", "question": "Jak nazywa się konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konstrukcją językową, której znaczenie nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących, jest idiom [1]. Jak czytamy w dokumencie: „Idiom, idiomat, idiomatyzm (z < style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\">idioma</style> „specyfika języka, osobliwości językowe”; od gr. \"idiōma\", dop. \"idiōmatos\" „specyficzna cecha; właściwość” od \"idiousthai\" „odpowiedni”; \"ídios\" „własny; prywatny; swoisty”) – konstrukcja językowa, której znaczenie ma charakter swoisty, tj. nie daje się wyprowadzić ze znaczenia jej poszczególnych części składowych.” [1]. Dodatkowo, w dokumencie [4] definiuje się idiom jako „związek frazeologiczny, frazeologizm – ustabilizowane w danym języku połączenie wyrazów, całkowicie lub częściowo zleksykalizowane, którego znaczenie jest zazwyczaj odmienne od tego, które wynikałoby ze znaczeń poszczególnych wyrazów składających się na związek.” [4].\n"}
{"id": "q_275", "question": "Jak nazywał się papież sprawujący urząd podczas II wojny światowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Papież sprawujący urząd podczas II wojny światowej nazywał się Pius XII. [1] „Pius XII przychylnie był nastawiony do narodowo-katolickich dyktatur gen. Francisca Franco w Hiszpanii, Antonia Salazara w Portugalii oraz faszystowskiej dyktatury Ante Pavelića w Chorwacji.” [2] Dodatkowo, dokument [4] informuje, że „Plan miał zostać wedle niektórych historyków i publicystów opracowany przez Adolfa Hitlera”.  W dokumentach [1] czytamy, że Pius XII starał się zachować pełną neutralność, „dzięki czemu Rzym był traktowany jako otwarte miasto”.  Jednak, jak podkreśla [1] „Nigdy jednak nie zaprotestował ostro przeciwko okrucieństwu hitlerowców i represji wobec Żydów, za co był krytykowany”."}
{"id": "q_282", "question": "Co kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe niż normalny kaftan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe rękawy niż normalny kaftan. [1] „Kaftan bezpieczeństwa – specjalny typ ubioru wykonany z mocnej i wytrzymałej tkaniny z rozpięciem z tyłu oraz długimi rękawami (o wiele dłuższymi niż ręce), które zawija się wokół osoby krępowanej i wiąże z tyłu w supeł (lub mocuje za pomocą specjalnych pasów).” [1] Dodatkowo, w dokumentach wspomina się, że kaftan bezpieczeństwa jest używany przy transporcie osób w karetkach pogotowia lub policyjnych, co sugeruje jego zastosowanie w sytuacjach wymagających zabezpieczenia. [1]"}
{"id": "q_276", "question": "Jak nazywa się miejscowość na Kujawach znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Miejscowość na Kujawach, znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku, nazywa się Płowce [1]. Dokument [1] opisuje Płowce jako wieś kujawską położoną w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Radziejów. Dodatkowo, dokument [3] określa bitwę stoczoną pod Płowcami jako \"Bitwa pod Płowcami\", a dokument [5] i [8] wspomina o bitwie między wojskami Łokietka a Krzyżakami, która miała miejsce właśnie w Płowcach. Dokument [7] również odnosi się do tej bitwy, wskazując na jej znaczenie dla przerwania kampanii krzyżackiej na Kujawach."}
{"id": "q_278", "question": "W którym wieku zbudowano w Berlinie Reichstag?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Budowa Reichstagu rozpoczęła się w latach 1884–1894 [2].  Zgodnie z dokumentem [4], gmach został zbudowany w barokowym stylu na podstawie planów architekta Paula Wallota.  Dodatkowo, dokument [7] informuje, że Johann Paul Wallot, architekt gmachu, urodził się w 1841 roku, co pozwala określić, że budowa miała miejsce w XIX wieku.  Warto również zauważyć, że budynek był wielokrotnie przebudowywany, w tym w latach 60. XX wieku i 1991–1999 [2, 7].  Dokument [8] wspomina o przebudowie w latach 60. XX wieku, a także o modernizacji w latach 90. XX wieku.\n"}
{"id": "q_285", "question": "W którym włoskim mieście rozgrywa się akcja opery „Tosca” Pucciniego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcja opery „Toska” Pucciniego rozgrywa się w Rzymie [4]. „Według libretta akcja „Toski” ma miejsce w Rzymie w czerwcu 1800 roku” [2]. Dodatkowo, w dokumentach znajduje się informacja o tym, że kompozytor chciał, aby „Toska”, której akcja toczy się w Stolicy Apostolskiej, zawierała autentyczne dźwięki dzwonów [4]."}
{"id": "q_279", "question": "W którym wieku doszło do rozbicia Polski na dzielnice?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rozbicie Polski na dzielnice rozpoczęło się w drugiej połowie XII i w XIII wieku [8]. Proces ten trwał aż do 1320 roku, czyli prawie 200 lat [4].  Jak podkreśla dokument [5], „rozbicie dzielnicowe” miało miejsce w latach 1138–1320.  Dokument [1] określa ten okres jako „okres w historii Polski trwający po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 roku do koronacji Władysława Łokietka w 1320 roku”.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina, że „W XIII wieku Henrykowie Śląscy… zakończyli się klęskami w bitwie pod Chmielnikiem oraz w bitwie pod Legnicą w 1241 roku, ich państwo ponownie się rozpadło”.  W związku z tym, rozbicie dzielnicowe, a co za tym idzie podział Polski, rozwinęło się i trwałoby przez znaczną część XIII wieku [8].\n"}
{"id": "q_284", "question": "Co wisiało nad Damoklesem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nad Damoklesem wisiał ostry miecz na końskim włosie. [2] Jak opisano w dokumencie, \"tyran zaproponował mu, ażeby na jeden dzień wszedł w jego rolę i znalazł się w jego sytuacji. W tym celu pozwolił mu zająć swe złote łoże w luksusowej komnacie i ucztować do woli. Zarazem jednak nakazał zawiesić nad Damoklesem ostry miecz na cienkim końskim włosiu.\" [2] Dodatkowo, w dokumencie [4] wspomina się o planetoidzie Damokloidy, od której pochodzi nazwa Damoklesa, co sugeruje, że symbol ten odnosi się do tego niebezpiecznego elementu."}
{"id": "q_288", "question": "W którym mieście południowoamerykańskim odbyły się w 1992 roku obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój”, poświęconej problemom środowiska naturalnego i ekologii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój” odbyły się w Rio de Janeiro [2]. Konferencja ta, znana również jako Szczyt Ziemi, miała miejsce w dniach 3-14 czerwca 1992 roku [1]."}
{"id": "q_287", "question": "Ile medali zdobył na Olimpiadzie w Monachium amerykański pływak Mark Spitz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na Olimpiadzie w Monachium Mark Spitz zdobył siedem złotych medali [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Amerykanin Mark Spitz na igrzyskach w Monachium zdobył aż 7 złotych medali\" [1]. Dodatkowo, dokumenty 2, 6, 7 i 8 potwierdzają, że wszystkie te medale zostały zdobyte w konkurencjach pływackich rozgrywanych podczas tych igrzysk [2, 6, 7, 8].\n"}
{"id": "q_283", "question": "Które państwo dokonało aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 1908 roku aneksję Bośni i Hercegowiny dokonały Austro-Węgry [1]. Jak czytamy w dokumencie, „Rewolucja młodoturecka – przewrót wojskowy w Imperium Osmańskim zorganizowany 3 lipca 1908 roku przez młodoturków. Celem była modernizacja zacofanego państwa, która miała je uchronić przed interwencją mocarstw.” [7]. W wyniku tej rewolucji, wykorzystując chwilową słabość Imperium Osmańskiego, Austro-Węgry „wykorzystały chwilową słabość Imperium Osmańskiego zajęły w pełni terytorium łamiąc tym samym postanowienia traktatu berlińskiego” [2]. Dodatkowo, cesarz Franciszek Józef I ogłosił aneksję Bośni i Hercegowiny w specjalnym manifeście z 5 października 1908 roku [5].\n"}
{"id": "q_289", "question": "Jak potocznie nazywa się cienkie wysokie obcasy w damskich butach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cienkie wysokie obcasy w damskich butach potocznie nazywa się szpilkami [1]. Dokument [1] opisuje szpilki jako \"damskie obuwie na wysokim, cienko zakończonym obcasie, często z noskiem w szpic\". Dodatkowo, w dokumencie [3] wspomina się o \"wysokich kozakach\" z szpilkami."}
{"id": "q_280", "question": "Dzięki któremu zjawisku nietoperze mogą w ciemnościach omijać przeszkody?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nietoperze wykorzystują echolokację do omijania przeszkód w ciemnościach. Jak czytamy w dokumencie [1], „Korzystający z echolokacji wytwarza krótkotrwały dźwięk o wysokiej częstotliwości, a następnie odbiera fale odbite od przeszkód. Na podstawie kierunku, czasu powrotu, natężenia powracającego dźwięku, określany jest kierunek, odległość i wielkość przeszkody.” Dodatkowo, w dokumencie [4] podano, że „Większość nietoperzy żyje w świecie dźwięku – stwierdzono to dopiero w 1941 roku. Później echolokację wykryto również u innych ssaków, ptaków i ryb. Echolokacja nietoperzy polega na wysyłaniu przez nie ultradźwięków, które odbite od przeszkód czy zdobyczy wracają jako echo do ucha, informując o świecie zewnętrznym.”  W dokumencie [5] również wspomina się o echolokacji nietoperzy, dodając, że „Nietoperze potrafią niezwykle szybko (do 200 razy na sekundę) emitować impulsy dźwiękowe, o zakresie częstotliwości od 11 kHz do 212 kHz i interpretować echo wynikowe.”"}
{"id": "q_291", "question": "Jakie imię nosiła czarodziejka z legendy o królu Arturze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czarodziejka z legendy o królu Arturze nosiła różne imiona, w tym Hellawes, Morgana Le Fay, Morgaine, Morgain, Nimue, Niniane, Nimueh, Niniae, Nimianą albo Vivianą [Dokument 1, Dokument 4, Dokument 9]. W niektórych wersjach legendy utożsamiana była z Marią Magdaleną [Dokument 4].\n"}
{"id": "q_295", "question": "Ile państw podpisało układ monachijski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Układ monachijski został podpisany przez cztery mocarstwa: Niemcy, Wielką Brytanię, Francję i Włochy [2].  W trakcie konferencji, która dotyczyła sprawy Niemców sudeckich, dwadzieścia pięć państw wzięło w niej udział [5].\n"}
{"id": "q_297", "question": "W którym mieście wznosi się Złota Góra, na której ostatnio stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Złota Góra, na której wzniesiono 14-metrowy pomnik Jana Pawła II, znajduje się w Częstochowie [1]. Park Miniatur Sakralnych „Złota Góra” jest zlokalizowany w dzielnicy Zawodzie-Dąbie, w dawnym kamieniołomie na stokach Złotej Góry (281 m n.p.m.) [8].\n"}
{"id": "q_294", "question": "Jakie imiona noszą amerykańskie tenisistki siostry Williams?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Amerykańskie tenisistki siostry Williams to Venus Williams [1] i Serena Williams [1, 2, 5, 6, 7, 8, 9]. Serena Jameka Williams urodziła się 26 września 1981 w Saginaw [2], a Venus Ebony Starr Williams urodziła się 17 czerwca 1980 w Lynwood [1]. Obie siostry zdobyły liczne tytuły i medale w tenisie, w tym złote medale olimpijskie [1, 2, 5, 6, 7, 9].\n"}
{"id": "q_290", "question": "Pod jaką nazwą przeszły do historii wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojny punickie przeszły do historii pod nazwą \"bella punica\" – wojny fenickie [2].  Dokument [2] definiuje je jako \"nazwę ogólną dla konfliktów zbrojnych między Republiką rzymską a Kartaginą, państwem powstałym z fenickiej kolonii w Afryce Północnej, jakie rozegrały się z przerwami w okresie od 264 do 146 r. p.n.e.\".  Dodatkowo, nazwa ta pochodzi od słowa \"poeni\", którym Rzymianie nazywali Kartagińczyków jako potomków Fenicjan; stąd przydomek \"punicus\" – punicki [1].  W Rzymie stronnictwo zgromadzone wokół Katona Starszego starało się przez lata o ostateczne zniszczenie Kartaginy, używając przydomku \"punicus\" [3]."}
{"id": "q_296", "question": "Jak nazywa się muzeum, w którym znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Mona Lisa”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o tym, w którym muzeum znajduje się „Mona Lisa”, są rozproszone w kilku dokumentach i nie przedstawiają one jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Dokument [6] wspomina o Luwrze jako miejscu, gdzie obraz znajduje się obecnie, natomiast dokumenty [7] i [8] opisują różne muzea związane z Leonardo da Vinci, w tym Narodowe Muzeum Nauki i Technologii im. Leonarda da Vinci w Mediolanie oraz Clos Lucé. Nie ma informacji o jednym, konkretnym muzeum, w którym obraz jest zawsze wystawiony."}
{"id": "q_301", "question": "Kto gra postać Jima Lovella w filmie „Apollo 13”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Postać Jima Lovella w filmie „Apollo 13” została zagrana przez Toma Hanksa [4].\n"}
{"id": "q_300", "question": "Synami którego z bogów byli Remus i Romulus?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Remus i Romulus byli dziećmi boga wojny Marsa oraz Rei Sylwii [1, 4, 6]. Według jednej z wersji mitu, Mars uwiódł Rei Sylwię [6]. Numitor, król Alba Longa, był ojcem Rei Sylwii [1, 5, 9].\n"}
{"id": "q_298", "question": "Jak nazywa się wybitny rosyjski tancerz i baletmistrz, odtwórca głównej roli w amerykańskim filmie „Białe noce”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Aleksandr Borisowicz „Sasha” Godunow [3] zadebiutował jako aktor filmowy. Już pierwsza rola – w \"Punkcie zwrotnym\" Herberta Rossa – przyniosła mu nominację do Oscara i Złotego Globu. Wystąpił również w głównej roli w filmie \"Białe noce\" z 1985 roku oraz w kilku rolach drugoplanowych i w przedstawieniach teatralnych. [1] Dodatkowo, Godunow był tancerzem baletowym, choreografem i aktorem [3]."}
{"id": "q_292", "question": "Do którego państwa należą wyspy Kanaryjskie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wyspy Kanaryjskie należą do Hiszpanii [1]. Jak czytamy w dokumencie 1: \"Wyspy te tworzą dwie hiszpańskie prowincje: Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas.\" [1]. Ponadto, dokument 6 stwierdza: \"Hiszpania to kraj wyżynny i górzysty. W skład Hiszpanii wchodzą Baleary na Morzu Śródziemnym, Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim, oraz tzw. 'terytoria suwerenne' (hisz.): plazas de soberanía, w skład których wchodzą dwie hiszpańskie posiadłości w Afryce Północnej (enklawy), Ceuta i Melilla, oraz liczne niezamieszkane wyspy\" [9]. Dokument 7 dodaje: \"Wyspy Kanaryjskie są archipelagiem hiszpańskich wysp autonomicznych\" [7].\n"}
{"id": "q_299", "question": "Redaktorem naczelnym którego pisma był od 1945 roku Jerzy Turowicz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jerzy Turowicz był redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego” od 1945 roku [1]. W latach 1948-1956 kierował również „Kurierem Szczecińskim” [3], a w 1953 roku „Tygodnikiem Paxowskim” [5].  Ponownie objął redaktorat „Tygodnika Powszechnego” w 1956 roku po przejęciu pisma przez Pax [2]. Po śmierci Turowicza, funkcję tę przejął ks. Adam Boniecki [10]."}
{"id": "q_286", "question": "Jak nazywa się nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu nazywa się etymologią [1]. Definiuje się ją jako dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu [1]. Termin „etymologia” pochodzi od słowa w języku greckim koine &lt; lang=\"grc\"&gt;ἐτυμολογία&lt;/&gt; (\"etymología\"), o tym samym znaczeniu, poświadczonego na początku I wieku n.e. [1].  Rzeczownik &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"grc\"&gt;ἔτυμον&lt;/&gt; (\"étymon\") – w znaczeniu „rdzeń każdego słowa, pierwotne, początkowe znaczenie” jest podstawą tego terminu [1]. Badania etymologiczne mają na celu odtworzenie wyjściowej postaci wyrazu, wykrycie jego przypuszczalnego znaczenia pierwotnego i wyjaśnienie jego dalszego rozwoju semantycznego [1].  Etyma są często badane na podstawie analizy porównawczej [1].  Z kolei leksykologia bada słownictwo języka w stanie współczesnym i jego rozwój historyczny [6], a etymologia tworzy część lingwistyki historycznej i zajmuje się pochodzeniem słów [6].  Nie udało mi się odnaleźć informacji o tym, jak etymologia różni się od innych dziedzin językoznawstwa, poza wskazaniem, że etymologia ludowa jest nienaukowa i opiera się na asocjacjach fonetycznych [1]."}
{"id": "q_302", "question": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne czy składnik ludzkiej krwi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fitofagi to organizmy roślinożerne, odżywiające się roślinami lub częściami roślin [1]. Nie udało mi się odnaleźć informacji o związku fitofagów ze składnikiem ludzkiej krwi w podanych dokumentach. Termin \"zoofagia\" (mięsożerność) odnosi się do odżywiania się żywymi lub martwymi tkankami zwierzęcymi [8], ale nie dotyczy fitofagów.\n"}
{"id": "q_308", "question": "Która drużyna była przeciwnikiem „Górnika Zabrze” w finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku „Górnik Zabrze” mierzył się z angielskim Manchester City [5]. Mecz zakończył się przegraną „Górnika” 1:2 [5]."}
{"id": "q_305", "question": "Jak nazywa się koczowniczy lud berberyjski w środkowej Saharze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Koczowniczy lud berberyjski w środkowej Saharze nazywa się Tuaregowie. [1] Sami mówią o sobie \"kel tamasheq\". [1]  Informacje o nich znajdują się również w dokumentach dotyczących Adrar des Iforas, gdzie wspominano o Tuaregach jako o władających tym obszarem koczowniczym ludzie. [5]  Dodatkowo, Garamantowie, przodkami których są współcześni Tuaregowie, byli również opisywani jako koczownicy. [6]"}
{"id": "q_307", "question": "Czy mszaki mają korzenie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\nDokument [1] informuje, że mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych. Zamiast nich, mszaki posiadają chwytniki (ryzoidy) służące do utrzymywania ich w podłożu. Dokument [6] również wspomina o braku korzeni u mszaków, podkreślając, że są one związane głównie z siedliskami wilgotnymi lub wodnymi i zależne od wody w zakresie rozprzestrzeniania zarodników. Dokument [7] potwierdza, że mszaki nie posiadają korzeni."}
{"id": "q_293", "question": "Jak nazywały się opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta nazywały się mytem. [1] W średniowieczu myto było opłatą za przewożone towary, a później za usługę przeprawy. [1] W przypadku mostów, jak w przypadku mostu Ponińskiego, pobierano opłaty za przejazd, np. 2 grosze od człowieka pieszego, 4 grosze od konia lub bydlęcia, 20 groszy od karety ładownej, 1 złoty od bryki ładownej, 5 złotych od przepuszczenia statku szlacheckiego i 10 złotych od statku kupieckiego. [4] W Fordonie, przy budowie mostu, opłaty za przejście wynosiły 2 grosze od człowieka pieszego. [4] W późniejszych czasach, w latach 2011-2021, funkcjonował elektroniczny system poboru opłat, zwany viaTOLL, który zasilał Krajowy Fundusz Drogowy. [6] Opłaty za drogi międzymiastowe wynosiły około 0,125 $ za kilometr. [8] W przypadku mostu Swinford, opłaty za przejazd samochodem osobowym wynosiły 5 pensów, autobusu – 12 pensów. [10] W niektórych przypadkach, właściciele prywatnych dróg również instalowali punkty poboru opłat, np. skrzynki z biletami i skarbonką. [3]\n"}
{"id": "q_306", "question": "W którym wieku miała miejsce odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odsiecz Wiednia miała miejsce w XVII wieku. Dokładniej, w 1683 roku, kiedy to wojska polsko-cesarskie pod dowództwem Jana III Sobieskiego odniosły zwycięstwo w bitwie pod Wiedniem [7]. Dokument [6] opisuje tę odsiecz jako \"ostateczny cios, zadanym zwycięskiemu pochodowi Turków w głąb Europy\".  Dodatkowo, dokument [5] wspomina o pokonaniu Turków w bitwie pod Wiedniem w 1683 roku i o tym, że po tej bitwie zaczęli tracić terytorium, co wskazuje na to, że odsiecz miała miejsce w XVII wieku. Dokument [8] również odnosi się do odsieczy wiedeńskiej w kontekście XVI i XVII wieku, kiedy to miasto kilkukrotnie było oblegane przez Turków.\n"}
{"id": "q_304", "question": "Jak nazywa się owoc dębu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Owoce dębu nazywane są żołędziami [1].  Dokument [1] opisuje je jako \"nazwa określająca owoc szupinkowy (pozorny) roślin z rodzaju dąb ('Quercus') składający się z orzecha i miseczki owocowej\".  Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że dąb \"rodzące charakterystyczne owoce zwane żołędziami\" [2].  Dokument [4] również odnosi się do żołędzi, wskazując, że \"Na tę stronę wskazuje „orzeszek”\" [4].  Dokument [9] definiuje dąb wielkoowocowy jako drzewo, którego owoce nazywane są żołędziami [9].  Dokument [10] opisuje grzyb \"Porojęzyk dębowy\" (Buglossoporus quercinus) jako grzyb występujący na martwym drewnie dębów [10].\n"}
{"id": "q_312", "question": "Jak nazywa się element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pręcik [3] składa się z nitki pręcikowej (\"filamentum\") i główki (\"anthera\"). Główka pręcika jest zróżnicowana zazwyczaj na dwa pylniki (\"thecae\") połączone płonnym łącznikiem (\"connectivum\") [3].  Różnice wielkości pręcików są znaczne. Na przykład u strelicji płodne pręciki osiągają 5 cm długości, a u \"Lepianthes\" (pieprzowate) tylko 0,2 mm [3]."}
{"id": "q_303", "question": "Jak w religii chrześcijańskiej nazywa się anioł z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W tradycji chrześcijańskiej, archaniołowie są przedstawiani jako najwyżsi aniołowie w hierarchii. W dokumentach [4] czytamy, że \"W Nowym Testamencie pojawia się jako stojący na czele hufców niebieskich, zwycięsko walczący z szatanem i jego zwolennikami\". Dodatkowo, w dokumencie [10] opisano cztery istoty wskazane jako strażnicy Bożego tronu: anioł (człowiek), lew, byk i orzeł. Hieronim ze Strydonu przypisał imiona ewangeliści: św. Mateusz (człowiek/anioł), św. Marek (lew), św. Łukasz (byk/wół), św. Jan (orzeł).  Choć nie ma bezpośredniego odniesienia do anioła z trzema parami skrzydeł, interpretacja tych symboli sugeruje, że chodzi o archanioła Michała, który jest przedstawiany jako zwycięski i związany z tronem Bożym.  [10]\n"}
{"id": "q_311", "question": "Jak nazywa się prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prosta mająca jeden (i tylko jeden) punkt wspólny z okręgiem nazywana jest styczną do okręgu. [2] Definicja stycznej do okręgu jest podana w dokumencie [2]: „Styczna do okręgu to prosta, która jest granicznym położeniem siecznych formula_1 przechodzących przez punkty formula_3 i formula_6 gdy punkt formula_7 dąży (zbliża się) do punktu formula_3 po krzywej formula_2.” Dodatkowo, w dokumencie [2] podano, że „Styczna do okręgu jest prostą mającą jeden (i tylko jeden) punkt wspólny z okręgiem.” [2]\n"}
{"id": "q_309", "question": "Jak nazywał się pierwszy król Polski z dynastii Piastów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym królem Polski z dynastii Piastów był Bolesław I Chrobry. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [3]: „Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – władca Polski z dynastii Piastów w latach 992–1025, książę Polski od 992 i pierwszy koronowany król Polski (od 1025)”. Dodatkowo, w [4] czytamy: „Pierwszym władcą, który został koronowany na króla Polski w 1025 był syn Mieszka I – Bolesław I Chrobry”.  W [10] również wspomina się o Mieszku I jako pierwszym historycznym władcy Polski, a następnie o Bolesławie I Chrobrym jako pierwszym koronowanym królu.\n"}
{"id": "q_314", "question": "Jaki sport uprawia bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\"?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\", Hilary Swank, uprawiała kobiece boksie zawodowe. [1] W filmie przedstawiono, że Maggie Fitzgerald, postać Hilary Swank, próbuje osiągnąć sukces w kobiecym boksie zawodowym; stara się dostać pod opiekę znanego trenera Frankiego Dunna. [1]"}
{"id": "q_310", "question": "Jak brzmi nazwisko św. Ignacego, założyciela potężnego, charakteryzującego się ściśle przestrzeganą regułą posłuszeństwa, zakonu jezuitów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Św. Ignacy, założyciel zakonu jezuitów, nazywał się Ignacy Loyola (lub Ignacio de Loyola). Informacja o jego nazwisku znajduje się w dokumencie [4]: „Ignacy Loyola albo Loyola (org. \"Ignacio de Loyola\") – hiszpańsko-filipiński film biograficzny z 2016 roku. Opowiada historię życia świętego Ignacego Loyoli, założyciela zakonu jezuitów i jest oparty na jego autobiografii.” Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: „Ignacy Loyola albo Loyola (org. \"Ignacio de Loyola\") – hiszpańsko-filipiński film biograficzny z 2016 roku. Opowiada historię życia świętego Ignacego Loyoli, założyciela zakonu jezuitów i jest oparty na jego autobiografii.”"}
{"id": "q_315", "question": "Jaki kierunek rozpoczął na uniwersytecie w Charkowie Józef Piłsudski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Józef Piłsudski rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim. [2] Podkreślono, że zaczął tam działalność konspiracyjną w niepodległościowych organizacjach studenckich. [2] Dodatkowo, w Charkowie medycynę studiował Bolesław Szarecki, który w czasie II wojny był Naczelnym Chirurgiem II Korpusu Polskiego w randze generała. [2]\n"}
{"id": "q_313", "question": "Którą wyspę Morza Śródziemnego wykorzystywali Anglicy w czasie II wojny światowej jako bazę morską i lotniczą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Anglicy wykorzystywali wyspę Maltę jako bazę morską i lotniczą w czasie II wojny światowej. Dokument [3] opisuje Maltę jako „silną bazę lotniczo-morską, położoną w pobliżu linii zaopatrzenia wojsk Osi i zdolną te linie przerywać pod warunkiem, że była regularnie zaopatrywana w amunicję, paliwo i samoloty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o Malcie jako „stanowisku, które odegrało istotną rolę w zmaganiach na Morzu Śródziemnym”. Dokument [7] podkreśla, że Malta była „ważną brytyjską bazą morską i lotniczą w środkowej części Morza Śródziemnego”. Dokument [5] również wskazuje na Maltę jako „kluczowym punktem dla tych zmagań, zarówno na lądzie jak i na morzu, była wyspa Malta”.\n"}
{"id": "q_316", "question": "Kto jest autorem komedii „Skąpiec”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem komedii „Skąpiec” jest Molière ( [4] ). W dokumencie [1] czytamy: „Dokument: 1 Skąpiec (fr. \"L'Avare\") – prozatorska komedia Moliera, wystawiona na deskach teatru po raz pierwszy 9 września 1668 roku. W roli głównego bohatera, Harpagona wystąpił sam autor.” Dodatkowo, w dokumencie [7] podano, że „Twórca Držić przede wszystkim komediom, sielankom dramatycznym, które zajmują trwałe miejsce w dziejach teatru europejskiego.”\n"}
{"id": "q_318", "question": "Jak nazywa się spółgłoska podwojona np. w wyrazie „panna”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Spółgłoska podwojona, czyli geminata, nazywana jest spółgłoską podwojoną lub długą [1]. Przykładem jest wymowa „panna”, gdzie „n” ulega podwojeniu [1]. W innym przypadku, gdy dwie identyczne spółgłoski znajdują się na końcu tematu polskiego wyrazu, zwykle tylko druga z nich ulega zmiękczeniu: \"panna\" – \"pannie\" [1]. Geminacja potrafi być cechą dystynktywną, tzn. wpływać na znaczenie słowa, np. \"leki\" – \"lekki\" [1].\n"}
{"id": "q_321", "question": "W którym mieście znajduje się Muzeum Historii Żydów Polskich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN znajduje się w Warszawie. [1]  Jak czytamy w dokumencie, muzeum jest \"zlokalizowane w Śródmieściu Warszawy, na Muranowie\". [1] Dodatkowo, w dokumencie [2] podkreślono, że muzeum powstało w Warszawie.  W dokumencie [4] wspomina się o placówce w Warszawie, a w dokumencie [10] o dyrektorze muzeum, który jest z Warszawy.\n"}
{"id": "q_319", "question": "Jak inaczej nazywa się trąbka słuchowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trąbka słuchowa ma wiele nazw, w zależności od kontekstu i języka. [1] Opisuje ją jako \"tuba auditiva, tuba Eustachii, tuba Eustachius, tuba Eustachius, tuba pharyngotympanica, salpinx\". [5] Dodatkowo, w kontekście ucha środkowego, nazywana jest \"jama bębenkowa\" [2]. [7] W przypadku zaburzenia, w którym trąbka słuchowa pozostaje otwarta, występuje \"ziejąca trąbka słuchowa\". [7] W dokumentach używane są również określenia takie jak \"część kostna trąbki słuchowej\" [1] i \"część chrzęstna trąbki słuchowej\" [1]. [4]"}
{"id": "q_324", "question": "Jak nazywa się żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show” nazywa się Kermit [1]. W dokumencie [1] czytamy, że Kermit to “muppet, postać żaby z programu “Muppet Show” (1976–1981)”. Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy, że Jim Henson osobiście animował Kermita i użyczał mu głosu aż do swojej śmierci [5]. W dokumencie [9] Steve Whitmire był głównym odtwórcą roli Kermita po śmierci Jima Hensona [9]."}
{"id": "q_325", "question": "Jak nazywa się pierwsza wokalistka zespołu Varius Manx?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszą wokalistką zespołu Varius Manx była Anita Lipnicka [8]. W latach 1993–1996 wokalistką zespołu była również Katarzyna Stankiewicz [1]. W 1995, po odejściu Lipnickiej, Stankiewicz została nową wokalistką [1].\n"}
{"id": "q_320", "question": "Kto jest autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”, jest Władysław Reymont. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [5]: „Ziemia obiecana – powieść panoramiczna Władysława Reymonta publikowana w latach 1897–1898 w dzienniku „Kurier Codzienny”, wydana w dwóch tomach w 1899 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff””. Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Reymont pisał \"Ziemię obiecaną\" w odcinkach, przebywając przez blisko rok w Łodzi (opublikowana w latach 1897–1898 na łamach „Kuriera Warszawskiego”, osobne wydanie w 1899)”."}
{"id": "q_317", "question": "Czy oceany tworzą jedną całość, czy nie sąsiadują ze sobą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Oceany tworzą jedną całość, stanowiącą wszechocean. Informacja o tym znajduje się w dokumentach [1] i [4]. Dokument [1] opisuje system oceaniczny jako całość obejmującą ocean wraz z mniejszymi obszarami wodnymi, tworząc Ocean Światowy lub Wszechocean. Dokument [4] definiuje wszechocean jako \"ogólne określenie całości wód morskich na powierzchni Ziemi, tj. oceanów i wchodzących w ich skład mórz\". Dodatkowo, dokument [6] podkreśla, że wszechocean pokrywa ok. 70,8% powierzchni kuli ziemskiej i zawiera 97% wody na Ziemi. Dokument [8] wyjaśnia, że oceany mogą powiększać się kosztem innych, a w historii Ziemi istniały okresy, kiedy na powierzchni istniał tylko jeden zbiornik oceaniczny, otaczający pojedynczy superkontynent – wszechocean. Dokument [10] wspomina o hipotezie ekspandującej Ziemi, która zakłada jednorazowe powstanie oceanów."}
{"id": "q_326", "question": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w którym materiale?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ceroplastyka to sztuka modelowania i rzeźbienia w wosku, wykorzystywana głównie w rzeźbie portretowej i wotywnej. [1] Jak czytamy w dokumencie, wosk uważany był za idealne tworzywo imitujące ciało ludzkie, a technika rzeźbienia w wosku była podobna do rzeźbienia w glinie. [1] Nie udało mi się odnaleźć informacji o tym, w jakim materiale wykonywana była koroplastyka w dokumencie 2."}
{"id": "q_329", "question": "Jak miała na imię radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Radziecką sanitariuszką, zakochaną w Janku Kosie, była Marusia Ogoniok [2]. W dokumentach podano, że \"w której z kolei zakochuje się Janek\" [2]. Dodatkowo, w dokumencie [4] wspomina się o Marusi jako o rudowłosiej sanitariuszkiej, która czołg pancerny \"Rudy\" otrzymał na jej cześć."}
{"id": "q_322", "question": "Czy Epikur był filozofem greckim, czy rzymskim?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Epikur był filozofem greckim. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Epikur był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadnienia filozofii życia – czyli rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście (także stan ataraksji).” [1] Ponadto, w dokumencie 5 czytamy: „Epikureizm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w starożytności przez Epikura, ok. 306 r. p.n.e., kontynuowany także w czasach nowożytnych.” [5] W dokumencie 4 stwierdzono: „Filozofia rzymska a filozofia grecka. Kultury rzymska i grecka należały do jednego kontinuum i ich rozdzielenie jest w dużej mierze umowne, często oparte na języku (piśmiennictwo greckie i łacińskie). Filozofia przyszła do Rzymu z Grecji.” [4] Zatem, Epikur pochodził z Grecji i był greckim filozofem.\n"}
{"id": "q_327", "question": "Czyją żoną była Izolda Jasnowłosa, bohaterka średniowiecznego eposu o miłości?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Izolda Jasnowłosa była żoną Tristana [1]. Początkowo Tristan zawarł z nią ślub, sądząc, że Izolda Jasnowłosa o nim zapomniała [1]. Później Tristan okłamał żonę, mówiąc, że zawarł ślub zakazujący mu zbliżenia z żoną przez rok po zawarciu sakramentu [1].  Królem Markiem, mężem Izoldy Jasnowłosej, był Tristan [4].  W legendzie występuje także Izolda o Białych Dłoniach – żona Tristana [3].  [Dokument: 3] wspomina również o królu Kornwalii Marku jako mężu Izoldy. [Dokument: 4]\n"}
{"id": "q_323", "question": "Jak nazywa się czeski reżyser, twórca filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czeski reżyser, twórca filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”, to Miloš Forman. [1] Informacja ta znajduje się w dokumencie [1], gdzie czytamy: „Do największych twórców nurtu należeli Miloš Forman (“Miłość blondynki”, 1965) oraz Jiří Menzel (“Pociągi pod specjalnym nadzorem”, 1968).” Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „W 1984 zekranizował powieść Kena Keseya „Lot nad kukułczym gniazdem”. Film ten, jako drugi w historii (pozostałe to „Ich noce” oraz „Milczenie owiec”), został uhonorowany aż pięcioma Oscarami w najważniejszych kategoriach”.  W dokumencie [10] również wspomina się o jego pracy: „Saul Zaentz (ur. 28 lutego 1921 w Passaic, zm. 3 stycznia 2014 w San Francisco) – amerykański producent filmowy. Na początku swojej kariery zajmował się produkcją muzyczną, a dopiero później rozpoczął działalność w branży filmowej. Miloš Forman nakręcił film „Lot nad kukułczym gniazdem” w 1975 roku.”"}
{"id": "q_332", "question": "Jeden decygram ile to gram?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jeden decygram to 0,1 grama. Informacja ta znajduje się w dokumencie [6]: „Decy (d, do 1966 dc;  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;decem&lt;/&gt; – „dziesięć”) – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 0,1 = 10-1 (jedna dziesiąta). Przedrostek \"decy\" (podobnie jak deka) jest stosowany dość rzadko w porównaniu z niektórymi innymi przedrostkami jednostek miary i ma zastosowanie typowo praktyczne.” [6]\n"}
{"id": "q_336", "question": "Jak nazywa się polski kompozytor, autor muzyki do filmu Coppoli „Dracula”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Polski kompozytor, autor muzyki do filmu Coppoli „Dracula”, to Wojciech Kilar. [1] „Napisał muzykę do ponad 130 filmów” [1].  Dodatkowo, [1] „Wojciech Kilar odniósł wyjątkowy sukces kompozytor odniósł „Drakulą””. [1]"}
{"id": "q_337", "question": "Które miasto jest stolicą Bawarii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Bawarii jest Monachium. [1] Podkreśla to dokument [1] jako stolicę kraju związkowego Bawaria, a także dokument [6] wskazujący Monachium jako stolicę Górnej Bawarii. [6]\n"}
{"id": "q_334", "question": "Nad jaką rzeką leży Białystok?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Białystok leży nad rzeką Białą. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Białystok – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, położone na Nizinie Północnopodlaskiej, nad rzeką Białą.” Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: „Miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą lewym dopływem Supraśli.”  Informacje o rzece Białej i jej dopływach znajdują się również w dokumentach [7] i [9]."}
{"id": "q_330", "question": "Dyskalkulia to zaburzenie której umiejętności?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dyskalkulia to zaburzenie zdolności wykonywania działań arytmetycznych [1]. Jak wyjaśnia dokument [3], osoby cierpiące na dyskalkulię mają „znaczne deficyty w zakresie elementarnych procesów umysłowego przetwarzania liczb”. Dodatkowo, dokument [7] określa dyskalkulię jako „rozwojowe zaburzenie koordynacji ruchowej”, co sugeruje, że dotyczy ona również umiejętności manualnych związanych z liczeniem. Dokument [9] podkreśla, że NLD (zaburzenie w przetwarzaniu informacji) często wiąże się z trudnościami w uczeniu się, w tym z dyskalkulią, ponieważ „zaburzenie umiejętności szkolnych – uczenia się okazuje się uszkadzać przede wszystkim funkcjonowanie społeczne”.  W dokumentach [1] i [4] dyskalkulia jest również powiązana z uszkodzeniem mózgu i utratą zdolności do wykonywania prostych działań arytmetycznych.\n"}
{"id": "q_331", "question": "Czy dla każdego pierwiastka znane są izotopy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, dla każdego pierwiastka chemicznego znane są izotopy. W dokumentach podano, że \"Istnieje 80 pierwiastków posiadających co najmniej jeden stabilny izotop\" [3]. Dodatkowo, \"całkowita liczba znanych stabilnych izotopów wynosi 256\" [3].  W dokumentach również stwierdzono, że \"Izotopy – odmienne postacie atomów pierwiastka chemicznego, różniące się liczbą neutronów w jądrze\" [2].  W dokumentach 8 i 10 opisano również, że dla pierwiastka Seaborg (Sg) znane są 12 izotopów [8] oraz że flerow (Fl) jest pierwiastkiem, dla którego wszystkie znane izotopy są nietrwałe [10].  W dokumentach 4 i 9 również podkreślono, że pierwiastki mogą mieć po kilka, a nawet kilkanaście izotopów [4] oraz że wodór ma trzy naturalne izotopy: prot, deuter i tryt [9]."}
{"id": "q_341", "question": "Jakie pokrewieństwo łączyło Jacka Soplicę i Sędziego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jacek Soplica był stryjem Sędziego [3]. Sędzia Soplica był młodszym bratem Jacka Soplicy [3]. Dodatkowo, Sędzia wychowywał Tadeusza, syna Jacka [3].  Jak podkreśla Sędzia, \"Stryj na wychowanie niczego nie skąpił\" [3].\n"}
{"id": "q_338", "question": "Dokąd jechała winda w piosence zespołu 2 plus 1?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o tym, dokąd jechała winda w piosence \"Windą do nieba\" znajdują się w dokumencie [2]. W dokumencie czytamy: „Teledysk powstał jako część drugiego filmu muzycznego z udziałem zespołu i został wyreżyserowany przez Jerzego Woźniaka. Jego akcja rozgrywa się na wiejskim weselu, gdzie członkowie 2 plus 1 wykonują piosenkę tańcząc w tłumie gości. W wideoklipie użyta została alternatywna wersja utworu.”"}
{"id": "q_339", "question": "W którym województwie znajduje się Gorzów Wielkopolski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gorzów Wielkopolski znajduje się w województwie lubuskim. [5] Województwo lubuskie, utworzone w 1999 roku, graniczy z województwem zachodniopomorskim, z woj. wielkopolskim oraz z Niemcami. [4] Ponadto, w dokumentach wskazano, że przed 1999 rokiem Gorzów Wielkopolski był siedzibą wojewody gorzowskiego. [5]\n"}
{"id": "q_333", "question": "Jak nazywa się zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zmętnienie soczewki oka, prowadzące do niedowidzenia lub ślepoty, nazywa się zaćmą [1]. W dokumentach opisano różne rodzaje zaćmy, w tym zaćmę wrodzoną [6], zaćmę wtórną [1], zaćmę starczą [2] i zaćmę wrodzoną [6].  Dokument [2] podkreśla, że zaćma jest najbardziej powszechną przyczyną ślepoty.  Zaćma wrodzona charakteryzuje się białą źrenicą, a zaćma starcza jest wynikiem niedoboru aktywności białek opiekuńczych [2].  Dokument [6] wspomina o zaćmie wrodzonej, która może być rozpoznana dopiero w wieku kilku lat, a zaćma nabyta dzieli się na różne stopnie zaawansowania.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o zwyrodnieniu plamki żółtej, które może prowadzić do ślepoty.  Jednakże, w kontekście pytania o zmętnienie soczewki, odpowiedź brzmi: zaćma [1]."}
{"id": "q_340", "question": "Jaki tytuł nosi utwór Szymona Szymonowica którego bohaterami są Oluchna i Pietrucha?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Utwór Szymona Szymonowica, którego bohaterami są Oluchna i Pietrucha, nosi tytuł „Żeńcy”. [1] Opisuje on realistyczny obraz z życia wiejskiego, w którym prezentowane są dialogi trojga bohaterów: łagodnej Oluchny, sprytnej Pietruchy oraz Starosty. [1] Utwór ten, jak podkreślono, nie jest sielanką, lecz antysielanką, obnażającą wiejskie realia, takie jak trud pracy, konflikt pomiędzy żeńcami a Starostą, oraz narzekania i kary cielesne. [1]\n"}
{"id": "q_347", "question": "Jak brzmi tytuł operetki Franza Lehara, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. W podanych dokumentach nie ma informacji o operetce Franza Lehara, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”."}
{"id": "q_343", "question": "Jak nazywa się ta część rośliny, której zasadniczą funkcją jest fotosynteza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liście, a w niektórych przypadkach łodyga lub liściak, pełnią funkcję fotosyntezy. [2] W dokumentach wskazano, że liście są \"podstawowymi organami asymilacyjnymi\" [4] i że \"funkcję tę może przejąć spłaszczony ogonek liściowy, nazywany wówczas liściakiem\" [3]. Dodatkowo, w dokumencie [5] opisano gałęziak jako zmodyfikowaną łodygę, która przejmuje funkcje liścia. [6] W dokumencie [1] korzenie pełnią funkcje dostarczania wody i soli mineralnych, a nie fotosyntezy."}
{"id": "q_344", "question": "Kto jest reżyserem filmu: „Wałęsa, człowiek z nadziei”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu „Wałęsa. Człowiek z nadziei” jest Andrzej Wajda. Informacja ta znajduje się w dokumencie [2]: „W 2013 Andrzej Wajda wyreżyserował poświęcony mu film biograficzny \"Wałęsa. Człowiek z nadziei\".”. Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy: „Wajda po latach próbował podtrzymać utopię stworzoną w \"Człowieku z żelaza\", realizując film \"Wałęsa. Człowiek z nadziei\" (2014)”."}
{"id": "q_348", "question": "Za rolę w którym filmie Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara za rolę w filmie \"Aż poleje się krew\" [4]. Jak czytamy w dokumencie: \"Trzecią statuetkę Oscara otrzymał za rolę prezydenta Stanów Zjednoczonych Abrahama Lincolna w filmie Stevena Spielberga \"Lincoln\" (2012).\""}
{"id": "q_342", "question": "Kto był twórcą potęgi Karolingów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Twórcą potęgi Karolingów był Karol Młot [1]. W dokumencie 1 czytamy: „Był twórcą potęgi dynastii Karolingów, jednocząc rozbite na królestwa Austrazji, Neustrii, Burgundii i Akwitanii państwo Franków.” Dodatkowo, w dokumencie 4, czytamy, że Karol Młot „stworzył podwaliny systemu karolińskiego i jako pierwszy rozszerzył wpływy terytorialne rodu w Europie.”  W dokumencie 2, podając historię rodu Karolingów, podkreślono, że „Pepin II Herstalski oraz jego syn Karol Młot. Pepin II w latach 687–710 przejął kontrolę nad całą Austrazją i podbił Neustrię.”\n"}
{"id": "q_335", "question": "Starosta zarządza powiatem czy gminą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Starosta zarządza zarówno powiatem, jak i gminą, choć w nieco odmiennych rolach i z różnymi uprawnieniami.\n\nW powiecie, zgodnie z dokumentem [1], starosta jest przewodniczącym zarządu powiatu i kierownikiem starostwa powiatowego. Zarząd powiatu, składający się z starosty, wicestarosty i innych członków, podlega wyłącznie radzie powiatu. [3]  Ponadto, starosta ma wpływ na skład osobowy zarządu, ponieważ pozostali członkowie są powoływani przez radę powiatu na jego wniosek. [1]\n\nW gminie, sytuacja jest nieco inna. Dokument [7] wskazuje, że w samorządzie powiatowym zarządza powiatem, któremu przewodniczy starosta. Zarząd ze starostą jest wybierany przez radę powiatu. [7]  Jednak w miastach na prawach powiatu, zadania zarządu powiatu wykonuje prezydent miasta. [4]  Dokument [10] opisuje, że gmina to najniższa jednostka terytorialna, a jej organem wykonawczym jest starosta gminy, wybierany przez mieszkańców. [10]\n\nPodsumowując, starosta pełni funkcję kierującego zarówno zarządem powiatu, jak i zarządem gminy, choć w miastach na prawach powiatu ta rola jest przejmowana przez prezydenta miasta. [1, 4, 7, 10]\n"}
{"id": "q_350", "question": "Jak brzmi nazwisko tancerza polskiego urodzonego w 1944 roku, solisty m.in. baletu Teatru Wielkiego w Warszawie i Baletu XX Wieku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gerard Wilk [1]. W dokumentach podano, że Gerard Wilk urodził się w Gliwicach w 1944 roku i był solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Baletu XX Wieku [1]. Dodatkowo, wspomniano o jego sukcesach, takich jak zdobycie nagrody na II Światowym Konkursie Baletowym w Tokio [10]."}
{"id": "q_328", "question": "Kto skomponował muzykę do opery „Król Roger”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muzykę do opery „Król Roger” skomponował Karol Szymanowski. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisana jest w dokumencie [5]: „Karol Szymanowski napisał tylko dwie opery, którymi w dodatku zupełnie zrywa z wzorem Moniuszki, a mimo to współcześnie odkrywane są one jako najwybitniejsze jakie w Polsce napisano. Pierwsza jego opera, \"Hagith\", nie odniosła sukcesu w 1922 r. Uważana jest jednak za przedsmak „najwybitniejszej polskiej opery” – chodzi o \"Króla Rogera\" (1926 r.). Opera ta, niezrozumiana na początku, była uważana za dzieło marginalne jeszcze do lat 90. XX wieku, dziś wykonywana jest z wielkimi sukcesami w Wielkiej Brytanii i we Francji. Jej rozwiązania muzyczne to totalne zachwianie \"decorum\" operowego – nie ma jednoznacznego podziału na arie, niemal w całej operze uczestniczy chór (prawie jak w kantacie), cała opera wypełniona jest muzyką (podobnie jak w \"grand opéra\"). Muzyka w tej operze jest uważana niekiedy za muzyczną „Wielką Improwizację”. Przechodzi ona od stylu śpiewów prawosławnych do totalnej improwizacji odbiegającej już od początkowego impresjonizmu Szymanowskiego (np. w operze \"Hagith\").” Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „Karol Szymanowski napisał tylko dwie opery, którymi w dodatku zupełnie zrywa z wzorem Moniuszki, a mimo to współcześnie odkrywane są one jako najwybitniejsze jakie w Polsce napisano. Pierwsza jego opera, \"Hagith\", nie odniosła sukcesu w 1922 r. Uważana jest jednak za przedsmak „najwybitniejszej polskiej opery” – chodzi o \"Króla Rogera\" (1926 r.).”.  Informacja ta jest również zawarta w dokumencie [1], gdzie podano, że opera powstała w 1926 roku.\n"}
{"id": "q_351", "question": "Którego dnia roku kościół katolicki obchodzi Święto Trzech Króli?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Święto Trzech Króli w Kościele katolickim obchodzone jest 6 stycznia [1]. W Polsce, a także w wielu innych miejscach, w tym w kościołach karmelitańskich i w polskim Kościele, obchodzone jest ono 9 stycznia [1]. W nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego wspomnienie obchodzi się 4 lutego [1].\n"}
{"id": "q_345", "question": "Z którego kontynentu pochodzi język suahili?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Język suahili pochodzi z Afryki. Dokument [1] informuje, że język suahili jest używany w Afryce Środkowej i Wschodniej, w krajach takich jak Tanzania, Kenia, Demokratyczna Republika Konga, Uganda. Dokument [2] określa suahili jako język z grupy Bantu, zamieszkujący tereny Afryki Wschodniej, głównie wybrzeża Kenii, Tanzanii i północnego Mozambiku. Dokument [7] wspomina o rodzinie języków afroazjatyckich, do której należy język suahili. Dokument [9] podaje, że w Afryce używa się około 2 tysięcy języków, a język suahili jest jednym z nich, używanym przez około 50 milionów osób. Dokument [10] opisuje kanga, tradycyjną tkaninę z Afryki Wschodniej, która jest powiązana z językiem suahili.\n"}
{"id": "q_352", "question": "Flamandowie czy Walonowie mają więcej mieszkańców w Belgii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentów, Flamandowie mają więcej mieszkańców niż Walonowie. [1] W dokumencie 1 podano, że populacja Flamandów wynosi ponad 6 milionów, podczas gdy populacja Walonów wynosi około 3,9 miliona. [2] Ponadto, w dokumencie 4 stwierdza się, że Belgowie (w tym Flamandowie i Walonowie) liczą około 10 milionów, z czego 55% to Flamandowie i 45% Walonowie. [4]\n"}
{"id": "q_353", "question": "Częścią którego oceanu jest Morze Hebrydzkie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Morze Hebrydzkie jest częścią Oceanu Atlantyckiego [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Morze Hebrydzkie od północy graniczy z cieśniną The Minch i tworzy jeden akwen.\" [1]. Dodatkowo, w dokumencie 8 czytamy: \"Ocean Atlantycki wraz z przyległymi morzami zajmuje powierzchnię ok.  km², a bez nich  km².\" [8]."}
{"id": "q_354", "question": "Z której dynastii pochodził król Polski Władysław I Łokietek?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Król Polski Władysław I Łokietek pochodził z dynastii Piastów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [7]: „Władysław I Łokietek z kujawskiej linii Piastów”. Dodatkowo, w dokumencie [13] czytamy: „Dynastia Piastów (1306–1370).  „Osobny artykuł: Piastowie.” W 1306 roku księciem krakowskim został Władysław I Łokietek z kujawskiej linii Piastów, który już wcześniej opanował księstwo sandomierskie”."}
{"id": "q_346", "question": "Jak nazywa się umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Istnieje wiele umów międzynarodowych zawartych pomiędzy Stolicą Apostolską a różnymi państwami. Przykładowo, Reichskonkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a III Rzeszą z 1933 roku [2] gwarantował Kościołowi rzymskokatolickiemu w Niemczech wolność społeczną i cywilną. Podobnie, konkordat z 1925 roku między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską [5] regulował stosunki między władzą świecką a kościelną.  Konkordat hiszpański z 1953 roku [6] regulował stosunki państwa hiszpańskiego ze Stolicą Apostolską.  Ponadto, istnieje konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 1993 roku [4], a także Tymczasowe Porozumienie między Stolicą Apostolską a Chińską Republiką Ludową [10].  Ogólnie rzecz biorąc, umowa międzynarodowa, jak definiuje się ją w dokumencie 3 [3], jest zgodnym oświadczeniem woli co najmniej dwóch podmiotów prawa międzynarodowego, a umowy takie zawierane są pomiędzy Stolicą Apostolską i różnymi państwami.\n"}
{"id": "q_358", "question": "W których górach leży Łysa Polana?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Łysa Polana leży w Tatrach Wysokich, a konkretnie w Dolinie Białej Wody [7]. W dokumentach podano, że jest to polana tatrzańska. Dodatkowo, w dokumentach 6 i 7 wspomina się o jej położeniu w masywie Gombosiego Wierchu, który znajduje się w Beskidzie Dukielskim. W dokumentach 5 i 9 natomiast, Łysa Góra (która jest blisko Łysej Polany) leży w Beskidzie Wyspowym i Lubowelskim odpowiednio. [6], [9].\n"}
{"id": "q_357", "question": "Jak nazywa się chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach nazywa się klaustrofobią [1]. Zdefiniowano go jako \"niczym nieuzasadniony, patologiczny lęk przed przebywaniem w zamkniętych, niedużych pomieszczeniach, np. małych pokojach, windach\" [1].  Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o teorii, że klaustrofobia może powstać po wypadku, w którym osoba była zamknięta bez możliwości wyjścia [1], albo że może być pozostałością po porodzie [1].  Zygmunt Freud pierwszy przedstawił pochodzenie klaustrofobii w ten sposób [1].  Przeciwieństwem klaustrofobii jest agorafobia [1]."}
{"id": "q_359", "question": "Jak nazywa się kwas zwany także niacyną albo witaminą PP?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kwas zwany także niacyną albo witaminą PP to kwas nikotynowy (niacyna, czyli kwas 3-pirydynokarboksylowy, pochodna pirydyny) i jego amid (nikotynamid) [1].  Jak wynika z dokumentu [1], „Witamina B3 (witamina PP) – wspólna nazwa na określenie dwóch związków: kwasu nikotynowego (niacyny, czyli kwasu 3-pirydynokarboksylowego, pochodnej pirydyny) i jego amidu (nikotynamidu), które dla człowieka są witaminą.”"}
{"id": "q_361", "question": "Jakiej narodowości był architekt Antonio Gaudi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Architekt Antoni Gaudí był kataloński (hiszpański) [1]. W jednym z dokumentów czytamy, że \"Pochodził z wielodzietnej rodziny kotlarskiej\" [1], co sugeruje jego pochodzenie żydowskie, jednak głównym określeniem jest kataloński (hiszpański) [1]. Dodatkowo, w dokumentach podkreślana jest jego przynależność katalońska, co wyraża się w nawiązywaniu do tradycji katalońskiej w jego budowlach [1]."}
{"id": "q_355", "question": "W którym miesiącu wypada w Polsce prima aprilis?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prima aprilis wypada w Polsce 1 kwietnia [1]. W krajach hiszpańskojęzycznych obchodzony jest \"Día de los Santos Inocentes\", czyli katolickie święto Dzień Niewiniątek, odpowiednik prima aprilis [1]. W Polsce obyczaj ten dotarł do Polski z Europy Zachodniej przez Niemcy w epoce nowożytnej w XVI wieku [1]. Dzień ten poświęcano opowiadaniu zmyślonych historii, robieniu przeróżnych dowcipów i naigrawaniu się z naiwnych bądź nieostrożnych ludzi [1].  Pierwszy kwietnia uważano za niepoważny i starano się nie robić w nim żadnych ważnych rzeczy [1].  [2] informuje, że w wielu krajach zachodnich, w tym w Wielkiej Brytanii, Australii i RPA, żart zrobiony 1 kwietnia jest uprawiany tylko do południa.\n"}
{"id": "q_356", "question": "Czy liofilizacja żywności to pozbawienie jej wody, czy tłuszczu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liofilizacja to pozbawienie żywności wody. Dokument [2] opisuje liofilizację jako \"suszenie sublimacyjne zamrożonych substancji. W metodzie tej rozpuszczalnik jest usuwany w obniżonej temperaturze i pod zmniejszonym ciśnieniem\". Dokument [4] również stwierdza: \"Suszenie żywności – metoda konserwacji żywności, polegająca na usunięciu wody z produktu.\"  Dokument [8] dodaje, że \"Podczas liofilizacji sublimujące cząsteczki rozpuszczalnika potrzebują energii żeby przejść w stan gazowy (ciepło sublimacji, równe sumie ciepła topnienia i parowania).\"  W przeciwieństwie do tego, lipofilowość, jak opisano w dokumencie [6], dotyczy skłonności cząsteczek do rozpuszczania się w tłuszczach."}
{"id": "q_360", "question": "Które miasto leży i nad Wisłą, i nad Drwęcą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Toruń leży i nad Wisłą, i nad Drwęcą. [2] \"Toruń położony jest w północnej Polsce, w środkowej części województwa kujawsko-pomorskiego. Ulokowany jest po obu stronach Wisły, w widłach Wisły i Drwęcy, we wschodniej części Kotliny Toruńskiej.\" Dodatkowo, [2] \"Pod względem geograficznym obszar północny miasta należy do Pojezierza Chełmińskiego, wschodni do Pojezierza Dobrzyńskiego, a południowy leży w dolinie Wisły, zwanej Kotliną Toruńską, stanowiącą część Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej.\"\n"}
{"id": "q_349", "question": "Dokończ przysłowie: „co kraj to...”", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Co kraj to przyzwyczajenia.\n\nNa podstawie dostarczonych dokumentów można stwierdzić, że różne kraje mają różne kultury i zwyczaje. Dokumenty zawierają listy krajów, a także ich specyficzne elementy, takie jak:\n\n*   Dokument 3: „Francja:”, „Hiszpania:”, „Kamerun:”, „Portugalia:”, „Republika Zielonego Przylądka:”, „Stany Zjednoczone:”, „Szwajcaria:” – wskazuje na różnorodność kulturową w różnych regionach.\n*   Dokument 6: „Argentyna:”, „Brazylia:”, „Holandia:”, „Portugalia:”, „Rumunia:”, „Słowacja:”, „Stany Zjednoczone:”, „Wenezuela:”, „Włochy:” – ilustruje różnorodność geograficzną i kulturową.\n*   Dokument 7: „Angola:”, „Argentyna:”, „Brazylia:”, „Chile:”, „Chiny:”, „Hiszpania:”, „Holandia:”, „Mozambik:”, „Paragwaj:”, „Stany Zjednoczone:”, „Szwajcaria:”, „Włochy:” – potwierdza obecność różnych kultur na świecie.\n*   Dokument 9: „Anglia:”, „Belgia:”, „Francja:”, „Polska:”, „Szwajcaria:” – wskazuje na różnice kulturowe w Europie.\n\nZatem, biorąc pod uwagę te informacje, można stwierdzić, że „co kraj to przyzwyczajenia”. [Wszystkie dokumenty]"}
{"id": "q_362", "question": "Do którego rzędu owadów należą świtezianki i łątki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Świtezianki i łątki należą do rzędu ważek (Odonata) [1]. Szczegółowo opisano świtezianki w dokumencie 1, które są owadami z rodziny świteziankowatych (Calopterygidae) [1]. Informacje o łątkach znajdują się w dokumentach 6 i 10. W dokumencie 6 podano, że łątka to rodzaj ważek z rodziny łątkowatych (Coenagrionidae) [6]. W dokumencie 10, łątki są klasyfikowane jako ważki równoskrzydłe z podrzędu ważek równoskrzydłych [10]."}
{"id": "q_363", "question": "Jak brzmi nazwa ziemniaków pochodząca z języka niemieckiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dokumentów wynika, że ziemniaki pochodzące z języka niemieckiego nazywane są \"Kartofle\" [3]. W tym samym dokumencie czytamy, że \"Kartofle\" to nazwa ziemniaków, a także \"Apfelsine\" (pomarańcza) i \"Bratkartoffeln\" (smażone na patelni ziemniaki) [3]. Dodatkowo, w dokumencie 4 znajduje się przykład zapożyczenia z języka niemieckiego: \"Kartofle – ziemniaki\" [4]."}
{"id": "q_370", "question": "Nad którą rzeką leży Malbork?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Malbork leży nad rzeką Nogat [1]. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o Liwie, która dawniej nazywana była Starym Nogatem, ponieważ tworzyła z Nogatem jeden ciek wodny [9]."}
{"id": "q_368", "question": "W którym państwie prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję w Włoszech [1]. W 2013 roku, podczas szóstego głosowania, zdobył 738 głosów i został wybrany na drugą kadencję jako pierwszy prezydent w historii Włoch [1].  Informacja o tym została zawarta w dokumencie [1].\n"}
{"id": "q_369", "question": "Bakburta to lewa czy prawa burta statku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z dokumentem [1], prawa burta to po polsku sterburta (niderl. \"stuurboord\", ang. \"starboard\"), a lewa to bakburta (niderl. \"bakboord\", ang. hist. \"larboard\", współcz. \"port\"). [2]  Dokument [2] również potwierdza, że burty są dwie – lewa i prawa (patrząc od rufy w stronę dziobu jednostki)."}
{"id": "q_367", "question": "Z ilu okresów składa się układ okresowy pierwiastków?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Układ okresowy pierwiastków składa się z ośmiu okresów. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [3], gdzie czytamy: \"W współczesnym, graficznym przedstawieniu układu okresowego grupy główne są rozdzielone za drugą grupą całym blokiem d, a blok f jest „wyciągnięty” pod połączone bloki s, p i d.\" Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: \"Układ okresowy pierwiastków składa się z ośmiu okresów\"."}
{"id": "q_364", "question": "W którym roku nastąpił I rozbiór Polski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "I rozbiór Polski nastąpił w 1772 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1], gdzie czytamy: „Pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku”. Dodatkowo, w [2] podano datę podpisu traktatów dotyczących I rozbioru: „5 sierpnia 1772”.  W [4] również wspomina się o tym roku: „I rozbiór Polski – rok 1772”.  W [7] czytamy: „W 1772, za panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, miał miejsce I rozbiór Polski”.\n"}
{"id": "q_377", "question": "Komu poświęcone jest muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muzeum w Nagłowicach poświęcone jest osobie Mikołaja Reja [1]. Dokument wskazuje, że muzeum zostało utworzone z okazji 400-lecia śmierci pisarza [1]. W zbiorach eksponowanych są rękopisy utworów Mikołaja Reja, takie jak \"List do sąsiada\" i \"Zeznanie podatkowe\" [1]."}
{"id": "q_371", "question": "Kto jest autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kolumnadę na placu przed bazyliką św. Piotra zaprojektował Gianlorenzo Bernini [2]. Jak czytamy w dokumencie, \"Bernini zaprojektował także półkolistą kolumnadę...\". Dodatkowo, w dokumencie [3] podkreślono, że Bernini \"wybitnym dziełem architektoniczno-urbanistycznym jest przebudowa placu św. Piotra i objęcie go monumentalną kolumnadą\".  W dokumencie [4] również wspomina się o Berninim jako autorku kolumnady, dodając, że \"Bernini zaprojektował także grobowiec papieża w bazylice watykańskiej\".\n"}
{"id": "q_373", "question": "Akcyza to podatek pośredni czy bezpośredni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcyza to podatek pośredni. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1]: „Podatek akcyzowy (Akcyza, z < style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\" >accisia</style> – podatek pośredni nakładany na niektóre wyroby konsumpcyjne.” oraz [9]: „Podatek pośredni – danina publiczna płacona w pieniądzu, przymusowa, bezzwrotna, niezwiązana, zasilająca budżet państwa.” Dodatkowo, w [4] czytamy: „Podatki pośrednie na świecie jest zwykle VAT i akcyza”."}
{"id": "q_366", "question": "Czy Honduras ma dostęp do Pacyfiku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Honduras ma dostęp do Oceanu Spokojnego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: \"Honduras jest krajem górzystym, gdzie tereny górskie leżące powyżej 900 m n.p.m. stanowią połowę powierzchni kraju, a około 2/3 to obszary leżące wyżej niż 300 m n.p.m. Honduras jest krajem, który od południa oblewają wody Oceanu Spokojnego.\" [1]. Ponadto, w dokumencie 3 podano: \"W kontekście społeczno-geograficznym termin ten odnosi się do siedmiu państw od Gwatemali i Belize na południowym wschodzie po Panamę na południowym wschodzie. Honduras graniczy z Oceanem Spokojnym od południa.\" [3]. W dokumencie 7 również stwierdzono, że Ameryka Centralna jest położona pomiędzy Morzem Karaibskim a Oceanem Spokojnym. [7].\n"}
{"id": "q_365", "question": "Czy warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do tzw. Traktu Królewskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do Traktu Królewskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. [2] opisuje Trakt Królewski jako „dawniej szlak komunikacyjny prowadzący ze Starego Miasta w Warszawie w kierunku południowym”. Dodatkowo, [3] stwierdza, że Trakt Królewski biegnie „ulicami: Krakowskim Przedmieściem, Nowym Światem, Alejami Ujazdowskimi, Belwederską i Sobieskiego do Wilanowa”. [7] podkreśla, że pomnik Wojciecha Korfantego stoi „przy Trakcie Królewskim, u zbiegu Al. Ujazdowskich i ul. Agrykoli”. [8] wspomina o Osi Stanisławowskiej, która „łączyła poprzez układ placów gwiaździstych ówczesną Warszawę z królewską podmiejską posiadłością w Ujazdowie”, a Trakt Królewski był jej częścią. [9] opisuje Drogę Królewską, która była częścią Osi Stanisławowskiej i prowadziła do Ujazdowa.\n"}
{"id": "q_378", "question": "Co znaczy włoskie zawołanie „Eviva l'arte!”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Włoskie zawołanie „Eviva l’arte!” oznacza „Niech żyje sztuka”. Informacja o jego znaczeniu znajduje się w dokumencie [1]: „Tytuł utworu pochodzi z języka włoskiego i znaczy „niech żyje sztuka””. Dodatkowo, w dokumencie [2] również znajduje się ten fragment: „Evviva l’arte! Niechaj pasie brzuchy nędzny filistrów naród! My, artyści, my, którym często na chleb braknie suchy, my, do jesiennych tak podobni liści, i tak wykrzykniem; gdy wszystko nic warte, evviva l’arte!”."}
{"id": "q_372", "question": "Jak nazywał się system umocnień obronnych długości ok. 4000 km zbudowany w czasie II wojny światowej przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "System umocnień długości ok. 4000 km, zbudowany w czasie II wojny światowej przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza, nazywał się Wał Atlantycki [1]. Jak czytamy w dokumencie, „Wał Atlantycki był najsilniej ufortyfikowany w rejonie Calais, gdzie spodziewano się ze względu na bliskość (37 km) angielskiego wybrzeża, głównego uderzenia wojsk inwazyjnych, znacznie słabiej natomiast w Normandii, co wykorzystali alianci 6 czerwca 1944, w początkowej fazie operacji Overlord” [1].  Dokument [1] informuje również, że Wał Atlantycki został wzniesiony „na okupowanych terenach” i miał stanowić „podstawę obrony niemieckiej w przypadku inwazji wojsk alianckich na kontynent europejski”.\n"}
{"id": "q_381", "question": "Które miasto jest konstytucyjną stolicą Holandii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konstytucyjną stolicą Holandii jest Amsterdam. [1] Podkreśla to, że Amsterdam jest \"stolicą konstytucyjną kraju\" [2]. Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że większość instytucji rządowych oraz przedstawicielstw obcych państw znajduje się w Hadze, jednak to Amsterdam jest stolicą konstytucyjną [1].\n"}
{"id": "q_374", "question": "W którym mieście urodził się Chrystus?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentów, miejsce narodzin Jezusa jest przedmiotem dyskusji i różnych interpretacji. Niektóre źródła wskazują na Betlejem, a inne na Nazaret. [1] Ewangelia Łukasza mówi, że Jezus urodził się w Betlejem w Judei za czasów panowania króla Heroda. [2] Jednakże, część badaczy uważa, że mógł to być również Nazaret. [3] Ewangelie Mateusza i Łukasza wspominają o tym, że Maria i Józef udali się na spis powszechny zarządzony przez cesarza rzymskiego Oktawiana Augusta, a Maria urodziła Jezusa w Nazarecie. [4] [5]  Ewangelia Łukasza opisuje, że rodzina wróciła do Nazaretu po porodzie. [6]  W związku z tym, nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, gdzie dokładnie urodził się Chrystus, a oba miejsca są wspominane w różnych kontekstach. [1]\n"}
{"id": "q_376", "question": "Wadą którego narządu jest astygmatyzm?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Astygmatyzm jest wadą zarówno układu optycznego oka, jak i rogówki [2]. W przypadku oka, jest to astygmatyzm drugiego rodzaju, spowodowany przez niesymetryczny kształt oka [2]. W kontekście rogówki, astygmatyzm jest spowodowany zaburzoną symetrią obrotową [1]. Ponadto, astygmatyzm może występować w wyniku zmian krzywizn rogówki [4].  [7] opisuje keratometr i oftalmometr jako przyrządy diagnostyczne służące do pomiaru astygmatyzmu. [9] definiuje optometrię jako dziedzinę wiedzy zajmującą się badaniem wad wzroku, w tym astygmatyzmu. [10] wspomina o zwiększonym ryzyku wystąpienia stożka rogówki, który jest związany z astygmatyzmem.\n"}
{"id": "q_384", "question": "W którym mieście powstał Teatr 13 Rzędów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu [1]. Początkowo mieścił się w jednej z kamienic przy opolskim Rynku [1]. Później, w 1965 roku, zespół Grotowskiego przeniósł się do Wrocławia [4]. [5]"}
{"id": "q_375", "question": "Mowa jest srebrem. A czym jest milczenie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Milczenie, według Norwida, jest \"pomijaną przez gramatyków żywotną części mowy\" [3].  Podkreśla, że \"każde zdanie zawiera w sobie taką ukrytą część, którą rozwija zdanie następne\" [3].  W kontekście dziejów literatury i ludzkości, Norwid widzi porządek w \"legendzie – epopei – historii – anegdoty – rewolucji\", gdzie \"ciąg przemilczeń\" odgrywa istotną rolę [3].  W liście do Teofila Lenartowicza wspomina, że pracował nad poematem \"Milczenie\", który charakteryzował jako \"pominiętą przez gramatyków żywotną część mowy\" [1].  Maria Ewa Kalinowska w swojej pracy \"Mowa i milczenie – romantyczne antynomie samotności\" zauważa, że milczenie może przyjmować formę \"aktu milczenia oraz aktu mowy\" [5].  Z kolei w teorii spirali milczenia Elisabeth Noelle-Neumann wyjaśnia, że \"świadomość posiadania poparcia opinii publicznej sprzyja wyrażaniu na głos zgodnych z nią poglądów, a w przypadku przeciwnym – ludzie zachowują milczenie\" [10].\n"}
{"id": "q_383", "question": "Jak nazywał się dramaturg francuski, żyjący w latach 1732–99, autor komedii „Cyrulik Sewilski” i „Wesele Figara”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, żyjący w latach 1732–99, był francuskim dramaturgiem i pisarzem [1]. Był jednym z synów zegarmistrza, jednak mimo pewnych dokonań w tej dziedzinie (skonstruował miniaturowy zegarek w pierścionku), nie chciał wykonywać zawodu ojca. Zaczął pisać sztuki teatralne i zajmował się – według legend – iluzją i złodziejstwem [1].  Ponadto uczył córki królewskie [1].  Nazwisko \"De Beaumarchais\" przybrał od nazwy folwarku swej pierwszej żony [1]."}
{"id": "q_379", "question": "Kto w kościele katolickim mianuje biskupa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Kościele katolickim mianowanie biskupa odbywa się na różne sposoby, zależnie od okoliczności. [2] W czasach przeszłości, wybory biskupie były prowadzone przez sobor, ale pod koniec XIII i w XIV wieku papieże zaczęli rezerwować sobie prawo mianowania biskupów [1]. Obecnie, mianowanie biskupa dokonywane jest przez papieża. [10] Szczególnie istotne jest to w przypadku wyboru arcybiskupa, który jest mianowany tytułem honorowym lub urzędem. [8] Ponadto, w Kościele katolickim, biskup może zostać mianowany przez synod kościoła [4].  Papież ma również prawo nominować biskupów koadiutorów, czyli pomocniczych biskupów [3].  [10]  Ważne jest również, że żaden biskup nie może być konsekrowany bez zgody papieża [10].\n"}
{"id": "q_382", "question": "Jak nazywa się popularny szkodnik ziemniaków, w latach 50. rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W latach 50. rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola szkodnik ziemniaków nazywany był stonką ziemniaczaną [1]. W propagandzie PRL, chrząszcz ten miał rozpoczynać dywersyjno-sabotażowe działania skierowane przeciwko socjalistycznej Polsce [1].  W dokumentach podkreślano, że w 1950 roku \"Trybuna Ludu\" informowała o \"niesłychanej zbrodni imperialistów amerykańskich\" związanej z rzekomym zrzucaniem stonki ziemniaczanej przez samoloty amerykańskie [1].  Ponadto, w dokumentach wspomina się o \"żukach kolorado\" [1].  Stonka ziemniaczana była wykorzystywana do propagandy politycznej, a jej występowanie tłumaczone było jako dywersja wrogów socjalizmu [1].  [4]\n"}
{"id": "q_380", "question": "Jak nazywają się ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku nazywa się ustawami norymberskimi [1]. Jak czytamy w dokumencie 1, „ustawy norymberskie” były „ustawami rasowymi uchwalone w III Rzeszy przez niemiecki Reichstag 15 września 1935 i w tym samym dniu ogłoszone na zjeździe NSDAP (Reichsparteitagu) w Norymberdze”. Dokument 3 również potwierdza, że „ustawy norymberskie” ustalały państwową definicję Żyda, mieszańca (\"Mischling\") i Aryjczyka [3]. Dodatkowo, dokument 4 definiuje je jako „ustawy norymberskie”, które „nabrały szczególnego znaczenia po wprowadzeniu w Niemczech dyskryminujących Żydów ustaw norymberskich w dniu 15 września 1935” [4]."}
{"id": "q_387", "question": "Jak nazywane było ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu, nazywane było Towarzystwem Przyjaciół Konstytucji, a wcześniej Klubem Bretońskim [1]. Jak informuje dokument, „w ten sposób utworzyli oficjalnie Towarzystwo Rewolucji, przemianowane wkrótce na Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji z siedzibą w Paryżu, w budynku jakobinów” [1]. Dodatkowo, Maksymilien de Robespierre był przewodniczącym klubu jakobinów [1]."}
{"id": "q_388", "question": "Jak nazywa się tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek, słowo pochodzi z francuskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Balotaż (z jęz. franc. \"bollotage\") – to tajne głosowanie za pomocą białych i czarnych kartek (ewentualnie kart) za lub przeciw np. przyjęciu do organizacji [1]. Obecnie oznacza sposób wyboru kandydata mający zastosowanie w sytuacji, kiedy żaden z kandydatów nie uzyskał w trakcie głosowania wymaganej większości. Dochodzi wtedy do balotażu, czyli ponownego głosowania nad tymi kandydaturami, które zdobyły największe poparcie w pierwszym głosowaniu. Balotaż wygrywa osoba, która uzyska względną większość głosów [1]. Pochodzenie tego sposobu głosowania wywodzi się z francuskiego prawa konstytucyjnego [1]."}
{"id": "q_385", "question": "Król Lear to mityczny król Brytanii czy Irlandii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Król Lear to mityczny król Brytanii. [1] „Fabuła dramatu oparta jest na legendzie o Llyrze, mitycznym królu Brytanii.” Dodatkowo, w dokumencie [1] czytamy: „Shakespeare stara się nadać dramatowi aurę pradawności, odpowiednio kreśląc realia i stylizując język. Wydarzenia rozgrywają się w Brytanii: w pałacu króla Leara, pałacu księcia Albany, zamku hrabiego Gloucestera, w samotnej chacie w dzikiej okolicy, w obozach francuskim i brytańskim w okolicy Dover.” Nie ma informacji o tym, że Lear był królem Irlandii. [2] i [7] dotyczą mitycznych królów Irlandii, a Lear pochodzi z legendy brytyjskiej."}
{"id": "q_386", "question": "Jak nazywamy procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej nazywane są fosylizacją [1].  Dokument [1] opisuje ten proces jako zastąpienie pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi, najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką [1].  Dodatkowo, w niektórych przypadkach, części twarde zbudowane ze stabilnych substancji mogą zachować się bez przekształceń [1].  W dokumentach znajdują się również przykłady form fosylizacji, takie jak zachowanie szczątków w bursztynie [1] oraz martwicach wapiennych [1]."}
{"id": "q_395", "question": "W którym roku urodził się prozaik polski Tadeusz Konwicki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tadeusz Konwicki urodził się 22 czerwca 1926 w Nowej Wilejce [1]."}
{"id": "q_394", "question": "W którym roku odbyła się konferencja teherańska?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konferencja teherańska odbyła się w dniach 28 listopada – 1 grudnia 1943 roku [1].  Dokument 2 wspomina, że była to pierwsza z trzech konferencji wielkiej trójki poświęconych walce z hitlerowską III Rzeszą.  Dodatkowo, dokument 7 podaje, że konferencja teherańska była częścią serii spotkań alianckich, w tym konferencji kairskej, jałtańskiej i poczdamskiej [7]."}
{"id": "q_392", "question": "Jakiej narodowości był Honoriusz Balzac?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Honoriusz Balzac był Francuzem. [1] Podaje się, że urodził się \"20 maja 1799 w Tours, zm. 18 sierpnia 1850 w Paryżu\" – francuski powieściopisarz. [1] Ponadto, w dokumentach [9] czytamy, że jego przodkowie byli chłopami nazwiskiem Balssa ze wsi Nougayrié w Tarn, a jego rodzina pochodziła ze szczepu Galów, którzy przetrwali inwazję i dali początek arystokratycznemu rodowi Balzac d’Entraques’om i z czasem zmienił nazwisko na Balzac. [1]\n"}
{"id": "q_390", "question": "Którą dziedziną nauki zajmował się amerykański uczony Norbert Wiener?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Norbert Wiener był amerykańskim matematykiem i filozofem, twórcą cybernetyki [1]. Jego prace dotyczyły podstaw matematyki, rachunku prawdopodobieństwa i analizy funkcjonalnej [1]. Wiener zdefiniował \"czarną skrzynkę\" jako nieznany system, którego funkcjonowanie może zostać opisane za pomocą technik identyfikacji systemów [1]. Dodatkowo, zajmował się również neurocybernetyką, która analizuje i modeluje procesy przetwarzania informacji i sterowania w układach nerwowych [7].  Współpracował z innymi naukowcami, takimi jak Paul Dirac i Eugene Wigner, w dziedzinie fizyki [2, 6].  Wierni był prekursorami stochastycznego ujęcia filtracji, wraz z Kołmogorowem [9].  [10] wspomina, że Wiener opracował Filtr Wienera, który polepszał stosunek sygnału do szumu w systemach komunikacji."}
{"id": "q_399", "question": "Jaki był tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Serial o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy nosił tytuł \"Niewolnica Isaura\" [1]. Informacja ta pojawia się w kilku dokumentach, w tym w dokumencie 4, gdzie podkreślono, że to \"największy eksportowy hit brazylijskiej telewizji\" i że został sprzedany do ponad stu krajów [4]. Dodatkowo, w dokumencie 8 wspomina się o jego emisji w polskiej telewizji [8].\n"}
{"id": "q_393", "question": "Który utwór powstał wcześniej: „Dziady” czy „Pan Tadeusz”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Dziady” powstały wcześniej niż „Pan Tadeusz”. [1] Informuje, że „Dziady” część I powstawały prawdopodobnie na początku 1821 roku, natomiast „Pan Tadeusz” został napisany w 1834 roku. [3] Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy, że „Dziady” publikowane były w latach 1823–1860, a „Pan Tadeusz” został uznany za epopeję narodową. [5] Dokument [7] podkreśla, że „Pan Tadeusz” nie został określony jako epopeja przez samego Mickiewicza ani przez pierwszych czytelników, a „Dziady” były uznawane za arcydzieło polskiego dramatu romantycznego. [7]"}
{"id": "q_397", "question": "Przekraczając którą rzekę Cezar wypowiedział następujące słowa: „Kości zostały rzucone”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cezar przekraczając rzekę Rubikon wypowiedział słowa „Kości zostały rzucone” [3]. Dokument ten stwierdza: „Przekraczając granicę Italii na rzece Rubikon, wypowiedział słynne słowa „alea iacta est” – „kości zostały rzucone””. Dodatkowo, dokument [2] podaje, że Cezar mówił po grecku: „Niech kostka będzie rzucona” („Ἑλληνιστὶ πρὸς τοὺς παρόντας ἐκβοήσας, «Ἀνερρίφθω κύβος», διεβίβαζε τὸν στρατόν.”).\n"}
{"id": "q_396", "question": "Góry Białe, Góry Zielone – to pasma których amerykańskich gór?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Góry Białe i Góry Zielone to pasma górskie amerykańskich gór.\n\nGóry Białe to pasmo górskie w Ameryce Północnej, w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych (stany New Hampshire i Maine), na północ od Bostonu, stanowiące najwyższą część Appalachów Północnych. [1] Najwyższy szczyt tego pasma – Mount Washington wznosi się na 1917 m n.p.m. [1]\n\nGóry Zielone – pasmo górskie w stanach Vermont i Massachusetts (Stany Zjednoczone), oraz prowincji Quebec (Kanada), wchodzące w skład Appalachów. [2] Ich najwyższe szczyty to [2] (brak informacji o konkretnych szczytach w dokumencie)."}
{"id": "q_402", "question": "Który reżyser zadebiutował w kinie wcześniej: Andrzej Wajda czy Krzysztof Zanussi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Andrzej Wajda zadebiutował w kinie wcześniej niż Krzysztof Zanussi. Andrzej Wajda nakręcił trzy etiudy szkolne już w 1951 roku [5], natomiast debiut Krzysztofa Zanussi datuje się na 1969 rok, z filmem \"Struktura kryształu\" [4].\n"}
{"id": "q_403", "question": "Książę Pan to przeciwnik tytułowego bohatera bajki „Rumcajs” czy „Porwanie Baltazara Gąbki”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o Księciu Panie znajdują się tylko w dokumencie 1, który opisuje Rumcajsa, ale nie precyzuje, czy Książę Pan jest antagonistą w \"Porwaniu Baltazara Gąbki\"."}
{"id": "q_389", "question": "Zdobycie przez Rosjan której części Warszawy stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zdobycie przez Rosjan Pragi, a konkretnie Rzeź Pragi, stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej. Dokument [1] opisuje sytuację w Pradze: \"Całkowicie odmienne zdanie miał Ignacy Potocki, który optował za stoczeniem walnej bitwy na przedpolach Pragi.\"  A dokument [5] dodaje: \"Mimo zwycięstwa lewicy, w Warszawie powstał rząd o prawicowym charakterze – Rada Najwyższa Narodowa. Powszechny, bezpośredni udział warszawiaków w walkach zmusił wojska nieprzyjacielskie do odstąpienia od oblężenia Warszawy. Do kapitulacji miasta doprowadziły dopiero klęska Kościuszki pod Maciejowicami oraz rzeź Pragi dokonana 4 listopada 1794 na ludności cywilnej po jej zdobyciu przez Rosjan, dowodzonych przez Aleksandra W. Suworowa. Urzędnicy carscie zlikwidowali resztki urzędów centralnych, nakazali królowi podpisanie abdykacji i opuszczenie Warszawy. Miasto skapitulowało, a ostatni rozbiór Polski sprawił, że Warszawa zniknęła z politycznej mapy Europy, stając się prowincjonalną siedzibą jednego z departamentów Prus Południowych (zabór pruski 1795–1807).\""}
{"id": "q_391", "question": "Który król powołał w XVI w. Komisję Morską, czyli pierwszy Polski urząd do spraw żeglugi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy polski urząd morski, Komisja Morska, została powołana przez króla Zygmunta II Augusta w 1568 roku [1]. Jak czytamy w dokumencie: „Komisja Morska (od roku 1572 na jej czele stanął biskup Stanisław Karnkowski) rozliczała kapitanów okrętów kaperskich z ich działalności, pilnowała dyscyplin wśród załóg, wydawała im instrukcje odnośnie do dalszych działań. Ponadto do jej zadań należał nadzór nad dalszym powiększaniem polskiej floty. Do tych celów dysponowała ogromnym funduszem.” [1].  W dokumencie [2] również wspomina się o powołaniu Komisji Morskiej przez Zygmunta Augusta w marcu 1568 roku, podkreślając, że był to organ centralny, urząd do spraw morza i żeglugi o jasno sprecyzowanych zadaniach.  Dokument [4] potwierdza, że to właśnie Zygmunt August powołał Komisję Morską w 1568 roku (\"Commissio Maritima\"), a jej biura znajdowały się w skrzydle wschodnim Zamku Średniego.  Podsumowując, to król Zygmunt II August był inicjatorem powołania Komisji Morskiej w 1568 roku [1, 2, 4]."}
{"id": "q_401", "question": "Kto na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29.04.1945 roku przez Adolfa Hitlera został jego następcą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29.04.1945 roku przez Adolfa Hitlera, jego następcą na stanowisku kanclerza Rzeszy został Joseph Goebbels [3]. Dokument ten określał również, że Karl Dönitz został wyznaczony na stanowisko prezydenta Rzeszy [4]. Dodatkowo, w dokumentach [6] i [9] podkreślono, że Dönitz został mianowany prezydentem po śmierci Hitlera, a Goebbels został wyznaczony na stanowisko kanclerza.  [10] Wspomniano również, że Bormann został mianowany wykonawcą testamentu Hitlera [10]."}
{"id": "q_406", "question": "Dokończ przysłowie: „i wilk syty, i...”", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„i wilk syty, i owca cała”.\n\nInformacja o tym przysłowiu znajduje się w dokumencie [1]: „Metoda ta polega na zjednoczeniu skonfliktowanych osób w rozwiązywaniu wspólnego problemu. Działa to w przybliżeniu jak polskie przysłowie tj. \"I wilk syty i owca cała\".”.\n"}
{"id": "q_400", "question": "Która rocznica Powstania Warszawskiego wypadnie w 2024 r.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 2024 r. obchodzono 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. [1]  Wiele wydarzeń związanych z tą rocznicą miało miejsce, m.in. premiera albumu Brodki [2], koncert \"Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki\" [7] oraz otwarcie Domu Wsparcia dla Powstańców Warszawskiego [8].  Dodatkowo, Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego, ustanowiony w 2009 r., obchodzony jest corocznie 1 sierpnia [9].  Wspomniano również o 106. urodzinach Barbary Sowy, najstarszej żyjącej uczestniczki powstania warszawskiego, które również miały miejsce w 2024 r. [3].\n[2] Dokument 2\n[3] Dokument 3\n[7] Dokument 7\n[8] Dokument 8\n[9] Dokument 9"}
{"id": "q_407", "question": "W którym państwie przyznawany jest medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest odznaczeniem polskim [1]. Jest nadawany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego [1].  W niektórych przypadkach, jak w przypadku Grzegorza Łatuszyńskiego, odznaczenie przyznawane było przez Prezydenta Republiki Serbii [2].  W przypadku Wiesława Chorosińskiego, odznaczenie otrzymał od Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu [10].\n"}
{"id": "q_398", "question": "Jak nazywa się przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości albo do różnego natężenia światła?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zjawisko dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach nazywa się akomodacją [1].  Wyjaśnia się, że polega ono na odpowiednim doborze długości ogniskowej układu optycznego oka, aby na siatkówce powstawał ostry obraz [1].  W przypadku dostosowania do różnego natężenia światła, mówimy o dostosowaniu barwnym lub stałości kolorów [2].  Akomodacja jest mechanizmem, który polega na zmianie kształtu soczewki oka dzięki mięśniowi rzęskowemu [1].  W przypadku oglądania obiektów z bliska, mięsień rzęskowy się kurczy, a soczewka zaokrągla się [1], natomiast w przypadku obiektów z daleka, mięsień rzęskowy się rozluźnia, a soczewka spłaszcza się [1].  Zakres akomodacji oka człowieka to odległość między punktem bliży i dali wzrokowej [1].  Natomiast widzenie fotopowe, czyli widzenie w normalnych warunkach oświetleniowych, opiera się na działaniu czopków, a widzenie skotopowe – na działaniu pręcików [8].  Fotometria bada pomiary wielkości charakteryzujących światło postrzegane przez ludzkie oko [10]."}
{"id": "q_408", "question": "W którym stanie USA leży Hollywood?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hollywood leży w różnych stanach USA, w zależności od kontekstu. [1] Mówi się, że znajduje się w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Charleston. [2] W innym przypadku, Hollywood znajduje się w stanie Alabama, w hrabstwie Jackson. [2] Kolejny dokument wskazuje, że miasto to znajduje się w stanie Floryda, w hrabstwie Broward, w obszarze metropolitalnym Miami, nad Oceanem Atlantyckim. [3] Ponadto, Hollywood znajduje się w stanie Kalifornia, w hrabstwie Los Angeles. [5] Wreszcie, stacja kolejowa w Hollywood, w stanie Floryda, znajduje się w Stanach Zjednoczonych. [8]"}
{"id": "q_404", "question": "Czy turkuć podjadek, owad z rodziny świerszczy, większość życia spędza pod ziemią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, turkuć podjadek, owad z rodziny świerszczy, większość życia spędza pod ziemią. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [3]: „Turkuć podjadek, turkuć pospolity (\"Gryllotalpa gryllotalpa\") – gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny turkuciowatych (Gryllotalpidae), jeden z największych owadów w Polsce. Dobrze przystosowany do życia w ziemi, gdzie spędza większość czasu.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Owad ten zasiedla otwarte i suche stanowiska o podłożu piaszczystym lub wapiennym. Zarówno larwy jak i postacie dorosłe są fitofagami ssącymi soki korzeni z wilczomleczy. Pluskwiaki te pędzą głównie skryty tryb życia. Najczęściej bytują u nasady łodyg lub zagrzebane w glebie do głębokości kilku centymetrów.”"}
{"id": "q_409", "question": "Na którym kontynencie żyją jaki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Skrzypy nie występują na Antarktydzie ani Australii [4]. Wędrówka kontynentów, epejroforeza – ruch kontynentów powodujący zmianę ich położenia względem siebie oraz względem biegunów geograficznych i magnetycznych [9]. Kotowate podbiły bowiem wszystkie kontynenty oprócz bardzo odizolowanych Australii i Antarktydy [10].  Rysie oraz oceloty oddzieliły się odrębne linie przed 8 i 7,2 milionami lat [10].  Wędrówka kontynentów, epejroforeza – ruch kontynentów powodujący zmianę ich położenia względem siebie oraz względem biegunów geograficznych i magnetycznych [9]."}
{"id": "q_415", "question": "W którym mieście znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obraz „Dama z łasiczką” (znany również jako „Dama z gronostajem”) znajduje się w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. [1] Informacja ta jest zawarta w dokumencie 1. Dodatkowo, Leonardo da Vinci spędził ostatnie lata swojego życia w Amboise, gdzie został przyjęty przez króla Franciszka I. [9]  W tym mieście znajduje się muzeum poświęcone temu artyście. [9]"}
{"id": "q_412", "question": "Eksport to przywóz z zagranicy towarów, kapitału i usług, czy też ich wywóz za granicę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Eksport to przede wszystkim wywóz towarów z terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty [8].  Zdefiniowano go jako potwierdzony przez urząd celny wywóz towarów [8].  Jednakże, w kontekście gospodarki otwartej, eksport obejmuje również przywóz towarów z zagranicy [2].  Dokument [1] definiuje eksport jako sprzedaż towarów lub usług wytwarzanych w danym państwie podmiotom zagranicznym.  Dodatkowo, dokument [5] określa eksport kapitału jako lokowanie kapitału za granicą.  W kontekście handlu międzynarodowego, eksport jest jednym z podstawowych form współpracy, obejmując obrót towarowy (import, eksport, reeksport) oraz obroty niewidzialne [7].  Zatem, eksport może oznaczać zarówno wywóz, jak i przywóz, w zależności od kontekstu.\n"}
{"id": "q_411", "question": "Jak się nazywa otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Centralna biblioteka państwowa nazywana Biblioteką Narodową. [1] „Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928 (weszło w życie 1 marca). Pierwszym dyrektorem był od 1934 Stefan Demby, a jego następcą od lipca 1937 został Stefan Vrtel-Wierczyński.” [1] Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy, że Biblioteka Narodowa, Biblioteka Publiczna Rzeczypospolitej, Biblioteka Publiczna Załuskich – biblioteka publiczna w Warszawie, od 1780 polska biblioteka narodowa, jedna z największych bibliotek świata drugiej połowy XVIII wieku, jedna z pierwszych w Europie (pierwsza w Polsce), które starały się realizować zadania biblioteki narodowej, gromadząc, katalogując i udostępniając możliwie pełny zasób narodowego piśmiennictwa."}
{"id": "q_410", "question": "W której dyscyplinie sportu rekordzistą świata był Janusz Sidło?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Janusz Sidło był rekordzistą świata w rzucie oszczepem. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [7]: „Rzut oszczepem w Polsce. Początek historii rzutu oszczepem na terenach polskich datuje się na rok 1905… W 1953 roku w Jenie na meczu NRD – Polska Janusz Sidło wynikiem 80,15 ustanowił rekord Europy w rzucie oszczepem – wówczas pierwszy raz rekord Polski był jednocześnie najlepszym wynikiem na Starym Kontynencie.” Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Sezon olimpijski Sidło rozpoczął od znakomitego startu we włoskim Mediolanie. 30 czerwca, rzucając 83,66 pobił, należący od 6 dni do Fina Soini Nikkinena, rekord świata.”  [Dokument 7] i [Dokument 10] potwierdzają, że rzut oszczepem był główną dyscypliną, w której osiągał największe sukcesy Janusz Sidło."}
{"id": "q_405", "question": "Jak nazywa się proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Proces, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen, nazywa się fotosyntezą. [1] Opisuje się go jako \"proces wytwarzania związków organicznych z materii nieorganicznej zachodzący w komórkach zawierających chlorofil lub bakteriochlorofil, przy udziale światła”. [1]  W uproszczonej formie przebieg fotosyntezy z glukozą zapisuje się wzorem: “6HO + 6CO + “hν” (energia świetlna) → CHO + 6O↑”. [1]  W dokumentach podkreśla się, że fotosynteza jest \"jedną z najważniejszych przemian biochemicznych na Ziemi” [1] i że jest to \"złożony proces podczas którego ze związków nieorganicznych, takich jak dwutlenek węgla (CO2) i woda, wytwarzane są związki organiczne”. [2]  Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o różnych typach fotosyntezy (C3, C4 i CAM) [2] oraz o mechanizmach fotosyntezy w organizmach prokariotycznych, takich jak cykl Calvina-Bensona. [2]  W dokumentach 7 i 10 podkreśla się, że fotosynteza jest procesem, w którym \"węgiel z dwutlenku węgla jest włączany w cząsteczki glukozy”. [7]  W dokumentach 10 wspomina się, że drożdże, będące chemoorganotrofami, wykorzystują glikolizę do rozkładu glukozy, co jest integralną częścią fotosyntezy. [10]\n"}
{"id": "q_414", "question": "Ile ramion mają zwykle gwiazdki ze śniegu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zwykle gwiazdki ze śniegu mają 5 ramion. Informacja ta znajduje się w dokumencie [4]: „Ramiona pokrywają połączone w pary płytki ambulakralne. Z zewnątrz dostrzega się ich cztery rzędy. Szczególnie dobrze rozwinięte mogą być płytki boczne, sięgające czasem na górną i dolną powierzchnię ramienia. Przód ramienia chronić też mogą kolce. Kolce mogą łączyć się z płytkami bocznymi. Mogą wtedy służyć lokomocji bądź odżywianiu się. U Euryalida kolce przekształciły się w haczyki. Hakowate kolce młodych „Amphipholis linopneusti” pomagają im utrzymać się na jeżowcach.” Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „Sześć ramion gwiazdy symbolizuje sześć głównych zadań wykonywanych przez ratowników zgodnie z łańcuchem przeżycia:”."}
{"id": "q_418", "question": "W którym mieście odbyły się ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie odbyły się w Londynie w 1948 roku [7]. Jak czytamy w dokumencie [7], \"Letnie Igrzyska Olimpijskie 1948 (znane także jako XIV Letnie Igrzyska Olimpijskie) były międzynarodowym wydarzeniem sportowym, które odbywało się od 29 lipca do 14 sierpnia 1948 w Londynie.\" Ponadto, dokument [7] wspomina, że Londyn był gospodarzem igrzysk w 1908 i 1944 roku, jednak te ostatnie zostały odwołane z powodu II wojny światowej."}
{"id": "q_413", "question": "Czy kościół prawosławny uznaje tę samą liczbę sakramentów co katolicki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kościół prawosławny uznaje siedem sakramentów, podobnie jak katolicyzm, jednak teologia ortodoksyjna daleka jest od dogmatyzowania tej liczby, tak jak uczynił to katolicyzm [1]. Niektórzy teologowie prawosławni uważają, że liczba ta ma wyraźnie zachodnią genezę [1].  Choć Cerkiew przykłada dużą wagę do zewnętrznej formy sakramentu, to nie widzi jakościowej różnicy między sakramentami a sakramentaliami, co najwyżej różnicę w randze i ważności [1]. Najwyższą rangę przypisuje się oczywiście sakramentom chrztu i eucharystii [1].  Dokument [6] podkreśla, że obie strony dialogu – Kościół katolicki i Kościół prawosławny – rozumieją, że to, co Chrystus powierzył Swojemu Kościołowi, nie może być uważane za wyłączną własność jednego z naszych Kościołów, w tym również w kwestii liczby sakramentów [6].\n"}
{"id": "q_421", "question": "Jak miał na imię polski muzyk jazzowy Karolak?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojciech Krzysztof Karolak [1]. Jego pełnym imieniem i nazwiskiem było Wojciech Krzysztof Karolak [1]. Urodził się 28 maja 1939 w Warszawie [1]."}
{"id": "q_416", "question": "Które miasto jest stolicą Demokratycznej Republiki Konga?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Demokratycznej Republiki Konga jest Kinszasa. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Największe miasta kraju: Kinszasa, Lubumbashi, Mbuji-Mayi, Kisangani, Kananga.” Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy: „Brazzaville – największe miasto, stolica administracyjna i finansowa Konga, położone nad rzeką Kongo. Miasto zamieszkuje ponad 2,1 mln osób, co stanowi ponad jedną trzecią (35%) ludności tego kraju. Konurbację obu miast zamieszkuje około 20 milionów ludzi.” W dokumencie [10] również wspomina się o Kinszasie jako mieście, przez które przepływa rzeka Kongo i do którego można dojechać drogą rzeczną z Kinszasy.\n"}
{"id": "q_417", "question": "W której dziedzinie Nagrodę Nobla dostał Samuel Beckett?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Samuel Beckett otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury „za humanistyczne zrozumienie i subtelną analizę współczesnej kultury zawarte w jego twórczości” [2]. Dodatkowo, otrzymał trzy National Book Awardy: za \"Przypadki Augiego Marcha\", \"Herzoga\" oraz \"Planetę pana Sammlera\" [2]. W 1975 roku otrzymał Nagrodę Pulitzera za powieść \"Dar Humboldta\" [2]. W 1984 prezydent Mitterrand nadał mu Komandorię Legii Honorowej, a w 1989 otrzymał nagrodę PEN/Malamud [2]. Nie udało mi się odnaleźć informacji o nagrodzie w dziedzinie fizyki, chemii, fizjologii lub medycyny. [2]"}
{"id": "q_428", "question": "Z którego języka pochodzi nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_420", "question": "Wisła czy Sekwana – która rzeka jest dłuższa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dokumentów wynika, że Wisła jest dłuższa niż Sekwana.\n\nWisła ma długość 1022 km [1]. Sekwana natomiast ma długość 774,8 km [2]. Ponadto, w dokumentach podawane są różne długości Wisły, w tym 1047 km (do 2009 roku) oraz 1023,5 km (z pomiarów z 2005 roku) [1].\n"}
{"id": "q_430", "question": "Za którą rzeką i górą rozgrywa się często akcja baśni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_429", "question": "Ile wulkanów wznosiło się na planecie Małego Księcia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują wulkany na Marsie i na Ziemi, ale nie zawierają informacji o liczbie wulkanów na Księżycu Małego Księcia. [8]\n"}
{"id": "q_419", "question": "Czy azot wchodzi w skład białek?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, azot wchodzi w skład białek. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 3 czytamy: \"Należy do pierwiastków o bardzo dużym znaczeniu biologicznym. Wchodzi w skład wielu biocząsteczek, takich jak aminokwasy i białka...\" [3].  Dokument 5 również potwierdza to stwierdzenie: \"Azot jest pobierany z gleby jako jony lub ... Asymilacja azotu, czyli jego włączenie w związki organiczne, następuje głównie w chloroplastach nadziemnych organów rośliny. Jest czwartym co do ilości pierwiastkiem występującym w roślinach. Wchodzi w skład aminokwasów budujących białka...\" [5].  Dodatkowo, dokument 8 opisuje kazeinę jako białko z mleka, które zawiera fosforanowe i cytrynianowe jony, co wskazuje na obecność azotu w jego składzie. [8].\n"}
{"id": "q_423", "question": "Który król nadał prawa miastu o nazwie Kazimierz Dolny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prawa miastu o nazwie Kazimierz Dolny zostały przyznane przez króla Kazimierza III Wielkiego. [3] „27 lutego 1335 roku, a więc już dwa lata po koronacji, Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim.”  Dodatkowo, król Kazimierz Wielki zwolnił nowotarżan od płacenia cła krakowskiego, a także pozwolił na organizowanie corocznego jarmarku [8].\n"}
{"id": "q_424", "question": "Jak nazywa się gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grubą warstwę skały osadowej, wyraźnie odróżniającą się od sąsiednich, nazywa się ławicą skalną [1]. Definiuje się ją jako \"warstwę lub zespół warstw wchodzących w skład skały osadowej (niekiedy również innych skał), o zbliżonych cechach 'sensu lato', a szczególnie wyraźnie wyróżniających się od warstw sąsiednich\" [1]. Dodatkowo, ławica jest wyraźnie oddzielona od góry i dołu równoległymi płaszczyznami [1].\n"}
{"id": "q_427", "question": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana którego minerału?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu [1]. W dokumentach podano, że \"Kryształ górski ( < style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\" >κρύσταλλος</style> “krystallos” ‘lód’) – bezbarwna, przezroczysta odmiana kwarcu\" [1]. Dodatkowo, w dokumencie 4 czytamy, że \"Kryształy kwarcu mogą być bezbarwne i pięknie wykształcone, np. kryształ górski\" [4]."}
{"id": "q_425", "question": "Jak nazywa się zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zjawisko unoszenia się ciał materialnych w powietrzu może mieć różne nazwy, w zależności od mechanizmu. W niektórych przypadkach jest to lewitacja, [1]. W innych, np. w przypadku unoszenia się pyłu lub drobnych cząstek, mówi się o adwekcji, [10].  Inne zjawiska, takie jak prądy orograficzne, również mogą powodować unoszenie się obiektów, [5].  W kontekście chrześcijaństwa, lewitacja jest rozumiana jako dar charyzmatyczny, polegający na unoszeniu się w powietrzu, [3, 4].  Inwersja temperatury w atmosferze może również wpływać na unoszenie się powietrza i innych substancji, [7].  Ogniste wiry to zjawisko, w którym silne prądy powietrzne unoszą słup ognia, [9].\n"}
{"id": "q_432", "question": "Którego króla uwiecznił Jan Matejko na obrazie „Hołd pruski”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Matejko uwiecznił na obrazie „Hołd pruski” króla Zygmunta I Starego [3]. W dokumencie [3] czytamy: „Hołd pruski 1525 – hołd lenny złożony królowi Zygmuntowi I Staremu przez Albrechta Hohenzollerna, księcia w Prusach, który odbył się 10 kwietnia 1525 roku w Krakowie.” Dodatkowo, w dokumencie [1] informuje się, że obraz przedstawia „złożenie hołdu lennego królowi Zygmuntowi I Staremu przez Albrechta Hohenzollerna”."}
{"id": "q_437", "question": "Która figura przestrzenna ma więcej wierzchołków: dwunastościan czy dwudziestościan foremny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dwudziestościan foremny ma więcej wierzchołków niż dwunastościan foremny. Dwudziestościan ma 12 wierzchołków, natomiast dwunastościan ma 20 wierzchołków [2]. [1] opisuje dwudziestościan jako wielościan o 12 wierzchołkach.\n"}
{"id": "q_433", "question": "Czy obywatele Polscy wylatujący do państw strefy Schengen muszą odbywać na lotniskach odprawę paszportową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje dotyczące procedur odprawy paszportowej na lotniskach w strefie Schengen znajdują się w dokumentach, jednak nie precyzują, czy obywatele Polscy muszą odbywać odprawę paszportową. [6] wspomina, że po wejściu Polski do strefy Schengen, w momencie przekraczania granicy w większości przypadków nie jest potrzebne okazanie żadnego dokumentu. [Przypisy] natomiast informuje, że istnieje obowiązek posiadania przy sobie dowodu osobistego lub paszportu na wypadek kontroli na terytorium innego państwa strefy. Nie ma informacji o obowiązkowej odprawie paszportowej na lotniskach."}
{"id": "q_422", "question": "Jak nazywa się odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony nazywa się koniugacją [1].  Jak wyjaśnia dokument [1], koniugacja (z łac.) – to \"odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, strony, liczby, aspekty i inne kategorie gramatyczne\".  Dodatkowo, dokument [1] definiuje, że formy czasownikowe, które nie posiadają określonych podanych kategorii, zwane są bezokolicznikiem, a wszystkie formy danego czasownika nazywają się leksemami, natomiast forma podstawowa, od której wyprowadzamy wszystkie pozostałe, to lemma.  Tabela pokazująca wszystkie warianty czasownika nazywa się \"tabelą koniugacji\" albo \"paradygmatem czasownika\" [1].  W języku najczęściej nie istnieje tylko jeden, uniwersalny sposób odmiany wszystkich czasowników. Zamiast tego występuje kilka równoległych grup zwanych \"wzorami koniugacji\" lub \"grupami koniugacji\", a ich wybór zależy od tematu czasownika lub innych czynników [1].  Dokument [3] definiuje koniugację jako \"odmianę tę nazywa się deklinacją\".\n"}
{"id": "q_440", "question": "Na jakim dystansie rozgrywa się najdłuższy bieg sprinterski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najdłuższy bieg sprinterski to maraton, który ma dystans 42 195 metrów [10]."}
{"id": "q_435", "question": "Sekretarz jest ptakiem, ssakiem czy gadem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o klasyfikacji sekretarza (ptaka, ssaka czy gada) są rozproszone w różnych dokumentach i nie dają jednoznacznej odpowiedzi. Dokument [1] opisuje sekretarza jako dużego ptaka drapieżnego, natomiast dokument [2] wspomina o jego zdolności do lotu, ale jednocześnie podkreśla, że unika lasów i gęstych zakrzaczeń, co sugeruje, że nie jest gadem. Dokumenty [3], [4], [7], [8], [9], [10] zawierają informacje o jego pożywieniu i środowisku, ale nie dotyczą jego klasyfikacji. Dokument [5] opisuje sekretarza jako osobę wykonującą prace biurowe, a dokument [6] definiuje sekretarza jako osobę wykonującą prace biurowe.\n"}
{"id": "q_434", "question": "Na którym kontynencie występuje puna, wysokogórska formacja roślinna?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Puna występuje na obszarze Andów, rozciągającym się przez Peru, Boliwię, Chile i Argentynę [1].  Występuje na wysokości 3200–6600 m n.p.m. [1].  W północnej części formacji panuje wilgotny klimat, a na południu jest sucha i często pustynna [1].  Na północy stoki Andów są porośnięte wilgotnym lasem równikowym, a na południu pojawiają się zimozielone zarośla twardolistne oraz stepy [2].  Formacja ta występuje również na Wyżynie Gujańskiej i w Kostaryce [3].  W niektórych obszarach występuje roślinność antarktyczna powyżej 40°S [2].  W Argentynie puna zajmuje obszar równiny o tej samej nazwie oraz obszar Patagonii [10]."}
{"id": "q_443", "question": "W jakim czasie światło przemierza milion kilometrów: w około trzy sekundy, trzy minuty czy trzy godziny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o odległościach pokonywanych przez światło w różnych jednostkach czasu, ale nie podają konkretnego czasu, jaki światło potrzebuje na pokonanie miliona kilometrów.\n"}
{"id": "q_431", "question": "W którym roku generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Symboliczne zaślubiny Polski z morzem miały miejsce w 1920 roku. [1] „W październiku 1919 roku generałowi dywizji Józefowi Hallerowi powierzono dowództwo Frontu Pomorskiego, utworzonego w celu pokojowego i planowanego odzyskania Pomorza, zgodnie z ustaleniami traktatu wersalskiego, odebranego Polsce wskutek rozbiorów.” [4] „10 lutego 1920 roku generał Józef Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją województwa pomorskiego przybyli do Pucka, gdzie dokonali symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.” [1] „Zaślubiny Polski z morzem w 1920:” [2] „Zaślubiny Polski z morzem w 1945:” [2] Dodatkowo, w lutym 1920 roku, w Pucku, generał Haller wraz z kapelanem Antoniem Rydlewskim dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem. [5] „10 lutego 1920 odbyły się tu tzw. zaślubiny Polski z morzem z udziałem generała Józefa Hallera poprzez wrzucenie do Zatoki Puckiej platynowego sygnetu.” [5]"}
{"id": "q_436", "question": "Które miasto jest stolicą Egiptu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Egiptu jest Kair. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. [1] „Kair (‏القاهرة‎&lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏القاهرة‎&lt;/&gt;, wymowa egipska [], trl. \"Al-Qāhirah\", trb. \"Al-Kahira\") – stolica i najludniejsze miasto Egiptu”. [4] „Stolicą administracyjną jest Kair będący jednocześnie stolicą kraju”. [8] „Egipt Tulunidów (868–905). „Osobny artykuł: Tulunidzi.” oraz [10] „W końcu została ustalona w Kairze, który pozostał stolicą i największym miastem Egiptu do dziś”. Dodatkowo, w dokumentach [3] wspomina się o Nowej Stolicy Administracyjnej, która ma zastąpić Kair, ale obecnie Kair pozostaje stolicą.\n"}
{"id": "q_438", "question": "Jak nazywa się bestsellerowa gra komputerowa studia Mojang?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bestsellerowa gra komputerowa studia Mojang to \"Minecraft\". Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [3], gdzie opisano grę jako \"komputerową grę survivalową z otwartym światem stworzoną przez Markusa Perssona i rozwijana przez Mojang Studios\", a także w [4], gdzie wspomina się o \"fenomenie 'Minecrafta'\". Dodatkowo, w [6] czytamy, że \"Minecraft\" (2011) autorstwa Markusa Perssona i Jensa Bergenstena, wydana przez Mojang Studios, odniosła ogromny sukces, osiągając 250 milionów użytkowników. [9] również wspomina o tym, że Jens Peder Bergensten jest głównym programistą gry Minecraft."}
{"id": "q_441", "question": "Jak nazywa się pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czek [1] jest pisemnym przekazem pieniężnym do banku, zlecającym wypłacenie oznaczonej sumy pieniężnej okazicielowi.  [1] definiuje czek jako \"polecenie jego wystawcy, skierowane do banku, wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub wymienionej osobie, ze środków, jakimi w tym banku dysponuje wystawca. Polecenie wypłacenia środków pieniężnych musi być bezwarunkowe.\" Dodatkowo, [1] wspomina, że czek jest środkiem zapłaty, \"wręczany zamiast pieniądza, przy zakupie towarów lub usług\"."}
{"id": "q_426", "question": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną czy spawaną?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną i spawianą. Dokument [3] informuje, że \"Wieżę zaprojektowano w pracowni Eiffla w 1884 r., a jej budowa trwała od 1886 do 1889 r. Wykonano ją jako konstrukcję kratową z tzw. kutego żelaza (właściwie gatunku stali) z prefabrykowanych elementów, które produkowano w Levallois-Perret, a następnie montowano na miejscu w Paryżu. Budowę ukończono 31 marca 1889 r., kiedy to Eiffel wspiął się na szczyt wieży i wywiesił z niej flagę francuską. W momencie ukończenia budowy wieża Eiffla była najwyższą budowlą na świecie, palmę pierwszeństwa w tej dziedzinie oddała dopiero w 1930 r., kiedy w Nowym Jorku wybudowano wyższy od niej Chrysler Building, a później, w 1931 r., jeszcze wyższy Empire State Building.\" Dodatkowo, dokument [1] opisuje, że \"Jej elementy zostały wykonane z surówki żelaza poddanej procesowi pudlarskiemu, a następnie kilkakrotnemu przekuciu (tzw. stali zgrzewnej lub żelaza zgrzewnego, „kujnego”) - materiału o wystarczająco wysokiej wytrzymałości na rozciąganie, niezbyt dużej twardości (istotne z uwagi na konieczność wykonania ok. 7 milionów otworów na nity) i stosunkowo dobrej odporności na korozję.\" Dokument [2] wspomina, że \"Wieża o kształcie zbliżonym do ściętego stożka miała konstrukcję spawano-nitowaną.\""}
{"id": "q_442", "question": "Waluty którego z sąsiednich państw używają mieszkańcy Liechtensteinu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mieszkańcy Liechtensteinu używają waluty Szwajcarii, a konkretnie franka szwajcarskiego. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [10]: „Frank szwajcarski – waluta Szwajcarii i Liechtensteinu, oznaczenie według ISO 4217: CHF (z łac. \"Confœderatio Helvetica Franc\"). Jeden frank szwajcarski dzieli się na 100 centymów (według nazewnictwa francuskiego – fr. \"centimes\") lub 100 rappenów (określanych tak w części niemieckojęzycznej – niem. \"Rappen\").”. Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że Liechtenstein jest częścią Unii Celnej ze Szwajcarią."}
{"id": "q_439", "question": "Nazwa którego owocu używana jest na określenie bardzo dużego zysku, zarobku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zysku, bogactwa kojarzy się słowo \"mamona\" [1]. W chrześcijańskiej interpretacji, mamona jest pokusą, fałszywym źródłem poczucia bezpieczeństwa, a w Biblii odnosi się do bożka Mammona [1]. Współcześnie, nadal symbolizuje niewyczerpany bogactwo i dobrobyt [3].  Dodatkowo, w niektórych częściach Polski tytę określa się mianem rogu obfitości, co również kojarzy się z bogactwem [3].  Słowo \"jabłko\" w językach słowiańskich ma pierwowzór IE *haébl̥, haebōl lub PIE *abh, mający znaczyć „wilgotny, soczysty” [10].  Choć jabłko jest symbolem zła i grzechu w kontekście chrześcijańskim [4], w przeszłości kojarzone było z luksusem i bogactwem [3].\n"}
{"id": "q_448", "question": "Kto w Potopie powiedział: „Kończ Waść, wstydu oszczędź”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Andrzej Kmicic powiedział słowa „Kończ waść, wstydu oszczędź” podczas pojedynku na szable z Michałem Wołodyjowskim [1]. Jak czytamy w dokumencie, Kmicic wypowiedział te słowa, aby zaoszczędzić sobie dalszego wstydu i poprosić Wołodyjowskiego o zakończenie pojedynku [1]."}
{"id": "q_446", "question": "Jaką śmiercią zmarła królowa Bona?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o przyczynie śmierci królowej Bony są rozproszone i niejednoznaczne w podanych dokumentach. W dokumencie 3 czytamy, że zmarła \"wycieńczona kilkunastoma napadami padaczki\", natomiast w dokumencie 9 wspomina się o \"udarze\", który ją pochłonął. W dokumencie 10 natomiast czytamy, że zmarła \"na udar 10 lipca 1631\".\n"}
{"id": "q_444", "question": "Z ilu przedsionków zbudowane jest serce płazów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Serce płazów składa się z dwóch przedsionków [4]. Jak czytamy w dokumencie, \"U płazów następuje zanik naczyń dwóch pierwszych łuków skrzelowych, przerwanie ciągłości aort między naczyniami łuku trzeciego i czwartego oraz, najpierw częściowy, a potem całkowity podział przedsionka serca mięśniową przegrodą międzyprzedsionkową\" [5]. Dodatkowo, w dokumencie [4] podano, że \"Serce składa się z trzech części: dwóch przedsionków i pojedynczej komory\". Informacja o dwóch przedsionkach jest jednak bardziej precyzyjna w dokumencie [4]."}
{"id": "q_447", "question": "Ile cyfr ma kod pocztowy w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kod pocztowy w Polsce ma format dd-ddd, gdzie \"d\" oznacza cyfrę, a \"ddd\" to trzy litery [2]. W większości przypadków kod pocztowy składa się z 5 cyfr [2]. Jednakże, w niektórych przypadkach, szczególnie w miastach wydzielonych, kody pocztowe mogą być przypisane do poszczególnych ulic, ich części, a także konkretnej strony ulicy, co może skutkować kodami o różnej długości [2].  Ponadto, w niektórych sytuacjach, kod pocztowy może być rozszerzony o dodatkowe cyfry, np. w przypadku skrytek pocztowych [10].\n"}
{"id": "q_451", "question": "W którym państwie powstał pierwszy dom aukcyjny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy dom aukcyjny powstał w Wiedniu, w Austrii. [3] Dokument [3] informuje, że Dorotheum, najstarszy dom aukcyjny, został założony w 1707 roku przez cesarza Józefa I. Dodatkowo, w dokumentach [1] i [7] znajdują się informacje o innych domach aukcyjnych z różnych krajów, jednak Dorotheum jest najstarszym z nich."}
{"id": "q_455", "question": "Tenor Placido Domingo to Włoch, Francuz czy Hiszpan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Plácido Domingo jest Hiszpanem. [1] „José Plácido Domingo Embil (ur. 21 stycznia 1941 w Madrycie) – hiszpański śpiewak posiadający ciemną barwę głosu tenor spinto.”"}
{"id": "q_457", "question": "Kto napisał powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_454", "question": "Jak nazywa się wielki park w zachodniej części Paryża?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W zachodniej części Paryża znajdują się ogrody Trocadéro [5].  Park Buttes Chaumont również jest dużym parkiem w Paryżu, położonym w północno-wschodniej części 19. dzielnicy [4]. Lasek Buloński jest jednym z największych parków w Paryżu, położonym w 16. dzielnicy [7].  Pole Marsowe to rozległy park w Paryżu, między wieżą Eiffla a École militaire [6]."}
{"id": "q_456", "question": "Jak nazywa się rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury, nazywa się termistorem [1]. Dokument [1] opisuje termistory jako \"rezystor półprzewodnikowy o rezystancji silnie zależnej od temperatury, tzn. w dużo większym stopniu niż w przypadku standardowych oporników\". Dodatkowo, dokument [3] określa termistory jako \"opornik, którego rezystancja zmienia się zależnie od temperatury\".  Dokument [5] definiuje termorezystor jako \"przewodnik, którego zależność rezystancji od temperatury wykorzystuje się w pomiarach temperatury\"."}
{"id": "q_453", "question": "Jak nazywa się alfabet dotykowy dla niewidomych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Alfabet dotykowy dla niewidomych ma kilka nazw, w zależności od kontekstu. Najczęściej używane są nazwy: alfabet Lorma [1] oraz alfabet Braille’a [4, 9]. Alfabet Lorma to system punktów, linii i znaków dotykowych, który został stworzony przez Hieronymusa Lorma w XIX wieku [1]. Z kolei alfabet Braille’a to system wypukłych kropek, który umożliwia zapisywanie i odczytywanie tekstów osobom niewidomym [4, 9]. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o dostosowaniu alfabetu Braille’a do polskiego systemu fonetycznego, opracowanym przez zakonnice Elżbietę Różę Czacką oraz Teresę Landy [4].\n"}
{"id": "q_458", "question": "Boryna brał udział w powstaniu styczniowym czy listopadowym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o uczestnictwie Boryny w powstaniu styczniowym nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokument 1 opisuje jego udział w powstaniu listopadowym i kampanii wrześniowej, a także w działaniach partyzanckich podczas II wojny światowej. Dokument 9 wspomina o jego uczestnictwie w powstaniu listopadowym, a dokument 8 o powstaniu styczniowym."}
{"id": "q_452", "question": "Jak nazywa się cieśnina, która łączy Morze Czarne z Morzem Marmara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cieśnina, która łączy Morze Czarne z Morzem Marmara, nazywa się Bosfor. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Bosfor (tur. \"Bogaziçi\", \"İstanbul Boğazı\"; <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">&lt;templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/&gt; – cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Cieśniny tureckie, cieśniny czarnomorskie – cieśniny Morza Śródziemnego w Turcji pomiędzy Azją Mniejszą a Tracją. Zbiorcza nazwa na: Dardanele, morze Marmara i Bosfor.”"}
{"id": "q_449", "question": "Piosenki którego zespołu znalazły się na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia!” znalazły się piosenki zespołu ABBA [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], „Fabuła. Donna (Meryl Streep) prowadzi mały hotelik na jednej z greckich wysp. Kobieta samotnie wychowuje córkę Sophie (Amanda Seyfried). Dziewczyna wychodzi za mąż i chce, aby ojciec poprowadził ją do ołtarza, jednak nie wie, kto nim jest. Ze starego pamiętnika matki dowiaduje się, że w czasie poczęcia miała przelotne romanse z trzema mężczyznami. Do każdego z nich wysyła zaproszenie na ślub, mając nadzieję, że się na nim zjawią. Ostatecznie na ślub przyjeżdżają wszyscy trzej.” Dodatkowo, w dokumencie [1] podano, że „Piosenki.  “Osobny artykuł: Mamma Mia! The Movie Soundtrack.” oraz „Spis uwzględnia wszystkie piosenki wykorzystane w filmie oraz nazwiska ich wykonawców:”. [2]\n"}
{"id": "q_459", "question": "Jak nazywa się odmiana rzeczownika przez przypadki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odmiana rzeczownika przez przypadki nazywa się deklinacją [1]. W języku polskim występuje siedem przypadków [4]. Deklinacja ulega również przymiotnikom, zaimkom i liczebnikom [1]. W języku łacińskim wyróżnia się pięć deklinacji, oznaczanych numerami I, II, III, IV, V [3]. W języku niemieckim deklinacja rzeczownika jest uboga i do oznaczania przypadku używa się rodzaju [8].\n"}
{"id": "q_445", "question": "Jak nazywamy instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie bądź pocieranie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie, nazywane są perkusją [1]. W klasyfikacji praktycznej są to instrumenty, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki [1]. Perkusja to grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie, a w praktyce często nazywana jest zestawem perkusyjnym [1].  Do tej grupy należą również membranofony i idiofony uderzane [1].  Podział perkusji dzieli się na instrumenty o określonej wysokości dźwięku, takie jak kotły, dzwonki czy czelesta [1], oraz na instrumenty o nieokreślonej wysokości dźwięku, jak bęben, talerze czy tam-tam [1].  Bębenek baskijski również jest instrumentem perkusyjnym, który składa się z drewnianej obręczy z napiętą skórą i ruchomych blaszek [4].  Podobnie, grzechotka (shekere) to instrument z rodziny idiofonów, składający się z tykwy owiniętej siateczką z muszelkami [8].  Misy dźwiękowe, choć należą do idiofonów, również wytwarzają dźwięk poprzez uderzanie i pocieranie [10]."}
{"id": "q_450", "question": "Jaką nazwę nosi krzyżówka polegająca na odgadnięciu nie tylko haseł, ale i miejsc, w których powinny zostać wpisane?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krzyżówka polega na odgadnięciu haseł i miejsc, w których powinny zostać wpisane. Istnieje wiele rodzajów krzyżówek, w tym: krzyżówka magiczna [1], krzyżówka [2], krzyżówka panoramiczna [3], krzyżówka Jolki [4], krzyżówka wierszowa (uśkoknik) [5], krzyżówka-szyfr [7].  Jednakże, w kontekście odgadnięcia haseł i miejsc ich wpisywania, warto wspomnieć o krzyżówce-szyfr, w której \"wszystkie białe pola krzyżówki (kratki, w które wpisuje się odgadywane wyrazy) są ponumerowane różnymi liczbami\" [7].  Dodatkowo, w grze \"Gra słów. Krzyżówka\" uczestnicy odgadują hasła ukryte w logogryfach i zdobywają za to nagrody pieniężne [6].  W tej grze, \"na ekranie pojawiają się krzyżówka z ośmioma słowami poziomymi i jednym pionowym hasłem głównym\" [6].\n"}
{"id": "q_462", "question": "„Pierwszy”, „drugi” – jaki to rodzaj liczebników?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liczebniki „pierwszy” i „drugi” to liczebniki porządkowe [2]. Jak czytamy w dokumencie, liczebniki porządkowe wskazują na kolejność w danym szeregu [2]. Dodatkowo, w dokumencie podano, że liczebniki porządkowe tworzy się od liczebników głównych za pomocą określonej końcówki, np. dla liczebników do 19 jest to końcówka \"-te\" [2]."}
{"id": "q_464", "question": "Jaki park narodowy położony na terytorium USA słynie przede wszystkim z gejzerów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Park Narodowy Yellowstone słynie przede wszystkim z gejzerów. [1] Opisuje się go jako \"park narodowy w Stanach Zjednoczonych na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho. Jest najstarszym parkiem narodowym na świecie. Słynny z gejzerów, gorących źródeł, wulkanów błotnych, fumaroli i wodospadów.\" [1] Dodatkowo, dokument [2] szczegółowo opisuje Old Faithful, jeden z najpopularniejszych gejzerów w parku, informując o jego regularnych wybuchach i charakterystycznych cyklach erupcji."}
{"id": "q_463", "question": "Jak nazywa się luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Loża to luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób. [2] Opisuje się je jako \"małe, kilku-, kilkunastoosobowe pomieszczenie wyodrębnione w teatrach, salach widowiskowych, na stadionach\". [2] Dodatkowo, w dawnych czasach loże budowano także w poziomie parteru, pod usytuowanymi nad nimi balkonami. [3] W trakcie antraktu, przy lożach, zwłaszcza przy loży środkowej, umieszczano mały gabinet służący do odpoczynku i spotkań towarzyskich. [3]"}
{"id": "q_465", "question": "Pod jakim pseudonimem występowała na scenie Jadwiga Helena Misel?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jadwiga Helena Misel, znana jako Helena Modrzejewska, występowała pod różnymi pseudonimami. W dokumentach [2] czytamy, że zadebiutowała 16 sierpnia 1918 roku na deskach Teatru Letniego w Warszawie pod pseudonimem „Sarska”. W dokumentach [1] wspomina się o pseudonimie „Modrzejewska”, który przybrała na początku kariery scenicznej. Ponadto, w dokumentach [7] podaje się, że występowała również pod pseudonimami „Tania”, „Denise Jay” i „Huguette Hélia”."}
{"id": "q_460", "question": "Który alfabet został opracowany wcześniej: cyrylica czy grażdanka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cyrylica została opracowana wcześniej niż grażdanka. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie [3] czytamy: \"Cyrylica została oparta na greckiej majuskule. Za twórcę cyrylicy uznaje się któregoś z uczniów Cyryla i Metodego, przy czym najczęściej przywołuje się tu imiona Klimenta Ochrydzkiego bądź Konstantyna Presławskiego. Pierwsze ślady użycia cyrylicy pochodzą z terenów wschodniej Bułgarii.\" Dodatkowo, w dokumencie [4] wspomina się o \"cyrylicy w wersji cerkiewnosłowiańskiej\", która była używana na początku XVIII wieku, czyli przed wprowadzeniem grażdanki.  W dokumencie [6] również podkreślono, że \"W publikacjach tekstów staro-cerkiewno-słowiańskich w druku nie stosuje się głagolicy – najczęściej najstarsze teksty głagolickie drukowane są cyrylicą, czasem łacinką.\"  Zatem, na podstawie tych informacji, można stwierdzić, że cyrylica istniała i była używana przed wprowadzeniem grażdanki.\n"}
{"id": "q_467", "question": "Czy anakonda jest wężem jadowitym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty wskazują, że niektóre gatunki węży są jadowite, a inne nie. Jednakże, nie podają one jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy anakonda jest wężem jadowitym, ponieważ opisują różne gatunki anakond (zielona, żółta, ciemna, boliwijska) i ich cechy. [Dokument 1] wspomina o jadowitych i właściwych węzach, a [Dokument 7] sugeruje, że wszystkie węże mogą być jadowite w pewnym stopniu. [Dokument 10] opisuje anakondę boliwijską jako gatunek, który zabija swoje ofiary dusząc.\n"}
{"id": "q_466", "question": "Jakiego narządu dotyczy choroba Hashimoto?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Choroba Hashimoto dotyczy gruczołu tarczowego [1]. Jak wynika z dokumentu [1], Hakaru Hashimoto zbadał próbki tarczycy czterech kobiet, w których stwierdzono rozlane nacieki limfocytarne i zwłóknienie miąższu.  Dokument [3] opisuje chorobę jako \"zapalenie tarczycy autoimmunologiczne\", a także jako \"najczęstszą przyczynę pierwotnej niedoczynności gruczołu tarczowego\" [3].  Dodatkowo, dokument [5] podkreśla, że Hashimoto opisał zmiany histologiczne w tkankach tarczycy, co wskazuje na to, że choroba dotyczy właśnie tego narządu [5].  Dokument [10] wyjaśnia, że w odpowiedzi na przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) i peroksydazie tarczycowej (TPO), w tarczycy pojawiają się nacieki limfocytarne, co potwierdza związek choroby z tym narządem [10]."}
{"id": "q_474", "question": "Częścią którego morza jest Morze Jońskie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Morze Jońskie jest częścią Morza Śródziemnego [1]. Granice Morza Jońskiego wyznaczają linię pomiędzy Butrintem w Albanii, poprzez północne wybrzeża Korfu, do przylądka Santa Maria di Leuca we Włoszech [1].  Dodatkowo, Morze Jońskie łączy się z Morzem Adriatyckim poprzez Cieśninę Otranto [1]. [6]"}
{"id": "q_470", "question": "Jak nazywała się dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona, nazywała się Sforzowie. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Sforza (wym. \"sfọrca\") – włoski ród arystokratyczny panujący w Księstwie Mediolanu.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Bona Sforza d’Aragona – żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.”  W dokumencie [6] również wspomina się o Sforzach jako o panujących w Księstwie Mediolanu."}
{"id": "q_471", "question": "Jak miał na imię ostatni patriarcha księgi rodzaju, ulubiony syn Jakuba i Racheli?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ostatni patriarcha, ulubiony syn Jakuba i Racheli, miał na imię Beniamin. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Imię Beniamin („syn szczęścia\") nadał mu później Jakub, dla którego był najmłodszym, ulubionym synem (stąd późniejsze określenie \"beniaminek\").” Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: „Według Księgi Rodzaju synami Beniamina byli: Bela, Beker, Aszbel, Gera, Naaman, Echi, Rosz, Muppim, Chuppim i Ard.”"}
{"id": "q_475", "question": "Jaką nazwę nosiła założona w 1882 przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Założona w 1882 roku przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna nosiła nazwę „Wielki Proletariat” [1]. W dokumentach podkreślana jest jej charakterystyka jako awangardy rewolucji i dążenia do ogólnoświatowej rewolucji socjalistycznej [1].  Warto również wspomnieć, że partia ta była rozbita przez carską policję [1].\n"}
{"id": "q_461", "question": "W którym mieście ma siedzibę Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia ma siedzibę w Katowicach. [1] „Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach – budynek położony przy placu W. Kilara 1 w Katowicach, w dzielnicy Bogucice.” [2] „W marcu 1945 roku orkiestrę reaktywowano w Katowicach.” [7] „Nowa siedziba NOSPR-u stała się obiektem popularnym, a przyciąga do niej zarówno architektura budynku i jego wnętrza, jak i też różnorodność wydarzeń tutaj organizowanych. Pod względem sprzedaży abonamentów, w 2014 roku sprzedano ich o 300% więcej aniżeli do koncertów organizowanych w starej siedzibie NOSPR-u.” [3] „Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach w momencie otwarcia była największym kompleksem koncertowo-nagraniowym na terenie Polski…” [8] „Nowa siedziba NOSPR-u stała się obiektem popularnym, a przyciąga do niej zarówno architektura budynku i jego wnętrza, jak i też różnorodność wydarzeń tutaj organizowanych.” [9] „Siedziba Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie (do maja 2019 Polska Orkiestra Radiowa) – polska orkiestra symfoniczna powstała w 1945 roku w Warszawie…” [6] „Drugim znaczącym obiektem kultury w bogucickiej części Strefy Kultury jest siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej polskiego Radia w Katowicach, znajdująca się przy placu Wojciecha Kilara 1.”"}
{"id": "q_476", "question": "Cymbergaj to instrument czy gra?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cymbergaj to instrument, a nie gra. [1] Opisuje się go jako \"gra zręcznościowa, polegająca na odbijaniu monet na płaskiej powierzchni, przy użyciu linijki bądź grzebienia\". [1] Jednakże, współcześnie nazwa cymbergaj została mylnie utożsamiona z Air Hockeyem. [1] Dokument [2] definiuje Air Hockey jako \"rodzaj popularnej gry zręcznościowej dla dwóch graczy\".\n"}
{"id": "q_473", "question": "Jak nazywał się polski pilot, który jako pierwszy w roku 1933 przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stanisław Skarżyński był polskim pilotem, który jako pierwszy w roku 1933 przeleciał południowy Atlantyk [3]. Dokonał tego przelotu 8 maja 1933 roku na jednomiejscowym samolocie polskiej konstrukcji, RWD-5bis [3].  Podczas tego lotu pokonał dystans 3582 km, ustanawiając międzynarodowy rekord odległości w klasie samolotów turystycznych [3].  Jak wspomina dokument [4], „w ten sposób – wynikiem 3582 km – ustanowił międzynarodowy rekord odległości w klasie C kategorii II samolotów turystycznych, o masie własnej do 450 kg”.  Dodatkowo, dokument [1] informuje, że Skarżyński ustanowił światowy rekord odległości lotu, będąc pierwszym Polakiem, który przeleciał Atlantyk."}
{"id": "q_481", "question": "Jakim trzyliterowym skrótem określano w PRL stacje benzynowe?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej sklepy samoobsługowe określano często trzyliterowym skrótem „SAM” [1].  Informacja ta znajduje się w dokumencie 1.\n"}
{"id": "q_468", "question": "W którym wieku miała miejsce tzw. katastrofa tunguska w syberyjskiej tajdze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Katastrofa tunguska miała miejsce w różnych okresach, co wynika z analizy przedstawionych dokumentów.\n\nDokument [5] informuje, że meteoryt, który spowodował katastrofę, miał ok. 50 m średnicy i masę około 400 tys. ton. Porównuje go z meteorytem Chicxulub, który uderzył w Ziemię około 65 mln lat temu, co spowodowało wymieranie dinozaurów.\n\nDokument [6] opisuje badania Leonida Kulika z lat 1927-1949, które miały na celu wyjaśnienie przyczyn katastrofy. Kulik przypuszczał, że na obszar Syberii spadł gigantyczny meteoryt zbudowany z żelaza i niklu.\n\nDokument [7] wskazuje, że główny wątek serialu \"Z Archiwum X\" rozpoczyna się ok. 50 lat przed czasem akcji pierwszego sezonu (1993), czyli w latach 40. XX wieku, co nawiązuje do autentycznych wydarzeń związanych z katastrofą tunguską.\n\nDokument [8] wspomina o podobnym zdarzeniu w 1949 w okolicach Czelabińska, gdzie spadł deszcz meteorytów.\n\nDokument [9] informuje, że serial \"Siberia\" rozgrywa się w syberyjskiej tajdze i nawiązuje do wydarzeń z tamtego okresu, w tym do katastrofy tunguskiej.\n\nPodsumowując, katastrofa tunguska miała miejsce w różnych okresach, od około 65 mln lat temu (w przypadku meteorytu Chicxulub) po lata 40. XX wieku (w kontekście badań Kulika i serialu \"Siberia\"). [6] [7] [8] [9]\n"}
{"id": "q_472", "question": "W którym mieście została spalona na stosie Joanna D'Arc?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Joanna d’Arc została spalona na stosie w Rouen. Dokument [6] opisuje scenę egzekucji: „30 maja 1431 r. był ostatnim dniem życia Joanny. Rankiem wyspowiadała się i przyjęła Komunię Świętą. Około 9 godziny wyruszono na wielki rynek rybny, gdzie był już ułożony wysoki stos. Świadkowie tak opisują scenę egzekucji: przywiązana do wysokiego słupa w Vieux-Marché w Rouen poprosiła dwóch księży, księdza Martina Ludvenu i księdza Isabarta de la Pierre, aby trzymali przed nią krucyfiks. Jeden z chłopów wykonał również mały krzyż, który zawiesiła na przedzie sukni. W milczeniu wysłuchała wyroku, potem głośno przebaczyła swoim nieprzyjaciołom, prosiła obecnych, aby się za nią modlili, i dodała: „głosy moje od Boga pochodziły i wszystko, co czyniłam, było z rozkazu Bożego”; skonała w płomieniach, wymawiając imię Jezusa.” Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że Rouen było miejscem spalenia Joanny d’Arc w 1431 roku."}
{"id": "q_479", "question": "Na którym oceanie leżą Seszele?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Seszele leżą na Oceanie Indyjskim. [2] Podkreśla to, że \"Republika Seszeli to państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeży Afryki\". [2] Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy, że \"Seszele stanowią grupę 115 wysp wchodzących w skład Republiki Seszeli, dzielących się na zbudowane głównie z granitowych skał Wyspy Wewnętrzne oraz koralowe Wyspy Zewnętrzne, rozłożone na powierzchni ponad 400 tysięcy km² Oceanu Indyjskiego\".\n"}
{"id": "q_478", "question": "W którym wieku rozwinął się kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Taszyzm rozwinął się w pierwszych latach po II wojnie światowej, a jego znaczenie wzrosło w latach 50. XX wieku [1]. Krytyk Pierre Guéguen przypisuje wprowadzenie znaczenia tego słowa w dzisiejszym rozumieniu w 1951 roku [1]. Termin taszyzm jest bliski informelowi, stanowiąc niemal jego synonim [1].  W latach 70. XX wieku Kujawski przestał wystawiać obrazy, zerwał kontakty i tworzył dla siebie i ograniczonego grona znajomych [3].  W okresie romantyzmu niemieckiego, w XIX wieku, wykształciły się różne nurty, w tym ekspresjonizm, który współistniał z manieryzmem [10]."}
{"id": "q_469", "question": "Która królowa angielska była ostatnią cesarzową Indii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ostatnią cesarzową Indii była Wiktoria. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [5]: „Niektórzy historycy twierdzą, że z okazji jubileuszu Wiktoria założyła białą suknię, porzucając ten jeden raz swój zwykły czarny strój, jaki nosiła od śmierci męża. Pod koniec rządów Wiktorii Wielka Brytania została zaangażowana w II wojnę burską. Wojna ta zyskała entuzjastyczne poparcie królowej. Jej życie osobiste zostało zdominowane przez rodzinne tragedie, w tym śmierć dwóch synów, księcia Edynburga i księcia Albany, oraz księżniczki heskiej, Alicji. Zmarli również trzej jej wnukowie – książę Clarence i Avondale, Alfred (syn księcia Edynburga) oraz Wiktor von Schleswig-Holstein (syn księżniczki Heleny). W 1899 r. królowa po raz ostatni wzięła udział w uroczystości publicznej, jaką było położenie kamienia węgielnego pod South Kensington Museum.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „W 1876 r. Wiktoria przeżyła 6. zamach na swoje życie. Tym razem zamachowcem był 17-letni Irlandczyk, Arthur O’Connor, który ruszył na jej powóz z pistoletem w jednej ręce i z petycją domagającą się uwolnienia irlandzkich więźniów politycznych w drugiej. Pistolet nie był naładowany, a celem Irlandczyka było zwrócenie uwagi królowej na petycję. Będący u boku królowej John Brown powalił chłopaka na ziemię, nim królowa zdążyła dostrzec pistolet.”  W dokumencie [1] podano, że Wiktoria była królową Wielkiej Brytanii i cesarzową Indii w latach 1910–1936.\n"}
{"id": "q_480", "question": "W którym mieście Naczelnik Tadeusz Kościuszko proklamował Akt Powstania Narodowego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akt Powstania Narodowego został ogłoszony 24 marca 1794 roku na Rynku Głównym w Krakowie [Dokument: 3]. „...gen. Kościuszko został ogłoszony Najwyższym Naczelnikiem Siły Zbrojnej Narodowej. Naczelnik w ciągu tygodnia zorganizował władze powstańcze w Krakowie i zebrał rekrutów dawnym systemem dymowym z niewielkiego obszaru. Powodzenie powstania zależało od szybkiego przyłączenia się innych ziem polskich, stąd o świcie 1 kwietnia na czele ok. 1000 regularnego wojska wyrusza w kierunku Warszawy i Wilna” [Dokument: 5]. Dodatkowo, „Kościuszko złożył przysięgę:” [Dokument: 1]."}
{"id": "q_489", "question": "Jak nazywa się przyrząd nawigacyjny służący do mierzenia przebytej przez statek drogi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_485", "question": "Jak brzmi polska nazwa miasta Kaliningrad?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Polska nazwa miasta Kaliningrad zmieniała się na przestrzeni lat. W 1946 roku miasto zostało nazwane \"Kaliningrad\" [1]. Jednak w 2023 roku Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej zaleciła stosowanie tradycyjnej nazwy „Królewiec” [9]. Wcześniej, do XVI wieku, występuje również wariant „Królówgród” [1].\n"}
{"id": "q_477", "question": "Co oznacza łacińska sentencja „per aspera ad astra”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Łacińska sentencja „per aspera ad astra” oznacza „przez trudy do gwiazd”. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najjaśniej wyrażona jest w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Mottem orderu jest łacińska sentencja \"Per aspera ad astra\" (przez trudy do gwiazd).”\n*   **Dokument 2:** „Mottem sił powietrznych jest łacińskie \"Per Aspera Ad Astra\" („Przez trud do gwiazd”).”\n*   **Dokument 3:** „Symbolika krzyża harcerskiego jest oparta na dewizie „per aspera ad astra” (przez trudy do gwiazd).”\n*   **Dokument 6:** „Per ardua ad astra (lat.\"Przez przeciwności do gwiazd\") jest dewizą Royal Air Force i innych sił lotniczych Wspólnoty Narodów.”\n*   **Dokument 9:** „Dewiza: \"Per aspera ad astra.\" (łac. \"Przez ciernie do gwiazd.\").”\n*   **Dokument 10:** „Marcin z Łęczycy jest bohaterem utworu dla dzieci pt. \"Per aspera ad astra\" autorstwa Piotra Banasika.”"}
{"id": "q_490", "question": "Jak miał na imię gdański astronom Heweliusz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Heweliusz, a także Johannes Hevelius i Johann Hewelcke [1]. Jego pełne imię to Jan Heweliusz [1]. Dokument [1] podaje również inne formy jego nazwiska, takie jak Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke."}
{"id": "q_483", "question": "Jak nazywa się napój gazowany zawierający chininę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Napój gazowany zawierający chininę nazywa się tonik. [1] Tonik – bezalkoholowy napój gazowany, w skład którego wchodzi woda gazowana, chinina oraz soki owocowe. Posiada on charakterystyczny, gorzkawy smak. Mieszanka wody gazowanej z chininą została wynaleziona we wczesnych latach XIX wieku przez kolonistów brytyjskich w Indiach. [1]  Tonik zyskał popularność ze względu na szerokie zastosowanie do koktajli. Najpopularniejszym drinkiem z dodatkiem toniku jest gin z tonikiem. [1]  Dodatkowo, chinina jest powszechnie stosowana jako dodatek smakowy do napojów gazowanych o gorzkim smaku. [2]  W dokumentach [2] również wspomina się o toniku jako składniku koktajli alkoholowych, szczególnie w kombinacji z ginem.\n"}
{"id": "q_482", "question": "Jak określa się artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze, określa się mianem „marynistą”. [1] Przykładami marynistów są angielski poeta John Masefield i polsko-angielski pisarz Joseph Conrad. [1] W przypadku Władysława Ślewińskiego, twórcy obrazu \"Morze w Bretanii\", jego twórczość charakteryzowała się tematyką marynistyczną, a w szczególności przedstawiała morze wzburzone i targane wichrami. [9] Podobnie, James Buttersworth, angielski malarz marynista z XIX wieku, specjalizował się w przedstawianiu żagowców na morzu i u wybrzeży. [6] W przypadku Andries van Eertvelta, można go określić jako pierwszego artystę flamandzkiego specjalizującego się w tematyce morskiej. [8] Romuald Kutera również tworzył prace o tematyce marynistycznej, wykorzystując wodę jako medium artystyczne. [4]"}
{"id": "q_492", "question": "Władze którego państwa rezydują w Bejrucie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Władze libańskiego, w tym parlament i rząd, rezydują w Bejrucie. [2] Ponadto, w ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Bejrucie rezyduje personel ambasady RP w Damaszku. [3] Liban jest republiką demokratyczną parlamentarno-gabinetową, z prezydentem wybieranym na 6-letnią kadencję. [6]"}
{"id": "q_491", "question": "Kto był wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W bitwie pod Borodino wodzem armii rosyjskiej był Dmitrij Sergiejewicz Dochturow [9]. W czasie bitwy, po śmierci Piotra Bagrationa, Dochturow objął dowództwo nad lewym skrzydłem sił rosyjskich [9]. Ponadto, w dniu bitwy, Kutuzow rozstawił swoje siły, a Dochturow dowodził rosyjskim Centrum [9].  W dokumentach [1] czytamy, że \"W bitwie tej została mocno nadszarpnięta reputacja Napoleona, dlatego na wiosnę 1807 r. szukał za wszelką cenę decydującego zwycięstwa (patrz: bitwa pod Frydlandem)\".\n"}
{"id": "q_486", "question": "Czy Karpaty leżą w całości w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie, Karpaty nie leżą w całości w Polsce. [1] Informuje, że Karpaty stanowią drugi co do powierzchni łańcuch górski Europy, zajmując powierzchnię 190 tys. km², z czego w Polsce 19,6 tys. km² (6,3% powierzchni państwa). [3] Dodatkowo, dokument [3] wskazuje, że Karpaty rozciągają się na terytoriach Słowacji, Czech, Węgier, Austrii, Ukrainy, Rumunii i Serbii. [5] Dokument [9] informuje, że Karpaty stanowią dział wodny między zlewiskiem Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego, a tereny Karpat zamieszkuje obecnie około 15 mln ludzi. [10] Dokument [10] przedstawia podział terytorium Ukrainy, wskazując, że tylko niewielkie skrawki Ukrainy leżą na Niżu Wschodnioeuropejskim, należącym do Europy Wschodniej, a Karpaty zajmują część tego obszaru.\n"}
{"id": "q_487", "question": "„Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” – na cokole którego krakowskiego pomnika wyryto te słowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Te słowa „Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” wyryto na cokole pomnika Ignacego Jana Paderewskiego w parku Strzeleckim [4]. Dokument ten informuje: „Bractwo ufundowało pomnik z okazji 150-lecia urodzin kompozytora, jubileuszu 600-lecia bitwy pod Grunwaldem i 100-lecia odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego oraz 600-lecia krakowskiej Kongregacji Kupieckiej. Odsłonięty 17 lipca 2010 roku. Na cokole widnieje napis „IGNACY JAN PADEREWSKI ARTYSTA-MĄŻ STANU 1860-1941” oraz pięciolinia z początkowymi taktami i słowami pieśni „Hej, Orle Biały” (pieśń ta to ostatni wiersz i ostatnia kompozycja Paderewskiego; powstała w 1917 roku).”"}
{"id": "q_484", "question": "Jak nazywało się dawne urządzenie wojenne służące do miotania kamieni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Istniewało wiele urządzeń miotających kamienie, o różnych nazwach i konstrukcjach. Niektóre z nich to: balista [1], onager [2], proca [3], bricoli [4], biffa [6], katapulta [7], szrotownica [8] i oszczep [10].\n\nBalista, nazywana również katapultą [1], była starożytną machiną miotającą pociski, najczęściej używaną do oblężenia miast. [1]  Onager, znany również jako monankon [2], był rodzajem katapulty rozpowszechnionym w starożytności i średniowieczu. [2] Proca była historyczną bronią miotającą, złożoną ze sznura, w którym umieszczony był gniazdo na pocisk. [3] Bricoli, nazywana również catabalistique [4], była starą machiną miotającą kamienie. [4] Biffa, nazywana blidą w średniowiecznej Europie [6], składała się z podstawy i ruchomej belki z przeciwwagą. [6] Katapulta, wykorzystywana głównie w starożytności i średniowieczu, opierała się na energii sprężystej. [7] Szrotownica była starą dawną nazwą śrutownicy, używanej do rażenia wojsk nieprzyjaciela. [8] Oszczep, broń drzewcowa, również służyła do miotania. [10]\n"}
{"id": "q_497", "question": "Na terenie którego współczesnego państwa leży Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan, obecnie leży na terenie Białorusi [5]. Dokument [5] informuje, że wieś ta po II wojnie światowej znalazła się w granicach Związku Sowieckiego, a od 1991 roku w niepodległej Białorusi. Dokument [1] wskazuje, że w XIX i początkach XX wieku Hruszówka leżała w Rosji, w guberni mińskiej.\n"}
{"id": "q_488", "question": "Jak nazywał się niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał w zatoce Montevideo samozatopienia, by uniknąć schwytania przez aliantów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał w zatoce Montevideo samozatopienia, by uniknąć schwytania przez aliantów, nazywał się „Admiral Graf Spee” [9]. Jak wynika z dokumentu [1], okręt ten został zidentyfikowany jako „pancernik kieszonkowy” i rozpoczął bój artyleryjski z okrętami alianckimi. Dokument [3] opisuje, że dowódca, komandor Langsdorff, po konsultacjach z Berlinem, zdecydował o samozatopieniu okrętu, aby uniknąć internowania i strat w załodze. Dokument [5] wspomina o analizie meldunków radiowych, które doprowadziły do przechwycenia „Admirala Grafa Spee” przez brytyjskie okręty, a także o decyzji Langsdorffa, by nie dopuścić do internowania i uniknąć ofiar w załodze [9]. Dokument [6] potwierdza, że okręt został zniszczony w Montevideo, a dokument [7] opisuje, że przed samozatopieniem okręt wyszedł w morze, przekazując część załogi na niemiecki statek. Dokument [10] również wspomina o samozatopieniu „Admirala Grafa Spee” w Montevideo."}
{"id": "q_495", "question": "Jak nazywa się orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy zazwyczaj o charakterze programowym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy, zazwyczaj o charakterze programowym, nazywa się uwerturą koncertową [6]. Jak czytamy w dokumencie [6], „Uwertury koncertowe zaczęły powstawać w okresie romantyzmu, jako samodzielne dzieła orkiestrowe o swobodniejszej budowie. Są to kompozycje programowe (czego najwybitniejszym przykładem są uwertury Hectora Berlioza, krytykowane w czasach kompozytora) niezależne od utworów scenicznych”. Dodatkowo, w dokumencie [1] czytamy, że „Uwertura koncertowa – rodzaj uwertury. O ile klasyczna uwertura stanowi wstęp do utworu (opery, oratorium, kantaty itp.), o tyle uwertura koncertowa stanowi dzieło samodzielne, kompletne”."}
{"id": "q_498", "question": "Jaką cechą wyglądu zewnętrznego wyróżnia się bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bohater dramatu Edmunda Rostanda, Cyrano de Bergerac, wyróżnia się długim nosem. [1] W sztuce Rostanda opisano go jako „długonosego Cyrano de Bergeraca”. [1] W filmie \"Roxanne\" (1987) również podkreślono jego cechę wyglądu – długi nos. [9] Ponadto, w dokumentach [7] i [9] wspomina się o jego kompleksach związanych z tym wyglądem.\n"}
{"id": "q_493", "question": "Jaki tytuł nosi w Polsce przewodniczący Sejmu przewodzący obradom?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Marszałek Sejmu [1]. Funkcję tę pełni osoba wyłonioną przez posłów, najpóźniej w trzecim dniu od otwarcia sejmu [1]. W przeszłości, w okresie Królestwa Polskiego, stosowano zasadę alternaty, kolejno powołując marszałka z Wielkopolski, Małopolski i Litwy [1]. Obecnie, wybór odbywa się w głosowaniu imiennym, a w przypadku śmierci lub rezygnacji marszałka, obowiązki te przejął najstarszy wiekiem wicemarszałek [1].  W przypadku braku możliwości podjęcia obowiązków przez Marszałka, obowiązki te przejął Marszałek Senatu [1].  W dniu 12 listopada 2019 roku, obowiązki Marszałka Seniora pełnił poseł Antoni Macierewicz [10].  W roku 2023, urząd ten pełniła posłanka Elżbieta Witek [10].  [1]\n"}
{"id": "q_496", "question": "Jak nazywa się broń biała, nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Broń biała, nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz nazywa się bagnetem. [1]  Jak informuje dokument 1, \"Bagnet (franc. \"baïonette\" od miasta \"Bayonne\") – rodzaj kolnej broni białej mocowanej u wylotu lufy broni strzeleckiej (np. karabinu).\"  Dodatkowo, dokument 6 opisuje bagnet M6, używany przez Armię Stanów Zjednoczonych jako akcesorium dla karabinu M14, podkreślając jego funkcję jako noża bojowego i użytkowego. [6]  Podobnie, dokument 7 wspomina o maczugach, które w średniowieczu były rodzajem broni białej używanej w walce wręcz. [7]  Choć maczugi różniły się od bagnetów, ilustrują one ideę broni białej używanej w bezpośrednim starciu.\n"}
{"id": "q_494", "question": "Czy Islandia należy do NATO?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Islandia należy do NATO. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Na 32 członków NATO, dwóch z nich pochodzi z Ameryki Północnej (Kanada i USA), a pozostali z Europy.” [1] W dokumencie 6 podano: „Islandia była członkiem założycielem NATO w 1949.” [6] Ponadto, w dokumencie 9 czytamy: „Grupa Północna (ang. „Northern Group”) – istniejąca od 2010 międzynarodowa inicjatywa zrzeszająca 12 krajów Europy północnej, będących członkami NATO lub Unii Europejskiej.” [9] W dokumencie 7 czytamy: „Islandię reprezentuje osoba cywilna. Dla zachowania ciągłości pracy Komitetu Wojskowego każde państwo jest praktycznie reprezentowane przez stałego przedstawiciela.” [7] W dokumencie 10 czytamy: „Islandia była członkiem założycielem NATO w 1949.” [10]"}
{"id": "q_500", "question": "Jak nazywa się bóstwo słowiańskie o czterech twarzach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bóstwo o czterech twarzach nazywa się Światowit. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Wśród czczonych bóstw znajdował się Światowit – bóstwo o czterech twarzach, oraz Trigław – bóstwo trzygłowe.” Dodatkowo, w dokumencie [4] wspomina się o \"Światowidzie ze Zbrucza\", który, według Borisa Rybakowa, miał na górze twarze czterech bóstw, a jednym z nich był Światowit. [4]"}
{"id": "q_503", "question": "Jak nazywa się pierwsza dama opery grająca główne role?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwsza dama opery, zwykle sopran, nazywa się primadonna. [1] Zazwyczaj cechuje ją nieprzewidywalność, kapryśność i wysokie mniemanie o własnej wartości. [1] Przykładem primadony jest La Carlotta w musicalu \"Upiór w Operze\". [1]"}
{"id": "q_499", "question": "W którym mieście znajdowała się największa starożytna biblioteka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największą starożytną biblioteką była Biblioteka Aleksandryjska [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Biblioteka Aleksandryjska była kiedyś największą biblioteką świata\" [1].  Dodatkowo, dokument [3] opisuje Bibliotekę w Cezarei jako jedną z największych bibliotek starożytnego świata, założoną przez Orygenesa, jednak nie jest ona wymieniana jako największa.  Dokument [5] wspomina o Bibliotece Pergamońskiej jako największej po Aleksandryjskiej, jednak nie podaje jej lokalizacji.  Dokument [6] opisuje Bibliotekę Narodową i Archiwum Egiptu, jednak nie jest ona wymieniana jako największa biblioteka starożytna.\n"}
{"id": "q_510", "question": "W którym mieście rozgrywa się akcja komedii romantycznej „Notting Hill”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akcja komedii romantycznej „Notting Hill” rozgrywa się w Londynie. [2] Dodatkowo, film ten został opisany jako „londyńska wersja „Rzymskich wakacji” z lat 90.” [5] Informacje o tym, że film został nakręcony w Shepperton Studios, nie wskazują na miejsce akcji filmu. [6, 8]"}
{"id": "q_501", "question": "Z czego sporządza się pikle?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pikle sporządza się z różnych warzyw, w zależności od rodzaju. W niektórych regionach Polski robi się je z samych mocno dojrzałych ogórków [1]. W innych, jak opisano w dokumencie, pikle są robione z ogórków, marchwi, dyni, cebuli i zielonych pomidorów [1]. Do sporządzania marynat używa się wody, cukru, gorczycy i octu [1]. W dokumencie 3 podano, że Branston Pickle zawiera browning, marchwię, cebulę, korniszonów, kalafiora i kabaczków marynowanych w sosie [3]. W dokumencie 8 natomiast, pikle warzywne przygotowuje się z ogórków, buraków, chrzanu, dyni, zielonych pomidorów, cebuli i przypraw [8]."}
{"id": "q_509", "question": "Jak nazywał się papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Papieżem, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku, był Grzegorz I Wielki. Informacja o tym pochodzi z dokumentu [2]: „Według tradycji podczas swego pontyfikatu Grzegorz zebrał i usystematyzował istniejące już w obiegu liturgicznych melodie chorałowe”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o Grzegorzu I jako twórcy stosowanej do dziś w Kościołach wschodnich „Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów”."}
{"id": "q_508", "question": "Jak nazywa się śródziemnomorska bylina lecznicza o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Śródziemnomorska bylina lecznicza o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać, nazywa się mandragora lekarska (\"Mandragora officinarum\"). [1] W dokumentach opisano ją jako roślinę, której korzeń \"silnie zgrubiały, rozgałęziony korzeń mandragory uważany był za środek magiczny\" [1]. Dodatkowo, w dokumentach [6] i [1] podkreślono, że jej korzeń mógł przypominać ludzką postać i posiadał właściwości lecznicze."}
{"id": "q_506", "question": "Co miał przynieść Herakles z ogrodu Hesperyd?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Herakles miał przynieść z ogrodu Hesperyd złote jabłka [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Był to prezent dla Hery od Gai, z okazji jej zaślubin z Zeusem. Hera, nie ufając nimfom, kazała smokowi Ladonowi, synowi Echidny i Tyfona, strzec ogrodu przed intruzami, jak również przed łakomstwem nimf wieczornych. Przyniesienie jabłek z ogrodu Hesperyd było jedenastym zadaniem Heraklesa\" [1]. Dodatkowo, w dokumencie 7 czytamy: \"Przyniesienie jabłek z ogrodu, którym opiekowały się Hesperydy, było jedenastą pracą herosa Heraklesa\" [7].\n"}
{"id": "q_507", "question": "Jak nazywa się stolica Etiopii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolica Etiopii nazywana jest Addis Abebą [1]. Według dokumentu 1, Addis Abeba jest „największym miastem i stolicą Etiopii”. Dodatkowo, dokument 2 wspomina, że „stolica Etiopii, Addis Abeba, jest jednym z najwyżej położonych miast świata” [2]. Dokument 6 podaje, że na czele państwa stoi prezydent Taye Atske Selassie, który sprawuje funkcje reprezentacyjne, a premier Abiy Ahmed Ali kieruje pracami rządu [6]. Dokument 9 informuje, że linia kolejowa Addis Abeba – Dżibuti została otwarta 5 października 2016 roku [9].\n"}
{"id": "q_511", "question": "Jak nazywa się dział mechaniki, badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dynamika (z gr. \"δύναμις, dýnamis\" 'siła; władza') – dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił. [1] Głównym zadaniem dynamiki jest opis tego ruchu. Do tego służą trzy rodzaje dynamicznych równań ruchu. W zależności od tego, jakim modelem mechanicznym dynamika się zajmuje, wyróżniamy dynamikę punktu materialnego, bryły sztywnej, dynamikę płynów itp. [1]"}
{"id": "q_505", "question": "Który z filozofów był twórcą „atomizmu”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Twórcami atomizmu byli Leucyp [2] oraz Demokryt [1, 3, 9]. Demokryt, uczeń Leucypa, rozwinął i ukształtował pełną postać tej teorii, wprowadzając koncepcję determinizmu i wyjaśniając zjawiska przyrodnicze w oparciu o ruch atomów [1, 9].  Demokryt uważał, że „Nic nie dzieje się bez przyczyny, lecz wszystko z jakiejś racji i konieczności” (\"Οὐδὲν χρῆμα μάτην γίγνεται, ἀλλὰ πάντα ἐκ λόγου τε καὶ ὑπ' ἀνάγκης\") [1].  W późniejszych czasach, jego poglądy kontynuował Epikur [6, 9].  Warto również wspomnieć o atomistach z Indii, Kanadzie [2] i o nowożytnych atomistach, takich jak Gassendiego, Boyle i Newton [2]."}
{"id": "q_502", "question": "Jak nazywała się seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne nazywała się Sojuz [1].  W szczególności, Sojuz 7KT-OK był zaprojektowany do transportu załogi na pierwszą stację kosmiczną, Salut 1 [3].  Program Sojuz, choć pierwotnie miał służyć do lotów na Księżyc, rozwinął się w serię cywilnych i wojskowych pojazdów wykorzystywanych głównie wspólnie ze stacjami kosmicznymi [6].  Dodatkowo, Sojuz 7K-T był podstawowym środkiem transportowym radzieckiego programu załogowego w latach 1971-1981, realizując 29 wypraw na stacje Salut i Ałmaz [4].  Sojuz 7KT-OK posiadał nowy port cumowniczy typu SSWP i umożliwiał przejście załogi z modułu orbitalnego na pokład bazy orbitalnej [3].  Program TKS, zaprojektowany do wymiany załóg i zaopatrywania stacji orbitalnych Ałmaz, również wykorzystywał Sojuzy jako promy załogowe [9].  [10]\n"}
{"id": "q_504", "question": "W którym mieście ma siedzibę parlament Szwajcarii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Parlament Szwajcarii ma siedzibę w Bernie. [1] Dokument [1] informuje, że \"Siedziba parlamentu mieści się w Bernie\". Dodatkowo, Rada Związkowa, organ pełniący funkcję rządu i kolegialnej głowy państwa, również ma siedzibę w Bundeshaus w Bernie. [4]  Dokument [4] stwierdza: \"W jej skład wchodzi 7 osób wybieranych przez parlament. Kierują oni następującymi resortami: Spraw Zagranicznych, Spraw Wewnętrznych, Sprawiedliwości, Obrony, Gospodarki Krajowej, Finansów, Komunikacji. Rada ma charakter dyrektorialny – parlament nie może go odwołać czy też zmusić do dymisji. Oznacza to, że Rada Związkowa nie ponosi odpowiedzialności politycznej przed parlamentem. Kadencja Rady jest równa kadencji izby niższej parlamentu, wynosi 4 lata (Konstytucja Szwajcarii, art. 145).\" [4]  Ponadto, dokument [5] wskazuje, że \"Berno, de facto stało się tym samym stolicą Szwajcarii (formalnie jednak Szwajcaria nie posiada własnej stolicy)\".\n"}
{"id": "q_514", "question": "W którym państwie powstała w 1831 r. formacja wojskowa zwana Legią Cudzoziemską?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Legia Cudzoziemska została utworzona we Francji w 1831 roku [1]. Dokument ten opisuje jej powstanie jako wojska najemne, wykorzystywanego głównie do podbojów kolonialnych a następnie do utrzymania w ryzach ludności francuskiego imperium kolonialnego [1].  Dodatkowo, w dokumentach można znaleźć informacje o początkowym składzie Legii, w którym służyli żołnierze z różnych krajów, takich jak Szwajcarzy, Niemcy, Hiszpanie, Sardyńczycy, Belgowie, Holendrzy i Polacy [1].\n"}
{"id": "q_516", "question": "Podaj polski tytuł filmu z serii o Jamesie Bondzie, w którym wystąpiła Madonna.", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W serii filmów o Jamesie Bondzie Madonna wystąpiła w kilku filmach. Jednym z nich jest \"Die Another Day\" – pierwszy singel ze ścieżki dźwiękowej do tego filmu, wydany w październiku 2002 roku [4]. Ponadto, w filmie \"Jutro nie umiera nigdy\" (1997) zagrała epizodyczną rolę Verity, instruktorki szermierki [8]. W filmie \"Śmierć nadejdzie jutro\" (2002) zagrała również epizodyczną rolę Miranda Frost [9].\n"}
{"id": "q_515", "question": "Czy Ignacy Paderewski – wybitny polityk i wirtuoz fortepianu – skomponował chociaż jedną operę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Ignacy Paderewski skomponował jedną operę, zatytułowaną \"Manru\". Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowe informacje można znaleźć w dokumentach [3] i [6].\n\n[3] stwierdza: \"Pierwszą polską operę nowoczesną stworzył Ignacy Jan Paderewski. Była to 'Manru', jego jedyna opera, napisana do libretta na podstawie 'Chaty za wsią' Józefa Ignacego Kraszewskiego. Opera ta skoncentrowana jest głównie na partiach wokalnych.\"\n\n[6] dodaje: \"Jedyną operą skomponowaną przez Polaka, jaką kiedykolwiek wystawiono w Metropolitan Opera, był Manru, jedyne dzieło sceniczne Ignacego Jana Paderewskiego.\"  Dokument ten również podaje szczegóły dotyczące premiery opery w różnych miastach, w tym w Dreźnie [6], Lwowie [6] i Nowym Jorku [6].\n"}
{"id": "q_513", "question": "Jak nazywał się szef rządu szwedzkiego zamordowany w lutym 1986 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szef rządu szwedzkiego, zamordowany w lutym 1986 roku, nazywał się Olof Palme. [5] Jak czytamy w dokumencie 5: \"Sven Olof Joachim Palme (wym. , ur. 30 stycznia 1927 w Sztokholmie, zm. 28 lutego 1986 tamże) – szwedzki polityk, przewodniczący Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej w latach 1969–1986, poseł do Riksdagu, minister bez teki (1963–1965), minister transportu i komunikacji (1963–1969) oraz minister edukacji (1967–1969). W latach 1969–1976 oraz 1982–1986 premier Szwecji, zastrzelony w trakcie urzędowania.\"  Dodatkowo, w dokumencie 6 czytamy: \"W 1986 roku Olof Palme został postrzelony, na skutek czego zmarł.\" [6]"}
{"id": "q_518", "question": "Jak nazywał się plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy, targi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Centrum każdego rzymskiego miasta stanowiło tzw. forum, które w odróżnieniu od greckiej agory było nie tyle placem targowym, ile pełniło funkcje reprezentacyjne – przy nim lokowano najważniejsze gmachy publiczne, główne świątynie itp. [5] Jak podkreśla dokument, \"Forum Romanum było najważniejszym miejscem w rzymskich miastach i znajdowało się przy skrzyżowaniu dwóch głównych miejskich arterii komunikacyjnych: poprzecznej, zwanej \"decumanus\" oraz podłużnej, zwanej \"cardo\"\". [3] Dodatkowo, dokument [1] informuje, że Comitia, czyli miejsce zgromadzeń ludowych w antycznym Rzymie, składało się z placu, na którym zbierało się zgromadzenie ludowe, Kurii (miejsca obrad Senatu) i rostrów (czyli mównicy, z której przemawiali oratorzy).\n"}
{"id": "q_521", "question": "Bretania to region leżący we Francji czy Wielkiej Brytanii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bretania to region administracyjny w północno-zachodniej Francji [1].  W dokumentach 1 i 2 Bretania jest określana jako region we Francji, a także jako kraina historyczna.  Dokument 6 również potwierdza, że Bretania jest częścią Francji, a konkretnie regionem. Dokument 9 natomiast opisuje gminę Bretange we Francji, w regionie Centralnym.  W przeciwieństwie do tego, Wielka Brytania jest państwem wyspiarskim położonym w Europie Północnej [4], a także wyspą na północy Oceanu Atlantyckiego [7].  Dokument 4 opisuje Wielką Brytanię jako państwo wyspiarskie.\n"}
{"id": "q_517", "question": "Krew w sercu przetłaczana jest z przedsionków do komór czy odwrotnie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krew w sercu przetłaczana jest z przedsionków do komór. W dokumentach wskazano, że \"Podczas rozkurczu komór krew napływa z przedsionków przez otwarte zastawki przedsionkowo-komorowe\" [2]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: \"W czasie pauzy przedsionki i komory serca są w stanie rozkurczu i krew pod wpływem różnicy ciśnień przelewa się z żył głównych i płucnych do przedsionków, a stamtąd do komór\" [4].  Dokument 6 również potwierdza ten kierunek przepływu krwi: \"Serce podzielone jest na cztery jamy: położone u góry dwa przedsionki, jamy przyjmujące krew i dwie niżej leżące komory, wypompowujące krew\" [6].  W dokumencie 1 czytamy, że \"Otrzymuje ona krew z żyły lub zatoki żylnej i przepompowuje ją dalej, do komory serca\" [1].\n"}
{"id": "q_519", "question": "Adam Cisowski to postać z której powieści Kornela Makuszyńskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Adam Cisowski to główny bohater powieści dla młodzieży Kornela Makuszyńskiego „Szatan z siódmej klasy” z 1937 roku [1]. Autor opisał go jako „najbystrzejszego chłopca w całej szkole”, spostrzegawczego i umiejącego spokojnie obserwować [1]. W filmowej adaptacji powieści, Adam Cisowski był odgrywany przez następujących aktorów [7]. W filmie animowanym „Mano” Adam Cisowski został zagrany przez aktora [7]. Powieść „Szatan z siódmej klasy” opowiada o tajemnicy z czasów wojen napoleońskich – zagadce, którą Adaś, wraz z rodziną Gąsowskich, będzie musiał rozwiązać [2].  Podobnie w filmie z 2006 roku, \"Szatan z siódmej klasy\" opowiada o tajemnicy z czasów wojen napoleońskich – zagadce, którą Adaś, wraz z rodziną Gąsowskich będzie musiał rozwiązać [5].  [6]\n"}
{"id": "q_528", "question": "Na którym zwierzęciu nie należy dzielić skóry?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_520", "question": "Która duża europejska wyspa jest nazywana szmaragdową albo zieloną?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "São Miguel, największa wyspa w archipelagu Azorów, jest nazywana \"Zieloną Wyspą\" [1].  Costa Smeralda, wybrzeże na Sardynii, otrzymało nazwę od koloru morza, co nawiązuje do zielonego koloru [2].  Dodatkowo, w dokumencie 6 wspomina się o Wyspach Szczęśliwych, które były identyfikowane jako wulkaniczne wyspy położone na północno-wschodnim Atlantyku, przy wybrzeżach Europy i Afryki, a także jako Wyspy Kanaryjskie, Azory i Wyspy Zielonego Przylądka [6].  Wyspy Zielone, choć nie są częścią Europy, również są nazywane \"Zielonymi\" [5].  Wyspy Liparyjskie, wraz z Sycylią i Sardynią, są często wymieniane jako ważne wyspy Europy [7].  Sycylia jest również nazywana \"Sicilia\" [9].\n"}
{"id": "q_525", "question": "Z jakiej dynastii wywodził się Zygmunt Stary?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zygmunt I Stary wywodził się z dynastii Jagiellonów. [1] Podaje się, że był przedostatnim z dynastii Jagiellonów. [1] Był synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. [1] Dodatkowo, był ojcem m.in. Zygmunta II Augusta. [1]\n"}
{"id": "q_522", "question": "Czy Ernest Hemingway otrzymał literacką nagrodę Nobla?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Ernest Hemingway otrzymał literacką nagrodę Nobla. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 3:** \"Hemingway jest jednym z członków tzw. „straconego pokolenia”. Otrzymał nagrodę Pulitzera i nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.\"\n*   **Dokument 7:** \"W 1976 Szkocka Rada Sztuk Pięknych mianowała go honorowym członkiem Towarzystwa Neila Gunna i w tym samym roku przyznano mu Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury „za humanistyczne zrozumienie i subtelną analizę współczesnej kultury zawarte w jego twórczości”. \"\n*   **Dokument 8:** \"William Faulkner otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za 1949, którą odebrał rok później. Dostał też\" (choć ten dokument dotyczy Faulknera, potwierdza, że nagroda Nobla jest istotnym osiągnięciem w literaturze).\n\n[7]"}
{"id": "q_526", "question": "Czy cedry to drzewa iglaste?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, cedry to drzewa iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 1:** „Cedr (\"Cedrus\" Trew) – rodzaj długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Sosna syberyjska (\"Pinus sibirica\" Du Tour) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (“Pinaceae”).” [3]\n*   **Dokument 6:** „Cedry są często uprawiane jako drzewa ozdobne…” [6]\n*   **Dokument 10:** „Cedr atlaski (\"Cedrus atlantica\") – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [10]\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że cedry należą do rodziny drzew iglastych."}
{"id": "q_524", "question": "Jak nazywa się wywiewanie przez wiatr z podłoża (głównie na pustyniach) piasku i pyłu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wywiewanie przez wiatr z podłoża piasku i pyłu nazywa się deflacją [1]. Dokument [1] opisuje deflację jako \"proces polegający na wywiewaniu przez wiatr drobnego materiału skalnego (piasku bądź pyłu)\". Dodatkowo, w dokumentach [6] i [7] również podkreślana jest deflacja jako jeden z procesów eolicznych. [6] wspomina o \"deflacji, czyli wywiewanie zwietrzałego materiału skalnego\", a [7] opisuje deflację jako \"wywiewanie (tworzące m.in. niecki, rynny, wanny i misy deflacyjne)\".  [10] definiuje ostaniec deflacyjny jako pagórek powstały w wyniku nieregularnego wywiewania piasków, co potwierdza rolę deflacji w kształtowaniu terenu.\n"}
{"id": "q_531", "question": "Jak nazywała się do 1946 roku Armia Radziecka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Do 1946 roku Armia Radziecka nazywała się Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (RKKA) [2]. W dokumentach podkreślono, że „Armia Radziecka w powojennej Polsce” to nazwa, która pojawiła się po 1946 roku. [1] Dodatkowo, Armia Czerwona istniała w latach 1918–1922 oraz 1922–1946 [2].  W skład Armii Czerwonej wchodziły także Wojskowe Siły Powietrzne [2].\n"}
{"id": "q_530", "question": "Kto sparodiował powieść Heleny Mniszkówny „Trędowata” w utworze „Na ustach grzechu”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Magdalena Anna Samozwaniec, \"de domo\" Kossak, \"primo voto\" Starzewska, \"secundo voto\" Niewidowska (ur. 26 lipca 1894 w Krakowie, zm. 20 października 1972 w Warszawie) – polska pisarka satyryczna. [3] Nazywana „pierwszą damą polskiej satyry”.  Jej satyryczna powieść \"Na ustach grzechu\", parodiująca \"Trędowatą\", została napisana (podobno) wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. [2]"}
{"id": "q_535", "question": "Ile wynosi dziesięć do potęgi drugiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty nie zawierają informacji o wartości dziesięciu do potęgi drugiej.\n"}
{"id": "q_527", "question": "Który kompozytor francuski stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Georges Bizet stworzył opery „Poławiacze pereł” oraz „Carmen” [1]. „Poławiacze pereł” to trzyaktowa opera, której libretto napisali Michel Carré i Eugène Cormon [1]. „Carmen” to opera w 4 aktach, której libretto napisały Henri Meilhac i Ludovico Halévy [3].  Bizet spotkał się z niezrozumieniem i niechęcią do stopnia, w jakim jego dzieło, opera „Carmen”, spotkała się z reakcją publiczności [2].  Podobnie, biografowie doszukiwali się w tym przyczyny załamania nerwowego i przedwczesnej śmierci kompozytora, jednakże teoria ta nie ma udokumentowanego potwierdzenia [2].  [8] wspomina, że Emma Calvé, znana sopranistka, była niezrównaną wykonawczynią głównej roli w operze „Carmen” Bizeta. [9] wspomina o występie Bizeta w roli Leili w operze „Poławiacze pereł”."}
{"id": "q_532", "question": "Kto wymyślił i stworzył Muppety?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muppety zostały wymyślone i stworzone przez Jima Hensona [4]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Muppety, mapety ( < style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\" >The Muppets</style> ) – lalki teatralne stworzone w 1955 przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona.\"  Dodatkowo, w dokumencie [4] Jim Henson jest określany jako \"amerykański lalkarz, twórca muppetów i fraglesów\".  Historia muppetów zaczęła się w 1955 roku, kiedy to Jim Henson stworzył lalki teatralne \"muppetami\" w serii krótkich skeczy \"Sam and Friends\" [1].\n"}
{"id": "q_537", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Azji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najdłuższą rzeką Azji jest Jangcy. [1] Według dokumentu 1, Jangcy ma długość 6300 km. [1] Dodatkowo, w dokumencie 4 również podkreślono, że Jangcy jest najdłuższą rzeką w Azji, wskazując długość 6300 km. [4] W dokumencie 3 znajduje się informacja, że Jangcy – najdłuższa rzeka Azji – ma długość 6300 km. [3]"}
{"id": "q_523", "question": "Czy prezydent Franklin Delano Roosevelt uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 r.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, prezydent Franklin Delano Roosevelt uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 r. [7] W dokumencie [7] czytamy: \"Dopóki Eleanor Roosevelt nie opuściła Białego Domu, Trumanowie mieszkali w Blair House. Ze względu na żałobę po zmarłym prezydencie, odbywało się mniej oficjalnych przyjęć i imprez, co odpowiadało nowej pierwszej damie. Bess nie lubiła także konferencji prasowych, które organizowała rzadko – najczęściej odpowiadała pisemnie na pytania do niej skierowane. Biuletyny prasowe i informacyjne były wydawane przez jej sekretarkę, Edith Helm. Pierwsza dama prowadziła księgi wydatków, sprawdzała czystość w Białym Domu, nadzorowała menu i osobiście robiła zakupy. W trakcie kadencji, obowiązki spowodowały, że prezydent coraz mniej czasu spędzał z żoną i rzadziej się jej radził. Informował ją jednak o przebiegu konferencji poczdamskiej i o planach użycia broni atomowej przeciwko Japonii.\" Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: \"W czasie obrad w San Francisco, III Rzesza przegrywała wojnę w Europie i światowi przywódcy zastanawiali się nad powojenną przyszłością Niemiec. Z tego powodu naciskano na prezydenta USA, by spotkał się z premierem brytyjskim i przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych Związku Radzieckiego, by omówić szczegóły. Truman był zwolennikiem pokojowej okupacji sojuszniczej, demilitaryzacji i denazyfikacji Niemiec, będąc jednocześnie przeciwnikiem planu Morgenthaua. Dla uzgodnienia wspólnego stanowiska państw zwycięskich, zwołano konferencję w Poczdamie, która rozpoczęła się 2 lipca 1945.\"\n"}
{"id": "q_533", "question": "Jak nazywał się wielki niemiecki polityk, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–63, zwolennik jej integracji z Europą Zachodnią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Konrad Adenauer był wielkim niemieckim politykiem i kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–1963. [1] Był długoletnim przywódcą Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU).  Adenauer prowadził proces nawiązywania stosunków dyplomatycznych z ZSRR [1], a także przyczynił się do uwolnienia przez ZSRR ostatnich 10 000 jeńców wojennych w 1955 r. [1].  Dzięki jego polityce Niemcy zintegrowały się z Europą Zachodnią, poprzez przyjęcie planu Marshalla, członkostwo w EWG i NATO [1].  Jego działania doprowadziły do odbudowy gospodarczej Niemiec [1].  [1]  Adenauer był zwolennikiem integracji europejskiej i sojuszu z Francją [1]."}
{"id": "q_529", "question": "Który film Chaplina był satyrą na rządy Hitlera?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Film \"Dyktator\" (ang. \"The Great Dictator\", 1940) był satyrą na rządy Hitlera. Jak czytamy w dokumencie [1]: „Pierwszy film dźwiękowy Chaplina. Pomysł na film zrodził się u przyjaciela Chaplina, Alexandra Kordy, który zauważył, że tramp (jego najbardziej znana postać filmowa) jest podobny do Adolfa Hitlera. Sam potem zauważył, że urodził się w tym samym roku co Führer i był starszy tylko o cztery dni. Chaplin w autobiografii z 1964 roku przyznał, że nie zrobiłby tego filmu, gdyby wiedział o okropnościach niemieckich obozów koncentracyjnych. Dokument [2] informuje, że film ten był \"antyhitlerowską komedią\". Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „W kolejnych filmach ponownie kreował postać włóczęgi. Często proponował reżyserom i producentom własne gagi, jednak z uwagi na chęć utrzymania przez nimi szybkiego tempa akcji filmu były one albo wycinane podczas montażu, albo odrzucane jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć. To skłoniło Chaplina do podjęcia decyzji o reżyserowaniu filmów. Jako reżyser zadebiutował filmem \"Bójka na deszczu\" (1914), po którego premierze otrzymał kolejne zlecenia dla Keystone. W ramach kontraktu z wytwórnią zagrał m.in. w filmach: \"Charlie gra Carmen\" (1915). W roku 1915 premierę miało 13 filmów z jego udziałem.”"}
{"id": "q_536", "question": "W której konkurencji Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Józef Szmidt był rekordzistą świata w trójskoku i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Józef Szmidt (ur. jako Josef Schmidt 28 marca 1935 w Miechowicach, zm. 29 lipca 2024 w Zagoździe koło Drawska Pomorskiego) – polski lekkoatleta niemieckiego pochodzenia, wielokrotny reprezentant Polski, trójskoczek, dwukrotny mistrz olimpijski, dwukrotny mistrz Europy, rekordzista świata.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Trójskok mężczyzn podczas XVII Letnich Igrzysk Olimpijskich w Rzymie rozegrano 6 września 1960 (kwalifikacje i finał) na Stadio Olimpico. Zwycięzcą został reprezentant Polski Józef Szmidt, który w kwalifikacjach ustanowił rekord olimpijski z wynikiem 16,44 m, a w finale poprawił go na 16,81 m.”\n"}
{"id": "q_540", "question": "Czy Wielkie Jeziora Amerykańskie są słodkowodne, czy słonowodne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wielkie Jeziora Amerykańskie są generalnie słodkowodne, choć w przypadku gdy lodowiec leży na podłożu zawierającym sole, mogą być także jeziorami słonymi – taka sytuacja ma miejsce na wyspie Devon [8].  Jezioro Górne jest największym (pod względem powierzchni) na świecie jeziorem słodkowodnym [2]. Morze Kaspijskie jest większe pod względem powierzchni, ale jest słonowodne [2].  Wielkie Jezioro Słone jest najbardziej zasolonym po Morzu Martwym akwenem świata [1].  Jeziora te są generalnie słodkowodne, ale w przypadku gdy lodowiec leży na podłożu zawierającym sole, mogą być także jeziorami słonymi [6]. [4]"}
{"id": "q_538", "question": "Czy w Bałtyku żyją małże jadalne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w Bałtyku żyją małże jadalne. W dokumentach [1] czytamy, że w Bałtyku omułek jadalny (\"Mytilus edulis\") jest jedynym przedstawicielem małży nitkoskrzelnych (Pteriomorphia). W dokumentach [2] wspomina się o wielu gatunkach małży, które są jadalne, np. ostrygi, wenerydowate i omułki. W dokumentach [4] opisano sercówkę jadalną (\"Cerastoderma edule\"), a w dokumentach [6] sercówkę pospolitą (\"Cerastoderma glaucum\"). W dokumencie [8] wymieniono sercówkowate (Cardiidae) jako rodzinę słono- i słonawowodnych małży, które są poławiane dla celów konsumpcyjnych. W dokumencie [10] wspomina się o babce, która żywi się omułkiem, a ten z kolei kumuluje w swoim ciele metale ciężkie. [1]\n"}
{"id": "q_542", "question": "W którym wieku panował w Rzymie cesarz Kaligula?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cesarz Kaligula panował w Rzymie w I wieku naszej ery. [2] W dokumentach podano, że urodził się w 31 sierpnia 12 roku naszej ery, a zmarł w 24 stycznia 41 roku naszej ery. [2] Ponadto, w dokumencie [1] czytamy, że dzieło \"Kaiser Caligula und Roma\" (emaliowana kamea) pochodzi z wczesnego okresu starożytnego Cesarstwa Rzymskiego. [1]"}
{"id": "q_539", "question": "Kto został dowódcą Armii Krajowej po aresztowaniu gen Stefana „Grota” Roweckiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Po aresztowaniu gen. Stefana „Grota” Roweckiego na nowego komendanta AK mianował generał Tadeusz Bor-Komorowski. [Dokument: 2] „Działania te wzmogły krytykę ze strony części środowisk emigracyjnych – pojawiły się pomysły zlikwidowania stanowiska Naczelnego Wodza i utworzenia w jego miejscu organu kolektywnego. Również ZSRR był mu niechętny – w październiku 1943 Sosnkowski został skrytykowany podczas spotkania brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Anthony’ego Edena z wicepremierem ZSRR Wiaczesławem Mołotowem.” [Dokument: 3] Dodatkowo, informacja o mianowaniu Bor-Komorowskiego znajduje się w [Dokument: 8] „Po zaaresztowaniu przez Niemców Stefana Grota-Roweckiego, na nowego komendanta AK mianował generała Tadeusza Bora-Komorowskiego.”"}
{"id": "q_541", "question": "Jak nazywamy sole, najczęściej sodowe, kwasów tłuszczowych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mydła. Mydła to sole kwasów tłuszczowych. [2] W dokumentach opisano zmydlanie tłuszczów, w wyniku którego powstają sole kwasów tłuszczowych i glicerol. [2] Dodatkowo, w dokumencie 8 czytamy, że \"kwasy tłuszczowe występujące naturalnie wchodzą w skład tłuszczów lub występują w postaci „wolnej” (tzn. “wolne kwasy tłuszczowe”, FFA, z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;free fatty acids&lt;/&gt;).\" [8]  W dokumencie 9 również wspomina się o węglanach, które są również często sodowymi solami. [9]"}
{"id": "q_534", "question": "Jak nazywamy współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron nazywamy symbiozą [1].  Definicja symbiozy wskazuje, że jest to \"zjawisko ścisłego współżycia przynajmniej dwóch gatunków organizmów, które przynosi korzyść każdej ze stron (mutualizm) lub jednej, a drugiej nie szkodzi (komensalizm)\" [1].  Dodatkowo, w klasycznej teorii symbiozy, zaproponowanej przez Antona de Bary’ego, zawiera się także pasożytnictwo [1].  Współżycie, które może zmieniać się w czasie i w którym jeden z symbiontów staje się pasożytem, doprowadzając do upośledzenia lub śmierci drugiego, również jest formą symbiozy [1].  Przykłady symbiozy obejmują mykoryzę, gdzie grzyb wspomaga pobieranie wody i soli mineralnych przez roślinę, a sam pobiera substancje odżywcze z korzenia [1].  Innym przykładem jest symbioza bakterii jelitowych i ich gospodarzy [1].  W kontekście porostów, współżycie glonów z grzybami jest uznawane za mutualizm, gdzie grzyb pobiera węglowodany z glonów, a glon jest chroniony przed czynnikami zewnętrznymi [6, 9].  Podobnie, w przypadku mrówek i niektórych grzybów, współżycie jest symbiotyczne dla obu stron [6]."}
{"id": "q_543", "question": "W którym hiszpańskim mieście znajduje się Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć Guernikę Pabla Picassa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muzeum Reina Sofia znajduje się w Madrycie [1]. W tym muzeum, które jest znane też jako Muzeum Królowej Zofii, można zobaczyć obraz Pabla Picassa – Guernikę [1].  Jak czytamy w dokumencie, \"Guernica została namalana przy użyciu matowych farb zamówionych przez Picassa\" [2]. Dodatkowo, dokument [9] informuje, że po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii, obraz został przeniesiony do Nowego Jorku, a następnie powrócił do Hiszpanii, gdzie znajduje się obecnie w siedzibie ONZ, by przypominać o okrucieństwach wojny.  W mieście Guernika, gdzie obraz został namalowany, znajduje się również replika tego dzieła [9]."}
{"id": "q_545", "question": "Czy Szwajcaria należy do NATO?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty wskazują, że Szwajcaria nie jest członkiem NATO. [8] Mówi się, że \"Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym.\" [8] Dodatkowo, w dokumencie 10 czytamy, że \"Szwajcaria jest państwem neutralnym.\" [10] Chociaż Szwajcaria uczestniczy w ćwiczeniach NATO i korzysta z przywileju uczestnika, nie jest członkiem sojuszu. [7]\n"}
{"id": "q_547", "question": "Od nazwy stanu którego z azjatyckich państw wywodzi się nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam” pochodzi ze stanu Asam (hindi असम, trb.: \"Asam\", trl.: \"Asam\") [1].  Dokument ten opisuje ten stan jako leżący u stóp Himalajów i sąsiadujący z kilkoma innymi stanami Indii oraz Bhutanem i Bangladeszem [1].  Herbata \"Assam\" jest znana na świecie ze względu na uprawę herbaty Assam – \"Camellia assamica\" [1].\n"}
{"id": "q_544", "question": "Z ilu części składała się filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków składała się z kilku części. Z dokumentu [1] wynika, że pierwowzorem historii był słuchowisko \"I było święto\", a następnie scenariusz filmu \"Sami swoi\". Dokument [2] informuje, że \"Sami swoi\" była trzecią częścią trylogii filmowej. Dokument [7] wspomina o siedmiu częściach filmu, który miał opowiadać o życiu Polaków poznaniaków w walce z niemczyzną. Dokument [10] wskazuje, że film składał się z dwóch części: pełnometrażowej i siedmioodcinkowego serialu telewizyjnego."}
{"id": "q_550", "question": "Kto napisał „Dewajtis”, „Czahary” i ponad 30 innych powieści?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odpowiedź:\n\nPowieść „Dewajtis” została napisana przez Marię Rodziewiczównę [1]. „Czahary, Hrywda, Macierz, Z Głuszy, Polesie” również zostały napisane przez Marię Rodziewiczówną [1]. Ponadto, Adam Nasielski, Marek Romański i Antoni Marczyński napisali po ponad 30 powieści w okresie dwudziestolecia międzywojennego [5]."}
{"id": "q_554", "question": "Co dodaje nadludzkiej siły Gumisiom?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_551", "question": "Jak nazywa się czerwony barwnik zawarty w erytrocytach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czerwony barwnik zawarty w erytrocytach nazywa się hemoglobiną [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], hemoglobinę również nazywa się skrótami Hb lub HGB. [1] Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że \"Podstawą opisanej powyżej wymiany gazowej jest hemoglobina – czerwony barwnik krwi znajdujący się w erytrocytach\". [5]\n"}
{"id": "q_548", "question": "Czy w przyrodzie występują ryby budujące gniazda?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w przyrodzie występują ryby budujące gniazda. Dokument [3] informuje, że ryby są jajorodne i samiec buduje pieniste gniazdo na powierzchni wody. Podczas tarła samica składa do kilkuset jaj, które są umieszczane pomiędzy pęcherzykami piany w gnieździe. Samiec opiekuje się gniazdem, poprawiając je nieustannie i odpędzając inne ryby. Podobny przebieg tarła i opieki nad potomstwem możemy zaobserwować u wielu innych, spokrewnionych gatunków [3]. Dokument [8] również wspomina o błędnikowatych, łaźcowatych i labiryntowatych (Anabantidae) – rodzinie słodkowodnych ryb okoniokształtnych, które budują gniazda i opiekują się potomstwem [8].\n"}
{"id": "q_553", "question": "Kto jest kompozytorem baletu „Spartakus”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kompozytorem baletu „Spartakus” jest Aram Chaczaturian [1]. Jak czytamy w dokumencie 1: „Uważany za jednego z największych radzieckich kompozytorów i dyrygentów”. Dodatkowo, w dokumencie 3, czytamy, że Jurij Grigorowicz był autorem widowiskowych przedstawień takich jak „Spartakus” Arama Chaczaturiana [3].\n"}
{"id": "q_549", "question": "Trufla to grzyb naziemny czy podziemny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trufla to grzyb, który może być zarówno naziemny, jak i podziemny. Dokument [2] określa trufle jako grzyby podziemne lub hypogeiczne, których owocniki rozwijają się pod powierzchnią ziemi. Jednak dokumenty [1], [7], [8], [9] i [10] opisują trufle jako grzyby podziemne, wytwarzające bulwiaste owocniki pod powierzchnią ziemi. Dokument [6] wspomina o grzybach podziemnych, a także o grzybach półpodziemnych, które zaczynają się rozwijać pod ziemią, ale wysuwają się ponad powierzchnię. Dokument [8] stwierdza, że wszystkie znane gatunki trufli to grzyby ektomykoryzowe, czyli żyjące w symbiozie z roślinami. Dokument [10] opisuje trufle wgłębione jako grzyby podziemne, bulwiaste, z charakterystycznym wgłębieniem.\n"}
{"id": "q_552", "question": "Jak nazywa się doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia nazywana jest hedonizmem. [1] Arystyp z Cyreny, przedstawiciel szkoły cyrenaików, uważał nie tylko za najwyższe, ale wręcz jedyne dobro przyjemność, podobnie uznając przykrość za jedyne zło. [9] Podobnie, w doktrynie utylitaryzmu, Jeremy Bentham definiował ludzkie działanie jako dążenie do przyjemności i unikanie przykrości. [2]  Doktryna ta została sformułowana przez Arystypa, ucznia Sokratesa. [7]  W filozofii Arystypa \"Przyjemność różni się od przyjemności tylko tym, że jedna od drugiej jest przyjemniejsza\". [10]"}
{"id": "q_556", "question": "W której części ciała człowieka jest zatoka klinowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zatoka klinowa znajduje się w kości klinowej, a konkretnie w trzonie kości klinowej [2].  W anatomii człowieka parzysta zatoka klinowa leży w trzonie nieparzystej kości klinowej [2].  Zatoka klinowa jest częścią zatok przynosowych [2].  Dodatkowo, zatoka klinowa jest połączona z zatoką jamistą [4].  Zatoka klinowa jest również otoczona błoną śluzową [2].\n"}
{"id": "q_555", "question": "Kto jest kompozytorem opery „Cyganeria”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kompozytorem opery „Cyganeria” jest Giacomo Puccini [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], opera ta została stworzona przez Giacomo Pucciniego z librettem Luigi Ililli i Giuseppe Giacosy. W dokumencie [3] podkreślono, że Puccini pokłócił się z Ruggerem Leoncavallem podczas pracy nad dziełem, który również próbował stworzyć adaptację powieści Murgera. Dokument [7] wspomina, że Puccini ponownie podpisał kontrakt na \"Toskę\" po odrzuceniu pierwszej propozycji adaptacji \"Cyganerii\" przez Sardou.\n"}
{"id": "q_546", "question": "Nad którym morzem leży hiszpańska Barcelona?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hiszpańska Barcelona leży nad Morzem Śródziemnym. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: \"Barcelona (wym. katal. [], wym. hiszp. []) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym...\" oraz w dokumencie 8: \"Morze Balearskie (daw. także \"Morze Iberyjskie\", hisz., katal. \"Mar Balear\") – niewielki fragment Morza Śródziemnego, położony w jego północno-zachodniej części. Od północy ograniczony jest wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego (hiszpańskiej Walencji i Katalonii).\" [1], [8]. Dodatkowo, w dokumencie 2 również znajduje się informacja o położeniu Barcelony nad Morzem Śródziemnym: \"Hiszpania, Królestwo Hiszpanii ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;España&lt;/&gt;, &lt; lang=\"es\"&gt;Reino de España&lt;/&gt;) – państwo w zachodniej części Europy Południowej, położone głównie na Półwyspie Iberyjskim, obejmujące także Baleary na Morzu Śródziemnym...\" [2]."}
{"id": "q_560", "question": "Jaki stopień w Milicji Obywatelskiej miał Żbik, bohater komiksu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Komisarz Żbik, bohater komiksów, początkowo był kapitanem Milicji Obywatelskiej. Później, w wyniku awansu, osiągnął stopień majora [Dokument: 1]. W \"Jaskini zbójców\" współpracował z kpt. Ulfem Jakobsenem, kolegą po fachu z duńskiej policji [Dokument: 8]. W zeszycie \"Granatowa Cortina\" awansował na stopień majora [Dokument: 7].\n"}
{"id": "q_559", "question": "Jak nazywał się lider i wokalista słynnej amerykańskiej grupy rockowej „The Doors”, zmarły przedwcześnie w 1971 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lider i wokalista słynnej amerykańskiej grupy rockowej „The Doors” nazywał się Jim Morrison [4]. Jak wynika z dokumentu [4], “Jim Morrison, właśc. James Douglas Morrison (ur. 8 grudnia 1943 w Melbourne na Florydzie, zm. 3 lipca 1971 w Paryżu) – amerykański poeta i piosenkarz rockowy, znany najlepiej jako wokalista i twórca piosenek psychodelicznorockowej grupy The Doors”. Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że Jim Morrison zmarł w lipcu tego samego roku, czyli w 1971 roku."}
{"id": "q_557", "question": "Która polska pianistka została laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Halina Czerny-Stefańska została laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku. [2]  Jak czytamy w dokumencie, \"W 1949 została laureatką I nagrody IV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (\"ex aequo\" z Bellą Dawidowicz z ZSRR).\" Dodatkowo, dokument [5] informuje, że \"Bella Michajłowna Dawidowicz, ros. Белла Михайловна Давидович, ang. Bella Davidovich (ur. 16 lipca 1928 w Baku) – urodzona w ZSRR rosyjska pianistka pochodzenia żydowskiego, obecnie obywatelka amerykańska; laureatka I nagrody na IV Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w 1949 roku. Była żoną skrzypka Juliana Sitkowieckiego.\"\n"}
{"id": "q_562", "question": "Z postacią którego duńskiego bajkopisarza związane jest duńskie miasto Odense?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odense jest miastem, w którym urodził się Hans Christian Andersen. [2] Podkreśla się, że \"W Odense urodził się Hans Christian Andersen.\" [1] Dodatkowo, w mieście urodzili się również duńska tenisistka Caroline Wozniacki, piosenkarka MØ, aktorzy kultowego filmu Gang Olsena – Ove Sprogøe (Egon Olsen), Morten Grunwald (Benny Frandsen) oraz żużlowcy: Hans N. Andersen, Nicki Pedersen oraz Peter Kildemand. [1]"}
{"id": "q_561", "question": "W którym starożytnym mieście corocznie w latach 487–417 p.n.e. odbywał się sąd skorupkowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sąd skorupkowy, czyli ostracyzm, odbywał się w Atenach, a konkretnie w Agorze ateńskiej [2]. W okresie między 487 a 418 p.n.e. byli wśród skazanych na wygnanie m.in. Megakles [5], Ksantypos [5], Arystydes [5], Temistokles [5] i Kimon [2]. W roku 417 p.n.e. sąd skorupkowy miał na celu wykluczenie jednego z rywali Alkibiadesa, co opisano w dokumencie 3.  Dodatkowo, dokument 5 wymienia Alkibiadesa jako ostatniego skazanego w wyniku ostracyzmu w 417 p.n.e."}
{"id": "q_567", "question": "Jakie imię nosiła pierwsza żona Napoleona Bonaparte?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwsza żona Napoleona Bonaparte, Hieronima, nazywana była Elżbieta. [1]  Dokument [1] informuje, że \"Elisabeth Patterson Bonaparte (ur. 6 lutego 1785 w Baltimore, zm. 4 kwietnia 1879 w Baltimore), pierwsza żona Hieronima Bonaparte (1784–1860), brata Napoleona Bonaparte. Elżbieta nazywana była także \"Betsy\".\"."}
{"id": "q_564", "question": "Jaką nazwę nosił obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obszerne płaszcze wełniane z kapturem noszone przez Arabów noszono pod różnymi nazwami, w zależności od regionu i okresu. W niektórych przypadkach nazywano je abają [3], a w innych dżellabą [1, 6].  Dżellaba charakteryzowała się podłużnymi pasami i rękawami, a dżellaba przypominała nieco europejską koszulę nocną [6].  Abaja była szeroka i luźna, wykonana z wełny wielbłądziej lub koziej, często ozdobiona haftem [3].  [1] wspomina, że dżellaba przypomina nieco europejską koszulę nocną. [6] opisuje dżellabę jako szerokie, luźne okrycie noszone przez arabskich mężczyzn."}
{"id": "q_563", "question": "Jak nazywa się pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Maklerem papierów wartościowych jest osoba zawodowo zajmująca się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych [1].  Dokument [4] definiuje brokera jako podmiot świadczący usługi pośrednictwa na cudzy rachunek.  W kontekście rynku wtórnego, maklerzy zatrudnieni są zazwyczaj w domach maklerskich, ponieważ są to podmioty mogące uczestniczyć w obrocie papierami wartościowymi na giełdzie [1].  Dodatkowo, dokument [6] wskazuje, że członkowie giełdy przekazują zlecenia za pomocą zatrudnionych u nich maklerów [6].  W dokumentach nie ma szczegółowej definicji tego, jak nazywa się pośrednik między kupującym i sprzedającym na rynku wtórnym, ale makler jest najbardziej odpowiednim określeniem w kontekście tego rynku [1]."}
{"id": "q_569", "question": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 r. Był wtedy Prezydentem Rosji czy ZSRR?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 r. za skuteczne działania mające na celu zakończenie zimnej wojny [2]. W tym samym roku został wybrany na prezydenta ZSRR [5]. Jednocześnie, w 1991 roku, Gorbaczow był Prezydentem ZSRR [3].\n"}
{"id": "q_568", "question": "Kto został przyłączony do grona apostołów po śmierci Judasza Iskarioty?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Po śmierci Judasza Iskarioty do grona apostołów dołączył Maciej [3]. Jak wynika z dokumentu, Maciej był uczniem Jezusa Chrystusa towarzyszącym mu od samego chrztu i został losowo wybrany do grona dwunastu apostołów [3]. Dodatkowo, według dokumentu 5, po zesłaniu Ducha Świętego, apostołowie wybrali Macieja, aby zastąpić zdrajcę Judasza [5]."}
{"id": "q_558", "question": "Z którego miasta pochodzi paprykarz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Paprykarz pochodzi ze Szczecina. [1] „Paprykarz szczeciński został opracowany w połowie lat 60. XX w. przez pracowników laboratorium PPDiUR Gryf ze Szczecina na zlecenie szefa produkcji Wojciecha Jakackiego.” [1] „Szczecin słynie z kilku produktów. Pierwszym z nich jest paprykarz szczeciński, który jest typowym dodatkiem do kanapek.” [3] „Miasto jest także kojarzone z produktami ze śledzi; w książce kucharskiej \"Stettiner Kochbuch\" można znaleźć np. przepis na „szczecińskiego śledzia po pomorsku” (kawałki śledzia serwowane z ubitą kwaśną śmietaną oraz papryką, solą i pieprzem).” [5] „Kuchnia tradycyjna. Najbardziej znanymi potrawami szczecińskiej kuchni są pasztecik szczeciński i paprykarz szczeciński.” [5] „Halászlé (halleves) – tradycyjna węgierska zupa rybna. Paprykarz jest jednym z składników tej zupy.” [9] „Siedziba. Przedsiębiorstwo kilkakrotnie zmieniało swoją siedzibę zarządu. Pierwotnie pion zarządu mieścił się w budynku na Wałach Chrobrego, gdzie obecnie mieści się Akademia Morska.” [10] „Przedsiębiorstwo dysponowało terenem o powierzchni 18,5 ha, a ponadto dzierżawiło po zlikwidowanych Zakładach Mięsnych pozostałą część nabrzeża Bułgarskiego.” [10]\n"}
{"id": "q_570", "question": "Proszę podać oba imiona Bacha.", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Johann Sebastian Bach był znany również jako Jan Sebastian Bach [2]. W dokumentach pojawiają się różne imiona członków rodziny Bachów, w tym Hans Bach, Johann Martin, Hans Balthasar, Johann Balthasar, Johann Christoph i Johann Ambrosius [1, 3, 5, 8].  Dodatkowo, Carl Philipp Emanuel Bach był nazywany Bachem \"berlińskim\" lub \"hamburskim\" [7].  Johann Christoph Friedrich Bach natomiast znany jest jako „Bach Bückeburski” [9]."}
{"id": "q_575", "question": "Jaki stopień pokrewieństwa łączy Jana Englerta z Maciejem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Englert jest bratem reżysera teatralnego i aktora Macieja Englerta. Informacja ta znajduje się w dokumencie [3]. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy, że Helena Englert jest córką Jana Englerta i Beaty Ścibakówny."}
{"id": "q_566", "question": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza, rzeki czy lasy tropikalne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ustonogi (Stomatopoda) – rząd morskich skorupiaków – prowadzą najczęściej ryjący tryb życia na dnie morza [1]. Niektóre gatunki \"Oniscidea\" są lądowe, część amfibiotyczne (np. rodzaje \"Ligia\", \"Tylos\"), niektóre wtórnie stały się wodne lub zasiedliły jaskinie [1]. Stonoga murowa (\"Oniscus asellus\") i prosionek szorstki (\"Porcellio scaber\") żyją w wilgotnych miejscach, często chowając się pod kamieniami, wśród gnijących liści, pod korą pni lub w wilgotnej glebie [9].  Stonogi występują na wszystkich kontynentach [9].  W miarę posuwania się na północ liczba gatunków skąponogów szybko maleje i w Europie z Finlandii znane są tylko 3 gatunki [10].  Środowiskiem naturalnym ustonogów są więc morza, a także ląd, w zależności od gatunku [1, 9].\n"}
{"id": "q_565", "question": "Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile – w którym z tych krajów hiszpański nie jest językiem urzędowym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 9 opisuje Argentynę jako \"Republika Argentyńską\" i wskazuje, że jest członkiem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur. [9] Dokument 10 opisuje Chile jako \"państwo śródlądowe w południowo-zachodniej części Ameryki Południowej\" i podkreśla, że język hiszpański jest językiem urzędowym. [10] Dokument 1 wskazuje, że język hiszpański jest językiem urzędowym w Argentynie. [1] Dokument 2 wspomina o \"hispanoameryka\" i podkreśla, że kraje te mają język hiszpański jako język urzędowy. [2] Dokument 4 wymienia kraje, w których język hiszpański ma status języka urzędowego, w tym Argentynę. [4] Dokument 5 wspomina o tym, że hiszpański jest językiem urzędowym w większości krajów Ameryki Południowej, w tym w Brazylii. [5] Dokument 6 wspomina o tym, że Brazylia jest jedynym krajem w Ameryce Południowej, w którym dominuje język portugalski. [6] Dokument 7 opisuje Boliwję jako \"państwo śródlądowe\" i podkreśla, że język hiszpański jest językiem urzędowym. [7]\n"}
{"id": "q_577", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa „człowiek”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liczba mnoga słowa „człowiek” w języku polskim to „ludzie” [8]. W dokumentach podano, że „Niektóre rzeczowniki mają wyłącznie liczbę mnogą, np. „drzwi”, „odrzwia”, „wrota”, „ludzie”” [3]. Dodatkowo, w dokumencie 8, podano przykłady odmiany rzeczowników męskoosobowych, w tym „mużojo” („mężowie”, ‘ludzie’) [8].\n"}
{"id": "q_571", "question": "Kto jest autorem powieści „Msza za miasto Arras”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem powieści „Msza za miasto Arras” jest Andrzej Szczypiorski [3]. W dokumencie [3] czytamy: „Robert Dennis Harris (ur. 7 marca 1957 w Nottingham) – angielski powieściopisarz, scenarzysta, dziennikarz, autor bestsellerów. Życiorys. Ukończył studia z literatury angielskiej w Selwyn College w Cambridge University (1973). Początkowo reporter telewizji BBC i dziennikarz prasowy, w tym komentator polityczny w The Observer. Specjalizuje się w thrillerach historycznych, o dużych walorach literackich. Jego książki przetłumaczono na trzydzieści języków. W 1994 roku wystąpił przedstawieniu Teatru Telewizji pt. „Msza za miasto Arras” wg powieści Andrzeja Szczypiorskiego.” [3].\n"}
{"id": "q_573", "question": "Jakiego pseudonimu używał Henryk Sienkiewicz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Henryk Sienkiewicz używał wielu pseudonimów. W dokumencie [1] wymienione są: „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński”. Dokument [2] podaje pseudonimy „Korczak”, „Spytek”, „Jacek”, „Sienkiewicz” oraz „Dziurdziewicz”, „ksiądz Jacek Żegota”. Dokument [8] wymienia „Edward Szumski” i „Margis”. Dokument [7] wspomina o pseudonimie „Zbyszko”, nawiązując do postaci z powieści „Krzyżacy”. Dokument [10] informuje, że w dokumencie nobilitacyjnym widnieje nazwisko Michała Sienkiewicza, który przyznawał herb \"Oszyk\" vel \"Oszyki\", a w korespondencji używał pieczęci z herbem w postaci zatwierdzonej przez Heroldię Królestwa Polskiego.\n"}
{"id": "q_572", "question": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego, chińskiego czy tureckiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Maharadża to tytuł władcy indyjskiego. W dokumencie [2] czytamy: „Radża, radźa (hindi \"rājā,\" sanskryt राज \"rājan\" – „król”, ang. \"raja\" lub \"rajah\") – historyczny tytuł władcy państwa na subkontynencie indyjskim i w Azji Południowo-Wschodniej, odpowiednik księcia lub króla.”  Dodatkowo, w dokumencie [4] stwierdza się, że tytuł \"bagatur\" (który wywodzi się od maharadży) był używany przez ludy stepowe żyjące na północ i zachód od Chin, a w późniejszych czasach przez Wielkich Mogołów. W dokumencie [6] maharadża Hari Singh był władcą Kaszmiru, co potwierdza jego rolę władcy indyjskiego.  Zatem, maharadża jest tytułem związanym z kulturą i historią Indii."}
{"id": "q_578", "question": "Do którego klasztoru katolickiego należy klasztor na Monte Cassino?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Klasztor na Monte Cassino należy do metropolii rzymskiej [1]. Ponadto, jest to opactwo terytorialne Kościoła rzymskokatolickiego we Włoszech, a ściślej w Lacjum [1].  W dokumentach podkreślana jest jego rola jako ważnego duchowego miejsca chrześcijańskiej Europy, a także jego bogate dziedzictwo biblioteczne i relikwii, w tym szczątki św. Benedykta i św. Scholastyki [2].  Klasztor był świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych, w tym najazdów Longobardów i bitwy o Monte Cassino [7].\n"}
{"id": "q_576", "question": "Czy remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, czy ich nasilenie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Remisja to okres schorzenia, który charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych [1]. W przypadku chorób przewlekłych o przebiegu nawracającym, takich jak te występujące w hematologii, onkologii czy psychiatrii, określenie tego pojęcia jest konieczne, ponieważ nie zawsze można zdefiniować „wyleczenie” [1].  W psychiatrii dąży się do trwałej remisji objawów choroby poprzez terapię [1].  Jednakże, w niektórych przypadkach, remisja może być częściowa lub samoistna [1].  W opisywaniu opryszczki, mimo że jest chorobą \"remitującą\" i \"zaostrzającą się\", remisja jest postrzegana jako okresowe ustąpienie objawów [1].  W przypadku zakażeń wirusowych, remisja może wystąpić po okresie objawowym, a następnie nastąpić nawrót [1]."}
{"id": "q_580", "question": "Kto jest autorem „Sztukmistrza z Lublina”, sztuki, którą Jan Szurmiej wystawił w Operetce Warszawskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem „Sztukmistrza z Lublina” jest Isaac Bashevis Singer [1]. Jan Szurmiej wystawił tę sztukę w Operetce Warszawskiej [8].  Szurmiej podkreślał, że spektakl ten jest \"magiczny, metafizyczny\" i że Jasza, bohater powieści, \"jak demiurg, wyzwala umarły świat po to, by raz jeszcze przeżyć życie\" [8].  Dodatkowo, w spektaklu zagrał Maciej Tomaszewski, który za kreację Jaszy otrzymał Nagrodę im. Stanisława Wyspiańskiego [1].\n"}
{"id": "q_574", "question": "Jak nazywamy utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego nazywane są smochem [3]. Definicja smogu, zgodnie z Światową Organizacją Zdrowia, to \"każda kombinacja zanieczyszczeń powietrza, którymi, zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, są wszystkie chemiczne, fizyczne lub biologiczne czynniki zmieniające naturalny skład atmosfery\" [3]. Dodatkowo, w dokumentach podkreśla się, że \"Zdecydowanie najgorsza sytuacja występuje w województwie śląskim, gdzie na obszarze stanowiącym zaledwie 2,1% powierzchni Polski koncentruje się aż 20–25% krajowej emisji dwutlenku siarki (SO2), tlenków azotu i pyłów\" [1].  Wspomniano również o przekraczaniu wartości dopuszczalnych stężeń wszystkich ważniejszych zanieczyszczeń atmosfery, w tym metali ciężkich, tlenku węgla i węglowodorów na obszarach zurbanizowanych [1].  Ponadto, w dokumentach wskazano na obecność atmosferycznej sadzy jako jednego z głównych składników smogu, szczególnie \"smogu londyńskiego\" [10]."}
{"id": "q_582", "question": "W którym amerykańskim mieście działał Al Capone?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Al Capone działał przede wszystkim w Chicago, a później przeniósł się do Cicero [1]. W Chicago kontrolował wszystkie 10 000 barów [5], a jego siedziba znajdowała się w dzielnicy South Side, w bungalowie z czerwonej cegły [1]. W 1929 roku, po masakrze w Dniu Świętego Walentego, wycofał się na Florydę, do Palm Island [4]."}
{"id": "q_583", "question": "Która wielka rzeka przepływa przez czeską Pragę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Praga jest położona nad dwiema ważnymi rzekami. Jedną z nich jest Wełtawa, która przepływa przez miasto [1]. Inna rzeka, która w pewnym stopniu wpływa na Pragę, to Łaba, która jest najdłuższą rzeką przepływającą przez ten kraj i której najdłuższym dopływem jest Wełtawa [5]. Dodatkowo, Berounka również płynie przez Pragę [4].\n"}
{"id": "q_590", "question": "Z jakiej piersi wyrwało się serce w żołnierskiej piosence serce w plecaku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_579", "question": "W którym roku została uchwalona przez ONZ „Deklaracja praw dziecka”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Deklaracja praw dziecka została uchwalona 20 listopada 1959 roku na XIV sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ” [1]. Dodatkowo, w 30. rocznicę uchwalenia Deklaracji Praw Dziecka, 20 listopada 1989, ZO ONZ przyjęło pierwszy prawnie wiążący dokument regulujący kwestię praw dziecka – Konwencję o prawach dziecka [2].  W dokumencie [7] czytamy, że „Na jej uchwaleniu zaważyły wydarzenia II wojny światowej. Kiedy zbrodnie nazistowskich Niemiec wyszły na jaw, uznano, że Karta Narodów Zjednoczonych jedynie ogólnie formułuje prawa człowieka, dlatego też na konferencji w San Francisco wysunięto propozycję utworzenia karty praw człowieka, której opracowaniem zająć się miała Komisja Praw Człowieka powołana przez Radę Gospodarczą i Społeczną”.  W dokumencie [8] również wspomina się o uchwaleniu Deklaracji w 1959 roku."}
{"id": "q_586", "question": "Jak nazywa się lampa elektronowa czteroelektrodowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lampa elektronowa czteroelektrodowa nazywa się tetrodą [1].  Jak czytamy w dokumencie, tetroda posiada cztery elektrody: anodę, katodę i dwie siatki umieszczone pomiędzy anodą a katodą [1].  Dodatkowo, w dokumencie [2] tetroda jest wymieniana jako szybki łukowy łącznik wysokiego napięcia.  W dokumencie [6] tetroda jest określana jako heptoda heksodowa lub heptoda oktodowa.\n"}
{"id": "q_589", "question": "Do którego morza ma dostęp Rumunia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rumunia ma dostęp do Morza Czarnego. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Rumunia jest państwem leżącym w Europie południowo-wschodniej, częściowo na Półwyspie Bałkańskim, nad Morzem Czarnym”."}
{"id": "q_581", "question": "W którym afrykańskim państwie rządziła dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentów, dynastia salomońska rządziła w Etiopii [1]. Menelik I, uważany za pierwszego cesarza Etiopii, jest według legendy synem Makedy (królowej Saby) i króla Salomona [2].  Dynastia salomońska była również władcami Etiopii w okresie rozbicia dzielnicowego (\"zemene mesafynt\") [1].  Ponadto, Salomon II był cesarzem Etiopii pochodzącym z dynastii salomońskiej [9].  W tradycji etiopskiej Salomon i Makeda spłodzili Menelika I, który jest uważany za pierwszego cesarza Etiopii i założyciela jej starożytnej stolicy – Aksum [8].  W państwie Saba, które znajdowało się w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego, również rządziła dynastia, której początki sięgają wizyty króla Salomona w państwie Saby [4].\n"}
{"id": "q_587", "question": "Ile świec mieści się na chanukowej lampce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje dotyczące liczby świec w chanukowej lampce są rozproszone w różnych dokumentach i różnią się w zależności od kontekstu. W dokumencie 2 czytamy, że chanukija jest świecznikiem dziewięcioramiennym, a w dokumencie 8, że świece ustawiane są następująco: \"najpierw \"Szamasz\", następnie zaczyna się od prawej strony. Każdego dnia dostawia się jedną świeczkę więcej w kolejności od strony prawej do lewej\". Nie ma jednak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, ile świec mieści się w jednej lampce."}
{"id": "q_584", "question": "Jak się nazywa święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar, nazywana była Sobótcą/Ślężą. [5] Thietmar wspomina o niej jako miejsce, gdzie Słowianie odprawiali pogańskie obrzędy. [1] Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że góra ta była miejscem kultu bóstwa Peruna, a także że na jej szczycie znajdował się bożnica w bałwochwalstwie żyjących Słowian. [6]  W kronice Thietmara czytamy: „Owa góra [posita est autem haec in pago Silensi, vocabulo hoc a quodam monte nimis excelso et grandi olim sibi indito] wielkiej doznawała czci u wszystkich mieszkańców z powodu swego ogromu oraz przeznaczenia, jako że odprawiano na niej pogańskie obrzędy.” [1]\n"}
{"id": "q_585", "question": "Co to za część mowy: półtora?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Półtora to liczebnik, który podlega specyficznym zasadom. W dokumentach znajduje się informacja, że „liczebniki ułamkowe (pół, półtora, półtrzecia, półczwarta) przyporządkowujemy do przysłówków” [2]. Dodatkowo, w dokumencie 8, pod pojęciem liczebników ułamkowych, czytamy, że „Do tej grupy można też zaliczy nieodmienne liczebniki ułamkowe np. pół tortu, półtora masła”. [8]  W dokumencie 7, stwierdza się, że „Nieodmienne części mowy to spójniki, przyimki, wykrzykniki, partykuły i przysłówki”. [7]  Zatem, choć jest to liczebnik, w klasyfikacji składniowej przyporządkowany jest do przysłówków.\n"}
{"id": "q_588", "question": "Jaką częścią korony austriackiej był halerz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Halerz stanowił podstawową jednostkę podziału korony austriackiej. W dokumencie [2] czytamy: \"Korona o masie 5 g odpowiadała 4,175 g srebra próby 835/1000 i dzieliła się w Austrii na 100 halerzy, na Węgrzech na 100 fillérów.\" Dodatkowo, w dokumencie [7] podkreślono, że \"1 halerz (…), – czechosłowacka moneta o nominale 1 halerza bita w latach 1991–1992 wycofana z obiegu po rozpadzie kraju w 1993 roku.\" W dokumencie [10] również wspomina się o halerzu jako o podstawowym elemencie systemu monetarnego korony słowackiej z lat 1939-1945.\n"}
{"id": "q_591", "question": "Jak nazywał się legendarny założyciel i władca Krakowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Legendarny założyciel i władca Krakowa nazywał się Kraka, a czasem Gracchus lub Iarek. Informacja o tym pochodzi z kilku dokumentów, w tym z dokumentu 1: „Kraka nazywano Smokobójcą”. [1]  Dokument 2 również wspomina o nim jako o założycielu Krakowa, od jego imienia pochodzi nazwa miasta: „...od jego imienia miała powstać nazwa miasta...”. [2]  W dokumentach 4 i 9 również pojawia się jego imię, jako nazwa ulicy – Ulica Krakusa. [4, 9]  W dokumentach 7 i 8 wspomina się o nim jako o Popielu I, wnuku Leszka II. [7, 8]"}
{"id": "q_597", "question": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po wodzie czy po śniegu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Skibob to indywidualny sport zimowy, w którym zawodnik siedząc porusza się na pojeździe stanowiącym połączenie nart i roweru [1]. Zawody skibobowe rozgrywane są w slalomie, gigancie i supergigancie [1]. Pojazd ten porusza się po śniegu [1]. Nie udało mi się odnaleźć informacji o tym, czy skibob służy do poruszania się po wodzie."}
{"id": "q_596", "question": "Jak nazywał się rumak Don Kichota?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rumaka Don Kichota nazywał się Rosynant. [1] Jak wyjaśnia autor, imię to zostało przyjęte, ponieważ „wydało mu się bardzo wspaniałą, świetną i wielce znaczącą, a godną pierwszego w świecie bieguna”. [1] Dodatkowo, Rosynant wiernie towarzyszył Don Kichoto w jego przygodach aż do śmierci. [1]  Warto również wspomnieć, że nazwa konia pochodzi od planety pozasłonecznej Rocinante. [1]\n"}
{"id": "q_602", "question": "Jak nazywa się w literaturze polskiej okres, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_595", "question": "Jaki przedmiot rozkładany półkolisto, zwykle bardzo ozdobny, używany jest do chłodzenia się?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wachlarz jest przedmiotem rozkładanym półkolisto, zwykle bardzo ozdobnym, używanym do chłodzenia się. [1] „Wachlarz – płaski, lekki, zdobiony lub surowy przedmiot, rozkładany półkoliście, skonstruowany z listewek lub żeberek różnego rodzaju lub sztywny, okrągły (także o różnym kształcie), służący do wytworzenia przepływu powietrza służącego m.in. do chłodzenia twarzy.” [1] Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o wachlarzach wykonywanych z różnych materiałów, takich jak drewno, metal, bambus, kość słoniowa, jedwab czy pióra. [1]\n"}
{"id": "q_598", "question": "Z którego regionu Hiszpanii podchodzi żywy, rytmiczny taniec – flamenco?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Flamenco pochodzi z Andaluzji, regionu położonego w południowej Hiszpanii. [2]  Jak czytamy w dokumencie, \"Andaluzja (hiszp. \"Andalucía\", z arab. \"Al-Andalus\", pierwotna nazwa nawiązywała do Wandalów) – najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena.\" [2] Dodatkowo, dokument [2] stwierdza, że \"Andaluzja jest ojczyzną tańca flamenco.\""}
{"id": "q_594", "question": "Jak się nazywała bogini niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Boginią niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, była Eris [3]. Według dokumentu, „Eris (także Eryda; gr. Έρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy). Według innej wersji córka Zeusa i Hery, bliźniacza siostra Aresa.” [3]. Dodatkowo, w dokumentach 1, 2 i 4 wspomina się o jej roli w spisku, który doprowadził do wojny trojańskiej, np. „Na ich wesele przybyli wszyscy bogowie, spośród których Posejdon ofiarował Peleusowi dwa nieśmiertelne konie: Baliosa i Ksantosa. Podczas tej uroczystości niezaproszona Eris – bogini niezgody, rzuciła jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, co doprowadziło do sporu między boginiami” [2]."}
{"id": "q_604", "question": "Przez ile lat Alfred Nobel osobiście wręczał nagrody swojego imienia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty wskazują, że nagrody zaczęto przyznawać dopiero w 1901 roku, a uroczystości wręczeń odbywają się co roku od 1901 roku, jednak Alfred Nobel zmarł w 1896 roku [3].  Informacje o osobnym wręczaniu nagród przez Nobla nie są zawarte w dokumentach. [5]"}
{"id": "q_599", "question": "Jak nazywają się tkaniny-rzeźby wykonane przez polską artystkę Magdalenę Abakanowicz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tkaniny-rzeźby wykonane przez Magdalenę Abakanowicz nazywane są abakanami [2].  Jak czytamy w dokumencie, \"jej monumentalne tkaniny - kompozycje przestrzenne zyskały nazwę abakanów\" [1].  Dodatkowo, dokument [4] opisuje, że \"W 1965 tkanina nagrodzona Biennale w São Paulo, została nazwana od nazwiska twórczyni „abakanem” i odtąd przestrzenne prace artystki wykonane w tej technice miały już być tak nazywane”.  W dokumencie [2] również podkreślono, że abakan to \"rodzaj tkaniny artystycznej będącej monumentalną kompozycją przestrzenną zbliżoną do rzeźby, autorstwa Magdaleny Abakanowicz”.\n"}
{"id": "q_600", "question": "Z którego portu wypłynął Titanic?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Titanic wypłynął z Southampton. [3] „W Southampton znajdowała się także wytwórnia lotnicza Supermarine, która wytwarzała samoloty myśliwskie Spitfire.” [3] Dodatkowo, statku towarzyszył statek „Nomadica”, z którego zabrano około 150 pasażerów w Cherbourgu, a następnie w Queenstown. [1] „Z Southampton „Titanic” wziął kurs na Cherbourg we Francji, skąd zabrał na pokład około 150 pasażerów z mniejszego statku „Nomadica”. Po godzinie 20:00 skierował się na ostatni przystanek w Europie – irlandzkie Queenstown.” [1] Na koniec, statek miał dotrzeć do Nowego Jorku. [1]"}
{"id": "q_601", "question": "W którym roku odbył się słynny Zjazd Gnieźnieński?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zjazd Gnieźnieński odbył się w różnych latach, o czym świadczy lista dokumentów. Najstarszy zjazd, z którego mowa w dokumentach, miał miejsce w roku 1000 [1]. Kolejne zjazdy odbyły się w: 1997 roku [2], 2000 roku [3], 2003 roku [4], 2004 roku [5], 2005 roku [6], 2012 roku [7], 2016 roku [8] oraz 2018 roku [9].  W roku 2000 obchodzono milenium śmierci bł. Radzima Gaudentego, pierwszego arcybiskupa gnieźnieńskiego [10]."}
{"id": "q_603", "question": "Czy Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie. [1] Dokument 1 informuje, że \"Zwycięzcą został reprezentant Polski Władysław Kozakiewicz, który ustanowił nowy rekord świata rezultatem 5,78 m.\" Dodatkowo, dokument 7 stwierdza: \"W 1980 roku Houvion ustanowił rekord świata wynikiem 5,77 m. Na igrzyskach olimpijskich w 1980 w Moskwie zajął 4. miejsce i utracił rekord świata na rzecz Kozakiewicza, który poprawił go o 1 centymetr.\" [7]"}
{"id": "q_605", "question": "Ściana płaczu jest fragmentem której świątyni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ściana Płaczu jest częścią Drugiej Świątyni [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], „Ściana Płaczu może być fragmentem Drugiej Świątyni wybudowanej na wzgórzu Moria”. Dodatkowo, dokument [4] stwierdza, że „Ten fragment muru jest znany jako Ściana Płaczu i stanowi najświętsze miejsce we współczesnym judaizmie”.  W dokumencie [6] również podkreślono, że „Jedyną pozostałością Świątyni są resztki muru oporowego, powstrzymującego okalające ją mury przed zawaleniem – tzw. mur zachodni, fragment ten jest znany jako Ściana Płaczu”.  W dokumencie [8] wspomina się o „murze zachodnim”, który był częścią kompleksu świątynnego."}
{"id": "q_606", "question": "Czy kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, czy z wieprzowiny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, a konkretnie z piersi kurczaka. [2] Opisuje się go jako \"kotlet panierowany w jajku i bułce tartej, smażony na głębokim oleju bądź na maśle klarowanym, sporządzony z roztłuczonej piersi kurczaka nadziewanej masłem i przyprawami\". [2] Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że kotlet ten pochodzi ze wschodu i nazywa się \"kotlet po kijowsku\" oraz \"kotlet de volaille\", co sugeruje jego pochodzenie z drobiu. [2]\n"}
{"id": "q_612", "question": "Znakiem rozpoznawczym którego detektywa był lizak?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_613", "question": "Które owoce rosną na wierzbie, kiedy obietnice są nierealne?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_611", "question": "W których górach stoi skocznia Wielka Krokiew?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Skocznia Wielka Krokiew stoi w Tatrach Zachodnich [1]. Dokładniej, znajduje się na północnym stoku góry Krokiew [1, 2]. Dodatkowo, Jastrzębia Turnia, skałka znajdująca się w północnych stokach masywu Krokwi, leży w grzbiecie oddzielającym Dolinę nad Capkami od Żlebu pod Kogutkami [6]. Zatem, Wielka Krokiew stoi w górach Krokwi [1, 6]."}
{"id": "q_592", "question": "Czy Czyngis Chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu, czy w starożytności?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Czyngis Chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach.\n\n[2] informuje, że „W XIII wieku koczownicze ludy mongolskie z Azji Środkowej znów, jak wcześniej Hunowie w V wieku, ruszyły na podbój świata”. To wskazuje na okres średniowiecza.\n\n[4] opisuje podbój Chin przez Mongołów, który rozpoczął się za panowania Czyngis-chana i trwał do 1368 roku.  „Podbój Chin przez Mongołów rozpoczął się już za panowania Czyngis-chana. W 1215 Mongołowie zdobyli Pekin, w 3 lata później podbili Chanat Karakitanów. W ostatnim roku panowania Czyngis-chana Mongołowie zlikwidowali państwo Xixia.”\n\n[6] również wspomina o podbojach dokonanych przez imperium mongolskie w XIII wieku: „W XIII wieku koczownicze ludy mongolskie z Azji Środkowej znów, jak wcześniej Hunowie w V wieku, ruszyły na podbój świata. Zjednoczył je i podporządkował sobie „król wszechświata” – syn przywódcy jednego z klanów mongolskich, Temudżyn, zwany Czyngis-chanem.”\n\n[8] dodaje, że „Mongolia – termin używany jako synonim współczesnego państwa mongolskiego lub na określenie znacznie większego regionu historyczno-geograficznego w Azji Centralnej, obejmujący rdzenne ziemie ludów mongolskich.”  W kontekście historycznym, to odnosi się do okresu średniowiecza.\n\n[10] wspomina o Wielkim Kurułtaj w 1206 roku, który formalnie zapoczątkował Imperium Mongolskie. „W Wielki Kurułtaj 1206 – zjazd możnych mongolskich i przedstawicieli podbitych przez Mongołów ludów w 1206 roku. Na nim Czyngis-chan został wybrany Kaganem.”\n"}
{"id": "q_610", "question": "W którym roku rozpadły się Austro-Węgry?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rozpad Austro-Węgier nastąpił w październiku i listopadzie 1918 roku, w wyniku I wojny światowej [1]. Jak wynika z dokumentu [1], \"Austro-Węgry, mimo relatywnie dobrej pozycji na froncie, rozpadły się od środka\". Dokument [7] również wspomina o rozpadzie monarchii w październiku i listopadzie 1918 roku, wskazując na chaos na całym terytorium państwa i deklaracje posłów o odłączeniu się od metropolii [7]. Dokument [10] potwierdza, że 31 października 1918 roku Węgry oddzieliły się od Austro-Węgier, ogłaszając niepodległość [10]."}
{"id": "q_609", "question": "Czy modrzew zrzuca igły na ziemię?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, modrzew europejski zrzuca igły na ziemię. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Modrzew europejski – gatunek drzewa iglastego należący do rodziny sosnowatych. Pierwotnym miejscem jego występowania były góry środkowej Europy (Alpy, Karpaty), ale został rozpowszechniony na innych terenach w wyniku nasadzeń. W Polsce na naturalnych siedliskach rośnie tylko w Tatrach. Poza tym jest sadzony powszechnie na terenie całego kraju. Zrzuca liście na zimę.” Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „Igły modrzewia, długości do 4 cm, jasnozielone i miękkie w dotyku. Na długopędach wyrastają pojedynczo, zaś na krótkopędach – w gęstym skupieniu. Jesienią żółkną i opadają.”\n"}
{"id": "q_617", "question": "Mińsk to stolica którego państwa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mińsk jest stolicą Białorusi [1]. Ponadto, od 1991 roku jest stolicą suwerennej Republiki Białorusi [2]. Dodatkowo, w okresie I Rzeczypospolitej, Mińsk był stolicą województwa mińskiego [3].\n"}
{"id": "q_608", "question": "Czyje imię nosi Teatr Ateneum w Warszawie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie nosi imię Stefana Jaracza. [1] Został założony w 1928 roku z inicjatywy Stefana Jaracza. [1]  Jego siedzibą stał się gmach Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych przy ul. Czerwonego Krzyża 20 (obecnie ul. Stefana Jaracza). [1]  Artur Tyszkiewicz pełni funkcje dyrektora i dyrektora artystycznego teatru od 2021 roku. [5] Pomnik Stefana Jaracza znajduje się w Łodzi. [8] Janusz Warmiński, dyrektor Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w latach 1952–1958 i 1960–1996, stworzył i utrzymywał jeden z najciekawszych warszawskich teatrów. [7]  Andrzej Baranowski debiutował w Teatrze Ateneum w 1977 roku. [10]"}
{"id": "q_616", "question": "W którym amerykańskim mieście stoi Statua Wolności?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Statua Wolności stoi w Nowym Jorku. [1] Podstawa pomnika stoi na XIX-wiecznym forcie Wood, o narysie gwiaździstym. [1] Miasto to nazywane jest potocznie \"Szóstą dzielnicą\" Nowego Jorku. [3] Dodatkowo, wyspa Liberty Island, na której znajduje się Statua Wolności, leży u ujścia rzeki Hudson. [1]\n"}
{"id": "q_615", "question": "W którym mieście europejskim deptakiem La Rambla dojdziemy do kolumny Kolumba?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Barcelonie. [2] „La Rambla lub Las Ramblas (hiszp.) / Les Rambles (katal.) – ruchliwa kilometrowa ulica w centrum Barcelony, często odwiedzana zarówno przez turystów, jak i przez mieszkańców miasta.” Dodatkowo, [2] „Pomnik Krzysztofa Kolumba w Barcelonie (kat. \"Monument a Colom\", [munuˈment ə kuˈlom]; hiszp. \"Monumento a Colón\" lub \"Mirador de Colón\") – pomnik Krzysztofa Kolumba przy południowym krańcu La Rambla w Barcelonie.”\n"}
{"id": "q_607", "question": "Jak miał na imię kronikarz Kadłubek?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wincenty Kadłubek miał na imię Wincenty. Informacja ta pojawia się w wielu dokumentach, m.in. w [1]: „Wincenty Kadłubek ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;magister Vincentius Cadlubkonis&lt;/&gt;) lub mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;magister Vincentius dictus Kadlubek&lt;/&gt;)”.  W [4] również podkreślono, że „Wincenty” było jego imieniem.  Dodatkowo, w [5] czytamy: „Wincenty urodził się...”.  W [6] wspomina się o nim jako „Wincenty Kadłubek”.  W [7] podano, że „Wincenty” występuje w kronice w trzech miejscach.  W [8] również podkreślono, że „Wincenty” to imię, które używał.  W [10] czytamy: „W dokumencie z 1189 roku określany był tytułem mistrza, czyli nauczyciela”.  W [9] wspomina się o imieniu „Wanda”, które prawdopodobnie zostało wymyślone przez Wincentego Kadłubka, jednak to on sam nosił imię Wincenty."}
{"id": "q_621", "question": "Ile kręgów szyjnych liczy ludzki kręgosłup?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ludzkość ma 7 kręgów szyjnych [1]. Dokument [1] podaje, że \"większość ssaków, w tym również żyrafa, ma 7 kręgów szyjnych\". Dodatkowo, dokument [4] stwierdza, że \"Człowiek ma 7 kręgów szyjnych (C1–7)\".\n"}
{"id": "q_593", "question": "Jaki kolor ma neon?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Neon może świecić różnymi kolorami, w zależności od składu gazu wewnątrz rurki. [1] \"Kolory świecenia neonu zależą od: Luminofor w postaci proszku pokrywającego wnętrze szklanej rury stosuje się najczęściej w przypadku rurek wypełnionych mieszanką neonu, argonu i rtęci. Taka mieszanina gazów zjonizowana wysokim napięciem emituje promieniowanie UV, które wywołuje świecenie luminoforu w wąskim zakresie pasma widzialnego, co obserwowane jest jako „światło barwne”. Luminofory można łączyć, są też luminofory świecące na biało. Neony występują w kilku rodzajach: W 2012 roku w Warszawie powstało prywatne Muzeum Neonów. Kolory świecenia w zależności od składu gazu wewnątrz rury. Teoretycznie można zastosować wiele różnych gazów (lub ich mieszanin), wymienionych poniżej, jednak współcześnie w praktyce komercyjnej stosuje się niemal wyłącznie: neon, argon oraz rtęć. Stosowanie helu, kryptonu i ksenonu zarzucono z uwagi na wysoki koszt oraz wymagane wysokie napięcie zapłonu. Bogactwo kolorów uzyskuje się stosując barwne luminofory. Jedynie barwa żółta możliwa była do uzyskania tylko przez zastosowanie barwionego szkła, co jednak było kosztowne.\" [2] \"Lampy wyładowcze z gazami szlachetnymi w środku zbudowane w postaci szklanej cienkiej rurki, której kształt można prawie dowolnie uformować nazywane są po prostu neonami i służą do budowania świecących reklam wizualnych. Dobór odpowiedniego gazu wyznacza kolor świecenia, natomiast przy odpowiednio wysokim napięciu i ukształtowaniu elektrod uzyskuje się równomierną poświatę na całej długości rury. Kiedy elektron uderzy w atom gazu, ten emituje światło, którego kolor zależy od użytego gazu (argon – zielony, neon – czerwony lub pomarańczowy, hel – żółty), dodaje się także inne pierwiastki (np. rtęć i hel – niebieski). Białe światło powstaje w świetlówkach wypełnionych parami rtęci. Podczas przepływu prądu zachodzi zjawisko fluorescencji (atomy pobierają energię i oddają ją w postaci światła), pary rtęci wydzielają światło ultrafioletowe, które trafia na warstwę luminoforu pokrywającą rurkę od wewnątrz, powodując świecenie światłem widzialnym.\" [3] \"Neon (Ne,  neon) – pierwiastek chemiczny z grupy helowców (gazów szlachetnych) w układzie okresowym. Jego zawartość w górnych warstwach Ziemi wynosi 5 × 10−7%. Stabilne izotopy neonu to , i . Jest to bezwonny i bezbarwny gaz.\"\n"}
{"id": "q_614", "question": "Kto wyreżyserował film „Ojciec Chrzestny”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Francis Ford Coppola wyreżyserował film „Ojciec Chrzestny”. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [3], gdzie czytamy: „Reputacja Coppoli jako filmowca została ugruntowana wraz z wydaniem dramatu kryminalnego „Ojciec chrzestny” (\"The Godfather\", 1972). Film zrewolucjonizował produkcję filmów gangsterskich i został doceniany zarówno przez publiczność, jak i przez krytyków.” Dodatkowo, w [7] czytamy: „Film przyniósł zyski w wysokości około stu trzydziestu czterech milionów USD, przy sześciomilionowym budżecie. Zdobył wiele nagród, w tym trzy Oscary, pięć Złotych Globów i Grammy. Nagrodę im. Cecila B. DeMille za całokształt twórczości otrzymał Samuel Goldwyn. Reżyser Francis Ford Coppola – Ojciec chrzestny”.  W [10] również znajduje się potwierdzenie, że reżyserem był Francis Ford Coppola: „Ojciec chrzestny, reż. Francis Ford Coppola”."}
{"id": "q_622", "question": "Z ilu państw członków składa się Rada Bezpieczeństwa ONZ?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rada Bezpieczeństwa ONZ składa się z 15 członków, w tym 5 stałych oraz 10 niestałych [2]. Członkowie niestałych wybierani są na okres 2 lat, co roku odnawiana jest połowa składu [2].  W latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych) [2]. Od 1966 roku Rada składa się z 15 członków: 5 stałych oraz 10 niestałych [3].\n"}
{"id": "q_623", "question": "Kto w latach 1918–22 był Naczelnikiem Państwa, a w roku 1920 został mianowany Marszałkiem Polski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Józef Piłsudski był Naczelnikiem Państwa w latach 1918–1922. [1] Jak wynika z dokumentu 1, w okresie istnienia urzędu Naczelnikiem państwa był marszałek Józef Piłsudski. Dodatkowo, w roku 1920 został mianowany Marszałkiem Polski. [3] Dokument 3 informuje, że 19 marca 1920 roku Józef Piłsudski przyjął dla siebie unikatowy stopień Pierwszego Marszałka Polski. [3]  Dokument 5 wskazuje, że w latach 1918–1922 Piłsudski był również pierwszym marszałkiem Polski. [5]"}
{"id": "q_627", "question": "W którym państwie odbywa się gonitwa konna Wielka Pardubicka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wielka Pardubicka rozgrywana jest w Czechach [1]. Konkretnie, w Pardubicach, miasteczku w środkowej części Czech, w Kotlinie Pardubickiej [5].\n"}
{"id": "q_624", "question": "Czy mątwy mają muszle?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, mątwy mają muszle. [1] Opisuje \"os sepiae\" jako kość mątwią, \"zbudowaną z węglanu wapnia struktura charakterystyczna dla mątew, muszla zredukowana do płytki ukrytej pod płaszczem\". [8] Dodatkowo, [7] stwierdza, że muszla mątwy jest wydłużona i skręcona prawoskrętnie, zbudowana z trzech warstw. [10] wspomina o podobieństwie muszli mątwy do muszli małży."}
{"id": "q_620", "question": "Czy Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [9]: „Muzeum Berggruena (znane również jako Kolekcja Berggruena) – berlińskie muzeum sztuki nowoczesnej poświęcone w dużej mierze twórczości Pabla Picassa oraz twórców klasycznej awangardy. Berggruen Collection jest częścią Galerii Narodowej w Berlinie. W kolekcji znajdują się m.in. kolaże Picassa, takie jak „Martwa natura z plecionką krzesła” z 1912 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „Pierwszym nowoczesnym dziełem, które można uznać za mixed media, jest kolaż Pablo Picassa „Martwa natura z plecionką krzesła” z 1912 r. Artysta wykorzystał w nim papier, tkaninę, farbę i sznurek, powodując efekt pseudo-3D.”"}
{"id": "q_625", "question": "Ile lat żył Wolfgang Amadeusz Mozart?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wolfgang Amadeusz Mozart zmarł w wieku 35 lat [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Mozart miał problemy zdrowotne przez całe swoje życie, cierpiał m.in. na ospę, zapalenie migdałków, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, dur brzuszny, reumatyzm i choroby dziąseł.\"  Dokument [3] podaje, że urodził się 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu, a zmarł 5 grudnia 1791 roku w Wiedniu. Zatem jego długość życia wynosiła 35 lat [3].\n"}
{"id": "q_619", "question": "Jak nazywał się polski reżyser twórca trylogii „Trzy kolory”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Polski reżyser twórca trylogii „Trzy kolory” nazywał się Krzysztof Kieślowski. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [2]: „Krzysztof Kieślowski () (ur. 27 czerwca 1941 w Warszawie, zm. 13 marca 1996 tamże) – polski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu zwanego kinem moralnego niepokoju, kawaler Orderu Sztuki i Literatury.” oraz w [1]: „Trzy kolory – trylogia filmowa polskiego reżysera Krzysztofa Kieślowskiego”. Dodatkowo, w [7] czytamy: „Choć starał się zachowywać dystans wobec wydarzeń politycznych w Polsce, jego filmy (np. „Spokój”, „Przypadek”) wielokrotnie otrzymywały od władz komunistycznych zakaz rozpowszechniania. Zasłynął jednak przede wszystkim jako producent trylogii „Trzy kolory” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego”."}
{"id": "q_630", "question": "Na którym morzu leży Jamajka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jamajka leży na Morzu Karaibskim [1]. Kajmany znajdują się również na Morzu Karaibskim [8]. Rzeka Black River przepływa do Morza Karaibskiego [10]."}
{"id": "q_631", "question": "Na której planecie Układu słonecznego znajdują się Doliny Marinerów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Doliny Marinerów znajdują się na Marsie [1]. „Valles Marineris ma długość ok. 5000 km, szerokość ok. 200 km i głębokość ok. 5-8 km (miejscami do 11 km).” [1]. Dodatkowo, odkrycia Valles Marineris dokonał Mariner 9 [1]."}
{"id": "q_632", "question": "Jak nazywała się żona króla Egiptu Amenhotepa IV?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żoną króla Egiptu Amenhotepa IV była Nefertiti. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Jego główną żoną była Nefertiti, a inną Taduhepa.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje Nefertiti jako \"Wielką Małżonkę Królewską\" i podkreśla jej znaczenie w życiu Echnatona."}
{"id": "q_629", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Aborygeni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Aborygeni wywodzą się z wysp Azji Południowo-Wschodniej [1]. Badania genetyczne wskazują, że zarówno Aborygeni australijscy, jak i Papuasi są bezpośrednimi potomkami społeczności, która jako pierwsza opuściła Afrykę [2]. Dodatkowo, dokument [2] informuje, że ich przodkowie przybyli do Australii prawdopodobnie z południowo-wschodniej Azji przez pomost wyspowy dzisiejszej Indonezji i wyspy Nową Gwineę. [2]\n"}
{"id": "q_634", "question": "W którym mieście wznosi się Koloseum, amfiteatr Flawiuszów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Koloseum, amfiteatr Flawiuszów, wznosi się w Rzymie [1]. Dokument ten opisuje budowę tego amfiteatru przez Wespazjana i Tytusa, cesarzy z dynastii Flawiuszów [1].  Dodatkowo, w dokumentach znajduje się informacja o amfiteatrach w Puli (dokument 4) i Weronie (dokument 5), jednak tylko Koloseum w Rzymie jest wymieniony jako główny przykład tego typu budowli [1].\n"}
{"id": "q_618", "question": "Czy Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [8]: „Japonia jest położona na styku płyt tektonicznych, w obrębie „ognistego pierścienia Pacyfiku”. Stałym zagrożeniem są więc trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów i fale tsunami. Z tego powodu różnice w danych podających liczbę wysp i odmienną wielkość kraju. W sierpniu i wrześniu nad archipelagiem istnieje wzmożone ryzyko występowania tajfunów, powstających z reguły na zachodnim Pacyfiku. Japonia to archipelag wysp i wysepek ciągnących się wzdłuż wschodnich wybrzeży Azji i tworzących łuk długości 2990 km (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”). Liczne półwyspy i zatoki sprawiają, że linia brzegowa jest bardzo dobrze rozwinięta, a jej długość wynosi 29 751 km. Tokio leży na południowo-wschodnim wybrzeżu Honsiu” [8]. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Tokio (Nie podano drugiego parametru z zapisem japońskim! Sprawdź Tōkyō-to) – stolica i największe miasto Japonii, położone na południowo-wschodnim wybrzeżu Honsiu i zarazem największy obszar metropolitalny na świecie – liczący 37 115 000 mieszkańców (stan na czerwiec 2024) Spadek -0.21% od czerwca 2023. Nazwa \"Tōkyō\" (jap. 東京) oznacza „Wschodnią Stolicę”. Do 1868 r. miasto nazywało się Edo. Tokio leży na wyspie Honsiu” [10]."}
{"id": "q_626", "question": "Czy ocelot jest drapieżnikiem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, ocelot jest drapieżnikiem. Informacja ta znajduje się w wielu dokumentach. Na przykład, w dokumencie [1] czytamy: \"Ocelot wielki, ocelot (\"Leopardus pardalis\") – gatunek drapieżnego ssaka...\".  Dokument [2] również stwierdza: \"Ocelot (\"Leopardus\") – rodzaj drapieżnych ssaków...\".  W dokumencie [3] czytamy: \"Ocelot nadrzewny, margaj (\"Leopardus wiedii\") – gatunek drapieżnego ssaka...\".  Dokument [4] potwierdza: \"Ocelot andyjski, kot andyjski (\"Leopardus jacobita\") – gatunek drapieżnego ssaka...\".  Dokument [5] informuje: \"Drapieżniki polujące na pancernika siedmiopaskowego to wśród ssaków ocelot wielki...\".  Dokument [6] dodaje: \"Drapieżniki polujące na naczelne zaliczają się różne gatunki drapieżnych...\".  Wreszcie, dokument [7] stwierdza: \"Do drapieżników polujących na naczelne zaliczają się różne gatunki drapieżnych...\".\n"}
{"id": "q_636", "question": "Człowiek o usposobieniu mało ruchliwym to sangwinik czy melancholik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z dokumentem [2], sangwinik charakteryzuje się jako osoba \"gadatliwa, niezorganizowana, zapominalska\", podczas gdy melancholik jest opisywany jako \"nieporywczy, łagodne i bierne\".  Dokument [1] również wskazuje na cechy sangwinika, takie jak \"wrażliwe, reagujące szybko i silnie, a jednocześnie odporne i dostosowujące się do warunków\".  Zatem, osoba o usposobieniu mało ruchliwym to sangwinik."}
{"id": "q_637", "question": "W którym państwie znajduje się prowincja Syczuan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Prowincja Syczuan znajduje się w Chinach. [7] Podkreśla to, że \"Prowincja rozciąga się południkowo szerokim pasem na przestrzeni ponad 800 km, w związku z czym na jej obszarze występuje znaczne zróżnicowanie warunków naturalnych.\" [9] Ponadto, w dokumentach wspomina się o Syczuanie w kontekście trzęsień ziemi, np. \"Trzęsienie ziemi w Syczuanie (2013)\" [8] i \"Trzęsienie ziemi w Syczuanie (2008)\" [3], co wskazuje na jego położenie w Chinach.\n"}
{"id": "q_635", "question": "Co oznaczają ostatnie słowa niechętnego chrześcijaństwu cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ostatnie słowa niechętnego chrześcijaństwu cesarza Juliana Apostata, „Galilaee, vicisti!” (Galilejczyku, zwyciężyłeś!), przypisane zostały mu przez Kościół katolicki, który przedstawiał śmierć Juliana jako triumf chrześcijaństwa [7]. Zgodnie z legendą, wypowiedziane zostały przez niego tuż przed śmiercią [1]. W kontekście dramatu \"Nie-Boska komedia\" autor, Zygmunt Krasiński, również odnosi się do tego zwrotu, wskazując, że to właśnie Pankracy, przywódca rewolucjonistów, wypowiedział te słowa po zwycięstwie nad Julianem [4].  W \"Prawdziwym słowem\" Celsus, krytykując chrześcijaństwo, odwoływał się do tego zwrotu, sugerując, że chrześcijaństwo, mimo początkowych trudności, ostatecznie zwyciężyło [7].\n"}
{"id": "q_640", "question": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała czy na zewnątrz?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Endoproteza to proteza wszczepiana operacyjnie do organizmu (implant), zastępująca lub wspomagająca utraconą funkcję narządu lub narządów. [1] Z kolei ortoproteza służy do zespalania złamanych kości (osteosyntezy) i po zrośnięciu się tkanki kostnej jest usuwana z organizmu. [1]"}
{"id": "q_639", "question": "Ile było hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dokumentów wynika, że hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury, było różnie liczone. Najczęściej podawano trzy trójki: pierwszą, drugą i trzecią. [1] W niektórych tekstach wymieniane są cztery Hory. [1] Dodatkowo, Nonnos z Panopolis wspomina o dziewięciu Horach. [1] Hygin podaje informację o zbiorczej liście wszystkich bogiń wymienionych w I, II i III trójce, czyli dziewięciu Hor. [1]"}
{"id": "q_633", "question": "W którym mieście znajduje się Uniwersytet Kazimierza Wielkiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Uniwersytet Kazimierza Wielkiego znajduje się w Bydgoszczy. [1] „Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (UKW) – publiczna uczelnia (uniwersytet pełnoprofilowy) w Bydgoszczy, której geneza sięga 1969 r.” [2] „Biblioteka Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego (UKW) – największa książnica uczelniana w Bydgoszczy, a druga w regionie kujawsko-pomorskim.” [5] „Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego – historyczny wydział Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Jagiellońskiej 11 w Bydgoszczy.” [7] „Uniwersytet Lwowski (oficjalnie od 1999 Lwowski Uniwersytet Narodowy im. Iwana Franki, ukr. Львівський національний університет імені Івана Франка) – uczelnia we Lwowie, założona z kolegium jezuickiego przez króla Polski Jana Kazimierza w 1661 r. jako Akademia Lwowska.”"}
{"id": "q_644", "question": "Washington Post to tygodnik czy dziennik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentu [1], \"The Washington Post” to gazeta codzienna. Dokument [2] określa go jako \"największą i najstarszą gazetę codzienną w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych. Czwarta w USA pod względem nakładu.\"  Dokument [6] również potwierdza, że \"The Washington Post” jest gazetą."}
{"id": "q_643", "question": "W którym wieku powstał Związek Polaków na Białorusi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Związek Polaków na Białorusi został założony w 1990 roku [5].  W dokumencie [5] czytamy, że \"pierwszym prezesem został Tadeusz Gawin, choć za początek swego istnienia organizacja przyjmuje rok 1988\".  Związek powstał w 1990 roku, a rok 1988 jest traktowany jako początek jego działalności [5]."}
{"id": "q_638", "question": "Z ilu pensów składał się brytyjski szyling?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Brytyjski szyling składał się z 12 pensów. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1], gdzie czytamy: „Szyling był również nominałem innych brytyjskich monet (m.in. florena o wartości 2 szylingów) i banknotów (5- i 10-szylingowego)”. Dodatkowo, w [7] czytamy: „Korona (ang. \"Crown\") wcześniej zwana koroną podwójnej róży (ang. \"Crown of the double rose\") – brytyjska jednostka monetarna o wartości 5 szylingów, wprowadzona przez reformę monetarną króla Henryka VIII; w obiegu w latach 1526–1965”. W [2] również znajduje się informacja o szylingu i pensach: „Przed reformą walutową z 15 lutego 1971 jeden funt był równy 20 szylingom, zaś jeden szyling – 12 pensom”.\n"}
{"id": "q_642", "question": "Co należy się diabłu, gdy Pan Bóg dostaje świeczkę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według dokumentu [1], Diabeł, który wzbudzi nienawiść wśród złych chrześcijan i wrogów Kościoła, „w owych chwilach największej potrzeby Kościoła, ci, którzy mają mówić, będą milczeć!”. Dokument [5] opisuje mit o stworzeniu świata, w którym Bóg rzuca ziemię, a Diabeł, próbując coś powiedzieć, udaje się i zostaje uderzony grzmotem i piorunem.  Dokument [8] informuje, że w tradycji muzułmańskiej Iblis (Diabeł) odmówił złożenia pokłonu człowiekowi, ponieważ uważał się za stworzenie gorsze.  Dokument [10] mówi, że \"Obleczcie pełną zbroję Bożą, byście mogli się ostać wobec podstępnych zakusów diabła\".\n"}
{"id": "q_646", "question": "Borys Pasternak napisał powieść o losie rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych. Jaki jest jej tytuł?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Borys Pasternak napisał powieść o losie rosyjskiego inteligenta, zatytułowaną „Doktor Żywago” [1]. Powieść ta opowiadała o przed- i porewolucyjnych losach inteligencji rosyjskiej [1].  Wydawnictwa radzieckie odmawiały jej druku, a pierwsza publikacja miała miejsce poza granicami ZSRR w 1957 roku [1].  [2]  Film w reżyserii Davida Leana, oparty na tej powieści, również nosi tytuł „Doktor Żywago” [1]. [3]\n"}
{"id": "q_628", "question": "Czy w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 1** opisuje obligacje komunalne, które emitowane są przez jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy) lub ich związki. [1] \"Obligacja komunalna – dłużny papier wartościowy emitowany przez jednostkę samorządu terytorialnego (np. gminy) lub ich związki.\"\n*   **Dokument 4** podaje, że do końca 2019 roku ponad 1000 samorządów i spółek komunalnych emitowało obligacje komunalne, a wartość emisji w samym 2019 roku przekroczyła 4 mld zł. [4] \"Na koniec 2019 roku emisji obligacji komunalnych dokonało ponad 1000 samorządów i spółek komunalnych, a wartość emisji w samym 2019 roku przekroczyła 4 mld zł.\"\n*   **Dokument 7** definiuje obligację jako papier wartościowy emitowany przez różne podmioty, w tym jednostki samorządu terytorialnego. [7] \"Emisja papierów wartościowych może występować w charakterze oferty przez jednostki samorządu terytorialnego (np. emisja obligacji komunalnych).\"\n*   **Dokument 8** opisuje obligacje skarbowe emitowane przez rząd, które są również instrumentem dłużnym. [8] \"Obligacje skarbowe są jednym z podstawowych instrumentów dłużnych, które są przedmiotem obrotu na światowych rynkach finansowych.\"\n*   **Dokument 9** wspomina o bonach komunalnych emitowanych przez gminy. [9] \"Bon komunalny – krótkoterminowy papier dłużny emitowany przez podmioty samorządu terytorialnego w celu sfinansowania luki budżetowej jednostki.\"\n\nPodsumowując, samorządy terytorialne w Polsce wykorzystują różne rodzaje obligacji (komunalnych, skarbowych, bonów komunalnych) do pozyskiwania kapitału na finansowanie swoich zadań."}
{"id": "q_647", "question": "Lowelas – to tytuł brytyjskich arystokratów czy uwodziciela?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lowelas – to określenie dawniej używane na określenie uwodziciela, donżuana, kobieciarza [1]. Jak czytamy w dokumencie, „Lowelas – dawniej popularne określenie uwodziciela, donżuana, kobieciarza”.  Dodatkowo, dokument [1] informuje, że określenie to było często używane w tonie ironiczno-żartobliwym i pochodziło od nazwiska Roberta Lovelace, bohatera powieści Samuela Richardsona.  W kontekście seksualnym, tytuł ten przyjął Linda Susan Boreman, amerykańska aktorka filmów pornograficznych znana jako Linda Lovelace [1]."}
{"id": "q_641", "question": "Kto zmarł od zatrutej szaty Dejaniry?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Od zatrutej szaty Dejaniry zmarł Herakles [1, 3, 4, 5]. W dokumencie 1 czytamy: \"Krew okazała się zabójczym jadem wywołującym okrutne męczarnie; nie mogąc się od nich uwolnić, bohater zdecydował spalić swe ciało na stosie wzniesionym na górze Ojta\" [1]. Dokument 3 dodaje: \"Po założeniu koszuli, zatruta krew Nessosa zaczęła palić i zżerać ciało Heraklesa. Przy próbach zerwania koszuli, z jego ciała odrywały się kawałki skóry\" [3]. Dokument 4 opisuje, że \"Herakles, próbował ją zerwać z siebie, zdzierał płatami swoje ciało\" [4]. Podobnie, w dokumencie 5 czytamy: \"Umęczony piekącym bólem, heros zdzierał z siebie koszulę wraz z kawałkami swego ciała, płakał z bólu, ostatecznie wzniósł sobie stos pogrzebowy, na którym podpalił się, rezygnując z życia\" [5]."}
{"id": "q_649", "question": "Jakim symbolem oznaczany był model fiata zwany w Polsce maluchem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Model fiata zwany w Polsce maluchem oznaczany był symbolem 126p [1]. W niektórych kontekstach, zwłaszcza w mowie potocznej, nazywano go również \"małym Fiatem\" lub \"maluch\" [1]. Dodatkowo, w filmach, np. w \"I co wy na to, Gałuszko?\" i \"Dom zły\", Fiat 125p był znany jako \"duży Fiat\" [7]. [1]\n"}
{"id": "q_645", "question": "Jak nazywa się pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych nazywa się aktualizmem geologicznym. [1]  Jak wyjaśnia dokument, „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości” i na podstawie obserwacji procesów zachodzących współcześnie można wnioskować, co działo się na Ziemi nawet wiele milionów lat temu. [1]  James Hutton, który sformułował tę zasadę, opierał się na badaniach erozji i tworzenia osadów, wskazując, że długotrwale działające procesy geologiczne, takie jak erozja, mogą być wyjaśnieniem tworzenia się pokładów skalnych. [1]  Charles Lyell rozwinął tę koncepcję w dziele \"Principles of Geology\", twierdząc, że wszelkie zjawiska geologiczne można wyjaśnić za pomocą procesów działających dzisiaj. [1]  W dokumencie 2 również podkreśla się, że zasada aktualizmu geologicznego odgrywa kluczową rolę w interpretacji procesów geologicznych. [2]"}
{"id": "q_651", "question": "Automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki...”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki bandyta” [1]. Dźwignia ta, nazywana również paddle, była jednym z pierwszych analogowych kontrolerów [9].  Jak opisano w dokumencie, „Flipper (nazywany też pinballem lub bilardem elektrycznym) – automat do gry, w którym gracz za pomocą ruchomych łapek (z ang. \"flipper\") odbija kulkę poruszającą się po nachylonej w jego kierunku planszy.” [7].  Dźwignia Barkera, wykorzystywana w organach, również przyczyniła się do zmniejszenia oporów ruchu i ułatwienia gry [10].\n"}
{"id": "q_657", "question": "W którym roku zmarła Margaret Thatcher?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Margaret Thatcher zmarła 8 kwietnia 2013 roku [2]. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2. Dodatkowo, w dokumencie 8 podano, że zmarła na raka trzustki 30 marca 2002 roku [10]."}
{"id": "q_650", "question": "Podkanclerzem którego polskiego króla był kronikarz Janko z Czarnkowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Podkanclerzem Kazimierza Wielkiego był kronikarz Janko z Czarnkowa. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [3]: „Jan z Czarnkowa, znany też jako Janko z Czarnkowa, był w drugiej połowie XIV w. czynnym politykiem, pełniąc m.in. funkcję podkanclerzego koronnego.” Dodatkowo, w [8] czytamy: „Janko z Czarnkowa (łac. \"Jancone de Czarnekow\"; ur. około 1320 w Czarnkowie, zm. 5 kwietnia 1387 w Gnieźnie) – polski kronikarz, podkanclerzy koronny, archidiakon gnieźnieński.”  W [1] również wspomina się o jego roli podkanclerzego: „Jan z Czarnkowa, znany też jako Janko z Czarnkowa, był w drugiej połowie XIV w. czynnym politykiem, pełniąc m.in. funkcję podkanclerzego koronnego.”\n"}
{"id": "q_656", "question": "W którym województwie leży Puszcza Białostocka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Puszcza Białostocka położona jest w województwie podlaskim [1]. Dokładniej, obszar Puszczy Knyszyńsko-Białostockiej, w którym znajduje się Puszcza Białostocka, leży w województwie podlaskim [1]. Dodatkowo, Czarna Białostocka, miasto będące siedzibą Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej, leży w powiecie białostockim, w województwie podlaskim [2]. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku działa w województwach podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim [9].  W latach 1975-1998 Puszcza Białostocka należała do województwa białostockiego [10].\n"}
{"id": "q_653", "question": "Z której warstwy społecznej wywodzili się żołnierze piechoty wybranieckiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żołnierze piechoty wybranieckiej rekrutowani byli jedynie z chłopa, a konkretnie z chłopów z dóbr królewskich w Koronie oraz z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jak czytamy w dokumencie [1]: „do której rekrutowani byli jedynie chłopi z dóbr królewskich w Koronie od 1578 i na Litwie od 1595”. Dokument [7] dodaje, że członkowie grupy wywodzili się przeważnie z najuboższych warstw społeczności, a Surovec zobowiązał się zapewnić swoim podkomendnym darmową odzież. W dokumencie [9] czytamy, że „od 1655 r. została zastąpiona przez zaciąg według liczby budynków mieszkalnych - była to tzw. piechota dymowa”. Dokument [4] wspomina, że „Członkowie grupy wywodzili się przeważnie z najuboższych warstw społecznego”."}
{"id": "q_659", "question": "W jaki oręż wyposażony był Eros?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Eros, przedstawiany jako bóg miłości i namiętności seksualnej, wyposażony był w łuk i strzały. Jak czytamy w dokumencie [2], \"W czasach późniejszych przedstawiany był jako pulchne niemowlę z łukiem i strzałami, którą godzi w zakochanych\". Dodatkowo, dokument [5] informuje, że Eros posiadał dwie strzały: jedną niszcząca życie, a drugą dająca człowiekowi spokojne szczęście.\n"}
{"id": "q_658", "question": "Kto dowodził wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dowódcami wojsk niemieckich w bitwie pod Cedynią byli margrabie Marchii Łużyckiej Hodo oraz, wspólnie z nim, możnowładza Zygfryd von Walbeck [2]. Kronika Thietmara wspomina o tym, że Hodo ustawił w pierwszym rzucie własny oddział konnych rycerzy oraz posiłkowy oddział Zygfryda von Walbeck [7]. Ponadto, w dokumentach wskazano, że Czcibor dowodził jedną trzecią wojsk wspierających Hodo [1].\n"}
{"id": "q_654", "question": "Jak nazywał się włoski generał, bojownik o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Giuseppe Garibaldi był włoskim rewolucjonistą, żołnierzem i politykiem, działającym na rzecz zjednoczenia Włoch. Informacje na jego temat znajdują się w kilku dokumentach. [1] Mówi się o nim, że był \"bohaterem narodowym Włoch, twórcą ich odrodzenia (właściwie zmartwychwstania), czyli \"Risorgimento\"\". [1]  W dokumencie [3] czytamy, że \"Garibaldi opanował samą Sycylię w ciągu dwóch tygodni, był to efekt poparcia miejscowej ludności oraz rozkładu armii neapolitańskiej\". [3]  W dokumencie [4] wspomina się o nim jako o \"jednym z „ojców ojczyzny” współczesnych Włoch\". [4]  W dokumencie [9] Garibaldi jest wymieniony jako generał, który w 1866 roku brał udział w wojnie prusko-austriackiej i w 1870 roku zdobył Rzym. [9]  W dokumencie [10] Garibaldi jest również wspomniany jako uczestnik powstania sabaudzkiego w 1834 roku. [10]"}
{"id": "q_652", "question": "Do którego państwa należał Szczecin w latach 1630–1713?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W latach 1630–1713 Szczecin należał do Szwecji. [7] „W czasie wojny trzydziestoletniej, w 1627 Szczecin został zajęty przez wojska cesarskie, a w 1630 r., miasto zajęli Szwedzi, co usankcjonował pokój westfalski.” [1] Dodatkowo, w 1654 roku, po zakończeniu wojny trzydziestoletniej, Pomorze Zachodnie, w tym Szczecin, zostało podzielone między Brandenburgię a Szwecję. [3] „W 1654 w traktacie zawartym po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Pomorze Zachodnie zostało podzielone między Brandenburgię a Szwecję – część Pomorza ze Szczecinem (w tym m.in. wyspy Uznam i Wolin) przypadła Szwecji”. [3]  W 1713 roku miasto zostało zajęte przez Prusy, jednak wcześniej należało do Szwecji. [7] „W 1713 miasto zostało zajęte przez Prusy, co potwierdził pokój w Sztokholmie, gdy 21 stycznia 1720 królowa Szwecji Ulryka Eleonora Wittelsbach tuż przed abdykacją sprzedała Szczecin ze wschodnią częścią szwedzkiej części Pomorza za 2 miliony talarów królowi Prus Fryderykowi Wilhelmowi I.” [3]\n"}
{"id": "q_661", "question": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim której organizacji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim Organizacji Harcerzy ZHP [1].  Jak czytamy w dokumencie, „Szare Szeregi – kryptonim konspiracyjny Organizacji Harcerzy ZHP, potocznie także całego Związku Harcerstwa Polskiego” [1].  Dodatkowo, w dokumencie [2] podkreślono, że „Szare Szeregi – kryptonim konspiracyjny Organizacji Harcerzy ZHP”.  W dokumencie [5] również wspomina się o tym, że „Organizacja Harcerzy przyjęła kryptonim „Szare Szeregi””.\n"}
{"id": "q_662", "question": "Czego według legendy poszukiwali rycerze okrągłego stołu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Według legend arturiańskich, rycerze Okrągłego Stołu poszukiwali legendarnego kielicha – Świętego Graala. [1] Jak czytamy w dokumencie 1, \"Misją Rycerzy Okrągłego Stołu było poszukiwanie legendarnego kielicha – Świętego Graala.\" [1] Podobnie, w dokumencie 2, \"Król Artur miał być bardzo sprawiedliwym władcą, który wprowadził prawo w Brytanii. Jego rycerze mieli poszukiwać świętego Graala.\" [2]  Dodatkowo, w dokumencie 5, \"Parsifal zakochał się w żonie króla Artura i, podobnie jak oni, poszukiwał Świętego Graala.\" [5]"}
{"id": "q_655", "question": "Co mierzymy w woltach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wolt mierzymy w woltach. Można to znaleźć w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 1:** \"Wolt (V) – jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej, używana w układach jednostek miar SI, MKS i MKSA.\"\n*   **Dokument 2:** \"Potencjał elektrody, E – w elektrochemii, zgodnie z definicją IUPAC jest to siła elektromotoryczna ogniwa galwanicznego zestawionego z dwóch elektrod: Zgodnie z konwencją: ECeli = EPrawa − ELewa. Dlatego dla celi ze standardową elektrodą wodorową (potencjał przyjęty za 0 przez konwencję), jak ta opisana powyżej, otrzymuje się: ECeli = EPrawa − 0 = EElektroda. Potencjały elektrodowe mierzy się w woltach.\"\n*   **Dokument 4:** \"Napięcie elektryczne jest to stosunek pracy wykonanej przeciwko polu, podczas przenoszenia ładunku elektrycznego między punktami, dla których określa się napięcie, do wartości tego ładunku. Wyraża to wzór: formula_1 przy czym zakłada się, że przenoszony ładunek jest na tyle mały, iż nie wpływa znacząco na zewnętrzne pole elektryczne. Między dwoma punktami pola elektrycznego jest napięcie 1 V, jeżeli do przeniesienia między tymi punktami ładunku 1 C potrzebna jest praca 1 J a wymiar wolta.\"\n*   **Dokument 6:** \"Potencjały elektrodowe mierzy się w woltach.\"\n\nDodatkowo, w dokumentach 5 i 8, napięcie jest definiowane jako różnica potencjałów elektrycznych."}
{"id": "q_660", "question": "Jak nazywał się dyplomata, przedstawiciel ZSRR w ONZ, później minister spraw zagranicznych, zwany „Mister Niet”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dyplomatą, przedstawicielem ZSRR w ONZ, a później ministrem spraw zagranicznych, znanym mianem „Mister Niet”, był Nikita Grigorjewicz Gromyko. [1] „Choć ZSRR oficjalnie poparł wybór Trygve Lie na stanowisko sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych to Gromyko prywatnie uważał, że Lie był aktywnym zwolennikiem „ekspansywnych zachowań” Stanów Zjednoczonych i że źle wykonywał pełnioną funkcję. Także następca Lie, Dag Hammarskjöld prowadził według Gromyki „politykę antyradziecką”. U Thant w rozmowie z Gromyką oznajmił mu, że prawie niemożliwe jest przedstawienie przez ZSRR obiektywnej opinii, gdyż większość członków Sekretariatu Organizacji Narodów Zjednoczonych była amerykańskiego pochodzenia lub zwolennikami polityki proamerykańskiej, w rezultacie Gromyko często używał prawa weta. Z tego względu przywarł do niego przydomek “Mister Niet” – w ciągu pierwszych 10 lat istnienia ONZ, ZSRR użył prawa weta 79 razy.” [1]"}
{"id": "q_666", "question": "Jak nazywa się największa jadowita kobra?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największą jadowitą kobrą jest kobra królewska (\"Ophiophagus hannah\"). [1] „Jest największym z jadowitych węży, osiąga do 5,7 m długości i waży do 9 kg.” [1] Nazwa gatunku pochodzi od mitologicznych nimf, które lubiły wspinać się na drzewa, co odzwierciedla jej styl życia. [1]\n"}
{"id": "q_663", "question": "Jak nazywa się stolica Tadżykistanu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Tadżykistanu jest Duszanbe [2]. Jak czytamy w dokumencie, Duszanbe jest \"stolicą i największym miastem Tadżykistanu, położonym u zbiegu rzek Warzob i Kofarnihon\" [2]. Dodatkowo, w dokumencie [4] podkreślono, że Duszanbe posiada specjalne uprawnienia obwodu, a w dokumencie [6] wspomina się o tym, że miasto nosiło wcześniej nazwę Stalinabad. W dokumencie [7] również znajduje się informacja o nazwie miasta w okresie radzieckim – \"Stalinabad\". Jednak w dokumencie [8] i [9] podkreślono, że nazwa miasta została zmieniona na Duszanbe.\n"}
{"id": "q_670", "question": "Jak dawniej nazywano wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_664", "question": "Trzeciorzęd to pierwszy okres której ery w dziejach Ziemi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trzeciorzęd był starszym okresem ery kenozoicznej [1]. W dokumentach wskazano, że \"era kenozoiczna dzieli się na paleogen, neogen i czwartorzęd (poszerzony o najmłodszy wiek pliocenu, gelas)\" [1].  Dodatkowo, w dokumentach [2] czytamy, że \"Paleogen (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;παλαιός&lt;/&gt; 'stary' i &lt; lang=\"grc\"&gt;γένος&lt;/&gt; 'ród') – najstarszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu.\"  Zatem, trzeciorzęd był najstarszym okresem ery kenozoicznej.\n"}
{"id": "q_665", "question": "Czy gong to instrument muzyczny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, gong jest instrumentem muzycznym. Informacje na temat gongów znajdują się w wielu dokumentach. Na przykład, w dokumencie [1] czytamy: \"Gong – instrument muzyczny z grupy idiofonów płytowych uderzanych.\" [2] informuje, że \"Khong wong yai (ฆ้องวงใหญ่&lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"th\"&gt; IPA kʰɔ́ːŋ woŋ jàj) – tradycyjny tajski instrument muzyczny, składający się z szesnastu gongów zamocowanych na rattanowej konstrukcji w kształcie okręgu.\" [3] opisuje gong jako \"instrument muzyczny, zaliczany do instrumentów perkusyjnych samobrzmiących, tzw. idiofona.\" [4] wspomina o \"Gong (oficjalna nazwa: „GONG” – Dziecięcy Zespół Wokalny)\" jako o polskiej dziecięcej grupie muzycznej. [5] i [6] opisują gamelan, który zawiera gongi. [7] również wspomina o gongach używanych w muzyce dworu cesarskiego gagaku."}
{"id": "q_668", "question": "Jak nazywa się największe miasto Turcji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największe miasto Turcji nazywa się Stambuł [1]. Według dokumentu 2, Stambuł liczyło ponad 10 milionów mieszkańców, co czyni je jedynym miastem w Turcji z tak dużą populacją [2]. Dokument 5 również potwierdza, że Stambuł jest największym miastem w Turcji, dodając, że drapacze chmur zaczęły powstawać w tym mieście dopiero w latach dziewięćdziesiątych [5]. Dokument 8 potwierdza, że Stambuł jest stolicą jednej z prowincji Turcji [8].\n"}
{"id": "q_669", "question": "Jak nazywa się wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Proces bigowania nazywa się wyciskaniem rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania. [4] Biga, czyli listwa służąca do tego celu, wykonuje się ze stali o określonej grubości, np. 0,7 mm (biga dwupunktowa) lub 1,05 mm (biga trzypunktowa) [4].  Używa się jej do wtłaczania materiału do rowka antybigi, co ułatwia zginanie kartonu lub kartki [4].  Nie udało mi się odnaleźć informacji o nazwie tego procesu w innych dokumentach."}
{"id": "q_674", "question": "Jaką nazwę nosi zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi nosi nazwę czernina. [1] Opisuje się ją jako \"polską zupę o charakterze polewki, której podstawowymi składnikami jest zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (z drobiu lub królika, rzadziej prosięcia).\" [1] Dodatkowo, w gwarze kujawskiej zupa ta nazywana jest czarniną. [1]"}
{"id": "q_667", "question": "Jak nazywa się wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego nazywa się prawem kanonicznym. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [3], gdzie podaje się definicję prawa kanonicznego jako \"prawo kościelne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne\". Dodatkowo, w dokumencie [8] stwierdza się, że \"Kościół katolicki kieruje się normami prawnymi, tzw. kanonami, spisanymi w prawie kanonicznym\".  W dokumencie [10] podaje się, że \"Kanony kształtowały się na przestrzeni wieków, wpierw stanowiąc kościelne prawo zwyczajowe, a następnie nabierając cech prawa stanowionego\".\n"}
{"id": "q_677", "question": "W którym roku urodził się Bolesław Prus?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bolesław Prus urodził się w 1847 roku. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Bolesław Prus, właśc. Aleksander Głowacki (ur. 20 sierpnia 1847 w Hrubieszowie, zm. 19 maja 1912 w Warszawie) – polski pisarz…”.\n"}
{"id": "q_673", "question": "Które miasto założone w 1255 roku przez Krzyżaków jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Królewiec został założony w 1255 roku przez Krzyżaków [2]. Był to miasto, które stało się stolicą diecezji sambijskiej, jednej z czterech diecezji na obszarze Prus [2]. W XIII wieku Królewiec był również głównym miastem Prus Dolnych, części państwa krzyżackiego [2]. W późniejszych latach, po podziale władzy, Królewiec stało się stolicą Prus Zakonnych, zależnych od Korony Królestwa Polskiego [6]. W 1905 roku miasto było ważnym ośrodkiem eksportu zboża, lnu i drewna [10]. Obecnie, miasto to jest ważnym portem przeładunkowym i pasażerskim, a także ośrodkiem akademickim, turystycznym i sportowym [10]."}
{"id": "q_680", "question": "Jak nazywa się kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_671", "question": "Kto stworzył najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą stworzyli bracia Cyryl i Metody [1]. Dokument [1] informuje, że Cyryl, misjonarz-apostoł, wraz z bratem Metodem, zapisał w IX wieku język słowiański używany w okolicach Salonik, tworząc głagolicę. Dokument [5] dodaje, że głagolica była pierwotnym alfabetem języka staro-cerkiewno-słowiańskiego.  Dokument [6] wspomina, że pismo to powstało w oparciu o „zestaw symboli używanych przez Słowian w okresie wcześniejszym”, a znaleziska z tego okresu potwierdzają istnienie takich znaków [6]. Dokument [10] wspomina o Klemensie, który pisał wyłącznie w głagolicy, a także o przypuszczeniu, że Cyryl nie mógł nakłonić Klemensa do używania cyrylicy.\n"}
{"id": "q_679", "question": "Jak nazywała się grecka bogini zwycięstwa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grecka bogini zwycięstwa nazywała się Nike. W dokumentach podano, że Nike była boginią i uosobieniem zwycięstwa, zdobiąca często pomniki upamiętniające słynne zwycięstwa [1]. W rzymskiej mitologii odpowiadała jej Wiktoria [2]. W dokumentach również wspomina się o atrybutach Nike, takimi jak skrzydła, gałązka oliwna (inaczej palmowa) i wieniec na głowie [1].\n"}
{"id": "q_672", "question": "Kto był twórcą największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Twórcami największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie, byli bracia biskupi Józef Andrzej i Andrzej Stanisław Załuscy [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Fundatorami byli bracia – biskupi Józef Andrzej (bibliofil i bibliograf) i Andrzej Stanisław Załuscy (mecenas i organizator)\". Biblioteka została otwarta dla publiczności 8 sierpnia 1747 w pałacu Daniłowiczowskim [1]. Dokument [3] podkreśla, że Biblioteka Załuskich, Biblioteka Publiczna Rzeczypospolitej, Biblioteka Publiczna Załuskich – biblioteka publiczna w Warszawie, od 1780 polska biblioteka narodowa, jedna z największych bibliotek świata drugiej połowy XVIII wieku, jedna z pierwszych w Europie (pierwsza w Polsce), które starały się realizować zadania biblioteki narodowej, gromadząc, katalogując i udostępniając możliwie pełny zasób narodowego piśmiennictwa.  Dokument [4] również wspomina o założeniu Biblioteki Załuskich przez braci Załuskich w 1747 roku.\n"}
{"id": "q_675", "question": "Jak nazywa się stolica Bośni i Hercegowiny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Bośni i Hercegowiny jest Sarajevo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2], gdzie podano, że \"Sarajevo (serb.-chorw. \"Sarajevo\", \"Сарајево\" IPA: [sǎrajɛʋɔ], tur. \"Saraybosna\") – stolica Bośni i Hercegowiny zamieszkana przez 275 tys. osób (2013).\" Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Sarajewo jest siedzibą kilku największych przedsiębiorstw, m.in. Bosnalijek, Energopetrol, Fabryka Tytoniu w Sarajewie i Sarajevska Pivara.\"  W dokumencie [8] również wspomina się o Sarajewie jako stolicy kraju, stwierdzając, że \"Stolica kraju Sarajewo oraz miasto Banja Luka liczyło od 100 do 500 tys. mieszkańców\".\n"}
{"id": "q_682", "question": "W której prowincji Kanady 80% stanowią obywatele pochodzenia francuskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty wskazują, że w żadnej prowincji Kanady 80% mieszkańców nie jest pochodzenia francuskiego. W Quebecu odsetek francuskojęzycznych mieszkańców wynosi około 85% [1], natomiast w Nowym Brunszwiku odsetek ten wynosi 33% [6]. W dokumentach nie ma informacji o prowincji, w której odsetek ten byłby jeszcze wyższy."}
{"id": "q_685", "question": "W którym wieku urodził się Edgar Degas?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Edgar Degas urodził się w 1834 roku [1]."}
{"id": "q_676", "question": "Czy Zielona Góra i Jelenia Góra leżą w tym samym województwie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 opisuje Jelenia Górę jako miasto na prawach powiatu w województwie dolnośląskim [1]. Dokument 4 opisuje Zieloną Górę jako miasto na prawach powiatu w województwie lubuskim [4]. Dokument 6 opisuje Zieloną Górę jako miasto w województwie kujawsko-pomorskim [6]. Dokument 7 opisuje Zieloną Górę jako wieś w województwie łódzkim [7]. Dokument 8 wspomina o obszarach dawnej rejencji legnickiej, które po wojnie weszły w skład województw dolnośląskiego i lubuskiego [8]. Dokument 9 opisuje Zieloną Górę jako wieś w województwie pomorskim [9]. Dokument 10 opisuje Jelenia Górę jako wieś w województwie podlaskim [10]. Zatem, Jelenia Góra i Zielona Góra leżą w różnych województwach."}
{"id": "q_686", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Przyganiał kocioł garnkowi...”", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli” [2].\n"}
{"id": "q_681", "question": "Ile ślubnych dzieci miała królowa Anglii Elżbieta I Tudor?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Elżbieta I Tudor miała dziewięcioro ślubnych dzieci. Jak czytamy w dokumencie [3], \"Miała z mężem dziewięcioro dzieci (same dziewczynki): Mary (1752 - 1825), Ann (1754 - 1784), Jane (1755 - 1776), Elizabeth (1758 - 1789), Sarah (1760 - 1822), Frances (1762 - 1762 - 1765), Hannah (1764 – 1855), Margaret (1766 – 1768) i drugą Margaret (1768, zmarła w niemowlęctwie).\" Dokument [3] zawiera pełną listę jej dzieci."}
{"id": "q_683", "question": "Jak nazywa się papier wartościowy potwierdzający zobowiązania dłużne upoważniające do określonych odsetek oraz zwrotu pożyczonej kwoty pieniężnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obligacja jest papierem wartościowym potwierdzającym wystąpienie stosunku wierzycielsko-dłużniczego, w ramach którego emitent zobowiązany jest do zwrotu obligatariuszowi pożyczonej kwoty, najczęściej wraz z góry określonymi odsetkami. [1] W zależności od konstrukcji obligacji oraz momentu dokonywania wyceny różne są metody ustalania ich rentowności. [1]  W kontekście definicji, obligacja stanowi dłużny papier wartościowy emitowany przez rząd, a także przez przedsiębiorstwa. [2, 5, 10]  Obligacje skarbowe są emitowane przez Ministra Finansów, zobowiązując go do zwrotu pożyczonej kwoty wraz z odsetkami. [2]  Podobnie, obligacje korporacyjne emitowane są przez przedsiębiorstwa na podstawie przepisów ustawy o obligacjach, umożliwiając im pozyskanie środków finansowych na inwestycje. [5]\n"}
{"id": "q_688", "question": "Który styl architektoniczny reprezentuje krzyżacki zamek w Malborku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krzyżacki zamek w Malborku reprezentuje styl gotycki [1]. Dokument [1] opisuje go jako \"trzyczęściową twierdza obronną w stylu gotyckim o kubaturze ponad 250 000 m³\". Dodatkowo, dokument [3] podkreśla, że zamek jest \"jednym z największych zachowanych zespołów gotyckiej architektury na świecie\" [3]. Dokument [8] porównuje go do zamku wysokiego w Malborku, co również wskazuje na gotycki styl."}
{"id": "q_690", "question": "Która planeta Układu Słonecznego ma największą masę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największą masę spośród planet Układu Słonecznego ma Jowisz. [4] „Jowisz ma masę równą 318 mas Ziemi, czyli 2,5 razy więcej niż wszystkie pozostałe planety Układu.” Ponadto, w dokumencie [10] czytamy: „Neptun (30 au), chociaż nieco mniejszy od Urana, ma większą masę (równą 17 mas Ziemi) i większą gęstość.”\n"}
{"id": "q_687", "question": "Bohaterami którego serialu są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o bohaterach różnych seriali i filmów, jednak nie wskazują na jeden konkretny serial, w którym występują Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk. [1] wspomina o Stachu, Hadziuku i Pietrze w kontekście Wilkowyj, a [5] o Solejuku i Hadziukównie. Dokument [6] opisuje produkcję \"Pokolenia\", w której występuje Stach. Dokument [9] opisuje Lisę Olivia Munn. Dokument [10] opisuje serial \"Tomek i Przyjaciele\"."}
{"id": "q_678", "question": "W którym wieku nadano szlachcie przywilej koszycki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przywilej koszycki został nadany w XIV wieku. Dokładniej, w 1374 roku, jak czytamy w dokumencie [1]: „17 września 1374 roku Ludwik, król węgierski (Ludwik Wielki) i polski (Ludwik Węgierski), w zamian za uznanie przez polską szlachtę praw do korony polskiej dla swoich dzieci nadał jej w Koszycach szereg przywilejów, zwanych później łącznie „Przywilejem koszyckim”.” Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy, że „Owe przywileje znosiły wszelkie obciążenia podatkowe szlachty i duchowieństwa, wprowadzając zasadniczo wolność podatkową tych dwu stanów, z wyjątkiem 2 groszy łanowego od każdego łana w dobrach rycerskich i biskupich oraz 4 groszy od łana w innych dobrach duchowych.”  W dokumencie [6] również wspomina się o przywileju z 1374 roku, podkreślając, że Ludwik Węgierski wystawił w Budzie w roku 1355 przywilej, gdzie obiecał rycerstwu polskiemu dać odszkodowanie za wszelkie straty, jakie poniosą uczestnicy wypraw zagranicznych, a w 1374 roku, w Koszycach, przyrzekł, że jeżeli podczas wyprawy zagranicznej szlachcic dostanie się do niewoli, to monarcha go wykupi. [6]\n"}
{"id": "q_689", "question": "W którym wieku został wykonany przez Wita Stwosza Ołtarz Mariacki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ołtarz Mariacki został wykonany w latach 1477–1489, czyli w XV wieku [1]. Dokument [1] wskazuje, że \"retabulum ołtarza głównego kościoła Mariackiego w Krakowie, zwane również potocznie „ołtarzem mariackim w Krakowie”, „krakowskim ołtarzem Wita Stwosza” itp., to nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477–1489 przez przybyłego z Norymbergi rzeźbiarza Wita Stwosza\". Dodatkowo, dokument [2] informuje, że stylistyka ołtarza datowana jest na przełom lat 30. i 40. XV w. [2]."}
{"id": "q_684", "question": "Jak nazywa się odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Odległość ogniskowa [1] jest odległością od ogniska układu optycznego. [1] Ogniskową można określić zarówno dla soczewek i ich układów, jak i dla zwierciadeł [1].  Znak ogniskowej [1] można określić według reguły znakowej. [1]  W przypadku zwierciadła sferycznego ogniskowa równa jest połowie promienia krzywizny tego zwierciadła [1]. [2]  Ogniskowa soczewki zależy od promieni krzywizny obu sfer ograniczających soczewkę i współczynnika załamania materiału soczewki oraz współczynnika załamania ośrodka [2]. [3]  Ognisko (fokus) – punkt przecięcia promieni świetlnych, początkowo równoległych do osi optycznej, po przejściu przez układ optyczny skupiający lub punkt, w którym przecinają się przedłużenia tych promieni po przejściu przez rozpraszający układ optyczny [4]. [5]  W przypadku soczewek wyróżnia się dwa rodzaje ognisk leżących po przeciwnych stronach soczewki: ognisko pierwsze, inaczej przedmiotowe, oraz ognisko drugie, czyli obrazowe [4]. [5]"}
{"id": "q_694", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Afryki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najdłuższą rzeką Afryki jest Nil [1]. Według dokumentu 1, Nil jest \"najdłuższa rzeka na Ziemi (według niektórych źródeł najdłuższa jest Amazonka i ta wersja pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach)\". Dokument 2 potwierdza, że Nil jest najdłuższą rzeką Afryki, wskazując jego długość jako 6671 km [2]. Dodatkowo, dokument 6 wspomina, że Niger jest trzecią pod względem długości rzeką Afryki, jednakże Nil jest najdłuższy [6].\n"}
{"id": "q_696", "question": "Ile dzielników ma każda liczba pierwsza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z dokumentem [1], liczba pierwsza to liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą. [1] Dodatkowo, w dokumencie [1] podano przykłady liczb pierwszych i liczb złożonych, ilustrując różnicę między nimi. Na przykład, liczba 4 ma 3 dzielniki (1, 2, 4), a liczba 6 ma 4 dzielniki (1, 2, 3, 6), co potwierdza, że liczby pierwsze mają tylko dwa dzielniki. [1]\n"}
{"id": "q_692", "question": "Który polski pianista został zwycięzcą IX Konkursu im. Fryderyka Chopina?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zwycięzcą IX Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina był Krystian Zimerman [1]. Jak czytamy w dokumencie: „Zwyciężył Polak Krystian Zimerman, grając na fortepianie marki Steinway, uczeń jednego z jurorów, Andrzeja Jasińskiego, będąc trzecim w historii Polakiem, który zwyciężył w tym konkursie, otrzymując poza nagrodą główną w wysokości 60 000 zł, również wszystkie nagrody specjalne. Został również jednym z najmłodszych w jego historii zwycięzców (18 lat).” Dodatkowo, w dokumencie [1] podano, że w konkursie wzięli udział również Anna Jastrzębska, Hanna Jaszyk, Joanna Kurpiewska, Katarzyna Popowa-Zydroń, Elżbieta Tarnawska i Krystian Zimerman, którzy zostali wyłonieni w wyniku przeprowadzonych eliminacji."}
{"id": "q_693", "question": "Kto jest autorem powieści „Kamienne tablice”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem powieści „Kamienne tablice” jest Wojciech Żukrowski [1]. Jak pisze Lesław Bartelski, „Konflikt, jaki ukazał Żukrowski w powieści, jest na wskroś współczesny” [4]. Podobnie, Stanisław Zieliński w recenzji z 1970 roku stwierdza: „A według mnie ani to romans, ani polityka. Klucza do książki pamiętając o solidnym tytule, należy szukać w pozornie błahych epizodach rzuconych w tekst niby niedbale i z rozmachem. W \"Kamiennych tablicach\", pod innym niebem, daleko od europejskiej szarej codzienności, sprawdzają się wszystkie wróżby” [6]. Aleksander Kamiński w liście do Barbary Wachowicz napisał, że „zawsze miał poczucie, że nie jest autorem „Kamieni”, tylko pośrednikiem w ich przekazaniu” [8]."}
{"id": "q_698", "question": "W co nie chciał uwierzyć św. Tomasz Apostoł?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Św. Tomasz Apostoł nie chciał uwierzyć w ukazanie się zmartwychwstałego Chrystusa apostołom [1]. Według Biblii, nie był obecny podczas tego wydarzenia, a gdy potem opowiadano mu o nim, nie chciał uwierzyć, dopóki sam nie zobaczy Jezusa i nie dotknie Jego ran [1]. Postawił warunek, że uwierzy dopiero wtedy, gdy sam zobaczy Jezusa i dotknie Jego ran [1]."}
{"id": "q_691", "question": "Ile żeber ma człowiek?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dorosły człowiek ma 32 zęby, 16 w szczęce i 16 w żuchwie [3].  Z kolei, w odniesieniu do żeber, u człowieka wyróżnia się żebra prawdziwe (\"costae verae\"), będące pierwszymi siedmioma żebrami licząc od góry, tj. żebrami I–VII [1].  Dodatkowo, w budowie pojedynczego żebra wyróżnia się: trzon (\"corpus costae\"), szyjkę (\"collum costae\") oraz głowę żebra [1].  U dorosłego człowieka, w zależności od dokumentu, liczba żeber może się różnić. W dokumentach podano, że dorosły człowiek ma 32 zęby, a w dokumentach dotyczących szkieletu, że posiada 24 żebra [6, 9].  Dokument 5 wspomina, że u płazów beznogich żebra są na całej długości kręgosłupa, ale tylko w odcinku tułowiowym, bo w tej grupie odcinek ogonowy nie występuje. U gadów współczesnych w pełni rozwinięte żebra występują tylko w okolicy piersiowej [5].\n"}
{"id": "q_701", "question": "Ile garbów ma baktrian?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Baktrian charakteryzuje się obecnością dwóch garbów [1]. W przeciwieństwie do wielbłąda jednogarbnego, który ma tylko jeden garb, baktrian posiada dwa [1]."}
{"id": "q_702", "question": "W którym europejskim państwie leży miasto Gandawa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Miasto Gandawa leży w Belgii. [1] Konkretnie, znajduje się w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia. [1, 3, 5, 6, 9, 10] Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że Gandawa jest częścią okręgu Gandawa. [3, 5, 6, 9, 10]\n"}
{"id": "q_695", "question": "Marcus Tullius Cicero, mówca rzymski i filozof, żył przed naszą erą czy w naszej erze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Marcus Tullius Cicero, mówca rzymski i filozof, żył przed naszą erą. Dokument [1] informuje, że urodził się 3 stycznia 106 p.n.e., a zmarł 7 grudnia 43 p.n.e. Dokument [2] również potwierdza, że daty w artykule dotyczą domyślnie lat przed naszą erą, a Kwintus Tulliusz Cycero, jego młodszy brat, urodził się w 102 r. p.n.e. i zmarł w 43 r. p.n.e. [3] wskazuje, że początek ery chrześcijańskiej wiązany jest z datą narodzenia Jezusa Chrystusa, co oznacza, że życie Cycerona to okres przed naszą erą. Dokument [4] definiuje \"przed naszą erą\" jako datę przed początkiem \"naszej ery\". Dokument [5] wspomina o roku 1 p.n.e. jako roku 0 w astronomii, co dodatkowo potwierdza, że życie Cycerona to okres przed naszą erą. Dokument [6] wspomina o początkach I tysiąclecia n.e. i jego charakterystycznych wydarzeniach, co w kontekście życia Cycerona, był to okres po jego śmierci. Dokument [7] wspomina o roku 45 p.n.e. jako roku napisania \"Hortensjusza\", co jest datą śmierci Cycerona.\n"}
{"id": "q_697", "question": "Jak brzmi nazwa francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Francuska wyspa na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte, nazywana jest Korsyką. Dokument [1] informuje: „Napoléon Bonaparte (wym. fr. [napoleˈɔ̃ bɔnɑˈpaʁt], &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;Napoleone Buonaparte&lt;/&gt;, ur. 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 w Longwood na Wyspie Św. Heleny) – francuski wojskowy i polityk pochodzenia włoskiego, głowa państwa – najpierw I Republiki Francuskiej jako Pierwszy Konsul w latach 1799–1804, a potem głowa I Cesarstwa Francuskiego jako cesarz Francuzów Napoleon I w latach 1804–1814.” Dokument [2] również wspomina o Korsyce jako miejscu urodzenia Napoleona: „W tym czasie była ona pod francuską kontrolą i korsykańscy szlachcice mogli uzyskać francuskie tytuły szlacheckie. Napoleon urodził się jako Napoleone Buonaparte w Ajaccio na Korsyce…” Dokument [8] podaje nazwę portu lotniczego w Ajaccio jako „Ajaccio-Napoléon Bonaparte”."}
{"id": "q_705", "question": "Ile linii metra jest w Warszawie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Warszawie istnieje obecnie cztery linie metra: M1, M2, M3 i M4. [1], [6], [8], [9]. Dodatkowo, planowane są kolejne linie, w tym M3 i M4, a także rozbudowa linii M2. [7].  Dokument [5] informuje, że linia M1 ma 21 stacji, M2 18 stacji, M3 7 stacji, a M4 ma zostać zbudowana w sumie 7 linii metra, o długości 46 km. [10].\n"}
{"id": "q_700", "question": "Którym państwem na przełomie XII i XIII wieku władała Tamara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tamara I Wielka władała państwem Gruzją. Jak czytamy w dokumencie [1], „Była najstarszą córką króla Jerzego III i Burudukan, córki króla Alanii – Kuddana. W 1178 jej ojciec ogłosił ją współwładczynią i następczynią tronu Gruzji. Kiedy zmarł w 1184, Tamara została samodzielnym „królem” (\"Tamar Mepe\").” Dodatkowo, w dokumencie [4] podkreślono, że „Tamara Wielka zmarła w 1213 roku. Jej następcą został Jerzy IV.”  W dokumencie [5] czytamy, że „Na panowanie prawnuczki Dawida Budowniczego – królowej Tamary (1184–1213) przypadł okres największej potęgi Gruzji w całej jej historii.”"}
{"id": "q_699", "question": "Kto jest autorem twierdzenia, które zwykle zapisujemy: a do kwadratu + b do kwadratu = c do kwadratu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Twierdzenie, które zwykle zapisujemy jako a² + b² = c², znane jest jako twierdzenie Pitagorasa. Autorstwo tego twierdzenia przypisuje się Pitagorasowi, jednak jak czytamy w dokumencie [9], „Pitagorasowi przypisuje się twierdzenie Pitagorasa o kwadratach przyprostokątnych, które w jakichś wersjach znano wcześniej w Babilonii i w Indiach, natomiast bardzo wątpliwe jest, czy uzasadniał on to twierdzenie”. Dodatkowo, dokument [3] informuje, że „W zachodnioeuropejskim kręgu kulturowym przypisuje się je żyjącemu w VI wieku p.n.e. greckiemu matematykowi i filozofowi Pitagorasowi, jednak odkrycia dokonali Babilończycy, którzy znali dodatkowo dwie prostsze metody, przy których błąd jest niewielki. Zapewne znali je przed Pitagorasem starożytni Egipcjanie. Wiadomo też, że jeszcze przed nim znano je w starożytnych Chinach i Indiach oraz w Babilonii”.\n"}
{"id": "q_703", "question": "Czy diabeł tasmański jest ssakiem, czy gadem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Diabeł tasmański jest ssakiem. Informacja ta znajduje się w wielu dokumentach, w tym w [1] gdzie opisano go jako \"gatunek mięsożernego ssaka, torbacza z rodziny niełazowatych (Dasyuridae)\".  Dodatkowo, w [3] stwierdzono, że \"Diabeł (\"Sarcophilus\") – rodzaj ssaków z podrodziny niełazów (Dasyurinae) w obrębie rodziny niełazowatych (Dasyuridae)\".  W [8] również podkreślono, że \"Diabeł tasmański (\"Sarcophilus harrisii\") zalicza się do rodziny niełazowatych\".  W [10] podano, że \"Niełazokształtne (Dasyuromorphia) – rząd australijskich ssaków z infragromady ssaków niższych (Metatheria)\"."}
{"id": "q_708", "question": "Z czego otrzymuje się kalafonię służącą do nacierania strun przez skrzypków?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kalafonię otrzymuje się jako żywicę miękką pochodzenia naturalnego, pozostałość po oddestylowaniu terpentyny z żywicy drzew iglastych (głównie sosny) [1]. Dodatkowo, w przypadku smyczków, kalafonię stosuje się do zwiększenia szorstkości włosia, co zwiększa jego przyczepność do strun [2].\n"}
{"id": "q_707", "question": "W którym roku została uchwalona Deklaracja praw człowieka i obywatela?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Deklaracja praw człowieka i obywatela została uchwalona w 1789 roku [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Deklaracja praw człowieka i obywatela – dokument programowy rewolucji francuskiej, uchwalony 26 sierpnia 1789 przez Konstytuantę.\" Dodatkowo, w dokumencie 3, informuje się, że Deklaracja była wzorem dla Konstytucji z 1791 roku [3].\n"}
{"id": "q_704", "question": "Jak nazywało się węzełkowe pismo Inków?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Węzełkowe pismo Inków nazywano „kipu” [1]. Dokument [1] opisuje kipu jako „formę trójwymiarowego zapisu stosowaną przez Indian prekolumbijskiej Ameryki Południowej. Nazywane „pismem węzełkowym”, ze względu na swoją formę: zbiór wykonanych z bawełny lub włosia lamy i alpaki kolorowych sznurków z supełkami”.  Dodatkowo, w dokumentach [2], [4], [5] i [6] również wspomina się o kipu jako o głównym systemie zapisu Inków.  [4] określa Kipokamojkowie jako „pisarzy lub rachmistrzów inkaskich”, posługujących się „pismem węzełkowym” (kipu). [5] informuje, że Inkowie „posługiwali się jednak kipu, czyli różnobarwnymi sznurkami, za pomocą których się porozumiewali”. [6] wspomina o tym, że \"Młodzież pochodząca spośród elit podbitych państw poznawała również tajniki administracji. Mianowicie tajniki wiązania i odczytywania kipu”.\n"}
{"id": "q_706", "question": "W którym serialu Jerzy Kamas wcielił się w rolę Wokulskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jerzy Kamas wcielił się w rolę Wokulskiego w serialu \"Lalka\" z 1977 roku [1]. Jak pisał Marcin Maron, \"Lalka\" Bera „zachowała liryzm, humor i – mimo upływu lat – autentyzm \"Lalki\" Prusa” [2].  Dodatkowo, Halina Tchórzewska-Kabata sugeruje, że hr. Ludwik Krasiński mógł być pierwowzorem Wokulskiego [9].  W artykule Teresy Krzemieni w „Filmu” chwali się grę Jerzego Kamasa, mówiąc, że „chłodna twarz aktora, prawie nieruchoma, skąpo odmierzane uśmiechy i spojrzenia i nagle […] ogień w oczach, pożar dookoła” [3].  Serial ten, jak zauważono, jest drugą adaptacją filmową powieści [1]."}
{"id": "q_710", "question": "Wynikiem którego działania jest iloczyn?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wynikiem działania, które nazywa się mnożeniem, jest iloczyn [2]. Mnożenie jest wspólna nazwą różnych funkcji matematycznych [2]. W przykładzie z dokumentu 2, mnożenie liczb naturalnych to wielokrotne dodawanie liczby do siebie samej, a wynik mnożenia to iloczyn [2].  Dodatkowo, w dokumentach 4 i 8, mnożenie jest definiowane jako działanie dwuargumentowe, a w dokumentach 5 i 10 jako działanie wieloargumentowe, w zależności od liczby argumentów [1, 8]. Iloczyn jest wynikiem działania mnożenia [2]."}
{"id": "q_711", "question": "Żabiściek to przedstawiciel fauny czy flory?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żabiściek to przedstawiciel flory. Dokładniej, [1] \"Żabiściek (\"Hydrocharis\" L.) – rodzaj roślin z rodziny żabiściekowatych (\"Hydrocharitaceae\"). Gatunkiem typowym i zarazem jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest żabiściek pływający \"Hydrocharis morsus-ranae\".”.  [4] również potwierdza, że \"Żabiściek pływający (\"Hydrocharis morsus-ranae\" L.) – gatunek byliny, należący do rodziny żabiściekowatych (\"Hydrocharitaceae\").”  [9] wspomina o 80% gatunków estońskiej flory, w tym o żabiestku.\n"}
{"id": "q_709", "question": "Jak brzmi nazwa terytorium, które u schyłku XIX wieku USA zakupiły od Rosji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nazwa terytorium, które USA zakupiły od Rosji na schyłku XIX wieku brzmiała Alaska. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowe informacje można znaleźć w dokumentach 1 i 4.\n\nDokument 1 stwierdza: \"W końcu XIX w. okazało się jakim błędem była jej sprzedaż przez Rosjan (Alaska została sprzedana za 7,2 mln dolarów).\" [1]\n\nDokument 4 również wspomina o zakupie Alaski: \"W 1867 r. dokonały ostatniego nabytku na kontynencie, kupując rosyjską Alaskę za 7 mln dolarów w złocie.\" [4]\n\nDodatkowo, dokument 6 zawiera podobne informacje: \"W 1867 r. dokonały ostatniego nabytku na kontynencie, kupując od cara rosyjską Alaskę za 7 mln dolarów w złocie.\" [6]\n"}
{"id": "q_714", "question": "Włoszczyzna to zestaw warzyw czy owoców?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Włoszczyzna to zestaw warzyw. [1] Opisuje ją jako \"zestaw warzyw sprzedawany w sklepach i na straganach, służący jako uniwersalny zbiór składników roślinnych do przygotowania wywaru do niektórych zup\". [1] Dodatkowo, dokument [3] wspomina, że \"Włoszczyzna była stałym składnikiem dworskich posiłków\".  Dokument [5] definiuje warzywa jako \"rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny, które w całości lub w części stanowią pokarm człowieka\".  Zatem, na podstawie tych informacji, włoszczyzna jest klasyfikowana jako warzywo."}
{"id": "q_713", "question": "Który generał niemiecki został w 1941 roku mianowany dowódcą Afrika Korps?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 1941 roku dowódcą Afrika Korps został Erwin Rommel [1]. Jak czytamy w dokumencie [4], „Rommel miał podlegać włoskiemu marszałkowi Grazianiemu”. Później, 18 lutego, Hitler powołał niezależny korpus ekspedycyjny Afrika Korps, a Rommel został mianowany jego dowódcą [1].  Dokument [7] wspomina, że „Rommel zdobył największą sławę wojenną”.  Generał Wilhelm Josef Ritter von Thoma, dowódca 17 i 20 Dywizji Pancernej, również pełnił funkcję dowódcy Afrika Korps w okresie od 2 września do 3 listopada 1942 roku [8]."}
{"id": "q_716", "question": "Który zespół nagrał płyty: „Revolver”, „Help”, „Let it be”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o nagrywaniu albumów „Help” i „Let it be” znajdują się tylko w dokumentach dotyczących albumów „Revolver” [1], „Let It Be” [4], „Abbey Road” [7] i „Yellow Submarine” [10]. Dokumenty te nie zawierają informacji o nagrywaniu albumu „Help”."}
{"id": "q_712", "question": "Co oznacza łaciński zwrot „ab ovo”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Łaciński zwrot „ab ovo” oznacza „od jajka”. Informacja o tym pochodzi z kilku dokumentów, jednak najpełniejszą definicję przedstawia dokument [2]: „Cena (łac. \"cena\" – jeden z posiłków w starożytnym Rzymie, który zaczynano jeść od popołudnia. Złożony był on z trzech części: Podczas ceny wybierano rex bibendi. Z kolejnością podawanych dań jest związana sentencja: \"Ab ovo usque ad mala\" co dosłownie znaczy \"Od jaja aż do jabłek\", a w wolnym tłumaczeniu \"Od początku aż do końca\". Stąd wzięło się \"Ab ovo\" tłumaczone jako \"Od początku”.”. Dodatkowo, dokument [3] wyjaśnia, że „Ab ovo\" u Rzymian pochodzi z ich przysłowia (łac.) \"ab ovo ad mala\" („od jajka do jabłek”), czyli „od początku do końca”. Dokument [8] definiuje \"ab ovo\" jako część przysłowia \"Ab ovo\" (od początku). Dokument [9] wspomina o użyciu tego zwrotu w czasach rzymskich, np. w księdze Pliniusza Starszego: \"Pistores Romae non fuere ad Persicum usque bellum annis ab urbe condita super DLXXX\" (w Rzymie nie było piekarzy aż do wojny z Perseuszem przez ponad 580 lat od założenia miasta).\n"}
{"id": "q_722", "question": "Honoriusz Balzac ożenił się 4 miesiące przed śmiercią. Jak nazywała się polska szlachcianka, którą poślubił?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Honoriusz Balzac ożenił się 4 miesiące przed śmiercią z Eweliną Hańską. [1] Informacja ta znajduje się w dokumencie 1: „Mimo swego wdowieństwa Hańska długo wahała się z przyjęciem oświadczyn Balzaca. Poślubiła go dopiero 14 marca 1850 roku w Berdyczowie, pięć miesięcy przed jego śmiercią”. Dodatkowo, w dokumencie 7 czytamy, że Ewelina Hańska była kochanką Balzaca. [7]"}
{"id": "q_719", "question": "Jak w średniowiecznej Polsce nazywał się urzędnik zarządzający stajnią panującego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Urzędnik zarządzający stajnią panującego w średniowiecznej Polsce nazywał się koniuszy (łac. \"praefectus stabuli\", franc. \"écuyer\"; niem. \"Stallmeister\"). [1] W początkowej fazie urzędu pełnił on nadzór nad stajnią monarchy, a później nad stadninami w jego dobrach. [1] W późniejszych okresach, tytuł ten przekształcił się w honorowy. [1]  Informacje o tym urzędniku znajdują się również w dokumentach 3, 5 i 10. [3, 5, 10]\n"}
{"id": "q_717", "question": "Kto wynalazł rewolwer?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje w dostarczonych dokumentach dotyczą wynalazców i konstrukcji rewolwerów, ale nie wskazują jednoznacznie, kto jest jego \"wynalazcą\" w sensie pierwotnego twórcy. Wiele osób przyczyniło się do rozwoju broni palnej, w tym Samuel Colt, Kazimierz Lefaucheux, Horace Smith i Jean Alexandre Le Mat. [1] wspomina o Samuelem Colcie jako konstruktorze pierwszego udanego wzoru szybkostrzelnego rewolweru kapiszonowego, a [7] o Jean Alexandre Le Mat jako o francuskim wynalazcy rewolweru kapiszonowego. [6] wskazuje na Horacea Smitha jako współzałożyciela Smith & Wesson i twórcę nowego naboju. [8] wspomina o Casimirze Lefaucheux jako o francuskim rusznikarzu, wynalazcy pierwszego przyjętego do regulaminowego wyposażenia wojska naboju zespolonego.\n"}
{"id": "q_721", "question": "Kto jest autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie” jest Jalu Kurek [1]. Jak czytamy w dokumencie 2, “Rozgłos przyniosły mu utwory „Grypa szaleje w Naprawie” z 1934 i „Woda wyżej” z 1935”. Dodatkowo, w dokumencie 1, autor powieści, Jalu Kurek, został uhonorowany \"Nagrodą Młodych\" Polskiej Akademii Literatury za jej fragment opublikowany w 1934 roku w „Wiadomościach Literackich” [1]."}
{"id": "q_726", "question": "Co jest główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze jest „Złoty Samowar” [1]. W latach 2010–2011 nagroda była przyznawana przez jury, a od 2012 główne wyróżnienie – Grand Prix festiwalu – jest przyznawane w głosowaniu publiczności [10]. W przeszłości nagrodą była również \"Złoty Dukat\" [8].\n"}
{"id": "q_718", "question": "Ile lat Achajowie oblegali Troję po porwaniu Heleny przez Parysa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z dokumentem [1], Achajowie rozbili obóz pod murami Troi i przez dziewięć lat plądrowali okolice, najeżdżając ziemie sojuszników Priama. Następnie, w dziesiątym roku, starcia pomiędzy Trojanami i Achajami trwały przez 41 dni. Dokument [2] wspomina, że wojna trwała przez 10 lat, a w opowieści Homera Trojanie pod dowództwem Hektora zaczęli ofensywę, gdy Achilles ze swoimi myrmidonami odmówił udziału w walce po tym, jak Agamemnon porwał jego niewolnicę Bryzeidę.  [3] Dodaje, że na podstawie badań źródeł pisanych starożytnych autorów wojna trojańska miała miejsce w XIII–XII wieku p.n.e.  Zatem, łącząc te informacje, można stwierdzić, że Achajowie oblegali Troję przez dziewięć lat plądrowania i 41 dni starć, co łącznie daje 9 + 41 = 50 lat.  Jednakże, dokument [2] wskazuje na 10 lat trwania wojny, co sugeruje, że podane 50 lat to suma czasu trwania plądrowania i bezpośrednich starć.\n"}
{"id": "q_715", "question": "Który polski król prowadził z Krzyżakami wojnę trzynastoletnią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Polski król prowadził z Krzyżakami wojnę trzynastoletnią. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisuje ją dokument [3]: „Panowanie Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492). Panowanie Kazimierza Jagiellończyka jako króla polski należało do najdłuższych w dziejach królestwa. Trwało 45 lat i przypadało na zmierzch gotyku w Polsce, krystalizację instytucji demokracji szlacheckiej oraz supremację szlachty nad innymi stanami. Był to też okres wojny trzynastoletniej (1454–1466) z Zakonem Krzyżackim, w wyniku której Polska po podpisaniu pokoju toruńskiego odzyskała Pomorze Gdańskie, Warmię i ziemie chełmińską oraz michałowską.” Dodatkowo, dokument [1] wspomina o tym, że król Kazimierz Jagiellończyk wielokrotnie przebywał w Bydgoszczy, zakładając tutaj jedną ze swoich głównych kwater wojennych, co wskazuje na jego aktywny udział w tej wojnie. Dokument [2] również podkreśla, że król Kazimierz Jagiellończyk wyraził zgodę na włączenie ziem państwa krzyżackiego do Polski, co bezpośrednio doprowadziło do rozpoczęcia wojny. Dokument [4] wspomina o tym, że król Kazimierz IV Jagiellończyk przyznał ziemi chełmińskiej przywileje, co przyczyniło się do wybuchu wojny. Dokument [5] potwierdza, że wojna trzynastoletnia toczyła się pod rządami Kazimierza IV Jagiellończyka.\n"}
{"id": "q_720", "question": "Jak nazywało się magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej, nazywało się \"Familia\" [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Familia – nazwa stronnictwa powstałego w połowie XVIII wieku, zgrupowanego wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich, dążącego do wprowadzenia reform społeczno-ustrojowych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów\".  Dokument [4] podkreśla, że \"Założycielami stronnictwa Familia byli: Michał Fryderyk Czartoryski i August Aleksander Czartoryski. Familia chciała przeprowadzić reformy państwa w oparciu o sojusz z Rosją\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] stwierdzono, że \"główne, przeciwstawne sobie obozy reprezentowało stronnictwo prorosyjskie Czartoryskich i Poniatowskich (tzw. obóz Familii)\".  W dokumencie [5] również wspomina się o Familii jako o stronnictwie, które \"gotowe było przeprowadzić zmianę ustroju Rzeczypospolitej drogą zamachu stanu\".\n"}
{"id": "q_727", "question": "Do którego państwa należy Sycylia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sycylia należała do Królestwa Włoch od 1860 roku [9]. Przedtem, w latach 1816–1860, istniało Królestwo Obojga Sycylii [10]. Wcześniej, w okresie od XIII wieku, Sycylia była częścią Królestwa Neapolu [10]. W przeszłości wyspa była również częścią Królestwa Sycylii, które powstało w 1130 roku [2]. Dodatkowo, Sycylia była częścią Królestwa Hohenstaufów [8] i Królestwa Aragónii [8]. [Dokumenty 1, 2, 8, 9]."}
{"id": "q_723", "question": "Z którego z krajów europejskich w większości pochodzili przodkowie Burów zwanych Afrykanerami?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przodkowie Burów, zwanych Afrykanerami, pochodzili głównie z krajów europejskich. Szczegółowo, w dokumentach wskazano na wpływy holenderskie, flamandzkie i fryzyjskie kalwinistów [1], niemieckich luteran oraz francuskich hugenotów [1]. Dodatkowo, w mniejszym stopniu, obecne były wpływy skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, irlandzkie i walijskie [1]. Dokument [3] podkreśla, że Kalwinizm, szczególnie z Holandii, Niemiec i Francji, miał decydujący wpływ na kształtowanie się świadomości narodowej Afrykanerów. Dokument [9] stwierdza, że \"przede wszystkim potomkowie europejskich kolonistów-Afrykanerów (Burów)\".\n"}
{"id": "q_731", "question": "Reprezentacja którego kraju rozpoczyna zwykle przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zwykle przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich rozpoczyna reprezentacja Grecji [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"defiladę otwiera Grecja, a kończy gospodarz\" [1].\n"}
{"id": "q_732", "question": "W której grze towarzyskiej pojawia się mydło, czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W grze domino, gdzie używa się płytek nazywanych kamieniami, pojawia się „mydło” – płytka bez oznaczonych oczek [1].  Opisuje się ją jako „tzw. „mydło”” i wyjaśnia, że składa się ona z wszystkich kombinacji liczb od 0 (czyli „mydło”) do 6 [1].\n"}
{"id": "q_724", "question": "Jak nazywał się chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mao Zedong był postacią, która zainicjowała „rewolucję kulturalną” [1]. Dokument [1] opisuje, że Mao Zedong, jako próba wyeliminowania jego politycznych rywali i wprowadzenia w życie własnych koncepcji ideologicznych (maoizmu), zainicjował ten ruch społeczno-polityczny w 1966 roku [1]. Dokument [4] również podkreśla, że Mao skrytykował politykę gospodarczą Liu Shaoqi jako drogę do przywrócenia kapitalizmu i rozpoczął powrót do pierwotnych założeń gospodarczych KPCh eliminując przy tym umiarkowane skrzydło partii [4]. Dokument [9] wskazuje, że artykuł protegowanego Jiang Qing, Yao Wenyuana z 10 listopada 1965 roku, skrytykował sztukę Wu Hana, \"Dymisja Hai Rui\", co było początkowym krokiem do rewolucji kulturalnej [9]. Dokument [10] informuje, że Kang Sheng, będący jednym z członków Grupy do spraw Rewolucji Kulturalnej, inspirował ataki na m.in. marszałka He Longa, co wskazuje na jego rolę w kształtowaniu i realizacji rewolucji kulturalnej [10]."}
{"id": "q_733", "question": "Ile koncertów brandenburskich skomponował Jan Sebastian Bach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Sebastian Bach skomponował sześć koncertów brandenburskich [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Koncerty brandenburskie (BWV 1046–1051) – zbiór sześciu koncertów barokowych skomponowanych przez Johanna Sebastiana Bacha, które ofiarował on margrabiemu Brandenburgii Christianowi Ludwigowi w 1721.\" [1]."}
{"id": "q_725", "question": "W którym wieku zniesiono niewolnictwo w USA?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty przedstawiają informacje o zniesieniu niewolnictwa w różnych okresach i krajach, ale nie podają jednoznacznej daty zniesienia niewolnictwa w USA.\n\nJednakże, z dokumentów wynika, że proces ten przebiegał etapami:\n\n*   **W połowie XVIII wieku:** W Delaware i Massachusetts niewolnictwo zostało zlikwidowane [1].\n*   **W XVIII wieku:** W Pensylwanii dzieci niewolników miały uzyskać wolność po ukończeniu 28. roku życia [1].\n*   **W 1787 roku:** Kongres zakazał niewolnictwa w terytoriach federalnych na północ od rzeki Ohio [1].\n*   **W 1863 roku:** Proklamacja Emancypacji prezydenta Abrahama Lincolna uwolniła niewolników w stanach konfederacyjnych [1, 6].\n*   **W 1865 roku:** 13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych konstytucyjnie zniszczyła niewolnictwo w całym kraju [1, 6].\n*   **W 1888 roku:** Brazylia zniwelowała niewolnictwo [4].\n\nPodsumowując, zniesienie niewolnictwa w USA było procesem długotrwałym, obejmującym okres od XVIII do XIX wieku, z kluczowymi momentami w 1863 i 1865 roku. [1, 4, 6]"}
{"id": "q_729", "question": "Dzielnicą którego miasta są Brzęczkowice, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy i na terenie której znajdowała się granica trzech cesarstw?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Brzęczkowice są częścią dzielnicy Mysłowice, a na terenie tej dzielnicy znajduje się Trójkąt Trzech Cesarzy [1]. Granica trzech cesarstw, a konkretnie Królestwa Prus, Cesarstwa Rosji i Królestwa Polskiego, zbiegała się w tym miejscu [1]. Dokument [7] opisuje przebieg granicy, wskazując, że „w miejscu połączenia nurtów rzeki Czarnej Przemszy i Białej Przemszy doszło po raz pierwszy do trójstyku granic Księstwa Warszawskiego, Królestwa Prus i Cesarstwa Austrii”.  Dodatkowo, dokument [8] stwierdza, że „w latach 1846–1918 po przyłączeniu Rzeczypospolitej Krakowskiej do Cesarstwa Austrii stykały się w tym miejscu granice Królestwa Prus, Austrii i Rosji” [8].  Wspomniano również, że w 1871 r. Trójkąt Trzech Cesarzy stał się punktem granicznym Cesarstwa Niemieckiego [10]."}
{"id": "q_730", "question": "Jednostką której wielkość w układzie SI jest paskal?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Paskal jest jednostką ciśnienia (także naprężenia) w układzie SI. [1] Jednostką naprężenia w układzie SI jest również paskal, w skrócie Pa. [3] Moduł Younga (E) – inaczej moduł odkształcalności liniowej albo moduł (współczynnik) sprężystości podłużnej (w układzie jednostek SI) – wielkość określająca sprężystość materiału przy rozciąganiu i ściskaniu. Wyraża ona, charakterystyczną dla danego materiału, zależność względnego odkształcenia liniowego \"ε\" materiału od naprężenia \"σ\", jakie w nim występuje – w zakresie odkształceń sprężystych. Jednostką modułu Younga jest paskal, czyli N/m². [4] Gradient ciśnienia – wielkość fizyczna określająca kierunek największego przyrostu ciśnienia gazu lub cieczy oraz przyrost ciśnienia przypadający na jednostkę długości, jest wielkością wektorową, jego jednostką w układzie SI jest paskal na metr (Pa/m). [10]"}
{"id": "q_734", "question": "Bazalt to skała magmowa czy osadowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bazalt to skała magmowa. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, w tym w [3], gdzie stwierdza się, że \"Skały wulkaniczne (inaczej wulkanity) – skały magmowe, które powstają w wyniku krystalizacji lawy.\" Dodatkowo, w [1] czytamy, że \"Bazalt (z gr. „βάσανος” „kamień probierczy” lub \"βασικός\" „podstawowy, zasadniczy” od \"βάσις\" „podstawa”) – zasadowa, lita skała wulkaniczna…”.  W [4] również podkreślono, że bazalt jest \"skałą magmową (zawierającą od 40 do 53% SiO2)\".  W [5] bazalt jest określany jako \"skała lita pochodzenia wulkanicznego – wylewna (skała magmowa)\".\n"}
{"id": "q_736", "question": "Jak nazywa się tkanka przewodząca asymilaty w roślinie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tkanka przewodząca asymilaty w roślinie nazywana jest floemem [2]. Szczegółowo opisano mechanizm transportu asymilatów przez floem w dokumencie 2, wskazując na trzy etapy: załadunek, transport właściwy i rozładowanie [2].  W dokumencie 1 również wspomina się o wiązkach przewodzących, które są odpowiedzialne za przewodzenie asymilatów [1].  Dodatkowo, w dokumencie 4, tkanka przewodząca jest nazywana żyłkami liściowymi (nerwami liściowymi) [4].\n"}
{"id": "q_735", "question": "W którym roku do I wojny światowej włączyły się Stany Zjednoczone Ameryki Północnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stany Zjednoczone Ameryki Północne dołączyły do I wojny światowej w 1917 roku. Dokument [1] informuje, że \"6 kwietnia 1917 roku USA oficjalnie wypowiadają wojnę państwom centralnym\". Dodatkowo, dokument [5] wskazuje, że w 1917 roku wartość amerykańskiego eksportu wzrosła do 6,290 mld dolarów, co świadczy o rosnącym zaangażowaniu gospodarczym USA. Dokument [10] również potwierdza, że \"W 1917 r. perspektywa, nie tylko zerwania stosunków dyplomatycznych, ale nawet wojny z Niemcami, stawała się coraz bardziej wyraźna\".\n"}
{"id": "q_741", "question": "W którym mieście powstało w 2011 roku Muzeum Sił Powietrznych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie powstało w 2011 roku [1]. Organizatorem muzeum jest Ministerstwo Obrony Narodowej. Uroczyste otwarcie nastąpiło 26 sierpnia 2011 roku [1]."}
{"id": "q_737", "question": "Która epoka w dziejach Ziemi była starsza: brązu czy kamienia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Epoka kamienia była starsza od epoki brązu. Zgodnie z dokumentem [2], epoka kamienia obejmuje okres od pojawienia się pierwszych narzędzi kamiennych (najwcześniej w Afryce ok. 2,6 mln lat temu) aż do momentu zdobycia umiejętności masowego wytwarzania przedmiotów metalowych. Natomiast dokument [1] określa epokę brązu jako następującą po epoce kamienia, a poprzedzającą epokę żelaza. Dokument [6] również potwierdza, że epoka kamienia jest najdłuższa z trzech epok prehistorycznych.  Dokument [7] definiuje paleolit jako najstarszy i najdłuższy etap w dziejach rozwoju społeczności ludzkiej, odpowiadający epoce plejstocenu.\n"}
{"id": "q_740", "question": "Kto reprezentował Polskę w 1996 roku na Festiwalu Piosenki Eurowizji w Oslo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reprezentantką Polski w 1996 roku na Festiwalu Piosenki Eurowizji w Oslo była Kasia Kowalska z utworem „Chcę znać swój grzech...” [1]. Utwór został wybrany wewnętrznie przez TVP na propozycję [1]. Podczas występu towarzyszyła jej m.in. Adam Cegielski, Bogdan Hołownia, Dorota Miśkiewicz i Anna Serafińska [1].  [3] Dodatkowo, Dariusz Lewandowski, wcielający się w rolę Dariusza Kurzawskiego w serialu \"Klan\", również reprezentował Polskę w finale konkursu w 1996 roku [4].\n"}
{"id": "q_743", "question": "Jaką nazwę nosi dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi, nazywa się chorobą lokomocyjną (kinetoza, choroba ruchu) [1]. Jak czytamy w dokumencie, “przyczyną jest brak zgodności bodźców, sygnałów wzrokowych i błędnika, odbieranych przez mózg” [1]. Dodatkowo, w dokumencie [1] opisano, że “sprzeczność sygnałów autonomiczny system nerwowy interpretuje jako objawy zatrucia, stąd wywołuje wymioty, by oczyścić organizm z domniemanej toksyny”. Objawy choroby lokomocyjnej zaczynają się od “zaś późniejsze to: ” [1]."}
{"id": "q_742", "question": "W którym wieku panował król Zygmunt Stary?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Król Zygmunt Stary panował w wieku XVI. Dokument [3] informuje, że \"Okres jego panowania określany jest jako złoty wiek w Polsce.\" Dodatkowo, dokument [4] wspomina o \"prądach renesansowych, które zaczęły przenikać do Polski w drugiej połowie XV wieku\", co sugeruje, że Zygmunt Stary wstąpił na tron w okresie przejściowym, w którym wpływy renesansu zaczęły się kształtować. Dokument [1] wskazuje, że Zygmunt Stary panował od 1506 do 1548 roku, co mieści się w okresie XVI wieku. Dokument [7] również podkreśla, że panowanie Zygmunta Starego przypadało na \"zmierzch gotyku w Polsce, krystalizację instytucji demokracji szlacheckiej\"."}
{"id": "q_739", "question": "Kto wynalazł dynamit?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dynamit wynalazł Alfred Nobel [1]. Początkowo materiał ten zawierał 75% nitrogliceryny i 25% ziemi okrzemkowej [1]. Ziemia okrzemkowa była zwykle używana do uszczelniania naczyń, w których przechowywano alkoholowy roztwór nitrogliceryny, jednak jej nasycona nitrogliceryną konsystencja pozwalała na formowanie ją w laski bez ryzyka przedwczesnego wybuchu [1]. Nowoczesny dynamit zawiera ok. 10% nitrogliceryny, a pozostałe składniki mogą być: materiał porowaty (ziemia okrzemkowa lub węglan magnezu), materiał palny (np. mączka drzewna) oraz substancje wybuchowe (nitroceluloza i azotan amonu) [1]. Alfred Bernhard Nobel, syn Immanuela Nobla, również przyczynił się do rozwoju dynamitu, eksperymentując z materiałami wybuchowymi około 1860 roku w zbrojowni rodziny Noblów [2]. Hudson Maxim, brat Hirama Maxima, wynalazł \"maksymit\", materiał wybuchowy 2½ raza silniejszy od dynamitu [8].\n"}
{"id": "q_744", "question": "Stent to rodzaj implantu wewnątrznaczyniowego czy też sztuczna kończyna górna?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stent to rodzaj implantu wewnątrznaczyniowego. [1] Opisuje się go jako \"implant medyczny stosowany do utrzymania światła poszerzanych naczyń krwionośnych lub narządów rurowych\" [1].  W kontekście naczyń krwionośnych, stent jest używany do zapobiegania ponownemu zamknięciu po rozszerzeniu [1].  Jednakże, w innym kontekście, stent może być stosowany w leczeniu paliatywnym zwężeń w przeszczepach naczyniowych i przetokach [2].  Nie udało mi się odnaleźć informacji, które by wskazywały na to, że stent to sztuczna kończyna górna. [1, 2]"}
{"id": "q_745", "question": "Na jakie pytania odpowiada pierwszy przypadek deklinacji czyli mianownik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy przypadek deklinacji, czyli mianownik, odpowiada na pytania: \"kogo?\" i \"czego?\". [1] Mianownik jest najczęstszym przypadkiem w języku polskim, choć używany jest rzadziej niż w językach o ubogiej fleksji. [1]  W mianowniku oznaczanie podmiotu jest głównym zadaniem. [1]  W mianowniku występują wyrazy takie jak męskoosobowe \"poeta, sędzia, książę, dziadzio, gauczo\", męskożywotne \"satelita, Reksio\", nijakie \"imię, zwierzę, akwarium\", żeńskie \"pani\" mają końcówkę niezgodną z zasadami. [1]"}
{"id": "q_738", "question": "Kto jest patronem kierowców i podróżnych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Święty Krzysztof jest patronem kierowców i podróżnych. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowe informacje można znaleźć w dokumentach [2] i [5].\n\nW dokumencie [2] czytamy: \"Święty Krzysztof jest patronem kierowców, dlatego powstał pomysł obchodzenia tego dnia jako Dnia Bezpiecznego Kierowcy. Inicjatywa została podjęta przez krajowe Duszpasterstwo Kierowców, które współpracuje z Krajową Radą Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, oraz kierowcę rajdowego - Krzysztofa Hołowczyca, założyciela fundacji \"Kierowca Bezpieczny\".\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [5] czytamy: \"Krzysztof stał się patronem mostów, miast położonych nad rzekami, przewoźników, flisaków, biegaczy i żeglarzy, podróżników i pielgrzymów, jest również patronem dobrej śmierci – szczególnie na Wschodzie, obecnie patronuje kierowcom.\"\n\nW dokumencie [1] wspomina się, że Komitet Budowy Kościoła wybrał św. Krzysztofa jako patrona świątyni, dodając: \"Na patrona świątyni Komitet Budowy wybrał św. Krzysztofa, patrona podróżnych i kierowców.\"\n\nW dokumencie [9] również podkreślono, że \"Święty Krzysztof jest patronem podróżnych\".\n"}
{"id": "q_728", "question": "Kim był Władysław Łokietek dla Kazimierza Wielkiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Władysław Łokietek był ojcem Kazimierza III Wielkiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie [2], gdzie czytamy: \"Był pierwszym władcą Polski koronowanym w Krakowie – w katedrze wawelskiej, przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława. Zanim został królem Polski nosił szereg tytułów książęcych. W latach 1267–1275 był księciem na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu (pod opieką matki). Następnie sprawował udzielne rządy razem z braćmi w latach 1275–1288. Ponadto był księciem brzeskim i sieradzkim w latach 1288–1300, księciem sandomierskim w latach 1289–1292; w okresie 1292–1300 był lennikiem Wacława II, w latach 1293–1295 był regentem w księstwie dobrzyńskim, w latach 1294–1300 był księciem łęczyckim, a w latach 1296–1300 – księciem wielkopolskim i pomorskim. Przebywał na wygnaniu w latach 1300–1304, od 1304 rządził w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i sprawował zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim. W latach 1306–1308/1309 rządził na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce. W 1327 zamienił Sieradz i Łęczycę na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utracił ziemię dobrzyńską, w 1332 Kujawy.\" Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: \"Kazimierz III Wielki (ur. 30 kwietnia 1310 w Kowalu, zm. 5 listopada 1370 w Krakowie) – najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny, król Polski w latach 1333–1370, ostatni monarcha z dynastii Piastów na tronie polskim.\"\n"}
{"id": "q_747", "question": "Na terenie którego województwa leży Woliński Park Narodowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Woliński Park Narodowy leży w województwie zachodniopomorskim [1]. Informacja ta znajduje się w dokumencie 1, który opisuje lokalizację parku. Ponadto, w dokumencie 5 czytamy, że Wolin, a więc obszar, na którym znajduje się park, należy do powiatu kamieńskiego w województwie zachodniopomorskim [5]."}
{"id": "q_746", "question": "Która religia dominuje w Pakistanie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Islam jest religią dominującą w Pakistanie. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Pakistan jest muzułmańskim krajem” [1]. W dokumencie 2 stwierdza się, że „w skład muzułmańskiego Pakistanu weszły dawne indyjskie ziemie Sind, Beludżistan, część Pendżabu” [2]. Ponadto, w dokumencie 5 podkreślono, że „Pakistan jest jednym z państw islamskich” [5]. W dokumencie 8 informuje się, że Sindhowie, zamieszkujący Pakistan, są wyznawcami islamu sunnickiego [8]. W dokumencie 10 podano, że struktura religijna kraju w 2019 roku wskazuje, że islam jest religią dominującą [10]."}
{"id": "q_752", "question": "Jakie państwo po raz pierwszy zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Francja po raz pierwszy zastosowała gazy bojowe podczas I wojny światowej. Dokument [4] informuje, że „Francuzi używali gazu po raz pierwszy eksperymentalnie w sierpniu 1914”. Dodatkowo, dokument [5] wspomina o użyciu “Tonite” przez Francję w listopadzie 1914 roku.\n"}
{"id": "q_749", "question": "Jakie imię nosiła kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi, nosiła imię Weronika. Informacja o tym pochodzi z dokumentu [1]: „Święta Weronika (zm. w I wieku n.e.) – matrona z Jerozolimy, która – według legendy – niosącemu krzyż Chrystusowi podała chustę do otarcia twarzy, na której miało odbić się oblicze Jezusa, święta Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego.” Dodatkowo, dokument [4] wspomina, że imię Weronika ma genezę łacińską i oznacza „vera icon” – „prawdziwy obraz”, stąd też powstało pojęcie dla obrazu – veraikon."}
{"id": "q_748", "question": "Jak nazywa się zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu nazywa się refrakcją atmosferyczną [8].  Dokument [8] definiuje refrakcję atmosferyczną jako \"zjawisko ugięcia promieni świetlnych w atmosferze ziemskiej\". Dodatkowo, w kontekście powstawania tęczy, refrakcja jest kluczowym elementem, jak opisano w dokumentach [7] i [10].  Dokument [7] wspomina o \"dyspersji\", czyli rozdzielaniu światła białego na kolory, co jest bezpośrednim wynikiem refrakcji.  W dokumentach [10] podkreślono, że teoria Lorenza-Mie, opisująca rozpraszanie światła, opiera się na równaniach Maxwella i uwzględnia refrakcję.\n"}
{"id": "q_755", "question": "Nad którą rzeką leżą Suwałki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Suwałki leżą nad rzeką Czarna Hańcza [1]. Dodatkowo, Klonownica (Cicha Rzeka) łączy jeziora Necko i Białe Augustowskie [9]. Rzeka ta ma długość od 550 do 800 metrów i bywa nazywana najkrótszą rzeką w Polsce [9]."}
{"id": "q_759", "question": "Ile wynosi tangens kąta zerowego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_751", "question": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej którego państwa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej Nowej Zelandii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Cieśnina Cooka (ang. \"Cook Strait\", maori \"Te Moana o Raukawa\") – cieśnina morska znajdująca się pomiędzy dwiema głównymi wyspami Nowej Zelandii – Wyspą Północną i Południową. Łączy Morze Tasmana z pełnymi wodami Oceanu Spokojnego.” Dodatkowo, w dokumencie [2] czytamy: „Jest wyspą górzystą - głównym pasmem są Alpy Południowe ze szczytami Góry Cooka 3764 m n.p.m. oraz Góry Tasmana 3497 m n.p.m. Położona jest pomiędzy Morzem Tasmana a Oceanem Spokojnym. Od Wyspy Północnej oddzielona jest cieśniną Cooka.”"}
{"id": "q_754", "question": "Kto jest autorem „Podróży Guliwera”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem „Podróży Guliwera” jest Jonathan Swift [1]. W dokumencie 1 czytamy: „Jonathan Swift (ur. 30 listopada 1667 w Dublinie, zm. 19 października 1745 tamże) – irlandzki pisarz, autor licznych utworów satyrycznych, m.in. „Bitwy książek,” oraz politycznych, m.in. „Listów kupca bławatnego”, jednak najbardziej jest znany jako twórca „Podróży Guliwera”, najważniejszej książki angielskiego oświecenia, która zyskała sobie ogromną popularność.” Dodatkowo, w dokumencie 7 czytamy: „Swift has sailed into his rest. Savage indignation there cannot lacerate his breast. Imitate him if you can, world-besotted traveler. He served human liberty.” [7]"}
{"id": "q_756", "question": "Które państwo zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Norwegia zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego. [1] „Norwegia leży w Europie Północnej, zajmując zachodnią i północną część Półwyspu Skandynawskiego.” Dodatkowo, [7] „Norwegia jest też jednym z najbardziej wysuniętych na północ krajów świata.” Informacja ta potwierdza, że Norwegia jest krajem dominującym pod względem położenia na półwyspie. [10] „Norrland (lub Norrlandia) to nazwa najbardziej na północ wysuniętej części Szwecji”.\n"}
{"id": "q_758", "question": "Która planeta ma najkrótszy czas obiegu wokół Słońca?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kometa 2P/Encke ma najkrótszy czas obiegu wokół Słońca. [6] \"Kometa ta jest prawdopodobnie macierzystym źródłem rojów meteorów wchodzących w skład Kompleksu Taurydów: Październikowych Arietidów, Południowych Taurydów, Północnych Taurydów oraz chi Orionidów.\" Dodatkowo, [6] \"Kometa 2P/Encke okrąża Słońce w czasie 3,3 roku i jest kometą o najkrótszym znanym okresie obiegu.\""}
{"id": "q_761", "question": "Jak się nazywa grecka muza tragedii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Melpomene (także Melpomena, „Śpiewająca”; gr. Μελπομένη Melpoménē, łac. Melpomene, ‘Śpiewaczka’; od gr. \"mélpein\" ‘śpiewać’) – w mitologii greckiej muza tragedii [1].\n"}
{"id": "q_750", "question": "Jak nazywał się legendarny niemiecki alchemik, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Johann Georg Faust, znany również jako Johann Georg Zabel, był legendarnym niemieckim alchemikiem, który rzekomo zaprzewał duszę diabłu. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach:\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Johann Georg Faust (ok. 1480–1536) – według legendy był średniowiecznym magiem, alchemikiem, lekarzem oraz astrologiem. Urodził się prawdopodobnie w jednym z miasteczek Wirtembergii jako Georg Zabel.\"\n*   Dokument 3 stwierdza: \"Inspiracją dla postaci Fausta był niemiecki alchemik Johann Georg Faust (ok. 1480–1540).\"\n*   Dokument 4 opisuje go jako \"Pierwowzorem postaci Fausta był Johann Georg Faust (ok. 1480–1540) – niemiecki alchemik, astrolog i wędrowny naukowiec, autor traktatu alchemicznego \"Zmuszenie piekła\".\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 6 czytamy: \"Z miejscowością związana jest postać czarnoksiężnika – Jana Twardowskiego, utrwalona przez Adama Mickiewicza. Zasłynął z tego, że zaprzedał duszę diabłu.\" Choć Twardowski jest postacią oddzielną, często kojarzona z Faustem, to właśnie Faust jest uznawany za oryginalnego alchemika, który zaprzewał duszę."}
{"id": "q_757", "question": "Jak długi był rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach w Meksyku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach w Meksyku wyniósł 8,90 m [1].  Jak czytamy w dokumencie, „Na igrzyskach, 18 października, oddał „skok marzeń” (zwany też „skokiem w XXI wiek”) na odległość 8,90 m.”  Dodatkowo, dokument [1] informuje, że Beamon poprawił poprzedni rekord świata należący do Ralpha Bostona z 1965 i Igora Ter-Owanesjana z 1967 aż o 55 cm, a rekord ten przetrwał do 1991, kiedy na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce w Tokio pobił go Mike Powell, uzyskując 8,95 m. [1]"}
{"id": "q_760", "question": "Kto skonstruował lokomotywę parową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Lokomotywy parowe były konstruowane przez wielu inżynierów i konstruktorów. Wśród nich wymienieni są Richard Trevithick [4], George Stephenson [1, 2], Johann Friedrich Krigar [3], oraz Nicolas Cugnot [6, 8].\n\nRichard Trevithick zbudował lokomotywę Penydarren [4], a także lokomotywę Rakieta (The Rocket) wraz z Robertem Stephensonem [1, 9]. George Stephenson jest uważany za „ojca kolei parowych” [1] i zaprojektował parowóz Rakieta [1]. Johann Friedrich Krigar zbudował pierwszą lokomotywę parową poza Anglią [3]. Nicolas Cugnot skonstruował pierwszy drogowy pojazd parowy [6, 8]. Robert Stephenson i Company zbudowali lokomotywę John Bull [8].\n"}
{"id": "q_753", "question": "Który kościół dominuje w Grecji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grecki Kościół Prawosławny jest religią dominującą w Grecji. [1] Podaje się, że od 95% do 98% populacji (ok. 10 mln) stanowią członkowie tego kościoła, choć ostatnie badania sugerują, że te liczby mogą być niepełne. [1]  Kościół ten jest uznawany za religię państwową w Grecji. [1]  Jednakże, istnieją również inne religie praktykowane w Grecji, takie jak islam, katolicyzm, hellenizm i protestantyzm. [1]  Współzawodzą z nim inne wyznania, takie jak Wolny Kościół Apostolski Pięćdziesiątnicy, Grecki Kościół Ewangelicki, Wolne Kościoły Ewangelickie, Kościół Poczwórnej Ewangelii oraz Kościół Adwentystów Dnia Siódmego. [1]  Ponadto, obecne są również mniejszości katolickie, a także wyznawcy religii nawiązujących do tradycji przedchrześcijańskich oraz imigranci wyznający islam. [1]  W kontekście religijnym, Hellenizm jest postrzegany jako część narodowego dziedzictwa kulturowego, w przeciwieństwie do chrześcijaństwa, które dominuje w Grecji. [5]  Grecki Kościół katolicki, wywodzący się z bizantyjskiej tradycji liturgicznej, również odgrywa rolę w kraju. [4]  Jednakże, w porównaniu z Greckim Kościołem Prawosławnym, jego wpływ na społeczeństwo i politykę jest mniejszy. [4]  [1]\n"}
{"id": "q_762", "question": "Kto stoi na czele wydziału wyższej uczelni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na czele wydziału wyższej uczelni stoi dziekan [1]. W uczelni publicznej kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej i jego zastępcy są powoływani w drodze wyborów lub w drodze konkursu [1].  W Kolegiach na uczelni działają dziekanowie [8].  W SGH na czele uczelni stoją rektor, oraz jego zastępca (zastępcy) prorektor [8].  Wicekanclerz Uniwersytetu jest przewodniczącym Senatu (Senatus Academicus) [Dokument: 5]. Kanclerz jest tytularną głową uniwersytetu [Dokument: 5]."}
{"id": "q_767", "question": "Którą dyscyplinę uprawiał Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jerzy Kulej uprawiał boks [1]. Był dwukrotnym mistrzem olimpijskim [1]. W trakcie kariery bokserskiej stoczył 348 walk, 317 wygrał, 6 zremisował i 25 przegrał [1]."}
{"id": "q_763", "question": "Kto wygrał bitwę pod Trafalgarem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bitwa pod Trafalgarem zakończyła się zwycięstwem wojsk brytyjskich. Jak czytamy w dokumencie [5], \"21 października 1805 na żaglowcu HMS Victory ostatecznie rozgromił połączone floty Francji i Hiszpanii w bitwie pod Trafalgarem\". Dokument [6] potwierdza to, wskazując, że \"15 okrętów brytyjskich walczyło z 20 okrętami francuskimi i hiszpańskimi, zdobywając 2 okręty hiszpańskie\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina o sygnale nadanym przez admirała Nelsona, który miał na celu zmotywowanie marynarzy do wypełnienia swoich obowiązków, co symbolizowało oczekiwanie na zwycięstwo: „England expects that every man will do his duty”."}
{"id": "q_765", "question": "Największą gwiazdą którego zespołu był Freddie Mercury?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największą gwiazdą, której zespół był Freddie Mercury, był zespół Queen. [3] „Queen stali się szeroko rozpoznawalni po sukcesie utworu „Bohemian Rhapsody”, który uznawany jest za jeden z najlepszych w historii rocka.” [3] Dodatkowo, [1] „Freddie Mercury (ur. jako Farrokh Bulsara 5 września 1946 w Stone Town, zm. 24 listopada 1991 w Londynie) – brytyjski muzyk, piosenkarz rockowy i autor tekstów. Powszechnie uznawany za jednego z najlepszych wokalistów w historii muzyki popularnej.” co wskazuje na jego centralną rolę w sukcesie zespołu. [1]\n"}
{"id": "q_771", "question": "Który wyraz w zdaniu: „Przed szkołą stał autokar” jest przyimkiem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W zdaniu „Przed szkołą stał autokar” przyimkiem jest wyraz „przed” [1]. Przyimek jest nieodmienną częścią mowy, która wyraża relację między poszczególnymi elementami zdania [2]. W tym przypadku „przed” określa położenie autokaru względem szkoły.\n"}
{"id": "q_766", "question": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną to...?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rusznikarz – określenie zawodu funkcjonujące w XV-XVII wieku w Polsce. Zawód zanikł w XIX wieku. W dawnej Rzeczypospolitej puszkarzem nazywano rzemieślnika wyrabiającego broń palną, w szczególności armaty i działa ze spiżu. [2]  Rusznikarze wchodzili przeważnie w skład cechów ślusarskich i ślusarsko-kowalskich. Od XVI wieku powstawały osobne cechy rusznikarzy. Często tworzyli wspólne cechy wraz z puszkarzami i łożownikami. [1]  W późniejszych czasach nazwa zawodu przeszła na obsługujących działa artylerzystów. [2] Współcześnie terminu rusznikarstwo używa się wymiennie z rusznikarstwem, a także z takimi pojęciami jak: rzemiosło artystyczne, odlewanie i obróbka przedmiotów z brązu, spiżu, miedzi i mosiądzu oraz z terminem ludwisarstwo. [2]\n"}
{"id": "q_770", "question": "Ile tzw. bierek ma gracz w szachy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gracz w szachy dysponuje szesnastoma bierkami [2]. W szachach klasycznych każdy z graczy ma do dyspozycji 16 bierek: króla, hetmana, dwa gońca, dwa skoczka, dwie wieżę oraz osiem pionów [2]. W szachach heksagonalnych Glińskiego, każdy z graczy dysponuje dodatkowym pionem i dodatkowym gońcem, co daje łącznie 16 bierek [6]. W szachach chińskich każdy z graczy ma do dyspozycji 16 bierek, w tym króla, doradcę, słonia, skoczka i wieżę [7].  [Dokumenty 2, 6, 7]"}
{"id": "q_774", "question": "Hodowane w domach bystrzyki to papużki, rybki akwariowe czy paprotki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują bystrzyki jako ryby akwariowe, ale nie porównują ich do papużek ani paprotek. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]"}
{"id": "q_772", "question": "„Twój Styl” to tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik czy kwartalnik?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Twój Styl” to miesięcznik. [7] Mieczysław Machnicki, który był związany z tym pisem, był redaktorem działu poezji w „Twój Styl” i tygodniku „Radar”. [7] Ponadto, w dokumencie [4] podano, że początkowo miesięcznik kosztował 12,90 zł, a od numeru 23 zmieniła się szata graficzna, a od numeru 30 z czasopismem współpracował portal historyczny historycy.org.  [4]  Dodatkowo, w dokumencie [10] wspomina się o współpracy \"Filipinki\" z \"Twój Styl\" w latach 90. i późniejszym przejęciu pisma przez wydawnictwo H. Bauer. [10]\n"}
{"id": "q_775", "question": "Jak nazywa się nakładana na twarz lub głowę, wymodelowana w drzewie bądź w innym tworzywie, stylizowana twarz ludzka lub zwierzęca?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne rodzaje ozdób i rzeźb, ale nie definiują konkretnego terminu dla \"nakładanej na twarz lub głowę, stylizowanej twarz ludzką lub zwierzęcą\".\n"}
{"id": "q_769", "question": "Która figura geometryczna może być pitagorejska, ostrokątna, indyjska, egipska?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trójkąt prostokątny jest figurą, na której opierają się podstawowe definicje funkcji trygonometrycznych kątów przy przeciwprostokątnej [2]. Szczególnym rodzajem trójkąta prostokątnego jest trójkąt pitagorejski, tj. taki, w którym długości boków są liczbami naturalnymi [2]. Trójkąt egipski jest trójkątem pitagorejskim o stosunkach długości boków 3:4:5 [4].  Dodatkowo, w starożytnych Indiach, wykorzystywano proporcje geometryczne przy wyznaczaniu miejsca wiercenia otworu w kamiennych toporach – między innymi dla kultur ceramiki wstęgowej [7].  Piramidy egipskie również posiadają wymiary o proporcjach zbliżonych do 3:4:5 [9].  Wielka Piramida (znana również jako piramida Cheopsa) ma nachylenie wynoszące 51°52′, które jest bardzo zbliżone do nachylenia „złotego” ostrosłupa równego 51°50′ [9].  Trójka pitagorejska (albo liczby pitagorejskie) – trzy liczby całkowite dodatnie spełniające tzw. \"równanie Pitagorasa\" [5].  [1]\n"}
{"id": "q_768", "question": "Apokalipsa św. Jana to księga dydaktyczna, historyczna czy prorocza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Apokalipsa św. Jana jest przede wszystkim księgą proroczą. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach.\n\n[1] „Apokalipsa zawiera bardzo liczne odwołania do Starego Testamentu.”\n[3] „W terminologii judaistycznej i chrześcijańskiej literatury religijnej to opis szczególnego rodzaju proroctwa, dotyczącego tego, co ma się wydarzyć w dniach ostatecznych.”\n[5] „Grecki tekst Apokalipsy odzwierciedla historię tej księgi i jej znaczenie w Kościele greckim.”\n[7] „Dwom moim Świadkom dam władzę, a będą prorokować obleceni w wory, przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni. Oni są dwoma drzewami oliwnymi i dwoma świecznikami, co stoją przed Panem ziemi. A jeśli kto chce ich skrzywdzić, ogień wychodzi z ich ust i pożera ich wrogów.” (Ap 11:3-11)\n[8] „Samo słowo \"apokalipsa\" (gr. Ἀποκάλυψις) oznaczało pierwotnie \"objawienie\". W czasach nowożytnych zaczęto nim również określać opisany w Apokalipsie św. Jana koniec czasów.”\n\nDodatkowo, w dokumentach [2] i [9] podkreślana jest złożoność interpretacji Apokalipsy, co wskazuje na jej charakter proroczy, wymagający głębokiego zrozumienia i analizy.\n"}
{"id": "q_764", "question": "Czy tury żyją w Polsce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, tury żyły w Polsce, choć obecnie wyginęły. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach.\n\nDokument [3] wspomina, że w dwudziestoleciu międzywojennym tury leżały na terenie Polski, w województwie poleskim, w powiecie stolińskim, w gminie Chorsk. Po II wojnie światowej znalazły się w granicach Związku Sowieckiego, a od 1991 roku w niepodległej Białorusi.\n\nDokument [4] określa, że w latach 1975–1998 miejscowość Tury należała administracyjnie do województwa konińskiego.\n\nDokument [9] informuje, że w XIV wieku tury żyły w Mazowszu, gdzie przywilej polowania na nie był jedynie w rękach książąt.  Dodatkowo, dokument [9] wspomina, że od początku XV wieku Puszcza Jaktorowska była specjalnie chroniona na mocy traktatów książęcych.\n\nDokument [10] wspomina o współpracy dr. Ryby z prof. Ryszardem Słomskim z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, który prowadził badania nad odtworzeniem tura.\n\nDokument [7] opisuje, gdzie tury preferowały zamieszkiwać: \"W przeważającym stopniu był trawożercą oraz gatunkiem typowo leśnym i zamieszkiwał tereny zwartych puszcz, nie występując poza ich obszarem. Ze względu na powyższe preferencje pokarmowe zasiedlał najczęściej tereny nizinne.\"\n\nDokument [9] podaje, że ostatni, chroniony przez króla, stan turów zniknął w 1470 roku w Lesie Neuburskim koło Pasawy.  Jednakże, dokument [10] wspomina o próbach odtworzenia tura na podstawie materiału genetycznego.\n\nDokument [1] informuje, że w okresie śnieżnych zim tury żyły w podmokłych obszarach i bagienach.\n"}
{"id": "q_773", "question": "Jakie nazwisko nosił przywódca turecki stojący na czele ruchu narodowego, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przywódca turecki stojący na czele ruchu narodowego, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę, nazywany był Mustafa Kemal. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [2] gdzie czytamy: \"Po sukcesach w walkach obronnych na półwyspie Gallipoli i w wojnie grecko-tureckiej (1921–1922) w 1923 roku ostatecznie obalił sułtanat i proklamowano (29 października) powstanie świeckiej Republiki Turcji (Türkiye Cumhuriyeti), której został pierwszym prezydentem. Jego nacjonalistyczną i europeizacyjną politykę kontynuował także wywodzący się z armii Mustafa İsmet İnönü.\" Dodatkowo, w [4] czytamy: \"Mustafa Kemal Atatürk (ur. 1881 w Salonikach, zm. 10 listopada 1938 w Stambule) – turecki wojskowy, polityk i mąż stanu, współtwórca i pierwszy prezydent Republiki Turcji od roku 1923 do śmierci w 1938 roku, Mareşal.\""}
{"id": "q_776", "question": "Która międzynarodowa organizacja została utworzona w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Międzynarodowa Organizacja Uchodźców (IRO) została utworzona w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku. [9] „W 1945 UNRRA została włączona do Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 1947 jej miejsce zajęła Międzynarodowa Organizacja Uchodźców.” [1] „W 1943 została założona Administracja Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy i Odbudowy (UNRRA), aby po II wojnie światowej zapewniać pomoc obszarom wyzwolonym spod okupacji sił Osi.” [2] „Swoje działania zaprzestała w obozach dla osób przemieszczonych w 1947 w oczekiwaniu na kierowany przez Amerykanów plan Marshalla.” [2]"}
{"id": "q_777", "question": "Kto jest reżyserem cyklu filmowego „Dekalog”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem cyklu filmowego „Dekalog” jest Krzysztof Kieślowski [1]. Jak czytamy w dokumencie [4], „Jego dorobek wzbogacił się o filmy psychologiczne podejmujące tematy moralne i egzystencjalne (telewizyjny cykl filmowy „Dekalog”, „Podwójne życie Weroniki”, trylogia „Trzy kolory”)”. Dodatkowo, w dokumencie [6] podkreślono, że „Krzysztof Kieślowski nadal działał jako reżyser” i że „Krzysztof Piesiewicz zaproponował mu stworzenie cyklu filmów telewizyjnych”. W dokumencie [7] również wspomina się o tym, że Kieślowski „sam wyreżyseruje wszystkie części „Dekalogu”, powierzając jednak realizację poszczególnych odcinków różnym operatorom zdjęć”.\n"}
{"id": "q_779", "question": "Czy system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [6], który opisuje mostek statku handlowego.  Dokument stwierdza: \"Na współczesnych statkach handlowych mostek stanowi jedno pomieszczenie całkowicie zamknięte, mocno przeszklone (czasami przyciemnianym szkłem) oraz często rozciągające się aż do końców skrzydeł mostka. W jego obrębie wydziela się osłonięte miejsce, w którym można pracować przy świetle bez ryzyka łamania zasady zaciemnienia w porze nocnej.\" Dodatkowo, dokument [5] wyjaśnia, że system GPS wykorzystuje zaawansowane techniki oddzielania sygnału od szumu i przetwarzania sygnału, co pozwala na działanie w dzień i w nocy.  [5]\n"}
{"id": "q_783", "question": "Z czego i Salomon nie naleje?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Salomon nie naleje serca do Pana, Boga izraelskiego. [2] Podkreśla to, że jego żony obcej narodowości „uwiodły jego serce” i spowodowały, że odwrócił się od Boga. [2] Dodatkowo, Salomon dopuścił się „tego, co jest złe w oczach Pana”, czyli czczenia obcych bogów. [2]\n"}
{"id": "q_782", "question": "Jak nazywa się francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego ma kilka nazw. Jedną z nich jest Lazurowe Wybrzeże, znane także jako Riwiera Francuska [1]. Angielscy turyści nazywają je \"Riviera\" lub \"French Riviera\" [1].  Dodatkowo, obszar ten obejmuje Costa Brava i Costa del Maresme [6, 10].  Region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże (PACA) również odnosi się do tego obszaru [2, 5]."}
{"id": "q_778", "question": "W którym roku powstał II Program Telewizji Polskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Drugi program Telewizji Polskiej powstał w 1970 roku. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Program Drugi nadawany jest w ramach niekodowanego (bezpłatnego w odbiorze) ogólnopolskiego trzeciego multipleksu naziemnej telewizji cyfrowej (MUX 3). Dostępny jest również we wszystkich sieciach kablowych i na satelitarnych platformach cyfrowych w związku z tzw. zasadą must carry, czyli zapisanym w ustawie o radiofonii i telewizji obowiązkiem oferowania przez każdego operatora telewizyjnego siedmiu kanałów telewizyjnych (TVP1, TVP2 i TVP3 oraz cztery kanały komercyjne – TVN, Polsat, TV4 i TV Puls). TVP2 można oglądać za darmo także w Internecie za pośrednictwem takich serwisów jak TVP VOD i TVP GO.” Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „2 października 1970 roku uruchomiono ogólnopolski drugi program telewizyjny. TVP2 od początku swego istnienia skupiała się głównie na programach kulturalnych i rozrywkowych (m.in. \"Studio 2\").”"}
{"id": "q_781", "question": "Gdzie można uzyskać krótkoterminową pożyczkę pod zastaw posiadanych cennych przedmiotów lub papierów wartościowych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krótkoterminową pożyczkę pod zastaw posiadanych cennych przedmiotów lub papierów wartościowych można uzyskać w lombardzie [6]. Jak czytamy w dokumencie [6], \"Pożyczki są udzielane najczęściej pod zastaw ruchomości takich jak: ...”. Dodatkowo, bank centralny udziela kredytów lombardowych bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych [7].  W dokumentach [1] i [9] również wspomina się o kredycie lombardowym jako formie refinansowania się banków komercyjnych w banku centralnym.  Instytucją zajmującą się skupem, sprzedażą oraz udzielaniem pożyczek pod zastaw jest również Monte di Pietà, znana również jako Monte di Sant'Anna [8].\n"}
{"id": "q_785", "question": "Jak nazywa się stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ambona myśliwska to obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na czatach na zwierzynę wychodzącą z lasu na pola, łąki lub śródleśne polany [2]. \"Najczęściej jest to prosta, zbita z pali konstrukcja z przybitą do nich drabiną posiadającą w części szczytowej zadaszenie, a czasami także miejsce do siedzenia dla jednej lub dwóch osób\" [2].  Dodatkowo, w niektórych przypadkach ambony są lepiej zabezpieczone, ocieplone, z ogrzewaniem z przenośnej butli gazowej, zaopatrzone w otwierane i uszczelnione okienka [2].\n"}
{"id": "q_787", "question": "Czy puszczyk jest w Polsce chroniony?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, puszczyk jest w Polsce chroniony. Na terenie Polski jest objęty ścisłą ochroną gatunkową [3]. Ponadto, na \"Czerwonej liście ptaków Polski\" został sklasyfikowany jako gatunek zagrożony (EN) [3]. Dodatkowo, w rezerwacie, o którym mowa w dokumencie 7, stwierdzono, że jest on chroniony i dominuje tu kompleks olsów, a także występują cenne łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe [7].  W dokumentach podkreślana jest również konieczność ochrony puszczyka uralskiego, ze względu na jego wzrastającą liczebność i ekspansję [6]. [1]\n"}
{"id": "q_786", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Va banque”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu „Va banque” jest Juliusz Machulski. Jak czytamy w dokumencie [2], „Juliusz Machulski zdecydował się dokonać pastiszu filmu kryminalnego „Żądło” (1973) George’a Roya Hilla”. Ponadto, w dokumencie [4] czytamy: „Nad projektem \"Vabanku\" Juliusz Machulski myślał jeszcze jako student na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi”.  W dokumencie [8] również wspomina się o Juliuszu Machulskim jako o reżyserze: „W produkcji, jako element scenografii, wykorzystano również łódzki fotoplastikon, znajdujący się wówczas w Muzeum Historii Miasta Łodzi, w dawnym pałacu Izraela Poznańskiego przy ul. Ogrodowej”.\n"}
{"id": "q_788", "question": "Jak nazywany jest napiwek albo drobny datek na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce napiwek lub drobny datek nazywany jest bakszysz (od pers. بخشش, \"bachszesz) [4]. „Bakszysz to rodzaj napiwku, a raczej coś w rodzaju zawoalowanej jałmużny, obyczaj związany z religią islamu nakazujący wiernym dzielenie się częścią swoich dochodów z biednymi, a żeby biednego nie urazić darowizną w postaci czystej jałmużny pretekstem może być nawet symboliczna pomoc, czy po prostu zwykła uprzejmość, którą się wynagradza właśnie bakszyszem.” [4]. Obecnie bakszysz przybrał rozmiary przemysłu żerowania na turystach [4]."}
{"id": "q_791", "question": "Teresa Żylis-Gara jest aktorką, śpiewaczką czy malarką?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teresa Żylis-Gara jest przede wszystkim śpiewaczką (sopran liryczny) światowej sławy, profesor sztuk muzycznych. [1] W dokumentach podkreślana jest jej kariera operowa i nagrania płytowe. [1] Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o jej współpracy z reżyserem Maciejem Michalskim w filmie \"Kanadyjskie sukienki\" oraz o publikacjach literackich. [3] Nie udało mi się odnaleźć informacji wskazujących na jej zajęcie aktora lub malarza."}
{"id": "q_790", "question": "Jak nazywał się brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dowódcą wojsk koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo był książę Wellington, a dokładniej mówiąc, Arthur Wellesley, 1. książę Wellington. Informacja ta znajduje się w dokumencie [3]: „Największą sławę zdobył w okresie wojen napoleońskich, przede wszystkim jako zwycięzca – wspólnie z Blücherem – pod Waterloo (1815)”. Dodatkowo, w dokumencie [1] czytamy: „Henry Hardinge (ur. 30 marca 1785 we Wrotham, zm. 24 września 1856 w South Park niedaleko Tunbridge Wells) – brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, generał artylerii, naczelny dowódca Sił Zbrojnych, sekretarz ds. wojny, główny sekretarz Irlandii, wicekról Indii.”, choć ten dokument nie precyzuje roli Hardinge’a w bitwie pod Waterloo."}
{"id": "q_784", "question": "Czy Molier był także aktorem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Molier był także aktorem. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Molière wierzył w skuteczność nauczania ze sceny. Komedie jego odznaczają się różnorodnością i walorami artystycznymi. Uprawiał tzw. wielką komedię, widowiska farsowe, komedię heroiczną i komediobalet. Połączył w nich tradycję rodzimej farsy ludowej z elementami włoskiej commedia dell’arte i klasycznej sztuki komicznej (Arystofanes i Plaut). Prezentując galerię wiecznych typów ludzkich, dawał zarazem satyryczny obraz francuskiej obyczajowości XVII w. – ośmieszał salonową przesadę (\"Pocieszne wykwintnisie\"), niezrozumienie życia rodzinnego (\"Szkoła mężów\", wyst. 1661, \"Szkoła żon\", wyst. 1662), hipokryzję i zakłamanie dewotów (\"Świętoszek\", wyst. 1664), wielkopańską pozę arystokratów (\"Don Juan\", wyst. 1665), okrutną pogardę światowców wobec uczciwych i prostolinijnych (\"Mizantrop\", wyst. 1666), manię gromadzenia bezużytecznych bogactw (\"Skąpiec\", wyst. 1668).\" Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „Jako aktor wywarł znaczny wpływ na rozwój aktorstwa polskiego; w historii teatru uchodzi za twórcę jednego z dwóch nurtów tradycji fredrowskiej, kontynuowanego potem przez Józefa Rychtera”."}
{"id": "q_794", "question": "W którym roku wybuchła I wojna światowa?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "I wojna światowa wybuchła w 1914 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1] \"31 lipca 1914 roku wybuchła I wojna światowa.\" oraz w [8] \"I wojna światowa toczyła się od 1914 do 1918.\" oraz [10] \"Kiedy 28 lipca 1914 r. wybuchła I wojna światowa\"."}
{"id": "q_793", "question": "Jaką nazwę noszą związki tlenu z innymi pierwiastkami?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Związki tlenu z innymi pierwiastkami nazywane są tlenkami [2].  Tlenki są to nieorganiczne związki chemiczne, zbudowane z tlenu i innego pierwiastka, w którym tlen jest na -II stopniu utlenienia [2].  Przykłady rozpowszechnionych tlenków to krzemionka, woda, tlenek żelaza (III) i tlenek glinu [2].  W chemii organicznej, związki te nazywane są epitlenkami [2].  Dodatkowo, tlenki mogą występować w różnych stopniach utlenienia, co wpływa na ich właściwości chemiczne [7]."}
{"id": "q_789", "question": "Kto zwyciężył w bitwie, która rozegrała się pod Legnicą w roku 1241 pomiędzy wojskami polskimi i tatarskimi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W bitwie pod Legnicą w 1241 roku, pomiędzy wojskami polskimi a tatarskimi, zwycięstwo odniosły Mongołowie (Tatarzy). Jak czytamy w dokumencie [4], \"Wojska chrześcijańskie poniosły klęskę – zginęli dowodzący nimi książę śląski, krakowski i wielkopolski Henryk II Pobożny oraz dwaj dowódcy hufców: cudzoziemski Bolesław Dypoldowic i małopolski Sulisław.\" Dodatkowo, dokument [1] informuje, że \"Wojska chrześcijańskie poniosły klęskę\".  W dokumencie [7] czytamy, że \"Tatarzy nie wytrzymali starcia z Polakami i próbowali uciekać na boki, powstrzymali ich Jerzy Boruchowski i Michał Kozubski.\"  W dokumencie [10] również podkreślono, że Mongołowie \"wycofali się do okupowanego ówcześnie przez nich Kamieńca Podolskiego\".  Dokument [9] opisuje Mongołów jako \"nieludzkich i okrutnych, potwory łaknące krwi\", co sugeruje ich zdecydowaną przewagę w tej bitwie."}
{"id": "q_792", "question": "Zapalenie spojówek to choroba jelita cienkiego czy oczu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zapalenie spojówek to choroba oczu. Dokument [1] opisuje zapalenie spojówek jako \"chorobę okulistyczną, jedno z najczęstszych schorzeń narządu wzroku\". Dokument [3] również stwierdza, że \"Zapalenie spojówek – będące stanem zapalnym błony śluzowej tworzącej wewnętrzną część powieki i pokrywającą gałkę oczną – jest jedną z najczęstszych przyczyn łzawienia oczu\".  Dokument [4] i [8] dodatkowo potwierdzają, że zapalenie spojówek dotyczy narządu wzroku. W przeciwieństwie do tego, dokument [6] opisuje zapalenie jelita cienkiego jako nieuleczalną chorobę jelita o niewyjaśnionej etiologii."}
{"id": "q_799", "question": "Jak nazywa się w ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W Polsce w ludowych tańcach step irlandzki, uderzenie obcasem o obcas nazywane jest \"click\" [1]. W dokumentach nie ma informacji o tym, jak nazywa się to uderzenie w innych tańcach ludowych."}
{"id": "q_795", "question": "Ile wynosi minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem, zależy od tego, czy osoba ta posiada prawo jazdy czy pozwolenie na kierowanie tramwajem. Zgodnie z dokumentem [2], pozwolenie na kierowanie tramwajem nie może być wydane m.in. osobie poniżej określonego wieku. Dokument [2] wskazuje, że nie ma minimalnego wieku dla uzyskania pozwolenia na kierowanie tramwajem. Jednakże, w dokumentach [5] i [9] podano, że minimalny wiek uprawniający do kierowania urządzeniem transportu osobistego to 10 lat. Dodatkowo, w przypadku osób poniżej 18 lat, wymagana jest równocześnie posiadanie karty rowerowej lub prawa jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T. [9]\n"}
{"id": "q_780", "question": "W jakim czasie światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych w około 2,5 sekundy. [4]  Dokument ten podaje, że \"Dla obserwatora fundamentalnego znajdującego się w ustalonym punkcie określonym przez współrzędne współporuszające się, czas kosmiczny jest taki sam jak czas mierzony lokalnie.\"  Dodatkowo, w dokumencie [7] znajduje się informacja, że \"Dzień świetlny to odległość, którą przebywa światło w ciągu jednej doby w próżni i wynosi 25 902 068 371 200 metrów, czyli około 26 Tm.\"  Zatem, dwa lata świetlne to 2 * 25 902 068 371 200 metrów, co odpowiada 51 804 136 742 400 metrów.  Podzielenie tej odległości przez prędkość światła (ok. 300 000 km/s, czyli 300 000 000 m/s) daje wynik: 51 804 136 742 400 m / 300 000 000 m/s = 17 268 sekund, czyli około 294,5 minuty, czyli około 4,91 godziny.  Jednakże, w dokumencie [8] podano, że \"Minuta świetlna – odległość, jaką przebywa światło w próżni w ciągu jednej minuty, wynosi 17 987 547 480 metrów ≈ 18 milionów kilometrów.\"  Zatem, 2 minuty świetlne to 35 975 094 960 metrów.  Dzieląc to przez prędkość światła otrzymujemy 11 991,67 sekund, czyli około 200 sekund, czyli około 3,33 minuty.  W dokumencie [10] podano, że \"Droga przebyta przez światło.Ta odległość jest czasem, w którym światło dotarło od obiektu do obserwatora, pomnożonym przez prędkość światła.\"  Zatem, w odniesieniu do pytania, światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych w około 2,5 sekundy, zgodnie z [4].\n"}
{"id": "q_798", "question": "Czy rośliny nagonasienne mają owoc?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\nDokumenty wskazują, że rośliny nagozalążkowe nie wykształcają owoców, ponieważ brak im osłaniających zalążek owocolistków [1]. Natomiast rośliny okrytonasienne, które są siostrzaną linią rozwojową nagonasiennych, tworzą owoc [3].\n"}
{"id": "q_800", "question": "Atos i Portos to imiona dwóch muszkieterów – a jak się nazywał trzeci?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trzecim muszkieterem jest Aramis [2]. Dokument [2] informuje, że Portos, Aramis i Atos stworzyli nierozłączne trio. Dokument [10] również wspomina o tym, że D’Artagnan dołącza do grupy muszkieterów: Atosa, Aramisa i Portosa [10]."}
{"id": "q_796", "question": "Jak nazywał się potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały, nazywał się Hydra lernejska [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"na miejsce odciętej głowy odrastały 2 bądź 3 nowe, w końcu wypalił rany, zapobiegając regeneracji, a nieśmiertelną, środkową głowę zakopał.\"  Dokument [2] również wspomina o Hydrze lernejskiej, która \"miała dziewięć głów, na niebie jest przedstawiona z jedną, prawdopodobnie z tą nieśmiertelną.\"  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Hydra nie była znana do czasów hellenistycznych. Nazwa pochodzi od Hydry lernejskiej, mitycznego potwora, z którym walczył Herakles.\"\n"}
{"id": "q_801", "question": "Który ośmiotysięcznik został zdobyty jako pierwszy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o kolejności zdobywania ośmiotysięczników, ale nie podają, który z nich został zdobyty jako pierwszy. [1] wspomina o \"liście pierwszych zimowych wejść na ośmiotysięczniki\", jednak nie określa, który szczyt był pierwszy zdobyty. [7] opisuje początki himalaizmu w Polsce, w tym pierwsze wejścia na siedmiotysięczniki, ale nie na ośmiotysięczniki. [9] wspomina o pierwszym wejściu na ośmiotysięcznik przez Lachenala i Herzog, jednak nie podaje, kiedy to miało miejsce."}
{"id": "q_802", "question": "Jak nazywa się część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wembley jest częścią dzielnicy Brent w Londynie, a w niej znajduje się angielski stadion narodowy Wembley [3].  Wembley to północno-zachodnie przedmieście Londynu, położone 13 kilometrów od Charing Cross [3].  Wembley był miejscem finału Pucharu Anglii w 2009 roku, w którym uczestniczyli Chelsea i Portsmouth [1].  Dodatkowo, stadion Wembley był tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii [7]. [3]"}
{"id": "q_797", "question": "Kto był koronowany na króla Królestwa Polskiego w 1829 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 1829 roku na króla Królestwa Polskiego koronował się car Mikołaj I. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „24 maja w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w obecności posłów, senatorów, ambasadorów i wojskowych car ubrany w polski mundur wojskowy i jego małżonka zostali koronowani na władców Polski”. Dodatkowo, dokument [3] wspomina o tym, że „Mikołaj I Romanow wstąpił na tron rosyjski w grudniu 1825, po śmierci swojego starszego brata cara Aleksandra I. Nowy car Rosji stał się jednocześnie królem Królestwa Polskiego (kongresowego)”.  W dokumencie [5] czytamy, że „Korona została wykonana ok. 1730 roku przez petersburskiego jubilera Gottlieba Wilhelma Dunkela dla cesarzowej Anny Iwanowny. W 1829 roku koroną tą koronował się w Warszawie na króla Polski Mikołaj I”.\n"}
{"id": "q_803", "question": "W którym kraju trwała wojna, przeciwko której w 1968 r. protestowali hipisi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojna, przeciwko której w 1968 r. protestowali hipisi, trwała w Wietnamie. Dokument [1] informuje, że ruch Flower Power narodził się w proteście przeciwko wojnie w Wietnamie. Dokument [2] wspomina o protestach przeciwko wojnie w Wietnamie, w tym o piosence \"Ohio\" Crosby, Stills, Nash and Young, która była reakcją na strzelaninę na uniwersytecie Kent State. Dokument [5] podkreśla, że Lennon i Ono angażowali się w protesty przeciwko wojnie w Wietnamie. Dokument [9] opisuje masakrę wietnamskich cywilów w Mỹ Lai, która jeszcze bardziej zwiększyła sprzeciw wobec wojny."}
{"id": "q_807", "question": "Jak nazywa się punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej, nazywa się nadirem [2]. Jak czytamy w dokumencie 2: \"Drugim punktem przecięcia, przeciwległym do zenitu, czyli znajdującym się pod obserwatorem, jest nadir.\" Dokument 1 również wspomina o nadirze jako punkcie na sferze niebieskiej położonym naprzeciwko zenitu [1]."}
{"id": "q_805", "question": "Który z dowódców francuskich w I wojnie światowej był marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ferdinand Foch był dowódcą francuskim, który otrzymał tytuł marszałka Francji (1918), marszałka polnego Wielkiej Brytanii (1919) i marszałka Polski (1923) [1].  Jego życiorys opisuje, że był szefem Sztabu Generalnego, przewodniczącym Rady Wojennej Sprzymierzonych i naczelnym wódzem Sił Sprzymierzonych [1].  Louis Félix Marie François Franchet d’Espérey również otrzymał tytuł marszałka Francji [2]. Philippe Henri Benoni Omer Joseph Pétain również został marszałkiem Francji w 1916 roku [3]. Joseph Jacques Césaire Joffre został mianowany marszałkiem Francji w 1916 roku [4]. Jean Joseph Marie Gabriel de Lattre de Tassigny został pośmiertnie mianowany marszałkiem Francji [9].\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_808", "question": "W którym państwie znajduje się największy park narodowy na świecie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Największym parkiem narodowym na świecie jest Park Narodowy Grenlandii. [3] „Największym jest Park Narodowy Grenlandii obejmujący 972 000 km².” Ponadto, Park Narodowy Grenlandii znajduje się na Grenlandii. [3]  Park Narodowy Grenlandii został utworzony w 1974 roku. [3]  Park Narodowy Grenlandii jest jednym z wielu parków narodowych, które zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa przyrodniczego UNESCO. [1]  Park Narodowy Grenlandii jest jednym z sześciu parków narodowych w Danii. [2]"}
{"id": "q_810", "question": "Jak nazywa się masa rogowa z pancerzy żółwi morskich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Masa rogowa z pancerzy żółwi morskich nazywa się karapaksem [1]. Jest to płyta z grzbietu żółwia, która składa się z zewnętrznej warstwy rogowych tarczek, leżących na warstwie płytek kostnych [3]. Z kolei część pancerza znajdująca się na brzuchu żółwia nazywa się plastronem [5].  Dodatkowo, u niektórych gatunków żółwi, plastron i karapaks są połączone zawiasem [5].\n"}
{"id": "q_806", "question": "Dyktatorem którego państwa był Fidel Castro?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Fidel Castro był przywódcą Kuby. Jak czytamy w dokumencie [8], \"Fidel Alejandro Castro Ruz (wym. []; ur. 13 sierpnia 1926 w Biránie, zm. 25 listopada 2016 w Hawanie) – kubański rewolucjonista, polityk, żołnierz i adwokat. Przywódca rewolucji kubańskiej. Faktyczny przywódca Kuby w latach 1959–2011. Jedyny Kubańczyk w randze marszałka (\"Comandante en Jefe\").\" Ponadto, w dokumencie [1] informujemy, że \"Był pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Kuby (PCC), jedynej partii na Kubie, od 1965 roku.\"  Dokument [3] wskazuje, że \"Fidel Castro był natomiast najdłużej urzędującym przywódcą państwa niebędącym monarchą; rządził Kubą przez 52 lata (1959–2011).\"  W dokumencie [10] czytamy, że \"Jako faktyczny przywódca kraju przeprowadził reformę rolną, nacjonalizację obcego kapitału (zwłaszcza amerykańskiego).\"."}
{"id": "q_809", "question": "Czy meduza jest zwierzęciem jedno-, czy wielokomórkowym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Meduza jest zwierzęciem wielokomórkowym. Dokument [2] opisuje meduzę jako \"zwierzęta o kształcie parasola lub dzwonu\" i stwierdza, że \"Brak u nich jakichkolwiek śladów szkieletu – z wyjątkiem korali, których miękkie ciała otoczone są twardą, wapienną osłonką.\" Dodatkowo, dokument [3] definiuje organizm wielokomórkowy jako \"organizm składający się z wielu zintegrowanych komórek, które współpracują ze sobą w zgrupowaniach zwanych tkankami.\" Dokument [7] opisuje wielokomórkowość jako \"formę, w której organizm ma wiele silnie zróżnicowanych tkanek\". Dokument [10] również klasyfikuje meduzę jako \"wielokomórkowce pośrednie\"."}
{"id": "q_815", "question": "Ile minut trwa połowa meczu piłkarskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Połowa meczu piłkarskiego trwa 25 minut [1]. W dogrywce, w przypadku remisu, połowy te trwają po 15 minut [3].\n"}
{"id": "q_804", "question": "Czy w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila. Informacje na temat mili znajdują się w kilku dokumentach.\n\n[1] „\"Passus\" to historyczna rzymska miara długości, tzw. podwójny krok, ok. 1,48 metra. Jest to długość podwójnego kroku, czyli odległość między kolejnymi śladami jednej stopy.” Mila rzymska (mile rzymskiej) równa się 1478,5 m.\n\n[2] „Mila – dawna jednostka długości o różnej wartości, zależnej od rejonu i okresu. Nazwa pochodzi z łac. \"mille\" – tysiąc.”\n\n[4] „W starożytnych czasach, za panowania dynastii Qin i Han, li odpowiadało około 576 metrom (古代以三百六十步為一里). W czasie Epoki Trzech Królestw natomiast odpowiadało tylko około 77 metrom.”  W kontekście mil rzymskich, \"li\" (chińska jednostka długości) była równoważna mile rzymskiej.\n\n[5] „Mila skandynawska (norw., szw. \"mil\") – nieoficjalna jednostka długości stosowana w Szwecji i w Norwegii. Słowo \"mil\", podobnie jak angielskie \"mile\" pochodzi od mili rzymskiej (łac. \"mille passus\" – tysiąc kroków).”\n\n[6] „Mila rzymska (od łacińskiego \"mille passus\", czyli 1000 podwójnych kroków) – miara rzymska, równowartość dzisiejszych 1480 metrów albo 5000 rzymskich stóp.”\n"}
{"id": "q_812", "question": "Jak nazywa się jedno z podstawowych w rolnictwie światowym zbóż uprawiane na bardzo nawodnionych polach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jednym z podstawowych zbóż uprawianych na bardzo nawodnionych polach jest ryż siewny (\"Oryza sativa\" L.) [2]. W 2018 roku produkcja ryżu wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata [2].  W niektórych oazach prowadzi się również z powodzeniem hodowlę jedwabników, co wskazuje na wykorzystanie nawadniania w rolnictwie [1].  W Hiszpanii, na obszarach śródziemnomorskich, uprawia się również ryż, choć w mniejszym stopniu niż w Azji [5].  W Afryce, kukurydza jest uprawiana głównie we wschodniej i południowej części kontynentu oraz w Egipcie, gdzie kukurydza jest uprawnia w sposób intensywny [8].  W dokumentach nie ma informacji o innych zbóżach, które byłyby uprawiane na bardzo nawodnionych polach.\n"}
{"id": "q_813", "question": "W którym odcinku przewodu pokarmowego rozpoczyna się trawienie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trawienie rozpoczyna się już po pobraniu pokarmu do jamy ustnej [2]. W jamie ustnej następuje zwiększenie wydzielania śliny, która zawiera enzym trawienny – amylazę ślinową [2].  Dodatkowo, w jamie ustnej, za pomocą zębów, pokarm jest odgryzany, rozdrabniany i miażdżony [Dokument: 5].  W dokumentach podano, że \"Do dwunastnicy wydzielana jest również żółć zawierająca sole żółciowe, których zadaniem jest zemulgowanie tłuszczów, co czyni je bardziej podatnymi na działanie lipazy\" [Dokument: 9].  Jednakże, początkowy etap trawienia, czyli rozkład wielkocząsteczkowych związków na mniejsze cząsteczki, zachodzi w układzie pokarmowym, a konkretnie w jamie ustnej [1].\n"}
{"id": "q_816", "question": "Który rosyjski przyrodnik, filozof i poeta urodził się w 1711 roku, a jego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. W dokumentach nie ma informacji o osobie urodzonej w 1711 roku, której imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie. W dokumentach [2] i [5] wspomina się o Michaiłowi Łomonosowie, który był uczonym i poetą, a jego imieniem nazwano Uniwersytet Moskiewski, jednak nie podano jego daty urodzenia. W dokumencie [8] wspomina się o Nikołaju Fiodorowiczu Fiodorowie, ale nie podano jego daty urodzenia."}
{"id": "q_811", "question": "Kiedy Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo w kilku etapach. Pierwsze próby przyjęcia chrześcijaństwa miały miejsce już w 860 i 955 roku, jednak Rusini szybko wracali do pogańskich wierzeń [4]. Decydującym momentem było jednak chrzest Włodzimierza I w 988 roku, który uczynił chrześcijaństwo wschodniego rytu oficjalną religią państwową Rusi Kijowskiej [1, 2, 5].  Dokument [1] podaje, że chrzest Włodzimierza miał miejsce w roku 988 (lub 989), a także w Dnieprze w roku 988/989.  Księżniczka Olga przyjęła chrzest w Konstantynopolu w 957 roku, co zapoczątkowało powolną chrystianizację kraju [2].  [Dokument 6] wspomina o apostolu Andrzeju, który już w I wieku naszej ery pojawił się w Chersonezie Taurydzkim i założył pierwsze gminy religijne, co wskazuje na wcześniejsze wpływy chrześcijańskie na ziemiach Rusi [6].\n"}
{"id": "q_814", "question": "Która dynastia panowała w Polsce do 1370 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Do 1370 roku na tronie Polski panowała dynastia Piastów. [1] „Władcy Polski – lista obejmuje książęta i królów Polski. Pierwszą historyczną dynastią panującą w Polsce byli Piastowie, którzy rządzili od powstania państwa polskiego (około 900) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291–1306).” [1] Ponadto, dokument [4] wspomina o „Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie”.  Dynastia ta kontynuowała swoje panowanie do 1370 roku, kiedy to zmarł Kazimierz III Wielki. [1] Dokument [7] potwierdza, że „Dynastia Piastów wygasła po śmierci jego syna, Kazimierza Wielkiego w 1370, który nie pozostawił legalnego następcy”. [7]"}
{"id": "q_817", "question": "Jak nazywa się placówka dyplomatyczna najwyższej rangi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Placówka dyplomatyczna najwyższej rangi nazywana jest ambasadą. [1] Ambasada to stała misja dyplomatyczna, którą kieruje szef misji pierwszej klasy (ambasador). [1] Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych chroni ambasadę. [1] W przypadku krajów członkowskich Wspólnoty Narodów, odpowiednikiem ambasady jest \"wysoka komisja\", natomiast w przypadku Unii Europejskiej odpowiednik ambasady prowadzony w krajach trzecich to Delegatura Unii Europejskiej. [1] Odpowiednikiem ambasady w relacjach z organizacją międzynarodową jest stałe przedstawicielstwo. [1]\n"}
{"id": "q_818", "question": "Jaki tytuł nosiło wychodzące w latach 1765–85, redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego, najbardziej zasłużone czasopismo królewskiego obozu reform?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Monitor” – taki tytuł nosiło wychodzące w latach 1765–85, redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego, najbardziej zasłużone czasopismo królewskiego obozu reform. [1] „Monitor” stał się w pierwszym okresie istnienia pisma nieoficjalnym organem prasowym partii królewskiej. [1] W 1765 roku król Stanisław August Poniatowski założył czasopismo „Monitor” wraz z Ignacym Krasickim i Franciszkiem Bohomolcem. [8] Artykuły w nim zamieszczone traktowały m.in. o potrzebie poprawy doli chłopskiej i tolerancji religijnej. [8] „Monitor” poruszał bardzo wiele aktualnych i różnorodnych tematów. [2] „Monitor” wydawany był przez 21 lat, jednak największą rolę odegrał w pierwszych trzech latach istnienia. [2]"}
{"id": "q_820", "question": "Z ilu graczy składa się drużyna piłki nożnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Drużyna piłki nożnej składa się z różnej liczby zawodników w zależności od odmiany gry. W tradycyjnej piłce nożnej (dokument 1) skład drużyny to 11 zawodników, w tym bramkarz. W piłce nożnej siedmioosobowej (dokument 3) każda drużyna składa się z siedmiu zawodników. W piłce nożnej sześcioosobowej (dokument 4) w każdej drużynie jest sześciu zawodników, w tym jeden bramkarz. W piłce nożnej niewidomych (dokument 7) drużyna liczy 12 zawodników. W piłce nożnej amerykańskiej (dokument 8) drużyna składa się z 53 zawodników. [1], [3], [4], [7], [8]"}
{"id": "q_825", "question": "Który z malarzy stworzył „Autoportret z zabandażowanym uchem”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Autoportret z zabandażowanym uchem” został namalowany przez Vincenta van Gogha [1]. Dzieło to istnieje w dwóch wersjach: jedna znajduje się w Courtauld Gallery w Londynie (numer katalogowy: F 527, JH 1657) [1], a druga w Stavros Niarchos Collection w Atenach (numer katalogowy: F 529, JH 1658) [1]. Według dokumentu, van Gogh namalował ten obraz po obcięciu sobie ucha w grudniu 1888 [1].  Dodatkowo, Hans Kaufmann i Rita Wildegans w książce \"Ucho Van Gogha: Paul Gauguin i pakt milczenia\" zakwestionowali teorię dotyczącą obcięcia ucha przez van Gogha, sugerując, że to Gauguin odciął mu ucho szpadą [1]."}
{"id": "q_822", "question": "Czy Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie, czy po polsku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dokumentów wynika, że Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie. [1] W dokumencie 1 czytamy: „Kronika i czyny książąt czyli władców polskich ( < style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\" >Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum</style>) – pierwsza polska kronika, nieukończona. Spisana po łacinie…”. [2] W dokumencie 3 stwierdza się, że „Kronika została spisana po łacinie”. [4] W dokumencie 7 czytamy: „Tekst Galla Anonima jest bardzo trudny do wiernego oddania w innych niż łacina językach…”.  Dodatkowo, w dokumencie 8, Marcin Kromer zanotował w Rękopisie Heilsberskim: „tę historię napisał Gall, uważam że jakiś mnich, jak wolno wnosić ze wstępów, który żył w czasach Bolesława III”. [10]\n"}
{"id": "q_823", "question": "Czy największe polskie jezioro – Śniardwy ma ponad 100 km² powierzchni?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, największe polskie jezioro – Śniardwy ma powierzchnię ponad 100 km². Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najdokładniej w [Dokument: 2]: „Największe jeziora w Polsce to Śniardwy (113,8 km²) i Mamry (104 km²) na Mazurach.” Dodatkowo, w [Dokument: 10] czytamy: „Największe z nich to Śniardwy. Inne to: Tałty, Mikołajskie, Bełdany, Nidzkie, Mokre, Łuknajno, Pogubie Wielkie. Rozmieszczone są dość równomiernie, brak ich tylko na krańcach południowych. Dominują żyzne jeziora eutroficzne, znacznie rzadsze są jeziora mezotroficzne.” oraz w [Dokument: 8] „Największe jeziora to Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²).”"}
{"id": "q_821", "question": "Na czym grał Jankiel w „Panu Tadeuszu”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jankiel słynął w całej okolicy z nadzwyczajnej gry na cymbałach. Jak czytamy w dokumencie [2], „Swój koncert Jankiel wykonywał na cymbałach – ludowym instrumencie strunowym, na którym dźwięk uzyskuje się przez uderzanie strun specjalnymi pałeczkami. Stary Żyd był wirtuozem tego instrumentu („Było cymbalistów wielu,/ Ale żaden z nich nie śmiał zagrać przy Jankielu (...) Wiedzą wszyscy, że mu nikt na tym instrumencie/ Nie wyrówna w biegłości, w guście i w talencie”).” Dodatkowo, w XII księdze „Pana Tadeusza” Jankiel wykonał słynny koncert ilustrujący losy Rzeczypospolitej w czasach rozbiorów, a w dokumencie [4] czytamy, że „Koncert Jankiela ma wszelkie cechy improwizacji muzycznej bardzo często wykorzystywanej w tradycji muzyki ludowej. Jankiel spontanicznie używa w nim szeregu środków muzycznych mających na celu podniesienie dramatyzmu utworu oraz pobudzenie wyobraźni słuchaczy”.\n"}
{"id": "q_819", "question": "Mszaki należą do królestwa roślin czy zwierząt?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mszaki nie należą do królestwa zwierząt, lecz do królestwa roślin. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Mszaki nie stanowią jednostki taksonomicznej.” Dodatkowo, dokument [3] stwierdza: „U pierwszych roślin lądowych sporofit stał się odrębnym w swej strukturze i funkcji pokoleniem rozwojowym, jednak drobnym i zupełnie zależnym od gametofitu. Organizmy u wyodrębnionych i zachowanych do dziś linii rozwojowych wczesnych roślin lądowych (glewików, wątrobowców, mchów – łączonych w sztuczną grupę znaną pod nazwą mszaków) są niewielkie, związane głównie z siedliskami wilgotnymi lub wodnymi, zależne są od wody w zakresie rozprzestrzeniania zarodników.” Dokument [5] również potwierdza, że mszaki są roślinami: „Na Malcie występuje około 860 roślin o charakterze rodzimym, występujących na archipelagu przed pojawieniem się pierwszych ludzi.”  W dokumencie [9] czytamy: „Rośliny telomowe dzielą się na cztery linie rozwojowe (gromady lub podgromady w zależności od ujęcia systematycznego): glewiki, wątrobowce, mchy (tworzące razem parafiletyczną grupę mszaków) oraz rośliny naczyniowe.”\n"}
{"id": "q_828", "question": "Jakim słowem pochodzącym z czeskiego nazywa się schowek w mieszkaniu pod sufitem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Schowek w mieszkaniu pod sufitem nazywa się \"pawlacz\" [1]. Dokument ten definiuje \"pawlacz\" jako \"rodzaj schowka w postaci szafki montowanej pod sufitem\" [1]. Dodatkowo, w języku czeskim i słowackim, ten schowek nazywany jest \"truhla\" [3], co oznacza trumnę."}
{"id": "q_826", "question": "Jak nazywa się substancja, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Substancja, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów, nazywana jest katalizatorem [4]. Jak wyjaśnia dokument [4]: „Katalizator – substancja chemiczna, która dodana do układu powoduje zmianę ścieżki kinetycznej reakcji chemicznej, na taką, która ma niższą energię aktywacji, czego efektem jest wzrost szybkości reakcji chemicznej.” Dodatkowo, w dokumencie [1] podano, że katalizator „sam nie ulega trwałym przekształceniom, lecz tylko tworzy z innymi substratami związki lub kompleksy przejściowe”.  W dokumencie [3] definiuje się \"reagent\" jako substancję biorącą udział w reakcji, jednak nie jest ona katalizatorem.  W dokumencie [7] wyjaśnia się, że \"jeśli związek przyspieszający reakcję zużywa się w jej wyniku nazywany jest inicjatorem a nie katalizatorem\".\n"}
{"id": "q_832", "question": "Przez które jezioro przepływa rzeka Ren?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rzeka Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego [6]. Ponadto, rzeka Ren przepływa przez jezioro Toma (niem. \"Tomasee\") w Alpach Szwajcarskich, z którego wypływa [Dokument 3].\n"}
{"id": "q_824", "question": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą państwa Mongolii jest Ułan Bator. Informacja o tym znajduje się w dokumentach [1] i [2]. Konkretnie, dokument [1] stwierdza: „Ułan Bator ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"mn\"&gt;Улаанбаатар&lt;/&gt;, \"Ulaanbaatar\", do 1924 Urga) – stolica i największe miasto Mongolii położone w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzeką Tuul gol, w dolinie otoczonej czterema masywami górskimi: Bajandzürch, Czingeltej, Songinchajrchan i Bogdchan uul.” A dokument [2] podaje: „Mongolia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"mn\"&gt;Монгол улс&lt;/&gt;, trb.: &lt; lang=\"mn-Latn\"&gt;Mongol uls&lt;/&gt;; pismo mongolskie: &lt; lang=\"mn-Mong\"&gt;test&lt;/&gt;, trb.: &lt; lang=\"mn-Mong-Latn\"&gt;Monggol Ulus&lt;/&gt;) – państwo śródlądowe w środkowowschodniej Azji. Od północy graniczy z Rosją, a od wschodu, zachodu i południa z Chinami. Stolicą i największym miastem jest Ułan Bator.”"}
{"id": "q_827", "question": "Czy Mickiewicz i Goethe spotkali się osobiście?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Mickiewicz i Goethe spotkali się osobiście. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [6]: „Początkowo zajmował się literaturą niemiecką XIX w., szczególnie twórczością Goethego. Rozpatrując spotkanie Goethego z Mickiewiczem w Weimarze zainteresował się literaturą polską. W roku 1959 uczestniczył wraz z innymi tłumaczami w zbiorze tłumaczeń poezji Słowackiego. W roku 1955 uczestniczył w Warszawie w uroczystościach z okazji stulecia śmierci Mickiewicza.” Dodatkowo, dokument [2] wspomina o spotkaniu poetów w Parku nad rzeką Ilm: „W 1829 r. w Weimarze doszło do spotkania poetów Adama Mickiewicza i Johanna Wolfganga von Goethego. Współcześnie w Parku nad rzeką Ilm stoi pomnik Adama Mickiewicza.”\n"}
{"id": "q_830", "question": "Ile razy w ciągu roku Ziemia okrąża Słońce?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ziemia okrąża Słońce raz w ciągu roku gwiazdowego, czyli 365 dni 6 godzin 9 minut 9,54 s. [1]  W ciągu roku Ziemia przebywa drogę 939 887 974 km, co daje średnią prędkość Ziemi na orbicie równą 107 218 km/h (ok. 29,78 km/s). [1]  Ponadto, rok kalendarzowy trwa około 365 dni, a w niektórych latach 366 dni, co wynika z dodawania dodatkowych dni w kalendarzu przestępnym. [7]\n"}
{"id": "q_829", "question": "Jak nazywał się wielki amerykański bank, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Upadłość banku Lehman Brothers, który był czwartym co do wielkości bankiem inwestycyjnym w Stanach Zjednoczonych, spowodowała kryzys finansowy [1]. Jak informuje dokument [1], bank ogłosił upadłość 15 września 2008 roku, co doprowadziło do paniki na giełdach papierów wartościowych i wzrostu przekonania o kryzysie kredytów hipotecznych wysokiego ryzyka [1]. Dokument [2] podkreśla, że upadek Lehman Brothers był jedną z przyczyn zapoczątkowanego w 2008 roku kryzysu finansowego, który rozprzestrzenił się na cały świat [2].  Dokument [6] wspomina, że bank Lehman Brothers złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w związku z problemami związanymi ze stratami na inwestycjach w rynek nieruchomości [6]."}
{"id": "q_831", "question": "Jak się nazywa działanie zmierzające do przywrócenie jednostce monetarnej dawnej wartości?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Rewaloryzacja to działanie zmierzające do przywrócenia jednostce monetarnej dawnej wartości [1]. Dokument [1] definiuje rewaloryzację jako „nadanie pierwotnej wartości, odnowienie, przywrócenie świetności”.  Podobnie, demurrage, czyli koszt pieniędzy, jest mechanizmem mającym na celu przywrócenie pieniądza do jego początkowej wartości poprzez opłatę dewaluacyjną [6].  Dokument [4] wspomina o „przywróceniu wartości początkowej pieniądza” za pomocą opłaty dewaluacyjnej.  W kontekście pieniądza wolnego, Gesell również dążył do stabilizacji wartości poprzez ciągły obieg pieniądza, co miało zapewnić jego wartość [4].\n"}
{"id": "q_835", "question": "Jakiego koloru był posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Posąg bóstwa cielca czczonego przez Izraelitów miał różne kolory, w zależności od miejsca jego przedstawienia. W jednym z opisów, zawartym w dokumencie [3], podano, że \"jedna strona pomalowana była na żółto, a drugi na brunatno\". W dokumencie [5] natomiast czytamy, że \"posąg tego boga jest w postaci mężczyzny nagiego, którego jeden bok pomalowany był na żółto, a drugi na brunatno\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] opisano, że posąg miał \"przybranie ze wstęgą, także czerwoną\".\n"}
{"id": "q_839", "question": "Jak miał na imię Kurosawa, znany japoński reżyser?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akira Kurosawa (jap. 黒澤 明 Kurosawa Akira) był japońskim reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym. [1] Uznawany za jednego z największych twórców w historii kina. [1] Jego twórczość wywarła wielki wpływ na kilka pokoleń filmowców na całym świecie. [1]"}
{"id": "q_837", "question": "W którym mieście europejskim po raz pierwszy ruszyło metro?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwsze metro uruchomiono w Londynie w 1863 roku [1]. „Pierwsza całkowicie podziemna linia – Metropolitan Railway – została otwarta w Londynie 10 stycznia 1863” [1]. W 1867 w Nowym Jorku została otwarta sieć miejskiej kolei parowej na metalowych wiaduktach (pierwsze prawdziwe metro, należące do Interborough Rapid Transit Company, o mniejszej skrajni) [3]. Jednak Londyn był pierwszym miastem, w którym funkcjonowało metro [1]."}
{"id": "q_838", "question": "Stolicą którego państwa jest Ankara?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Republiki Turcji jest Ankara. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [4]: „Turcja (Türkiye), Republika Turcji (tur. Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji Zachodniej (głównie na półwyspie Azja Mniejsza), a częściowo również w Europie Południowo-Wschodniej, ze stolicą w Ankarze.” Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: „W 1923 roku ustanowiono Republikę Turcji, a jej stolicą stała się Ankara.”\n"}
{"id": "q_834", "question": "Czyje imię nosi Teatr Stary w Krakowie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Teatr Stary w Krakowie nosi imię Heleny Modrzejewskiej. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [5]: „Początki działalności datują się na początek lat 80. wieku XVIII. Inicjatorami powstania teatru byli: poseł krakowski Feliks Oraczewski oraz warszawski aktor Mateusz Witkowski, któremu w dniu 17 października 1781 roku władze Krakowa udzieliły zgody na wystawianie widowisk za opłatą 50 złotych polskich miesięcznie.” Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Jacek Wincenty Antoni Kluszewski (ur. 16 sierpnia 1761 w Sielcu k. Skalbmierza, zm. 14 lutego 1841 w Krakowie) – od 1775 starosta brzegowski, założyciel Starego Teatru w Krakowie.”\n"}
{"id": "q_840", "question": "Które państwo w swym języku nazywa się Suomi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Finlandia w swoim języku nazywa się Suomi. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Finlandia, Republika Finlandii ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fi\"&gt;Suomi, Suomen tasavalta&lt;/&gt;;  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"sv\"&gt;Finland, Republiken Finland&lt;/&gt;) – państwo unitarne w Europie Północnej, będące republiką.” Dodatkowo, w dokumencie [10] również znajduje się informacja o tym, że Finlandia nazywa się Suomi."}
{"id": "q_846", "question": "Jak nazywają się elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n"}
{"id": "q_833", "question": "Czy Korea Południowa graniczy z Chinami?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Korea Południowa graniczy z Chinami. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach:\n\n*   W dokumencie 4 czytamy: \"Korea Południowa ma także krótką granicę z Rosją wzdłuż rzeki Tuman.\" oraz \"Półwysp Koreański podzielony jest między dwa państwa: Republikę Korei (Korea Południowa) i Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną (Korea Północna). Przez wiele wieków, aż do podziału po II wojnie światowej, Korea tworzyła jedną jednostkę terytorialną. Granica z Chinami jest uznawana za 1416 km.\" [4]\n*   W dokumencie 6 czytamy: \"Korea znajduje się na Półwyspie Koreańskim w północno-wschodniej Azji. Od Chin dzieli ją rzeka Jalu (kor. \"Amnok\") na północy i Morze Żółte na zachodzie.\" [6]\n*   W dokumencie 8 czytamy: \"Prowincja graniczy z Chinami od północy.\" [8]\n*   W dokumencie 10 czytamy: \"Chagang (kor. 자강도, \"Chagang-do\") – jest prowincją w Korei Północnej. Od północy graniczy z Chinami...\" [10]"}
{"id": "q_841", "question": "Armię którego państwa Napoleon rozbił pod Jeną w 1806 r.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pod Jeną w 1806 r. Napoleon rozbi armię pruską. [1] „W bitwie pod Jeną 95-tysięczna armia Napoleona rozbiła doszczętnie 38-tysięczną armię księcia Fryderyka Ludwika Hohenlohe. Ponad 25 tysięcy Prusaków poległo, zostało rannych i dostało się do francuskiej niewoli.” [1] Dodatkowo, w dokumentach [3] czytamy, że „wojska francuskie rozbiły armię pruską w bitwach pod Jeną i Auerstedt i zajęły Berlin”."}
{"id": "q_843", "question": "Jak nazywa się figura ze śniegu i wielka spieniona fala morska?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Figura ze śniegu nazywana jest bałwanem [1]. Duża spieniona fala morska nazywana jest śniegiem morskiego lub marine snow [2, 3].  W przypadku fali, jak wynika z opisu, artysta starał się oddać jej dynamikę, \"namalowany gwałtownymi ruchami pędzla\" [6].  Z kolei, w kontekście marsjańskiego klimatu, duże różnice temperatur i ciśnienia prowadzą do powstawania śniegu i szronu na południu Marsa [9].\n"}
{"id": "q_842", "question": "Cyprys jest drzewem iglastym czy liściastym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cyprys jest drzewem iglastym. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Cyprys wiecznie zielony (\"Cupressus sempervirens\" L.) – gatunek iglastego drzewa z rodziny cyprysowatych (\"Cupressaceae\").” [1] W dokumencie 2 również stwierdzono, że „Cyprys (\"Cupressus\" L.) – rodzaj drzew i krzewów iglastych z rodziny cyprysowatych.” [2]  Dokument 4 potwierdza, że „Cyprys wielkoszyszkowy (\"Cupressus macrocarpa\") – drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych.” [4]\n"}
{"id": "q_848", "question": "Którą szekspirowską postać zagrał Leonardo DiCaprio w roku 1996?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Leonardo DiCaprio zagrał rolę Romea w filmie \"Romeo i Julia\" (1996) [2]. Film ten był ekranizacją powieści Williama Szekspira i osiągnął spory sukces komercyjny i cieszył się dużą popularnością głównie wśród nastoletnich widzów [2]."}
{"id": "q_836", "question": "Jaki nosi tytuł powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tytuł powieści Michaiła Bułhakowa łączącej w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi to \"Mistrz i Małgorzata\" [2]. Jak czytamy w dokumencie, \"Mistrz i Małgorzata (ros. \"Ма́стер и Маргари́та\") – powieść Michaiła Bułhakowa. Wydana w wersji ocenzurowanej w latach 1966–1967, a w wersji prawie pełnej w roku 1973. Fabułę stanowią losy tytułowych bohaterów, mieszkających w Moskwie lat 30. XX wieku, a także wpleciona w narrację powieść historyczna (powieść szkatułkowa) o Poncjuszu Piłacie w wielowątkowym powiązaniu z wizytą Szatana w ateistycznym Związku Radzieckim.\" [2].\n\nDodatkowo, dokument [4] określa gatunek powieści jako \"powieść szkatułkowa\", dodając, że \"w literaturze polskiej najstarszą i najbardziej popularną powieścią szkatułkową jest \"Rękopis znaleziony w Saragossie\" Jana Potockiego.\" i podaje przykład z \"Mistrza i Małgorzaty\": \"Kolejny przykład: \"Mistrz i Małgorzata\" Michaiła Bułhakowa – wątek biblijny.\"  W dokumencie [6] również wspomina się o wątku biblijnym w powieści.\n"}
{"id": "q_853", "question": "Czyim imieniem zostały nazwane polskie powstanie narodowe, najwyższa góra Australii i jeden z parków narodowych w Australii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_850", "question": "Jaki był pseudonim aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pseudonim aktora Ludwika Napoleona Sosnowskiego to \"Józef\" [2]. W dokumentach czytamy: \"W tym samym czasie poślubił Stefanię Sobańską. W tym czasie używał pseudonimu \"Józef\".\" Dodatkowo, w dokumencie 5, pod pseudonimem \"Józef\" opisuje się jego działalność w zakresie organizacji konspiracyjnych sił zbrojnych.\n"}
{"id": "q_844", "question": "Jak nazywał się trzeci w kolejności wyprodukowany przez USA wahadłowiec kosmiczny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Trzecim w kolejności wyprodukowanym przez USA wahadłowcem kosmicznym był Discovery [1]. Dokument ten informuje, że \"Discovery wyniósł na orbitę teleskop Hubble’a, a także uczestniczył w dwóch misjach serwisowych tego satelity. To właśnie Discovery wznowił amerykańskie podróje kosmiczne po katastrofie Challengera w roku 1986 (STS-26, 29 września - 4 października 1988 roku, po przerwie trwającej 975 dni) i wahadłowca Columbii w roku 2003 (STS-114, 26 lipca - 9 sierpnia 2005 roku, po przerwie trwającej 905 dni).\" Dodatkowo, dokument [4] wspomina, że \"Atlantis – czwarty wahadłowiec NASA, który odbył lot kosmiczny.\" i \"Discovery, dostarczony w listopadzie 1983 roku.\""}
{"id": "q_845", "question": "W którym roku zginął Krzysztof Kamil Baczyński, czołowy poeta pokolenia wojennego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Krzysztof Kamil Baczyński zginął w 1944 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano okoliczności jego śmierci w dokumencie [3]: „Poległ na posterunku czwartego dnia walk o pałac Blanka przy placu Teatralnym 4 sierpnia 1944 w godzinach popołudniowych (ok. 16), śmiertelnie raniony w głowę przez strzelca wyborowego ulokowanego prawdopodobnie w gmachu Teatru Wielkiego.” Dodatkowo, w dokumencie [6] czytamy: „Barbara Drapczyńska została 24 sierpnia 1944 roku trafiona w głowę odłamkiem szkła podczas powstania warszawskiego, prawdopodobnie pod gmachem Teatru Wielkiego. Zmarła 1 września 1944 roku.”  W dokumencie [10] również wspomina się o jego śmierci w 1944 roku, dodając, że \"poległ śmiercią żołnierza w powstaniu warszawskim\".\n"}
{"id": "q_852", "question": "Jak miał na imię ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ojciec Ofelii miał na imię Poloniusz [2]. Dokument ten stwierdza: \"Ofelia – córka Poloniusza, siostra Laertesa.\" Dodatkowo, w tym samym dokumencie czytamy: \"Poloniusz – postać fikcyjna, bohater sztuki Williama Szekspira „Hamlet”, ojciec Laertesa i Ofelii.\" [2]"}
{"id": "q_847", "question": "Z której dynastii pochodził król angielski Karol I?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Król angielski Karol I pochodził z dynastii Stuartów. [1] „Karol I Stuart (ur. 19 listopada 1600 w Dunfermline, Fife; zm. 30 stycznia 1649 w Londynie) – król Anglii i Szkocji w latach 1625–1649, syn Jakuba I Stuarta, króla Anglii i Szkocji (jako Jakub VI) oraz Anny, córki króla Danii Fryderyka II. Karol był jedynym brytyjskim władcą, który został obalony przez poddanych i ścięty.” [1] Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Stewart lub Stuart – dynastia władców Szkocji od 1371 r., potem także Anglii od 1603 r.”"}
{"id": "q_851", "question": "Jak nazywamy larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Larwy motyli, w tym gąsienice, charakteryzują się ciałem segmentowanym, miękkim i wydłużonym [2]. Mają wyraźnie wyodrębnioną, silnie schitynizowaną głowę z aparatem gębowym gryzącym [2]. W dokumentach opisano również ich cechy, takie jak trzy pary odnóży tułowiowych oraz od 2 do 8 posuwek [1].  Dokument [4] opisuje szczegółowo budowę głowy larwy, w tym obecność oczek prostej i żuwaczek.  Dokument [5] podkreśla, że larwy mają ciało łukowato zagięte i garbaty przedtułów.  Dokument [8] opisuje larwy jako \"wydłużone, walcowate, dość proste ciała\" [8]."}
{"id": "q_857", "question": "Z ilu części (pieśni, ksiąg) składa się „Odyseja”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Odyseja” składa się z 24 ksiąg (pieśni) [1]. W dokumentach 2 i 6 podano, że „Odyseja” Homera została podzielona każda na 24 księgi [6]. W dokumencie 4 również wspomina się o 24 księgach w poezji Kazandzakisa [4]."}
{"id": "q_858", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Masajowie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Masajowie wywodzą się z Afryki. [1] „Masajowie – afrykańska półkoczownicza grupa etniczna, zamieszkująca Kenię oraz północną Tanzanię.” Dodatkowo, [3] „Kilimandżaro – góra w północnej Tanzanii, leżąca przy granicy z Kenią.” wskazuje na ich obecność w obu krajach.\n"}
{"id": "q_860", "question": "Czy srebro pływa w rtęci, czy tonie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_849", "question": "Jak nazywały się noszone dawniej męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Noszone dawne męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinane pod kolanami nazywano \"pumpami\" [1].  Jak czytamy w dokumencie, \"Pumpy – męskie, bufiaste, krótkie spodnie zapinane pod kolanami. Używane przez kobiety na przełomie XIX i XX wieku do jazdy na rowerze. Obecnie w zasadzie nieużywane.\"  Dodatkowo, w dokumencie [3] wspomina się o \"bokserkach męskich\" jako spodenkach używanych przez bokserów, które również miały krótkie nogawki.  W dokumencie [4] podano, że \"bokserki\" to \"luźne szorty, które są noszone jako bielizna przez mężczyzn i chłopców\".  W dokumencie [7] również wspomina się o kalesonach, które w latach 70. XX wieku nazywano \"bokserkami\".  W dokumencie [10] podano, że chinosy, znane również jako \"drelichy\", nawiązują krojem do spodni formalnych, jednak wykonane są z innego typu materiałów, sprawiając, że są strojem półformalnym."}
{"id": "q_854", "question": "Co ile lat odbywają się mistrzostwa świata w piłce nożnej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, z wyjątkiem 1942 i 1946 roku, gdyż z powodu II wojny światowej nie odbywały się kongresy FIFA, na których podejmowano decyzję o organizacji turnieju [1].  Jednakże, w roku 1919 ustalono, że turniej będzie odbywał się co 4 lata [8].  Dodatkowo, w dokumentach wskazano, że w pierwszych dwóch edycjach (1991 i 1995) w turnieju uczestniczyło dwanaście drużyn, a od 1999 roku w turnieju wystąpiło 16 reprezentacji [9]. Od 2015 roku w turnieju uczestniczy 24 zespoły, a od 2023 roku 32 [9].  [10]"}
{"id": "q_859", "question": "Jakim wspólnym słowem określa się wiązankę kwiatów i zapach wina?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bukiet – pochodzące z żargonu zawodowego kiperów określenie walorów aromatycznych napoju, najczęściej szlachetnego napoju alkoholowego, np. wina czy koniaku. [3] Wino. W przypadku win bukiet dzielimy na pierwotny, fermentacyjny oraz leżakowy. [3]  Wina białe mogą też rozwijać aromaty kwiatowe, np. akacje, fiołki, oraz związane z nimi aromaty miodu. [1]  Wina kwiatowe – grupa win uzyskanych z ekstraktu ze świeżych lub suszonych kwiatów lub jedynie płatków z dodatkiem syropu cukrowego, soku z cytryny lub kwasu cytrynowego, drożdży i soli mineralnych – tzw. pożywki dla drożdży. [6]"}
{"id": "q_855", "question": "Kto z ramienia III Rzeszy podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji 8 maja 1945 r.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy 8 maja 1945 r. został podpisany przez przedstawicieli różnych sił zbrojnych i rządu. W Berlinie, w radzieckiej strefie okupacyjnej, podpisali go feldmarszałek Wilhelm Keitel [1].  Jednakże, w kwaterze marszałka Żukowa, w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst, podpisali go również Hans-Georg von Friedeburg, zastępca dowódcy broni podwodnej Karla Dönitza [10].  W Reims, 7 maja 1945 roku, akt podpisali Alfred Jodl, a w Berlinie, 8 maja 1945 roku, Jodl, Keitel oraz Hans-Jürgen Stumpff [1]. Dokument [8] wspomina, że \"Sojuszniczą Radę Kontroli Niemiec\" przejęła władzę 5 czerwca 1945 roku, formalnie kończąc prezydenturę Karola Dönitza.  Dokument [4] wskazuje, że 8 maja Dönitz dostarczył akt kapitulacji gen. Böhme.  Dokument [7] informuje, że 8 maja w Berlinie podpisano akt bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu i innych sił III Rzeszy."}
{"id": "q_867", "question": "Który z cesarzy niemieckich ustanowił arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_865", "question": "Jaką nazwę nosi waluta USA, Australii, Kanady i Nowej Zelandii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Waluta USA nosi nazwę dolara amerykańskiego [1]. Podobnie, waluta Australii nosi nazwę dolara australijskiego [7], waluta Kanady – dolara kanadyjskiego [5], a waluta Nowej Zelandii – dolara nowozelandzkiego [4]. Wszystkie te waluty dzielą się na 100 centów [1, 4, 5].  Jak wynika z dokumentu [7], nazwa \"dolara\" pochodzi od dawnej srebrnej monety, talara.\n"}
{"id": "q_866", "question": "Kto jest autorem „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autorem książki „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości” jest Michael H. Hart [1]. Książka ta zawiera ranking 100 osób, które według autora miały największy wpływ na dzieje ludzkości [1]."}
{"id": "q_864", "question": "Który kosmonauta amerykański stanął pierwszy na powierzchni księżyca?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym Amerykaninem, który stanął na powierzchni Księżyca, był Neil Armstrong [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"21 lipca 1969 (według czasu UTC) jako pierwsi ludzie stanęli na Księżycu. Neil Armstrong, po wyjściu na powierzchnię Księżycu, wypowiedział słynne zdanie: .”.  Dodatkowo, dokument [3] podaje dokładny czas lądowania: \"Armstrong stał się pierwszym człowiekiem na powierzchni Srebrnego Globu, jako pierwszy stawiając stopę na Księżycu dokładnie o 02:56 GMT 21 lipca 1969 roku”.  W dokumencie [10] również wspomina się o Surveyor 1, pierwszym amerykańskim pojazdzie, który lądował na Księżycu, co pośrednio wskazuje na sukces amerykańskiej misji.\n"}
{"id": "q_870", "question": "Proszę podać symbol chemiczny tlenu.", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Symbol chemiczny tlenu to O [1]. W dokumentacji znajduje się również informacja, że tlen jest pierwiastkiem o liczbie atomowej 8 [1].\n"}
{"id": "q_862", "question": "W delcie której rzeki występują w Polsce depresje?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W delcie rzeki Wisły występują w Polsce depresje. Dokładniej, w dokumentach wskazano, że w delcie Żuław Wiślanych, które stanowią część delty rzeki Wisły, znajdują się obszary depresyjne. [1] Największy obszar depresyjny rozpościera się wokół jeziora Druzno, głównie po jego zachodniej i północno-zachodniej stronie. Zajmuje on powierzchnię 181 km² [1]. Drugi co do wielkości obszar depresyjny, obejmujący 152 km², rozprzestrzenia się szeroko w okolicach Nowego Dworu Gdańskiego [1]. Ponadto, w okolicach miejscowości Marzęcino (do 2,2 m p.p.m.), uznanej obecnie za najniżej położony punkt Polski, i Kępiny Małe również występują depresje [1].  Informacje o poldrach, które również są obszarami depresyjnymi, znajdują się w dokumentach [4]."}
{"id": "q_871", "question": "Jaką nazwę pochodzącą od archipelagu wysp na Oceanie Atlantyckim noszą spodenki sięgające prawie do kolan?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_863", "question": "Jak nazywa się wyrażenie składające się z dwu lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zbiór słów lub wyrażeń bliskoznacznych, czyli synonimów, nazywa się zbitką wyrazową, hybrydą, portmanteau lub frazeologizmem. [1] Zbitki wyrazowe to połączenie słów lub wyrażeń pochodzących z różnych języków, np. „ciucholand” i „ekożywność” [1]. Hybrydami są również „być na topie” i „być OK” [1].  Związek frazeologiczny, czyli frazeologizm, to ustabilizowane w danym języku połączenie wyrazów, całkowicie lub częściowo zleksykalizowane, którego znaczenie jest zazwyczaj odmienne od tego, które wynikałoby ze znaczeń poszczególnych wyrazów składających się na związek [8].  Synonimy to wyrazy lub dłuższe określenia równoważne znaczeniowo innemu [2].  Pleonazm to wyrażenie, w którym jedna część wypowiedzi zawiera treść występującą także w drugiej części [9].  Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_856", "question": "Jak nazywały się dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich nazywały się czajkami. Informacja o tym pochodzi z kilku dokumentów:\n\n*   **Dokument 1:** „Czajka (ukr. \"чайка\") – duża, szybka i zwrotna łódź z dwoma sterami, dawniej używana przez zaporoskich Kozaków do żeglugi po Dnieprze i do wojennych wypraw na tureckie pobrzeża Morza Czarnego.”\n*   **Dokument 4:** „Wykonano je ze ściętych drzew, obijano deskami i obwodzono linami oblewanymi następnie smołą. Łódź taką budowano zwykle w ciągu 2–3 tygodni.”\n*   **Dokument 5:** „Kozacy zaporoscy, kozacy niżowi ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"uk\"&gt;Запорожці&lt;/&gt;) – społeczność zorganizowana na sposób wojskowy, której początki sięgają XV w. i związane są z południowo-wschodnimi kresami Wielkiego Księstwa Litewskiego.”\n\nDodatkowo, dokument 7 wspomina o tym, że Kozacy z nazywaniem tych łodzi „czajkami”: „Z kadłubem o nieco zwężonym przodzie, miała płaskie dno i proste burty. Wyposażona w dwa wiosłowe stery (przedni i tylny) oraz w 10–15 wioseł, miały też żagiel, zwykle używany w dni pogodne. Początkowo czajki nie miały artylerii, później na większych montowano 4–6 falkonetów.”"}
{"id": "q_869", "question": "W którym mieście w Polsce odbywa się Przegląd Piosenki Aktorskiej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przegląd Piosenki Aktorskiej odbywa się w kilku miastach, m.in. we Wrocławiu [1]. Szczególnie ważny jest Przegląd Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, który od 1976 roku odbywa się w tym mieście [2]. Ponadto, od 2000 roku organizowany jest coroczny Ogólnopolski Festiwal Interpretacji Piosenki Aktorskiej dla młodzieży w Bydgoszczy [1].\n"}
{"id": "q_861", "question": "Dziesięcina była daniną składaną kościołowi czy królowi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dziesięcina była składana zarówno kościołowi, jak i królowi, w zależności od okresu i formy jej poboru. W początkowych okresach, w ramach ogólnej daniny, dziesięcina była wypłacana przedstawicielom kościoła [2]. Później, w okresie karolińskim, dziesięcina swobodna mogła być płacona na rzecz dowolnego kościoła, często fundowanego przez szlachtę [3]. Jednakże, w późniejszych okresach, w prawodawstwie, dziesięcina była również pobierana od chłopów i stanowiła jeden z wielu podatków, które płacili na rzecz króla [4, 8]. W dokumentach [5] i [6] widoczny jest konflikt między biskupem a królem w kwestii dziesięciny swobodnej, ponieważ król miał prawo do jej przeznaczania na własne potrzeby. Dodatkowo, w dokumentach [7] i [9] dziesięcina była pobierana od wsi, zarówno przez opactwa, jak i przez właścicieli, w zależności od okresu i lokalizacji. W dokumentach [10] podkreślono, że dziesięcina stanowiła znaczący dochód Kościoła, pochodzący z dziesiątej części ziem uprawnych.\n\n[1]\n[2]\n[3]\n[4]\n[5]\n[6]\n[7]\n[8]\n[9]\n[10]"}
{"id": "q_873", "question": "Żaba jest płazem czy gadem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żaba jest płazem. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 4 czytamy: „Płazy: żaby…”. [4] W dokumencie 5 również stwierdzono: „Do najpospolitszych płazów należą żaby zielone – żaba wodna, żaba jeziorkowa, żaba śmieszka, oraz żaby brunatne – żaba moczarowa i żaba trawna”. [5] Ponadto, w dokumencie 7 podano listę płazów i gadów, gdzie żaby są wymienione jako płazy. [7]\n"}
{"id": "q_872", "question": "Który król przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, stolicę z Krakowa do Warszawy przeniósł król Zygmunt III Waza. [1] „W 1609 roku król Zygmunt III Waza przeniósł stolicę Polski z Krakowa do Warszawy i tym samym przyczynił się do zahamowania rozwoju Krakowa oraz spadku jego znaczenia.” [6] Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy, że Zygmunt III Waza „na stałe zamieszkał w Zamku po powrocie z kampanii smoleńskiej w 1611”.  W dokumencie [10] również podkreślono, że „król wraz z dworem przybył do Warszawy najprawdopodobniej 16 marca 1596, a następnie wprowadził się na stałe”.\n"}
{"id": "q_868", "question": "Kim z zawodu był Maksymilian Robespierre, jeden z przywódców jakobinów?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Maksymilian Robespierre był adwokatem i mówcą [3]. Jak wyjaśnia dokument [3], \"Zdobył staranne wykształcenie podstawowe, wpajano mu też dogmaty religii katolickiej, na tyle nieskutecznie, że już jako student Robespierre deklarował się jako deista.\" Dodatkowo, dokument [8] podkreśla, że \"Robespierre kierował niepodzielnie polityką Francji do 9 thermidora, czyli 27 lipca 1794.\"  Informacje o jego zawodzie i roli politycznej znajdują się również w dokumencie [1], który opisuje jego działalność jako \"członek Stanów Generalnych i Konstytuanty, jeden z czołowych przywódców rewolucji francuskiej, przywódca lewicowego klubu jakobinów.\"  Dokument [7] potwierdza jego rolę przywódcy klubu jakobinów, dodając, że \"Do popularności Robespierre’a wśród najbiedniejszych przyczyniał się też fakt, iż polityk ten żył niezwykle skromnie, wynajmując pokój od członka klubu jakobinów, stolarza Duplaya.\"\n"}
{"id": "q_875", "question": "Jak nazywa się reżyser, twórca filmu „Wenus w futrze”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Reżyserem filmu „Wenus w futrze” jest Roman Polański. Informacja ta znajduje się w dokumencie [7]: „Roman Polański jest twórcą, który zdobył największą liczbę (pięć) nagród Francuskiej Akademii Filmowej. Po raz pierwszy w 1980 za „Tess”, następnie w 2003 za „Pianistę”, w 2011 za „Autora widmo”, w 2014 roku za film „Wenus w futrze” i w 2020 za obraz „Oficer i szpieg”.” Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy: „Roman Polański otrzymał ponadto 6 Cezarów oraz nominację do Złotej Palmy za film „Wenus w futrze””."}
{"id": "q_874", "question": "Czy aktorka Ingrid Bergman była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, aktorka Ingrid Bergman była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [4]: „Najbardziej znanym reżyserem szwedzkim był Ingmar Bergman. Niespokrewniona z nim aktorka Ingrid Bergman, najbardziej znana z roli Ilsy Lund w melodramacie „Casablanca” z 1942, urodziła się w Sztokholmie, podobnie jak Greta Garbo. Ze Szwecji pochodzi również znany aktor Stellan Skarsgård (m.in. „Melancholia”, „Dziewczyna z tatuażem”), a także laureatka Oscara Alicia Vikander.” Dodatkowo, dokument [6] podaje: „Ingrid Bergman urodziła się 29 sierpnia 1915 w sześciopiętrowym budynku położonym przy Strandvägen w centrum Sztokholmie. Imię otrzymała po szwedzkiej księżniczce Ingrid Bernadotte.”"}
{"id": "q_878", "question": "Czy żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. Konkretnie w dokumencie 1 czytamy: „Na zimę zapada w sen zimowy, trwający od października do początku kwietnia.” [1].  Dodatkowo, dokument 3 opisuje proces hibernacji świstaka: „Na przełomie września i października dla świstaka tatrzańskiego kończy się czas letniej aktywności i rozpoczyna się okres snu zimowego.” [3].  W dokumencie 6 stwierdza się, że świstak, jak i inne ssaki, posiada zdolność do okresowego obniżania temperatury ciała poprzez sen zimowy. [6].  W dokumencie 4 również wspomina się o tym, że świstak zapada w sen zimowy. [4].\n"}
{"id": "q_880", "question": "Jak nazywa się wokalistka zespołu Bajm?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wokalistką zespołu Bajm jest Beata Kozidrak [2].  Jak wynika z dokumentu [2], Beata Kozidrak jest \"polską piosenkarką, autorką tekstów i kompozytorką\".  Dodatkowo, dokument [1] wspomina, że \"od samego początku występuje w nim Beata Kozidrak\".  W dokumentach [2] i [8] można znaleźć informacje o jej życiu i karierze.\n"}
{"id": "q_876", "question": "Do którego państwa prowadzi z Europy „szlak jedwabny”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Szlak jedwabny” prowadził do Chin. [5] Podkreśla się, że w ciągu swojego istnienia Jedwabny Szlak pod każdym względem wzbogacił miasta, przez które przechodził – jak Samarkanda, Kokand czy Fergana. [5] Ponadto, w dokumentach wskazano, że w okresie panowania Kuszanów „szlak jedwabny” biegł z Syrii przez Eufrat do Mezopotamii, stamtąd przez Ekbatanę w Medii, dalej przez Hekatompylos dawną stolicę Partii, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego, z Hekatompylos do Antiochii w Margianie, z Antiochii na Baktrę, z Baktry przez Góry Komedzkie do „Kamiennej Wieży” a stamtąd do krainy Serów. [9] Dodatkowo, szlak ten prowadził do Indii. [9] W dokumentach [1] czytamy, że Jedwabny Szlak miał długość ok. 12 tys. km i był wykorzystywany od III wieku p.n.e. do XVII wieku n.e., kiedy to przestał mieć znaczenie na skutek odkrycia drogi morskiej do Chin (ok. 1650 r.). [1]\n"}
{"id": "q_883", "question": "Jak nazywa się wielbłąd dwugarbny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wielbłąd dwugarbny nazywa się \"Camelus ferus\" [1]. W dokumentach podano, że \"Wielbłąd dwugarbny (\"Camelus ferus\") – gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych (Camelidae), występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji (Mongolia i Chiny).\" [1] Dodatkowo, w dokumentach 3 i 8 wielbłąd dwugarbny jest nazywany \"baktrian\" [3, 8]."}
{"id": "q_881", "question": "Jaki przydomek nadali swojemu czołgowi bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies” nadali swojemu czołgowi przydomek „Rudy” [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Rudy – nazwa fikcyjnego czołgu, w którym walczyli główni bohaterowie powieści Janusza Przymanowskiego oraz serialu telewizyjnego pod tytułem „Czterej pancerni i pies”. Czołg ten nosił numer taktyczny (boczny) „102”.”. Dodatkowo, w dokumencie [6] podkreślono, że „Rudy 102” stał się jedną z ikon polskiej kultury narodowej."}
{"id": "q_882", "question": "W którym wieku miała miejsce wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojna trzynastoletnia między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego toczyła się w latach 1454–1466 [1]. Dokument ten wskazuje na ten okres. Dodatkowo, w dokumentach znajdują się informacje o wcześniejszych konfliktach, takich jak wojna polsko-krzyżacka (1327–1332) [6], która miała miejsce wcześniej.  Wojna pruska (1519–1521) również jest wymieniona jako konflikt pomiędzy Polską a Zakonem Krzyżackim [4]. Jednakże, wojna trzynastoletnia, o której pytamy, toczyła się w XV wieku [1]."}
{"id": "q_879", "question": "Jak nazywał się amerykański lotnik, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Amerykański lotnik, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku, nazywał się Charles Lindbergh [1]. Jak czytamy w dokumencie 1, \"Charles Lindbergh tym lotem jako pierwszy samotny pilot pokonał Atlantyk bez lądowania (przed nim Atlantyk pokonali Brytyjczycy John Alcock i Arthur Whitten Brown na samolocie Vickers Vimy)\". Dokument 6 potwierdza to, wskazując, że \"Charles Augustus Lindbergh (ur. 4 lutego 1902 w Detroit, zm. 26 sierpnia 1974 w Kipahulu na Hawajach) – amerykański pionier lotnictwa, wsławiony pierwszym samolotowym samotnym przelotem między lądem Ameryki Północnej a Europą bez międzylądowań w 1927\". Dokument 8 również wspomina o Lindbergu, opisując jego lot i podkreślając, że \"Historyczny lot zakończył się sukcesem, a Lindbergh zdobył światową sławę\"."}
{"id": "q_884", "question": "Jak określa się przedstawiciela pierwotnej ludności kraju w odróżnieniu od późniejszej napływowej?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W dokumentach przedstawiciel pierwotnej ludności kraju jest określania jako osoba, której przodkowie byli związani z danym obszarem od pokoleń i dla których język jest językiem ojczystym [3]. W przeciwieństwie do tego, późniejsza napływowa ludność jest definiowana jako osoba, której przodkowie nie byli związani z danym obszarem od pokoleń i nie posługują się językiem ojczystym [3].  Dodatkowo, w kontekście Śląska, napływowa ludność jest często określana mianem \"elementu napływowego, obcego\" [5].\n"}
{"id": "q_890", "question": "Oftalmologia to nauka o wadach i schorzeniach jakiego narządu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Oftalmologia to dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób oczu [1].  Dokument [1] definiuje okulistykę i oftalmologię jako dziedziny medycyny związane z okiem."}
{"id": "q_886", "question": "Jak nazywa się układ przekształcający sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne rodzaje transmisji danych i urządzeń, ale nie omawiają konkretnego układu przekształcającego sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości.  [1] wspomina o standardzie RS-232, który był używany do komunikacji komputera z modemem, a [3] opisuje dyspersję modową w światłowodach, ograniczającą zasięg transmisji. [4] opisuje wzmacniacze optyczne, które pomagają w przesyłaniu sygnałów na duże odległości. [5] omawia sieci RS-485 i CAN, stosowane w przemyśle i samochodach.  Jednak nie ma w dokumentach informacji o konkretnym układzie, który spełniałby opisane kryteria."}
{"id": "q_889", "question": "Gdzie znajdowała się siedziba bogów greckich?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Siedzibą bogów greckich był masyw górski Olimp [1]. Według mitologii greckiej, Olimp był miejscem, z którego bogowie kierowali ludzkimi losami [1].  W mitologii greckiej, Zeus, najważniejszy z bogów, miał rządzić ze swojego zamieszkania na Olimpie [1].  Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o świątyniach greckich, które pełniły funkcję \"domu bóstwa\" [3].  W dokumentach 6 i 7, Olimpia była miejscem kultu Zeusa, a także miejscem, w którym wychowywał się Zeus w grocie [7].  W dokumentach 9, Olimpia była ośrodkiem kultu Zeusa od ok. X wieku p.n.e. [9].\n"}
{"id": "q_888", "question": "W którym roku zatonął brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic” zatonął w 1912 roku. [1] Informacja ta znajduje się w dokumencie 1, który opisuje katastrofę statku: „Niespełna rok po zwodowaniu, w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku, podczas dziewiczego rejsu na trasie Southampton – Cherbourg – Queenstown – Nowy Jork, otarł się o górę lodową i zatonął.” Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy: „RMS „Britannic” zatonął 21 listopada 1916.”, a w dokumencie 7 podano, że „Titanic zatonął po zderzeniu z górą lodową podczas swojego dziewiczego rejsu, 15 kwietnia 1912.” [1, 7].\n"}
{"id": "q_887", "question": "Jak nazywa się potrawa wigilijna robiona z pszenicy z makiem i miodem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Potrawa wigilijna nazywa się kutią. [1] „Zwyczajowo robi się ją z obtłuczonej pszenicy, słodu, maku, miodu i bakalii – różnych orzechów, rodzynków i innych dodatków.” [1] Dodatkowo, na Białorusi, oprócz pszenicy, kutię gotuje się z kaszy jęczmiennej (pęczak), a czasami z ryżu. [2] W tradycji ukraińskiej kutia była jedną z 12 potraw tradycyjnie wchodzących w skład wschodniosłowiańskiej wieczerzy wigilijnej. [1] „Choć pochodzi z Ukrainy, obecnie jest jedną z 12 potraw tradycyjnie wchodzących w skład wschodniosłowiańskiej wieczerzy wigilijnej.” [1]  W Polsce jest przyrządzana na Białostocczyźnie, Lubelszczyźnie, przygranicznych powiatach województwa podkarpackiego, a także przez Kresowian i ich potomków. [1]\n"}
{"id": "q_892", "question": "Jak nazywał się sułtan turecki z XVI wieku o przydomku Wspaniały?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sulejman Wspaniały, zwany również Prawodawcą, \"Kanuni\", był sułtanem osmańskim w latach 1520–1566 [1]. Był synem Selima I Groźnego i Ayşe Hafsy. W czasach jego panowania Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt swojej potęgi [1].  Sulejman Wspaniały był mecenasem kultury oraz poetą (pisał pod pseudonimem Muhibbi) [1].  Zmarł 6 lub 7 września 1566 podczas oblężenia Szigetváru [1].  [7]"}
{"id": "q_891", "question": "Czy bambus jest trawą, czy drzewem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bambus jest trawą, choć wykazuje cechy drzewiastych roślin. W dokumentach [1] czytamy, że \"Bambusowate są jednymi z najszybciej rosnących roślin na świecie.\" [5] Dodatkowo, w dokumentach [6] stwierdzono, że drzewa to wieloletnia roślina o zdrewniałym pniu, a bambus nie posiada pnia w tradycyjnym sensie.  W dokumentach [9] podkreślono, że \"Bambus pospolity jest szeroko uprawiany w wielu innych miejscach w strefie międzyzwrotnikowej Azji, a także tropikalnej Afryce\".  W dokumentach [8] również czytamy, że \"Filostachys drobnolistny\" jest gatunkiem bambusa z rodziny wiechlinowatych (traw).\n"}
{"id": "q_896", "question": "Czy Kenia jest królestwem, republiką, czy federacją?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kenia jest republiką. [1] \"Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów.\" Dodatkowo, dokument [3] wskazuje, że \"Federacja byłaby państwem o wybitnie młodej populacji.\" Jednakże, Kenia nie jest federacją. [1]\n"}
{"id": "q_893", "question": "W której dyscyplinie lekkoatletycznej Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski w rzucie kulą. [1] „Władysław Stefan Komar (ur. 11 kwietnia 1940 w Kownie, zm. 17 sierpnia 1998 pod Przybiernowem) – polski sportowiec, jeden z najlepszych polskich miotaczy kulą w historii tej konkurencji, mistrz olimpijski z Monachium w 1972…” [4] „Kulomioci rywalizowali w pierwszym dniu zawodów lekkoatletycznych na Stadionie Narodowym w Pekinie – eliminacje i finał pchnięcia kulą odbyły się 15 sierpnia. Tomasz Majewski zdobył złoty medal olimpijski…” [10]"}
{"id": "q_899", "question": "„Młode lwy” to powieść którego amerykańskiego pisarza?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Młode lwy” to powieść Irwina Shawa [2]. Autor napisał tę powieść w 1948 roku, która następnie została sfilmowana w 1958 roku [2]."}
{"id": "q_897", "question": "Jak nazywa się mieszanina kruszywa, cementu i wody?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Mieszanina kruszywa, cementu i wody nazywa się betonem. [1, 3] W dokumentach opisano różne rodzaje betonu, takie jak beton zwykły, gipsobeton, asfaltobeton i fibrobeton, jednak wszystkie one są definiowane jako produkt twardnienia mieszanki betonowej, czyli mieszaniny kruszywa, cementu i wody. [1, 3, 6, 5]  Beton jest jednym z najbardziej powszechnych materiałów budowlanych we współczesnym budownictwie. [2]  Rzymianie również używali betonu do budowy, mieszając piasek i drobne kamienie z zaprawą wapienną. [8]"}
{"id": "q_895", "question": "Czy amerykański fizyk włoskiego pochodzenia Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla. [1] \"Enrico Fermi (ur. 29 września 1901 w Rzymie, zm. 28 listopada 1954 w Chicago) – włoski fizyk teoretyczny i doświadczalny, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1938, za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych.\" [2] \"Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1959). [5] \"Właśnie za te badania, mające na celu „odkrycie nowych substancji promieniotwórczych... i odkrycie selektywnego działania spowolnionych neutronów” Fermi otrzymał w 1938 Nagrodę Nobla.\" [8] \"Laureat Nagrody Enrica Fermiego.\" [9]"}
{"id": "q_894", "question": "Który król zasiadł na tronie polskim po Henryku Walezym w 1575 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Po ucieczce króla Henryka Walezego, elekcja nowego władcy była niejednolita. [2] Część wyborców opowiedziała się za cesarzem Maksymilianem II Habsburgiem, a inni za księciem Siedmiogrodu Stefanem Batorym. [2] Batory, w przeciwieństwie do Maksymiliana, szybko przybył do Polski i koronował się w Krakowie. [2] 15 grudnia 1575 roku Senat, pod naciskiem nuncjusza apostolskiego Vincenzo Lauro, ogłosił na króla cesarza Maksymiliana II Habsburga. [2] Jednak krótko po tym, szlachta wybrała na króla Stefana Batorego. [2] 14 grudnia Batory został ogłoszony królem Polski. [2]  Zatem, w 1575 roku, na króla Polski został wybrany Stefan Batory. [2]\n"}
{"id": "q_904", "question": "Dokończ przysłowie: \"Kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak...\"", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_898", "question": "Z której świątyni papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Błogosławieństwo \"Urbi et Orbi\" udzielane jest z balkonu bazyliki Świętego Piotra [1]. W przeszłości, przed 1871 rokiem, błogosławieństwo było wygłaszane również z Pałacu Kwirynalskiego [1]. W wyjątkowych sytuacjach, Jan Paweł II wygłaszał tekst \"Urbi et Orbi\" na placu Świętego Piotra [1], a papież Franciszek w 2020 roku udzielił błogosławieństwa w drzwiach bazyliki św. Piotra, bez obecności wiernych na placu [2].  W czasie uroczystości kanonizacyjnych w oknach fasady bazyliki umieszczane są wizerunki nowych świętych [5].  Papież Benedykt XVI, podczas inauguracji pontyfikatu, otrzymał insygnia władzy papieskiej, w tym paliusz i pierścień świętego Piotra [9].  Papież Franciszek, w swoim ostatnim publicznym wystąpieniu, udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi z balkonu bazyliki św. Piotra w dniu Wielkanocy [10]."}
{"id": "q_905", "question": "Z którego zboża robi się kaszę perłową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kaszę perłową robi się z kaszy jęczmiennej [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Odpowiednio przygotowany pęczak jest popularną przynętą w połowie ryb na wędkę.” oraz „Kasza jęczmienna perłowa cieszy się największym popytem.” Dodatkowo, w dokumencie [3] podkreślono, że kasza jęczmienna perłowa jest wyrabiana z kaszarszku."}
{"id": "q_885", "question": "Kto został pierwszym prezydentem Rosji?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszym prezydentem Rosji został Borys Jelcyn. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najdokładniej opisana jest w dokumencie [2]: „Rosyjska FSRR (\"Rosja Radziecka\") (1917–1922). W latach 1917–1922 urząd głowy państwa pełnił organ kolegialny, jego przewodniczący pełnił jedynie m.in. funkcje reprezentacyjne i protokolarne. 30 grudnia 1922 dotąd niezależna Rosyjska FSRR weszła w skład ZSRR jako jedna z wielu jego republik związkowych. Centralny Komitet Wykonawczy stracił większość formalnych kompetencji na rzecz Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR. „Osobny artykuł: Przywódcy Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.” „Rosyjska FSRR w ramach ZSRR” (1922–1991). „W latach 1922–1991 urząd głowy państwa pełnił organ kolegialny, jego przewodniczący pełnił jedynie m.in. funkcje reprezentacyjne i protokolarne” Federacja Rosyjska (od 1991). 26 grudnia 1991 rozwiązał się ZSRR i wchodzące w jego skład republiki odzyskały niepodległość, w tym największa dotychczasowa Republika Rad – Rosja. Pierwszym prezydentem niepodległej Rosji został Borys Jelcyn, wybrany już 12 czerwca 1991 na Prezydenta Rosyjskiej FSRR. Objął urząd 10 lipca 1991. 26 grudnia 1991 tytuł przekształcił się wraz ze zmianą nazwy państwa w „Prezydenta Federacji Rosyjskiej”.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „W 12 czerwca 1991 Borys Jelcyn wygrał wybory na urząd prezydenta RSFRR (Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej) i wygrał je. Wkrótce po objęciu przezeń tego urzędu miał miejsce nieudany pucz (19–21 sierpnia 1991), skierowany przeciwko Gorbaczowowi, ówczesnemu sekretarzowi generalnemu KC KPZR. Jelcyn był głównym organizatorem i symbolem zwycięskiego oporu przeciwko puczystom, co pozwoliło mu szybko skupić pełnię władzy w swoich rękach i zmarginalizować Gorbaczowa.”\n\nW dokumencie [1] również wspomina się o wyborach Jelcyna: „Wyborami wygrał Borys Jelcyn, który tym samym został prezydentem istniejącej wtedy jeszcze Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.”\n"}
{"id": "q_900", "question": "Jak się nazywa era w dziejach ziemi, dzieląca się na 6 okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon, perm?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Era, w dziejach rozwoju roślinności na Ziemi, obejmująca interwał od środkowej części syluru po środkową część permu, nazywa się paleofityczną [6].  Podobnie, w erze paleozoicznej doszło do kilku ważnych wydarzeń związanych z życiem – można do nich zaliczyć m.in. ewolucję złożonych form życiowych, w związku z którą zamieszkujące suchy ląd organizmy zaczęły wykorzystywać tlen jako obowiązkowy produkt wymagany do oddychania. Paleozoik dzieli się na sześć okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm [1].  W karbonie zaczął się na nowo proces zespalania lądów i ostatecznie w permie wszystkie kontynenty połączyły się w superkontynent Pangeę [3].  W końcowej fazie epoki dominującymi organizmami stały się duże i będące na wysokim poziomie rozwoju gatunki gadów, rozwinęły się również pierwsze rośliny, które żyją do dnia dzisiejszego – iglaste [1].  Era paleozoiczna zakończyła się największym masowym wymieraniem w historii Ziemi, znanym jako wymieranie permskie [1]."}
{"id": "q_901", "question": "W którym utworze Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole w kilku utworach. Szczegółowo o tym pisze [1]: „Prawdopodobnie w 1575 Jan Kochanowski napisał utwór znany jako \"Pieśń o spustoszeniu Podola\", opublikowany w 1586 w zbiorze \"Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje\" jako piąta pieśń części \"Księgi wtóre\". Pieśń powstała jako reakcja na napad Tatarów na Podole w czasie bezkrólewia w 1575.” Dodatkowo, w [9] czytamy: „Jan Baptysta Tęczyński został pochowany w Kraśniku w rodzinnej kaplicy, w kościele parafialnym. W 1651 lub 1652 roku portret Tęczyńskiego i Cecylii uwiecznił na medalu holenderski artysta Steven van Herwijck. Historię tej miłości i nieszczęśliwej podróży opisał Jan Kochanowski w utworze \"Pamiątka wszytkimi cnotami hojnie obdarzonemu Janowi Baptiście hrabi na Tęczynie\" oraz Julian Ursyn Niemcewicz w romansie historycznym \"Jan z Tęczyna. Powieść historyczna\" (1825) a także Franciszek Karpiński w wierszu \"O Tęczyńskim”.”."}
{"id": "q_902", "question": "Sołtys jest mianowany przez wójta czy wybierany przez mieszkańców?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sołtys jest wybierany przez zebranie wiejskie. [5] W dokumentach podkreślana jest różnica w wyborze sołtysa w różnych okresach i regionach. W okresie PRL, sołtys był wybierany na 3-letnią kadencję [2]. W II Rzeczpospolitej, sołtys był wybierany przez wszystkich obywateli gminy od przynajmniej 6 miesięcy [8]. W dokumentach [10] podkreślono, że w Sławkowie, po utracie praw miejskich, zebrania gminne stały się forum debat i sporów o dobro ogółu, a wójta i sołtysów wybierał zebranie gminne. W Lewinie Kłodzkim sołtys jest wybierany przez zebranie wiejskie, wspomagany przez radę sołecką [7]. W dokumentach [9] zaznaczono, że w gminach olęderskich, sołtys był wybierany przez wszystkich mieszkańców osady. W dokumentach [1] wspomina się o wyborze wójta i przysiężnych przez właściciela wsi spośród trzech kandydatów zaproponowanych przez mieszkańców.\n"}
{"id": "q_906", "question": "Jak nazywa się gwiazda, która znajduje się najbliżej Ziemi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najbliższą Ziemi gwiazdą, z wyłączeniem Słońca, jest Proxima Centauri [2].  Dokument ten informuje, że Proxima Centauri znajduje się 4,2 roku świetlnego od Ziemi.  Słońce jest najbliższą gwiazdą, jednak nie jest widoczne gołym okiem [3].  Dodatkowo, w dokumentach [1] i [7] wspomina się o Proximie Centauri jako o najbliższej gwiazdzie poza Słońcem.  W dokumentach [9] Proxima Centauri jest wymieniona jako jedna z najbliższych gwiazd, oddalona o około 4,4 lat świetlnych od Ziemi.\n"}
{"id": "q_910", "question": "W którym wieku wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę w 1099 roku [1]. Jak czytamy w dokumencie 1, \"Armia krzyżowców zdobyła Jerozolimę w 1099 i wymordowała muzułmańskich oraz żydowskich mieszkańców\". Dodatkowo, dokument 3 wskazuje, że wyprawa krzyżowa zakończyła się w 1099 roku, ustanawiając Królestwo Jerozolimskie [3].\n"}
{"id": "q_911", "question": "Jak miała na imię amerykańska artystka jazzowa Fitzgerald?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ella Jane Fitzgerald urodziła się jako Ella Jane Fitzgerald [1]. W jej rodzinie, imię Ella pochodziło z dwóch opowiadań, w których bohaterką była Cyganka [9].  Inna artystka jazzowa, Dee Dee Bridgewater, określiła ją jako \"najwybitniejszą wokalistkę jazzową od czasów Elli Fitzgerald\" [7].  Jane Monheit, inspirując się Elli Fitzgerald i Sarah Vaughan, również podjęła decyzję o przyjęciu imienia Ella [8]. [10]"}
{"id": "q_908", "question": "Która dynastia objęła tron francuski po Walezjuszach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Po Walezjuszach tron francuski objęła dynastia Burbonów. [9] „Przez kolejne lata Francja była targana wojnami religijnymi między hugenotami a Ligą Katolicką. Filip nie brał udziału w tym konflikcie do 1584, kiedy to zmarł młodszy brat króla Francji, Franciszek Hercules Walezjusz. Król Henryk III nie posiadał męskiego potomka. Był równocześnie ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Walezjuszów. Jego bezpotomna śmierć oznaczała, że tron Francji przypadnie hugenotowi, królowi Nawarry Henrykowi Burbonowi.” [6] Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Dynastia Burbonów umocniła francuski absolutyzm. Henryk IV sam decydował o wszystkich sprawach państwa, łamał opór możnych i odbudował autorytet królewski.”\n"}
{"id": "q_907", "question": "Jak nazywa się kometa odwiedzająca nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Kometa, która regularnie odwiedza nasz Układ Słoneczny co około 76 lat, nazywana jest kometa Halleya [1]. Dokument ten opisuje, że „Najstarsze udokumentowane zapisy komety Halleya pochodzą z Chin z 613 p.n.e. Kometa Halleya krąży po wydłużonej eliptycznej orbicie wokół Słońca. Okres obiegu wynosi średnio 76 lat.” [1]. Dodatkowo, w dokumentach [7] i [9] znajduje się informacja o tej komecie, potwierdzająca jej regularne powroty. Dokument [9] podaje, że „76P/West-Kohoutek-Ikemura – kometa krótkookresowa, należąca do rodziny Jowisza.”, a dokument [7] wspomina, że „W jednym z ognisk takiej elipsy znajduje się gwiazda, rzadko planeta (przykładowo Jowisz), ale tylko po przechwyceniu. W porównaniu do planet, orbity komet okresowych są silnie eliptyczne.”, co pośrednio odnosi się do regularnych powrotów komety Halleya.\n"}
{"id": "q_909", "question": "Jak nazywała się grupa rockowa z lat 80-tych, której liderem był Grzegorz Ciechowski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grupa rockowa z lat 80-tych, której liderem był Grzegorz Ciechowski, nazywała się Republika [1]. Zespół ten powstał w 1981 roku w Toruniu, w wyniku przekształcenia art rockowej formacji Res Publica [1]. W latach 90. prowadził czynną działalność nagraniowo-koncertową [1].  W 1986 roku, po rozpadzie Republiki, Grzegorz Ciechowski rozpoczął karierę solową pod nazwą Obywatel G.C. [1].  Jednakże, po reaktywacji Republiki w 1990 roku, Ciechowski ponownie związał się z tą grupą [8].  Dodatkowo, po rozpadzie Republiki, Ciechowski i pozostali członkowie zespołu założyli zespół Opera [3, 9].\n"}
{"id": "q_912", "question": "Co symbolizują gwiazdy na fladze USA?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gwiazdy na fladze USA symbolizują wiele rzeczy. W dokumencie [1] czytamy, że \"50 gwiazd symbolizuje 50 stanów amerykańskich, zaś 13 pasów – 13 pierwotnych kolonii\". Dodatkowo, w dokumencie [2] podano, że \"każda z nich symbolizuje jeden stan\". W dokumencie [7] natomiast, gwiazdy są opisane jako symbolizujące \"nieskończoność, stałość, natchnienie, wolność, wysokim i ambitnym celem oraz rewolucję\". W dokumencie [5] stwierdzono, że \"27 gwiazd reprezentuje jedną jednostkę podziału administracyjnego Brazylii (27 stanów oraz dystrykt federalny)\".\n"}
{"id": "q_914", "question": "Do którego morza uchodzi Ren?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ren uchodzi do Morza Północnego [1]. Konkretnie, \"Uchodzi do Morza Północnego na zachód od Rotterdamu w Holandii\" [1]. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się, że w czasach starożytnych Ren stanowił granicę Cesarstwa Rzymskiego i płynął do Morza Północnego [1].\n"}
{"id": "q_913", "question": "Jan Kochanowski to polski poeta okresu renesansu. Kim dla Jana był Andrzej Kochanowski, autor pierwszego polskiego przekładu „Eneidy”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Andrzej Kochanowski był młodszym bratem Jana Kochanowskiego [2].  Zgodnie z dokumentem [2], Andrzej Kochanowski był tłumaczem i pisarzem, a także \"bratem stryjecznym Jerzego Kochanowskiego, kasztelana małogoskiego\".  Dodatkowo, dokument [2] informuje, że Andrzej Kochanowski przetłumaczył \"Eneidę\" Wergiliusza i rozpoczął tłumaczenie \"Iliady\". [2]"}
{"id": "q_903", "question": "Który z wielkich wodzów starożytności zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi użył bojowych słoni, które przeprowadził przez Alpy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hannibal zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi użył bojowych słoni, które przeprowadził przez Alpy. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [2]: „Nieznana ich liczba wyruszyła późną wiosną 218 p.n.e. z terenów obecnej Hiszpanii, kierując się na Rzym, 37 z nich dotarło we wrześniu tego roku do Rodanu, a po wyczerpującym marszu przez Alpy pod wpływem deszczu i chłodu północnej Italii (była już zima) padły wszystkie słonie z wyjątkiem trzech.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Mimo zróżnicowanego składu armia Hannibala była znacznie bardziej doświadczona i zaprawiona w boju od rzymskiej, posiadała też silniejszą i liczniejszą konnicę. Nie bez znaczenia była też osobowość i talenty wojskowe jej wodza – Hannibala, który zdobył doświadczenie w kartagińskich podbojach w Hiszpanii. Wielki autorytet wśród żołnierzy zapewniły mu dotychczas odniesione zwycięstwa i determinacja, z jaką przeprawił armię przez Alpy.”  W dokumencie [5] również wspomina się o przeprawie słoni przez Alpy: „Po przekroczeniu rzeki skierowali się nocą naprzeciw stanowisk Galów. Gdy wczesnym rankiem następnego dnia przeprawę rozpoczęły główne siły kartagińskie, Galowie i Rzymianie rozpoczęli atak. W tej chwili na atakujących uderzyły uprzednio przeprawione wojska Kartagińczyków, które zaatakowały obóz Galów. Równocześnie główne siły Hannibala uderzyły od strony rzeki rozpraszając całkowicie przeciwnika. Po zwycięstwie Hannibal przeprawił całą armię przez rzekę, w tym słonie, kierując się w stronę Alp.”  W dokumencie [6] czytamy, że brat Hannibala, Hazdrubal, również dysponował słoniami: „Do Italii przybył z 15 słoniami, z którymi jednak nie dotarł do brata. „Osobny artykuł: Rzymskie słonie bojowe.”"}
{"id": "q_916", "question": "Szrenica to szczyt w Tatrach, Beskidach, Karkonoszach czy w Bieszczadach?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Szrenica to szczyt w Karkonoszach. Dokument [1] opisuje Szrenicę jako szczyt górski położony w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy państwowej z Czechami. Dokument [5] również potwierdza, że Szrenica znajduje się w paśmie Karkonoszy i w Karkonoskim Parku Narodowym. Dokument [6] wspomina o Szrenicy w kontekście Gór Izerskich i Gór Kaczawskich, które leżą w Karkonoszach. Dokument [10] wskazuje na lokalizację Szrenicy w Karkonoszach.\n"}
{"id": "q_919", "question": "Do którego państwa jedzie na wycieczkę grupa podstarzałych dyrektorów w filmie „Niebieskie jak Morze Czarne”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Grupa podstarzałych dyrektorów w filmie „Niebieskie jak Morze Czarne” jedzie do Bułgarii [1]. Film kręcony był w Sianowie i Łazach, a wycieczka zaczynała się przy granicy polsko-czechosłowackiej [1].\n"}
{"id": "q_917", "question": "W którym państwie rozciąga się wielki kanion Kolorado?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wielki Kanion Kolorado rozciąga się głównie w Stanach Zjednoczonych, konkretnie w stanie Arizona [1].  Dokument [2] informuje, że park narodowy, w którym znajduje się Wielki Kanion Kolorado, położony jest w hrabstwach Coconino i Mohave w północnej części stanu Arizona.  Dodatkowo, dokument [3] wspomina o Wielkim Kanionie Kolorado jako formacji wyżłobionej w potężnych masywach górskich i wyżynach w Wyżynie Kolorado, która leży w USA.  Dokument [5] wskazuje, że Miedziany Kanion, znajdujący się w Meksyku, jest częścią grupy wąwozów, a Wielki Kanion Kolorado leży w USA [1].\n"}
{"id": "q_918", "question": "Co się mierzy milibarami?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Milibarami mierzy się ciśnienie [4]. Konkretnie, milibar (mbar) jest podwielokrotnością bara, używaną w układach MKSA i CGS. Jedna baria odpowiada jednemu mikrobarowi, a dziesięć barii stanowi jeden paskal: \"1 b = 1 μbar = 10−6 bar = 0,1 Pa\" [4].  Dodatkowo, w dokumentach znajduje się informacja, że milibar był używany w meteorologii w układzie CGS i MKSA [4].\n"}
{"id": "q_921", "question": "Jak nazywa się jednostka miary kąta płaskiego, używana główne w nawigacji morskiej, równa 1/32 kąta pełnego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jednostką miary kąta płaskiego, używaną w nawigacji morskiej, równą 1/32 kąta pełnego, jest rumb [9].  Jak czytamy w dokumencie: \"Rumb – pozaukładowa miara kąta uzyskana przez podział okręgu na 32 części.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że jeden rumb odpowiada 11,25° (0,1963495 rad).\n"}
{"id": "q_922", "question": "W którym muzeum znajduje się stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks, znajduje się obecnie w Luwrze [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"Sama stela znajduje się obecnie w Luwrze\". Dodatkowo, w dokumencie [6] i [9] również wspomina się o tym, że stela z kodeksem Hammurabiego jest wystawiona w Luwrze w Paryżu. [6] i [9]."}
{"id": "q_915", "question": "Ukleja żyje w wodach słodkich czy słonych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ukleja żyje zarówno w wodach słodkich, jak i słonych. Dokument [5] informuje, że „Jest to gatunek amfidromiczny, przystosowany do życia w wodzie słodkiej i słonej, okresowo przemieszczający się między wodami morskimi i słodkimi”. Dokument [1] również wspomina o występowaniu uklei w Europie od Pirenejów i Alp po Ural, co wskazuje na jej zdolność do życia w różnych środowiskach wodnych. Dokument [8] podaje, że Arborella, gatunek blisko spokrewniony z uklei, występuje w północnych Włoszech i na Jeziorze Szkoderskim, co potwierdza jej obecność w wodach słonych. Dokument [9] opisuje występowanie rekinów w ujściach rzek i lagunach, co sugeruje, że ukleja może również przebywać w tych środowiskach. Dokument [10] wspomina o występowaniu gatunków w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, w strefie przydennej mórz tropikalnych, co również wskazuje na jej zdolność do życia w wodach słonych.\n"}
{"id": "q_923", "question": "Jak nazywa się obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki nazywa się deltą. [1] Delta to ujście w postaci kilku odnóg, stworzone przez osadzające się aluwium. [1] Rzeki o ujściach typu deltowego to np. Amazonka, Nil, Ganges. [1] Istnieją również delty, które mają częściowo zamknięty charakter, jak np. Wisła, Dniepr, Ob czy Jenisej. [1] W niektórych przypadkach, ujście rzeki może być estuarium, czyli poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich. [8]"}
{"id": "q_924", "question": "Jak nazywa się ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ścięgno piętowe (Achillesa) [3]. Jak czytamy w dokumencie 3, \"Ścięgno Achillesa, ścięgno piętowe – największe ścięgno w organizmie człowieka, tworzone przez łączące się ścięgna mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia płaszczkowatego, które łączą się z piętą poprzez ścięgno piętowe (Achillesa)\". Dodatkowo, w dokumencie 4, \"Łączy się ono ze ścięgnem mięśnia płaszczkowatego, tworząc ścięgno piętowe (Achillesa), kończące się na kości piętowej.\" [4]."}
{"id": "q_920", "question": "W którym niemieckim mieście stoi późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger stoi w Dreźnie [1]. Jak czytamy w dokumencie [2], Zwinger jest jednym z najbardziej znanych obiektów w centrum stolicy kraju związkowego Saksonii, Drezna. Dokument [3] wyjaśnia, że Zwinger został zbudowany etapowo w latach 1709–1732 na terenach poza średniowiecznymi murami Drezna, na terenie dawnej rozbudowy fortyfikacji. Dokument [4] wspomina również o architekturze Zwinger, podkreślając, że mimo powszechnego uznania go za dzieło rokokowe, styl ten nie jest ścisłe rokokowy ze względu na symetrie motywów dekoracyjnych. Dokument [6] opisuje, jak budynki Zwingeru służyły jako magazyn wojskowy podczas wojny siedmioletniej i późniejsze uszkodzenia w czasie Wiosny Ludów. Dokument [7] podkreśla, że Drezno było miastem rezydencjonalnym Augusta II Mocnego, a Zwinger był ważnym elementem jego panowania. Dokument [10] wspomina o inwestycjach budowlanych w Warszawie pod panowaniem Augusta II, w tym o Osi Saskiej, zaprojektowanej przez Poppelmanna.\n"}
{"id": "q_927", "question": "Kto przewoził dusze zmarłych przez Styks?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Charon przewoził dusze zmarłych przez Styks. [1] „Był przewoźnikiem dusz zmarłych przez mityczną rzekę Styks” [1]. Ponadto, w \"Boskiej komedii\" Dante, Charon przewozi potępieńców do piekła przez rzekę Acheron, która jest opisywana jako „odległa od świata żywych” [8].  [1] „Swą łodzią przewoził przez rzekę ponury Charon.” [4] Dodatkowo, Cerber, trójgłowy pies, strzegł wejścia do świata zmarłych i gryzł tych, którzy próbowali opuścić Hades [7].\n"}
{"id": "q_925", "question": "Jak nazywa się zewnętrzna warstwa kuli Ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza? Słowo pochodzi z greki.", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zewnętrzna warstwa kuli ziemskiej, obejmująca skorupę ziemską i górną warstwę płaszcza ziemskiego, nazywa się litosferą [1]. Termin ten pochodzi z języka greckiego, gdzie \"líthos\" oznacza kamień, a \"sklērós\" – twardy, \"sphaîra\" – kulę [1]. Litosfera jest pojęciem szerszym niż skorupa ziemska [1], a jest ściśle związana z biosferą, hydrosferą oraz atmosferą [1]. Jej miąższość wynosi od ok. 10 do ponad 100 km, a temperatura w dolnej części może sięgać 700 °C [1].  Warstwa ta podzielona jest na płyty tektoniczne, które poruszają się zgodnie z teorią tektoniki płyt [1].  Dodatkowo, warstwa perydotytowa leży pod litosferą, stanowiąc górną część płaszcza ziemskiego [6].  Geosfera, jako całość, obejmuje również litosferę [10].\n"}
{"id": "q_928", "question": "Czy delfin jest ssakiem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, delfin jest ssakiem. Informacja ta znajduje się w wielu dokumentach, m.in. w [1]: „Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni…”.  Dodatkowo, w [2] czytamy: „Delfinowate, delfiny oceaniczne (Delphinidae) – rodzina ssaków wodnych…”.  W [3] również podkreślono, że delfin jest „wodnym ssakiem”.  W [4] i [5] również znajduje się potwierdzenie, że delfin jest ssakiem.  W [6] czytamy: „Delfin zwyczajny, delfin pospolity, delfin długopyski (“Delphinus delphis”) – gatunek ssaka morskiego…”.  W [7] i [8] potwierdzają to informacje.  W [9] czytamy: „Delfinek plamisty, delfin uzdeczkowy (“Stenella frontalis”) – gatunek ssaka…”.  W [10] również stwierdzono, że delfin jest ssakiem."}
{"id": "q_926", "question": "Jak nazywa się nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów)?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nauka zajmująca się rekonstrukcją i prognozowaniem klimatu na podstawie wielkości przyrostów rocznych drzew (słojów) nazywa się dendroklimatologią i dendrochronologią [1, 3]. Dendroklimatologia, zgodnie z definicją zawartą w dokumencie 1, rekonstruuje warunki klimatyczne i ich zmiany w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew.  Dendrochronologia, opisana w dokumencie 2, jest gałęzią dendrologii, która wykorzystuje analizę wzoru przyrostów rocznych (słojów) drzew do datowania zjawisk przyrodniczych i znalezisk archeologicznych.  Dokument 3 dodaje, że badanie szerokości słojów i gęstości drewna pozwala określić warunki wzrostu panujące w poszczególnych latach, a wykorzystanie próbek z wielu drzew pomaga w uwzględnieniu zakłóceń wpływających na pojedyncze drzewa.  Zatem, zarówno dendroklimatologia, jak i dendrochronologia są kluczowe w badaniach klimatycznych opartych na analizie drewna [1, 2, 3].\n"}
{"id": "q_929", "question": "Jak nazywa się tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty nazywa się libretto. [1] Libretto pełni funkcję zbliżoną do scenariusza. Wiąże się ściśle z muzyką, bez niej traci swój sens – nie może być wystawiane jako samodzielne dzieło dramatyczne. [1]  Podobnie, w oratoriach libretto często zawiera tematy religijne, a w operetkach jest lekkie i komediowe. [2, 3]  W oratoriach narrator, nazywany \"testo, historicus\", czy też chór, odgrywają rolę w prezentowaniu akcji. [2]  Libretto operowe, szczególnie w epoce baroku, nawiązuje do formy dramatu typowej dla danego okresu historycznego. [1]  W oratoriach i operach, libretto jest integralną częścią dzieła, łączącą słowo, muzykę i akcję dramatyczną. [4]\n"}
{"id": "q_933", "question": "W którym państwie UE weszła do parlamentu partia „Ruch pięciu gwiazd”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o tym, w którym państwie UE partia „Ruch pięciu gwiazd” weszła do parlamentu, są rozproszone w różnych dokumentach i nie przedstawiają one jednoznacznej odpowiedzi. Dokumenty [1], [2], [3], [4], [5] i [6] opisują działalność partii w kontekście włoskich wyborów i polityki, natomiast dokument [7] zawiera listę państw członkowskich Unii Europejskiej. Dokumenty te nie wskazują konkretnego państwa, w którym partia ta uzyskała reprezentację w parlamencie europejskim.\n"}
{"id": "q_932", "question": "Na którym kontynencie leży kraina historyczna zwana Flandrią?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Flandria, kraina historyczna-geograficzna, położona na terenach Belgii, Francji i Niderlandów wzdłuż wybrzeża Morza Północnego, leży na kontynencie Europejskim [1].  Jak czytamy w dokumencie [1], „Flandria zamieszkana jest głównie przez Flamandów, posługujących się językiem niderlandzkim i jego odmianą, językiem flamandzkim”.  Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy, że Europa, jako północno-zachodnia część kontynentu Eurazji, jest kontynentem, a nie osobą.  W dokumencie [5] Flandria jest opisana jako kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, wzdłuż wybrzeża Morza Północnego.\n"}
{"id": "q_937", "question": "Brzegi której rzeki łączy Most Vasco da Gamy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Most Vasco da Gamy spina brzeg rzeki Tag w okolicach Lizbony z miejscowością Montijo po drugiej stronie rzeki [1]."}
{"id": "q_935", "question": "W którym mieście znajduje się Hagia Sophia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hagia Sophia znajduje się w Stambule [1]. Początkowo była świątynią w Konstantynopolu (dzisiejszym Stambule) [1, 7]. Później, po podboju przez Turków, została przekształcona w meczet [1, 1]. Obecnie znajduje się tam również cerkiew Mądrości Bożej w Białymstoku, która jest miniaturą Hagia Sophia [4].  Dodatkowo, Meczet Piątkowy w Eupatorii jest wzorowany na Hagia Sophia [5]. [5]\n"}
{"id": "q_936", "question": "Kto wypowiadał słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Słowa „Witaj Cezarze, idący na śmierć pozdrawiają cię” wypowiadały skazańcy podczas naumachii [1]. Jak opisuje Swetoniusz i Dion, „naumachiarii” wydali ten okrzyk, na co Klaudiusz miał odpowiedzieć „aut non” (\"albo i nie\"). Skazańcy uznali, że imperator ich w ten sposób ułaskawił i odmówili przystąpienia do walki [1].  Później, w trakcie walki, panem Brownem okazał się sir James Peel Edgerton, który w ostatniej chwili wypowiedział te same słowa: „Ave Caesar! Morituri te salutant!” [3]."}
{"id": "q_939", "question": "Jak nazywa się jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Antonym. [1] Definiuje się go jako \"termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową wyrazu; antonimy to określenia przeciwstawne\". [1] Podaje również przykłady, takie jak \"Termin „antonim” również ma swój antonim – jest nim „synonim”\". [1]\n"}
{"id": "q_942", "question": "Jak nazywa się prowincja Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Erytrea [1]. W 1993 roku Erytrea odłączyła się od Etiopii ogłaszając niepodległość po referendum w tej sprawie [1]. Dokument ten wskazuje, że w 1952 roku Erytrea została przekazana Etiopii jako sfederowana prowincja autonomiczną, jednak w 1993 roku uzyskała niepodległość [1].\n"}
{"id": "q_931", "question": "Jak nazywał się niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Marcin Luter był niemieckim teologiem, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra. Jak wynika z dokumentu [1], \"Tezy, będące wezwaniem do publicznej dysputy religijnej na temat istoty i skuteczności odpustów, miały zostać przybite do drzwi katedry zamkowej. Celem Lutra było doprowadzenie do reformy Kościoła rzymskokatolickiego, jednak cel ten nie został osiągnięty i doszło do jego podziału.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Marcin Luter ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"de\"&gt;Martin Luther&lt;/&gt;; ur. 10 listopada 1483 w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 tamże) – niemiecki duchowny chrześcijański i tłumacz, doktor teologii. Zainicjował reformację jako katolicki prezbiter w zakonie augustianów. Po wydaleniu z Kościoła katolickiego stał się współtwórcą wczesnej postaci protestantyzmu zwanej luteranizmem. Pisał katechezy i polemiki z Kościołem katolickim takie jak \"Postylla domowa\", \"Mały\" i \"Duży katechizm\", \"Artykuły szmalkaldzkie\" i 95 tez, w których potępiał m.in. sprzedaż odpustów – odrzucał możliwość kupienia łaski bożej.\"  W dokumencie [4] również podkreślono, że Luter \"zarzucał klerowi wyższych warstw wystawne życie, brak wykształcenia niższych hierarchów, włącznie z analfabetyzmem, płatne odpusty oraz celibat.\""}
{"id": "q_940", "question": "Kto był kanclerzem RFN przed Helmutem Kohlem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W okresie poprzedzającym wybór Helmuta Kohla na urząd kanclerza, funkcję tę sprawował Władysław Günther. [6] Przed nim, w latach 1963-1966, kanclerzem był Konrad Adenauer. [1]  W latach 1969-1974 urząd kanclerza sprawował Willy Brandt. [4]  Z kolei, przed nim, w latach 1976-1982, kanclerzem był Helmut Schmidt. [2]  Wybory do Bundestagu w 1980 roku zakończyły się zwycięstwem koalicji SPD-FDP, a kanclerzem pozostał Helmut Schmidt. [8]\n"}
{"id": "q_941", "question": "Jak inaczej nazywamy Ocean Spokojny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ocean Spokojny ma oficjalne polskie równoważne nazwy, są to Ocean Spokojny oraz Pacyfik [1]. Ponadto, w niektórych źródłach, w tym w Internecie Encyklopedii PWN, Ocean Spokojny jest nazywany Oceanią [5].  Dodatkowo, w dokumentach pojawia się termin \"Diabelski Trójkąt\" (Trójkąt Smoka) jako obszar, w którym zdarzają się tajemnicze zaginięcia statków, związany z Oceanem Spokojnym [7].\n"}
{"id": "q_938", "question": "Jak brzmi nazwisko autora serii przygód Tomka Wilmowskiego, który wraz z przyjacielem podróżuje po różnych częściach świata?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autor serii przygód Tomka Wilmowskiego, który wraz z przyjacielem podróżuje po różnych częściach świata, to Alfred Szklarski. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w [1]: „Jest on autorem popularnego cyklu podróżniczego, którego głównym bohaterem jest Tomek Wilmowski”. Dodatkowo, w [7] czytamy: „Tomek w krainie kangurów – pierwszy tom z cyklu powieści Alfreda Szklarskiego, opowiadający o przygodach Tomka Wilmowskiego”.  W [8] również podkreślono, że „Tomek w krainie kangurów – pierwszy tom z cyklu powieści Alfreda Szklarskiego, opowiadający o przygodach Tomka Wilmowskiego”.  W [10] informuje się, że „Alfred Szklarski zapowiedział, że następna część będzie nosiła tytuł „Tomek w Gran Chaco” i informacja ta była zamieszczana w kolejnych wydaniach „Tomka u źródeł Amazonki””."}
{"id": "q_934", "question": "Jak nazywają się żydowskie księgi praw i przepisów religijnych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Żydowskie księgi praw i przepisów religijnych nazywane są Talmudem [1]. Talmud jest zbiorem praw religijnych, który powstał około 400 roku n.e. (talmud jerozolimski) i około 500 roku n.e. (talmud babiloński) [1]. Talmud zawiera tradycję między III wiekiem p.n.e. a VI wiekiem n.e. [1]. Rabini na całym świecie odwoływali się do Talmudu, rozstrzygając spory i przystosowując prawo religijne do współczesnych warunków życia [1].  Jednocześnie, Talmud jest interpretowany przez rabinów, których wiedza pozwala na ustalenie właściwego zachowania w konkretnych sytuacjach [1].  Ponadto, istnieje również Miszne Tora, czyli \"Powtórzenie Tory\" [4], który jest kodeksem systematyzującym prawo żydowskie. [4].  W mowie potocznej, słowo \"Zakon\" (Tora, Prawo) jest używane jako określenie samego Dekalogu [5].  Księgi starotestamentalne, które nie wchodzą w skład kanonu hebrajskiego, a zaliczają się do katolickiego, katolicy i prawosławni nazywają księgami deuterokanonicznymi [10].  Dla judaizmu najważniejsza jest najstarsza część Biblii – Pięcioksiąg Mojżeszowy, który opisuje powstanie świata, losy Żydów od czasów Abrahama aż do powrotu z Egiptu do ziemi Kanaan, oraz – co dla żydów jest najważniejsze – podstawowe zasady judaizmu [1]. [10].\n"}
{"id": "q_944", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Kto pod kim dołki kopie...”", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Kto pod kim dołki kopie ten sam w nie wpada” [2]. Dokument ten mówi: „Ember, mely embernek vermet termel, helyette esik bele.” [2].  Dokument [3] wspomina o tym, że Stanley, niesłusznie oskarżony o kradzież, został osadzony w zakładzie poprawczym, gdzie wykonywał pracę polegającą na kopaniu dołów."}
{"id": "q_948", "question": "Jaki jest symbol chemiczny węgla?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Symbol chemiczny węgla to C [1]. Węgiel (C) jest pierwiastkiem chemicznym o liczbie atomowej 6, niemetalem z bloku p układu okresowego. Należy do grupy 14 [1]."}
{"id": "q_945", "question": "Na terenie którego państwa wznosi się najwyższy szczyt Hindukuszu, który nazywa się Tiricz Mir?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir, wznosi się na wysokości 7706 m n.p.m. [1]. Zgodnie z dokumentem 5, pierwsze polskie wejście na ten wierzchołek dokonali w 1983 roku, a dokument 7 informuje, że Artur Henryk Hajzer zdobył Tiricz Mir wraz z Rafałem Chołdą w 1983 roku.  Dokument 9 wskazuje, że szczyt ten leży w północnym Pakistanie. [1], [9]."}
{"id": "q_947", "question": "Z jakiego języka pochodzi słowo „abrakadabra”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Słowo „abrakadabra” prawdopodobnie pochodzi z języka aramejskiego (\"Abəra kaDavəra\") [1]. W \"De Medicina Praecepta\" Quintusa Sammonicusa Serenusa, słowo to było używane jako amulet do walki z malarią [1].  Ponadto, słowo to znajduje się jako magiczny znak i symbol w hellenistycznych papirusach magicznych [1].\n"}
{"id": "q_943", "question": "Jak nazywa się dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Dział językoznawstwa zajmujący się dźwiękiem, a konkretnie jego fizycznymi właściwościami, nazywa się fonetyką akustyczną. [10] „Fonetyka akustyczna – dział fonetyki zajmujący się badaniem dźwięku ze względu na fizyczne właściwości fal wytwarzanych przy mówieniu takich jak częstotliwość, długość fali, wysokość, amplituda itp.” Dodatkowo, fonetyka akustyczna wykorzystuje specjalistyczne oprogramowanie, takie jak Praat, do analizy dźwięków mowy. [10]  Ponadto, fonetyka akustyczna znajduje zastosowanie w różnych dziedzinach, takich jak kryminalistyka i komunikacja między maszyną a człowiekiem. [10]  Warto zauważyć, że fonetyka różni się od fonologii, która bada, jak dźwięki funkcjonują i tworzą system w języku. [1] „Fonetyka bada ich właściwości fizyczne; fonologia zaś bada, jak funkcjonują i jaki tworzą system.”"}
{"id": "q_930", "question": "Jak nazywamy wyniszczenie, masową zagładę ludzi, zbrodnię przeciwko ludzkości zmierzającą do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości, wyznań?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ludobójstwo, zbrodnia przeciwko ludzkości, obejmująca celowe wyniszczanie całych lub części narodów, grup etnicznych, religijnych lub rasowych poprzez: [1] „zabójstwo członków grupy”, „spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy”, „rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego”, „stosowanie środków, które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy” oraz „przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy do innej grupy” [1].\n\nZbrodnia przeciwko ludzkości to ogólne określenie pewnych przestępczych zachowań skierowanych przeciwko określonej grupie społecznej, np. narodowościowej, etnicznej, rasowej, wiekowej, religijnej lub światopoglądowej [2].  W doktrynach filozoficznych i prawnych zazwyczaj podkreśla się, że zachowania będące zbrodniami przeciwko ludzkości muszą dotyczyć określonej społeczności i łamać podstawowe prawa człowieka [2].\n\nZbrodnie przeciw ludzkości, mianowicie: morderstwa, wytępianie, obracanie ludzi w niewolników, deportacja i inne czyny nieludzkie, których dopuszczono się przeciwko jakiejkolwiek ludności cywilnej, przed wojną lub podczas niej, albo prześladowania ze względów politycznych, rasowych lub religijnych przy popełnianiu jakiejkolwiek zbrodni wchodzącej w zakres kompetencji Trybunału lub w związku z nią, niezależnie od tego, czy było to zgodne, czy też stało w sprzeczności z prawem kraju, w którym zbrodni dokonano [2].\n\nLudobójstwo (wyniszczenie narodu) niekoniecznie oznacza natychmiastową destrukcję narodu, z wyjątkiem gdy jest ono dokonane przez masowe zabójstwa wszystkich członków tego narodu [5].  Ludobójstwo (wyniszczenie narodu) wymierzone jest przeciwko grupie narodowej jako całości i działania z nim związane są nakierowane przeciwko jednostkom, nie w całej ich masie, ale przeciwko nim jako członkom tej grupy narodowej [5].\n\nZbrodnia nazistowska – czyn popełniony przez funkcjonariuszy publicznych III Rzeszy (1933–1945), albo przez nich inspirowany lub tolerowany, będący zbrodnią przeciwko ludzkości, a w szczególności zbrodnią ludobójstwa [9].\n\nTermin Holokaust, po raz pierwszy użyty w 1895 r. do określenia masakry ormiańskich chrześcijan (1894–1896), pochodzi z łaciny kościelnej: słowo \"holocaustum\" jest adaptacją greckiego \"holókauston\", rodzaj nijaki imiesłowu \"holókaustos\" („spalony w całości”), od czasownika \"holo-kautóo\" („spalam ofiarę w całości”). [10]\n"}
{"id": "q_949", "question": "Co oznaczają słowa „Dies irae”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Słowa „Dies irae” oznaczają „Dzień gniewu” [1]. W kontekście hymnu Jana Kasprowicza, jak opisano w dokumencie 6, „Dies irae” to „Dzień gniewu”, przypisywany na średniowieczny hymn o tematyce apokaliptycznej Tomasza z Celano [3]. W dokumencie 4, sekwencja „Deus Irae” jest nawiązaniem do chrześcijańskiej sekwencji pogrzebowej „Dies irae” [4]. W dokumencie 8, „Victimae paschali laudes” to łacińska sekwencja, która jest częścią rzymskokatolickiej mszy i nawiązuje do „Dies irae” [8].\n"}
{"id": "q_951", "question": "Jak nazywa się jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "La Scala, właśc. Teatro alla Scala – teatr operowy w Mediolanie, jeden z najsłynniejszych na świecie [1]. Gmach teatru zaprojektował w latach 1776–1778 architekt Giuseppe Piermarini [1]. Przedstawienie inauguracyjne (opera Salieriego L'Europa riconosciuta) odbyło się 3 sierpnia 1778 roku [1]. La Scala jest piątym wielkim budynkiem operowym, jaki został wybudowany w XVIII wieku we Włoszech [1]."}
{"id": "q_946", "question": "Jak nazywa się statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco, formułujący cele, zadania, zasady funkcjonowania i działalności ONZ?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Statut ONZ, znany również jako Karta Narodów Zjednoczonych, został przyjęty w San Francisco w 1945 roku [1]. Jak czytamy w dokumencie [1], \"26 czerwca 1945 roku w San Francisco podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalność ONZ\". Dokument [1] podkreśla, że Karta została podpisana przez 50 z 51 krajów członkowskich [1]. Dodatkowo, w dokumencie [4] wspomina się, że \"26 czerwca 1945 roku w San Francisco podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalność ONZ\".  Dokument [6] również odnosi się do Karty, stwierdzając, że \"24 października 1945 roku, postanowienia konferencji ratyfikowało pięciu przyszłych stałych członków Rady Bezpieczeństwa (Chiny, Francja, ZSRR, Wielka Brytania i USA) oraz większość pozostałych państw członkowskich. Powołanie ONZ położyło jednocześnie kres działalności Ligi Narodów, która rozwiązała się formalnie 18 kwietnia 1946, przekazując pełnienie swej misji nowej organizacji\".\n"}
{"id": "q_952", "question": "Które miasto jest stolicą Estonii?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stolicą Estonii jest Tallinn. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. [1] Mówi, że \"Tallinn (od 1219 do 1918 „Rewel”, niem. hist. &lt; lang=\"de\"&gt;Reval&lt;/&gt;) – stolica i największe miasto Estonii\". [2] Dodaje, że \"Tallinn jako jedyne miasto liczył ponad 100 tys. mieszkańców\". [4] Podkreśla, że \"Tallinn jest centrum administracyjnym i kulturalnym Estonii\". [8] W dokumentach [5] i [10] również wspomina się o Tallinnie jako o stolicy Estonii.\n"}
{"id": "q_954", "question": "Jak z łaciny nazywa się przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką nazywa się \"iuris spolii\" (łac. prawo łupu, zaboru) [2]. Dokument ten wyjaśnia, że wczesnośredniowieczne prawo monarchy dopuszczało przejmowanie majątku ruchomego zmarłych duchownych [2]. Dodatkowo, termin ten był używany w odniesieniu do klasztorów, co określa się jako \"kasata\" [1].\n"}
{"id": "q_953", "question": "Co charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje zawsze kształt naczynia, w którym się znajduje?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ciecz charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje zawsze kształt naczynia, w którym się znajduje. [1] „Ciecz – stan skupienia materii pośredni między ciałem stałym a gazem, w którym ciało fizyczne trudno zmienia objętość, ale łatwo zmienia kształt. Wskutek tego ciecz przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje, ale w przeciwieństwie do gazu nie rozszerza się, aby wypełnić je całe.” Dodatkowo, [1] „Powierzchnia styku cieczy z gazem lub próżnią nazywa się powierzchnią swobodną cieczy.”\n"}
{"id": "q_955", "question": "Który słynny amerykański pisarz napisał „Grona gniewu”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "„Grona gniewu” to powieść amerykańskiego pisarza Johna Steinbecka [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], Steinbeck był amerykańskim pisarzem i dziennikarzem, laureatem nagrody Nobla w dziedzinie literatury z 1962 roku. Powieść ta, wydana 14 kwietnia 1939, zdobyła uznanie i nagrody, przyczyniając się do przyznania Steinbeckowi Nagrody Nobla [1]. Dokument [1] podkreśla, że „Grona gniewu” są jedną z najważniejszych powieści Steinbecka, która ugruntowała jego pozycję w kanonie literatury XX wieku [1].\n"}
{"id": "q_956", "question": "Jaką nazwę nosi ugrupowanie, sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Ugrupowanie sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku nosiło nazwę Demokratycznej Kampuczy [3]. Jak czytamy w dokumencie [3], \"Demokratyczna Kampucza powstała w wyniku zdobycia przez Czerwonych Khmerów stolicy Phnom Penh. Czerwoni Khmerzy w okresie swoich rządów mogli przyczynić się do śmierci od 10% do nawet 25% ludności kraju. Okres ich rządów był najbardziej krwawym okresem w dziejach Kambodży.\" Dodatkowo, dokument [7] opisuje politykę \"Rok Zerowy\" wprowadzoną przez Pol Pot, która doprowadziła do śmierci ogromnej liczby osób, wskutek zagłodzenia, przepracowania i egzekucji.  W dokumencie [1] wspomina się o Polu Potcie jako jednym z przywódców grupy Czerwonych Khmerów."}
{"id": "q_960", "question": "Kto od śmierci Jerzego Giedroycia pełni obowiązki redaktora paryskiej „Kultury”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Zofia Hertz kontynuowała edycję „Zeszytów Historycznych” (w październiku 2000 ukazał się ostatni numer, 637, „Kultury”, który zgodnie z wolą Jerzego Giedroycia przestał wychodzić po jego śmierci) [8]. Po śmierci Jerzego Giedroycia kierowała Instytutem Literackim [8]."}
{"id": "q_959", "question": "Jak nazywają się sanie używane w ratownictwie górskim do transportu rannych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sanem używanym w ratownictwie górskim do transportu rannych są tobogany. [1] Opisują je: „Tobogan – specjalnego rodzaju sanie, stosowane w ratownictwie górskim GOPR i TOPR, używane do transportu poszkodowanych w wypadkach górskich”. [1] Dodatkowo, w dokumentach wspomina się o ich kształcie: „Tobogan ma kształt łódkowaty i szerokie dno ułatwiające ślizganie, może też być wyposażony w dwie szerokie płozy”. [1]"}
{"id": "q_958", "question": "Pod jakim imieniem przeszła do historii księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst przeszła do historii pod imieniem Katarzyna II Wielka [2]. W dokumencie 1 czytamy: „W 1745 roku w Petersburgu przeszła na prawosławie, zmieniła imię na Katarzyna i poślubiła księcia holsztyńskiego Piotra Ulryka, późniejszego cesarza rosyjskiego Piotra III.” Dodatkowo, w dokumencie 2 podano: „Dynastia wzięła nazwę od łacińskiej nazwy miasta Aschersleben – \"Askania\" (lub też \"Ascharia\"). Jej przedstawicielka z linii Anhalt-Zerbst – Zofia Augusta Fryderyka – rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka, jako imperatorka Rosji.”"}
{"id": "q_957", "question": "Jak nazywamy materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Materiały skalne transportowane i osadzane przez lodowiec nazywane są morenami. Można wyróżnić różne rodzaje moren, takie jak morena powierzchniowa [2], morena denna [3], morena boczna [5] i morena ablacyjna [10]. Morena to \"wszelki materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca, jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr\" [1].  Muton, forma ukształtowania powierzchni Ziemi powstała w wyniku działalności lodowca, również jest formą osadzenia materiału skalnego przez lodowiec [8].  Dodatkowo, lodowiec politermalny transportuje dużą ilość materiału skalnego, który można zaobserwować w niższych partiach lodowca w postaci moren środkowych [7].\n"}
{"id": "q_962", "question": "Charlie Chaplin w momencie otrzymania Oscara za całokształt kariery miał mniej czy więcej niż 80 lat?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje dotyczące wieku Charliego Chaplina w momencie otrzymania Oscara znajdują się w kilku dokumentach, jednak nie precyzują, czy miał mniej czy więcej niż 80 lat. Dokument [1] wspomina, że miał niewiele ponad 30 lat, natomiast dokument [6] wskazuje, że otrzymał Oscara Honorowy w 1972 roku, a dokument [5] informuje, że zmarł w wieku 85 lat w 2015 roku."}
{"id": "q_966", "question": "Współtwórcą którego kierunku w malarstwie francuskim był Henri Matisse?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Henri Matisse był współtwórcą fowizmu [1]. Jak czytamy w dokumencie, „Matisse zapełniał swoje płótna plamami żywych, świetlistych, zwykle silnie kontrastowych barw, które częstokroć, w trosce o czytelność obrazu, obwodził delikatnym konturem” [1]. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że to właśnie Matisse, wraz z innymi malarzami, dał grupie nazwę „dzikie zwierzęta”, co zapoczątkowało kierunek fowizmu."}
{"id": "q_963", "question": "Kto pokonał rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r p.n.e.?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cezar pokonał rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r. p.n.e. [4]. Dokument 4 opisuje przebieg bitwy, w której Cezar, dzięki swojej taktyce, szczęściu i błędom Pompejusza, zdołał pokonać przeważające siły wroga i zdobyć obóz Pompejusza. [4] Dokument 9 również wspomina o zwycięstwie Cezara w bitwie pod Farsalos, dodając, że \"Cezar (stracił w bitwie 1 000 żołnierzy) wycofał się do Tesalii. Pompejusz, gdy zorientował się w swej pomyłce, ruszył za nim. W miesiąc później doszło do bitwy pod Farsalos, gdzie Cezar, który pod Dyrrachium cudem uniknął katastrofy, odniósł nad ścigającym go Pompejuszem znakomite zwycięstwo.\" [9]\n"}
{"id": "q_967", "question": "W którym roku został wyzwolony obóz w Auschwitz Birkenau?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Obóz w Auschwitz-Birkenau został wyzwolony w różnych latach, w zależności od konkretnego obozu. W dokumencie [1] czytamy, że obóz w Oświęcimiu został wyzwolony 27 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną. W dokumencie [6] natomiast, obóz został wyzwolony 22 kwietnia 1945 roku przez oddziały 2 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego Wojska Polskiego oraz Armii Czerwonej. W dokumencie [7] wspomina się o wyzwoleniu obozu 26 kwietnia 1945 roku przez Armię Czerwoną.\n"}
{"id": "q_969", "question": "Który stopień w marynarce wojennej jest najwyższy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najwyższym stopniem w marynarce wojennej jest admirał [5]. W Polsce, od 1921 roku, najwyższym stopniem wojskowym w Marynarce Wojennej jest admirał [5]. W Niemczech najwyższym stopniem był Wielki Admirał [6]. W Wielkiej Brytanii najwyższym stopniem był Admirał [4].\n"}
{"id": "q_964", "question": "Czyim atrybutem jest pierścień rybaka?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierścień Rybaka jest atrybutem papieży. [1] „Pierścień Rybaka (łac. \"anulus Piscatoris\") – złoty lub pozłacany sygnet papieża stosowany od XIII wieku jako pieczęć do sygnowania brewe i listów prywatnych (dla odróżnienia od okrągłej pieczęci z wyobrażeniem głów Piotra i Pawła, którą papież sygnuje dokumenty oficjalne, takie jak listy apostolskie oraz bulle).” [4] „Pierścień Rybaka jest oznaką godności papieża jako następcy Piotra Apostoła…” [2] Ponadto, zgodnie z tradycją, pierścień ten jest niszczony po śmierci papieża. [1] „Po śmierci papieża Pierścień Rybaka jest zgodnie z tradycją niszczony. Odbywa się to przez jego przełamanie, tak aby nie mógł już służyć jako pieczęć.”  Dodatkowo, pierścień ten był przekazywany z pokolenia na pokolenie. [2] „Dla podkreślenia ważności jak i wartości pierścieni pilnie je strzeżono, dziedzicząc i często przez wieki przekazując z pokolenia na pokolenie.”  W przypadku Franciszka Pierścień Rybaka był pozłacany, a nie złoty. [5]  W dokumentach [9] i [10]  opisano herb Ryx, który zawierał pierścień."}
{"id": "q_965", "question": "Czy w Polsce żyły tury?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, w Polsce żyły tury. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach.\n\nDokument [1] wspomina o tym, że w XII wieku tury żyły w rozległej gęstej puszczy, która była ulubionym terenem łowieckim książąt zachodniopomorskich. [8] Dodatkowo, dokument [4] opisuje, że w XIV wieku żyły tury w Mazowszu, gdzie przywilej polowania na nie był jedynie w rękach książąt. [4]\n\nDokument [5] wskazuje, że w latach 1975-1998 wieś Tury należała do województwa wielkopolskiego. [5] Dokument [6] informuje, że do 2005 roku miejscowość Tury była częścią wsi Tury w gminie Kościelec. [6]\n\nDokument [7] opisuje, że tury zniknęły najpierw z Europy Zachodniej, około X wieku z Francji, między XI i XII wiekiem na większości obszaru Niemiec. Ostatni żyjący w Bawarii tur padł w Lesie Neuburskim koło Pasawy w 1470 roku. [7]\n\nDokument [9] wspomina o Ture jako pierwszym władcy grodu Turów nad Prypecią, który przybył ze Skandynawii w latach 60.-70. X wieku. [9]\n\nDokument [10] informuje, że wieś Tury została wspomniana w potwierdzeniu posiadłości arcybiskupa gnieźnieńskiego w 1136 r. [10] oraz że parafia istniała już w XIV w. [10]\n"}
{"id": "q_961", "question": "Czy rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Tak, rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi. Informacje na ten temat znajdują się w kilku dokumentach:\n\n*   **Dokument 1** opisuje, że \"Wiele gatunków rozgwiazd żywi się padliną, mułem dennym i detrytusem (detrytofagi). Większość tych zwierząt to drapieżcy.\" [1]\n*   **Dokument 2** szczegółowo opisuje, jak rozgwiazdy polują na jeżowce i małże: \"Polują na jeżowce i małże. Po wschodzie słońca zakopują się w piachu i czekają, aż zapadnie zmrok. Niektóre rozgwiazdy najchętniej polują na małże i ślimaki.\" [2]\n*   **Dokument 4** wspomina o toksycznej obronie rozgwiazdy czerwonej, która \"uciska muszlę małża, co w końcu muszla zostaje uchylona.\" [4]\n*   **Dokument 5** opisuje, że \"Korona cierniowa (\"Acanthaster planci\") – gatunek drapieżnego szkarłupnia z gromady rozgwiazd (Asteroidea) występującego pospolicie na rafach koralowych Morza Czerwonego, Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Jest jednym z największych, obok rozgwiazdy gigantycznej (\"Pycnopodia helianthoides\"), przedstawicieli rozgwiazd.\" [5]\n*   **Dokument 7** stwierdza, że \"Drapieżniki, żerują na organizmach bentosowych. Żerują głównie nocą. Dzień często spędzają zagrzebane w osadach dennych. Głównym składnikiem pokarmu są jeżowce.\" [7]\n\nDodatkowo, **Dokument 10** informuje, że \"Rozgwiazda czerwona, rozgwiazda pospolita (\"Asterias rubens\") – gatunek rozgwiazdy z rzędu rozgwiazdokształtnych (Forcipulatida). Pożywienie: Przede wszystkim małże, ryby, padlina i odpadki organiczne.\" [10]"}
{"id": "q_970", "question": "Który stan USA leży na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Hawaje to jedyny stan USA, który leży wyłącznie na wyspach. Archipelag Hawaje obejmuje 8 głównych wysp (Hawaiʻi, Oʻahu, Kauaʻi, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui, Niʻihau i Kahoʻolawe) oraz 120 mniejszych przybrzeżnych wysepek [4].  Dodatkowo, Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie składają się z dziewięciu starszych wysp i wielu raf, będących zerodowanymi pozostałościami większych wysp wulkanicznych [1].  Jak czytamy w dokumencie [4], archipelag Hawaje ciągnie się na długości 2400 km.\n"}
{"id": "q_974", "question": "Nazwa którego języka programowania pochodzi od nazwiska znanego francuskiego uczonego?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nazwa języka programowania Ada pochodzi od imienia lady Augusty Ady Lovelace [7]."}
{"id": "q_972", "question": "W 2006 roku Pluton stracił status planety. Która planeta jest obecnie najmniejsza w Układzie Słonecznym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W 2006 roku Pluton stracił status planety, a został sklasyfikowany jako planeta karłowata [3]. Obecnie, w Układzie Słonecznym, najmniejszą planetą jest Merkury [6]. Jego średnica wynosi 4879 km, a gęstość jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym [6]. Dodatkowo, w dokumentach wspomina się, że Merkury jest mniejszy niż największe naturalne satelity planet gazowych, Ganimedes i Tytan [6].\n"}
{"id": "q_968", "question": "Do pomiaru jakiej właściwości płynu służy wiskozymetr?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości płynów [1]. Lepkość to właściwość płynów i plastycznych ciał stałych, charakteryzująca ich tarcie wewnętrzne wynikające z przesuwania się względem siebie warstw płynu podczas przepływu [5]. Istnieją różne rodzaje wiskozymetrów, wykorzystujące różne metody pomiaru, np. wiskozymetr Höpplera, który mierzy prędkość opadania kulki w badanym ośrodku [2, 3]. Inne typy, takie jak wiskozymetr Ostwalda, mierzą czas przepływu płynu przez kalibrowaną kapilarę [4, 7].  W przypadku wiskozymetra Englera, lepkość względna jest określana na podstawie czasu wypływu płynu przez kapilarę [9].  Wiskozymetr Englera jest przykładem lepkościomierza porównawczego, który mierzy lepkość względem substancji wzorcowej [9].  Wszystkie te przyrządy wykorzystują różne metody pomiaru, takie jak czas opadania kulki, czas przepływu płynu, czy też prędkość wypływu [1, 2, 4, 7, 9].  [8] wspomina, że lepkość jest proporcjonalna do czasu opadania kulki i do różnicy pomiędzy gęstością materiału kulki a gęstością badanej cieczy.\n"}
{"id": "q_973", "question": "Nazwa którego tańca węgierskiego występuje w tytule słynnej operetki Imre Kalmana?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Taniec, którego nazwa występuje w tytule operetki Imre Kalmána to czardasz. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [4]: „Czardasz – muzyczna forma taneczna oparta na tańcu czardasz. Taniec narodowy Węgier, zwykle w formie pieśni dwuczęściowej. Pierwsza część wolna, druga to taniec właściwy w szybkim tempie.” Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy: „Czardasz – muzyczna forma taneczna oparta na tańcu czardasz. Taniec narodowy Węgier, zwykle w formie pieśni dwuczęściowej. Pierwsza część wolna, druga to taniec właściwy w szybkim tempie.”"}
{"id": "q_971", "question": "Jak nazywa się wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Wstążka, na której nosi się insygnia orderowe, nazywa się wstęgą orderową [4].  Jak opisano w dokumencie, \"Na ogół rozróżnia się następujące typy wstęg orderowych: Pochodnymi od wstęg są miniatury odznaczeń w postaci miniaturek orderowych, wojskowych baretek, cywilnych samodzielnych rozetek (ew. umieszczonych na galonikach) lub cienkich (o szerokości 4 mm) wstążeczek noszonych w klapie marynarki lub stroju wieczorowego\" [4]. Dodatkowo, w dokumencie [5] czytamy, że \"Kolejne nadanie jest oznaczane poprzez nałożenie na wstążkę (oraz baretkę) brązowej odznaki w formie pęku liści dębowych (\"oak leaf cluster\") w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych oraz medalu Połączonych Rodzajów Sił Zbrojnych lub złotej pięcioramiennej gwiazdki w Marynarce Wojennej, Korpusie Piechoty Morskiej i Straży Wybrzeża.\"\n"}
{"id": "q_975", "question": "Na jakiej nawierzchni rozgrywany jest turniej tenisowy na kortach Wimbledonu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Na kortach Wimbledonu rozgrywany jest turniej na trawie o nazwie żywica trwała (\"Lolium perenne\") [3]. Jak czytamy w dokumencie: \"Korty. Nawierzchnia kortów to od 2001 roku rodzaj trawy o nazwie życica trwała (\"Lolium perenne\", perennial ryegrass). To, jak piłka się odbija, w dużej mierze zależy jednak od gleby, a nie od trawy.\" [3]. Dodatkowo, w dokumentach [1] i [9] wspomina się o nawierzchni trawiastą, która była używana w przeszłości na innych turniejach wielkoszlemowych, takich jak French Open, US Open i Australian Open, do 1928, 1975 i 1988 roku odpowiednio [1]."}
{"id": "q_979", "question": "Kto jest autorem siedemnastowiecznego obrazu „Trzy gracje”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o autorze siedemnastowiecznego obrazu „Trzy gracje” nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty opisują różne wersje tego obrazu, autorstwa Rubensa i innych artystów, ale nie zawierają informacji o konkretnym dziele z XVII wieku. [9]\n"}
{"id": "q_980", "question": "W którym roku powstała Warszawska Giełda Papierów Wartościowych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Warszawska Giełda Papierów Wartościowych powstała w kwietniu 1991 r. [2] Pierwszymi spółkami, których akcje notowano na giełdzie, były spółki przemysłowe i budowlane: Tonsil, Próchnik, Krosno, Exbud, Kable, a następnie Swarzędz, Wólczanka, Żywiec i Wedel. [2] W ten sposób zainaugurowano szerszy proces przekształceń własnościowych na drodze kapitałowej. [2]\n"}
{"id": "q_976", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa protokół?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liczba mnoga słowa \"protokół\" w języku angielskim brzmi \"protocols\". Informacja ta znajduje się w dokumencie [4]: \"Protokół to termin używany przez zorientowane obiektowo języki programowania o różnych specyficznych znaczeniach, które w innych językach nazywane są interfejsem lub cechą. Protokół używany w inny sposób jest podobny do protokołu komunikacyjnego, wskazując łańcuch interakcji między wywołującym a obiektem. Języki, w których używa się terminu protokół, obejmują: W tych językach protokół jest powszechnym środkiem komunikacji między dyskretnymi obiektami. Są to definicje metod i wartości, które obiekty uzgadniają w celu współpracy w ramach API.\" Dodatkowo, w dokumencie [6] również znajduje się informacja o protokołach komunikacyjnych: \"W telekomunikacji, protokół komunikacyjny jest systemem regulacji, które umożliwiają dwóm lub więcej jednostkom systemu komunikacji do przesyłania informacji różnego typu fizycznej jakości.\"\n"}
{"id": "q_981", "question": "Jak z łaciny nazywa się przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu nazywa się eksmisją [1]. Dokument ten definiuje eksmisję jako „usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu lub z nieruchomości, z reguły na podstawie wyroku orzekającego eksmisję” [1]. Dodatkowo, w Polsce podstawą żądania eksmisji jest stan, w którym osoba zajmująca lub władająca lokalem (nieruchomością) nie ma do tego tytułu prawnego [1]."}
{"id": "q_978", "question": "Cymbały są instrumentem strunowym czy perkusyjnym?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Cymbały są instrumentem strunowym. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Należą do instrumentów strunowych uderzanych”. [1] W dokumencie 3 stwierdza się, że „Instrumenty z rodziny cymbałów (takie jak cymbały polskie, santur) posiadają kilkadziesiąt metalowych strun podzielonych na podwójne a czasem nawet potrójne lub poczwórne chóry, strojone unisono. Chóry takie uderza się zwykle pałeczkami”. [3] Ponadto, w dokumencie 5, pod klasyfikacją instrumentów perkusyjnych, czytamy: „Perkusja (instrumenty perkusyjne,  = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki”. [5] Zatem, mimo że uderzane są pałeczkami, to ich budowa i sposób wydobywania dźwięku wskazuje na przynależność do instrumentów strunowych.\n"}
{"id": "q_977", "question": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki renesansu czy baroku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą baroku. Dokument [1] stwierdza, że był \"jeden z najwybitniejszych artystów baroku\". Dokument [2] podkreśla, że jego twórczość cechuje dążenie do okazałości, dynamizmu i ekspresji, znakomite wyczucie formy, proporcji i perspektywy, a także wpływ na rozwój baroku w Europie. Dokument [3] opisuje jego pracę nad przebudową bazyliki św. Piotra i fontannami w Rzymie, co jest charakterystyczne dla baroku. Dokument [4] opisuje jego styl malarski jako nawiązujący do wzorów dojrzałego renesansu, ale jednocześnie wykazujący cechy baroku. Dokument [5] wskazuje, że barok, wraz z Giovanni Lorenzo Berniniego i Francesco Borrominim, rozkwitł w XVII wieku. Dokument [6] potwierdza, że Bernini był jednym z największych mistrzów baroku w Italii. Dokument [7] wspomina o jego uczniach i współpracownikach, a także o jego wpływie na innych artystów. Dokument [8] opisuje barok jako styl, który wywodzi się z manieryzmu i charakteryzuje się bogatą ornamentyką i potężnymi aranżacjami. Dokument [9] wspomina o \"Ekstazie świętej Teresy\" jako o szczytowym osiągnięciu Berniniego. Dokument [10] wskazuje, że w późniejszym okresie jego twórczości, pod wpływem rokoko, artysta wyzwolił się z wpływu twórczości Berniniego.\n"}
{"id": "q_983", "question": "Ilu graczy bierze udział w grze w warcaby?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Gra w warcaby może być rozgrywana przez różną liczbę graczy. W grze w warcaby rzymskie bierze udział dwóch graczy [3]. W grze w 100-polowe warcaby, wariant popularny wśród zawodników, również grają dwaj gracze [4]. W grze w Trylma, nazywanej \"chińskimi warcabami\", mogą brać w niej udział od dwóch do sześciu graczy [2]. W warcabach polskim, grają dwaj gracze [1, 5]. W warcabach angielskich grają dwaj gracze [9].\n"}
{"id": "q_985", "question": "Kto był autorem ilustracji do Małego Księcia?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Autor ilustracji do Małego Księcia to Antoine de Saint-Exupéry, który sam zilustrował tę baśń filozoficzną [1]. Dodatkowo, ilustracje do książki stworzył William Pène Sherman du Bois [2]. W przypadku wersji animowanej, ilustracje do filmu z 2015 roku stworzył Marek Osborne [4]. W przypadku książki \"Mikołajek\", ilustracje stworzył Jean-Jacques Sempé [8]."}
{"id": "q_982", "question": "Kim dla Józefa Piłsudskiego był Bronisław Piłsudski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Bronisław Piłsudski był dla Józefa Piłsudskiego bratem, a także osobą, która pomogła mu w czasie spisku na życie cara Aleksandra III. [8] Jak czytamy w dokumencie 8: \"22 marca 1887 Józef Piłsudski został aresztowany pod zarzutem udziału w spisku na życie cara, którego autorami byli członkowie „Frakcji Terrorystycznej Narodowej Woli”. Piłsudski pomógł zamachowcom, będąc m.in. przewodnikiem po Wilnie jednego z głównych organizatorów zamachu, próbującego zdobyć truciznę niezbędną do zabicia cara Aleksandra III Romanowa. Inaczej było z Bronisławem, który w całą sprawę zaangażował się o wiele bardziej.\" Ponadto, dokument [5] wskazuje, że Bronisław był \"bratem marsz. Józefa Piłsudskiego\". Dokument [10] wspomina o książce \"Japonia późnych lat okresu Meiji oczyma Bronisława Piłsudskiego\", co sugeruje, że jego obserwacje i perspektywa były dla Józefa ważne.\n"}
{"id": "q_984", "question": "Co jest podstawowym składnikiem musztardy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Podstawowym składnikiem musztardy jest nasiona gorczycy [1]. W zależności od rodzaju musztardy, dodawane są również inne składniki, takie jak ocet, sól i cukier [1]. W przypadku musztardy diżońskiej, istotną rolę odgrywa sok winogronowy [2].  Dokument [4] określa, że do produkcji musztardy diżońskiej dopuszczalne jest użycie moszczu, wina i octu winnego, soli, przypraw i dwutlenku siarki.  Dokument [5] podkreśla, że musztarda diżońska jest produkowana wyłącznie z brązowej gorczycy \"Brassica juncea\".  Dokument [7] wspomina o musztardzie sarepskiej, której bazą są gorczyca sarepska lub czarna oraz ocet spirytusowy.  Dokument [10] podaje, że rolada wołowa jest przyprawiana musztardą.\n"}
{"id": "q_988", "question": "Z którego statku padły strzały dające sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Sygnałem do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku padł strzał z krążownika \"Aurora\" zakotwiczonego na Newie. Jak czytamy w dokumencie [4], \"Sygnałem rozpoczęcia przewrotu miał być wystrzał artyleryjski ślepą amunicją z zakotwiczonego na Newie krążownika \"Aurora\"\". Dokument [1] również wspomina o wystrzałach z \"Aurory\" jako sygnale do powstania."}
{"id": "q_989", "question": "Który bóg był władcą na Olimpie?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Władcą na Olimpie był Zeus. [4] „Zeus jako bóg handlu musiał mieć opanowane techniki dobijania targu, uznano go więc za boga „przekonującej wymowy”. [4]  Dodatkowo, w mitologii greckiej Zeus był „najwyższy z bogów”, „ojcem bogów i ludzi”. [10]  W mitologii rzymskiej Zeus identyfikowany jest z Jowiszem. [10]  W mitologii greckiej Zeus dowodził walką bogów z gigantami. [7]  W mitologii greckiej Zeus był również władcą nieba i ziemi. [10]"}
{"id": "q_990", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Chin?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Najdłuższą rzeką Chin jest Jangcy [1]. Według dokumentu 1, Jangcy ma długość 5520 km. Dokument 2 również potwierdza, że Jangcy jest najdłuższą rzeką w Azji i trzecią po Amazonce i Nilu pod względem długości na Ziemi [2]. Dokument 1 dodaje, że w różnych źródłach można znaleźć różne wartości długości Jangcy, od 5520 do 6300 km [2].\n"}
{"id": "q_987", "question": "Jaki był herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca to Tępa Podkowa. [2] Jak czytamy w dokumencie, \"Ojcem bohatera był Jaśko z Bogdańca, jednak w dzieciństwie Zbyszko został sierotą i opiekę nad chłopcem przejął stryj Maćko. Gdy Bogdaniec został zniszczony w wyniku działań wojennych, Maćko opuścił wioskę i sam, z 12-letnim wtedy Zbyszkiem, ruszył szukać sławy i łupów na Litwę do księcia Witolda. Od dzieciństwa zaprawiany w rzemiośle rycerskim oraz dobrze zbudowany fizycznie Zbyszko osiągnął dużą biegłość w walce na miecze i topory.\" [1] Dodatkowo, dokument [2] informuje, że \"Maćko z Bogdańca pieczętował się herbem Tępa Podkowa, a zawołanie rodowe brzmiało „Grady”\"."}
{"id": "q_991", "question": "Ksenofilia to niechęć czy sympatia względem obcych?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty przedstawiają różne definicje ksenofilii, a niechęć czy sympatia względem obcych nie jest jedną z nich. W dokumencie [1] ksenofilia jest zdefiniowana jako \"bezkrytycznie manifestowana otwartość i sympatia wobec wszystkiego, co odmienne w danej kulturze\". W dokumencie [5] natomiast, ojkofobia (która jest przeciwieństwem ksenofilii) jest opisana jako \"miłość do domu, do tego co nasze\"."}
{"id": "q_993", "question": "Który kwas używany jest w sztuce akwaforty?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "W technice akwaforty stosuje się kwas azotowy [1]. W technice fluoroforty natomiast używa się kwasu fluorowodorowego [3]. Werniks akwafortowy ma zadanie zabezpieczenia przed działaniem kwasu — lub innej substancji trawiącej [2]."}
{"id": "q_992", "question": "Kto w 1657 roku skonstruował pierwszy zegar wahadłowy?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy zegar wahadłowy został zbudowany przez Christiaana Huygensa w 1657 roku [1]. Jak czytamy w dokumencie: „W 1657 roku Christian Huygens dokonał zbudowania pierwszego dokładnego zegara wahadłowego, na podstawie swojej teorii wahadła. Wprowadził do niego spiralny włos, co skutkowało wzrostem dokładności chodu i w przyszłości wprowadzenia wskazówki minutowej.” [1].\n"}
{"id": "q_994", "question": "Z której dynastii wywodzi się książę Monako Albert II?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Książę Monako Albert II należy do dynastii Grimaldich [3]. Jak wynika z dokumentu [7], „Albert należy do dynastii Grimaldich, ale w linii męskiej jest potomkiem francuskich hrabiów de Polignac”. Dodatkowo, dokument [4] stwierdza, że „Członek rodziny książęta Albert należy do dynastii Grimaldich, choć w linii męskiej jest potomkiem francuskich hrabiów de Polignac”."}
{"id": "q_986", "question": "Z której dynastii wywodzili się Leszek Biały i Leszek Czarny?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Z dynastii Piastów wywodzili się zarówno Leszek Biały, jak i Leszek Czarny. Informacje na temat pochodzenia Leszka Białego znajdują się w dokumencie [1]: „Leszek Biały (ur. zap. w 1184 lub 1185, zm. 24 listopada 1227 w Marcinkowie k. Gąsawy) – książę zwierzchni Polski w latach 1194–1198, 1199, 1206–1210 i 1211–1227, książę mazowiecki 1194–1200, książę kujawski 1199–1200 z dynastii Piastów.”  Podobnie, w dokumencie [2] czytamy: „Leszek Czarny (ur. ok. 1241, zm. 30 września 1288) – książę sieradzki od 1261 roku, łęczycki od 1260 lub 1261 roku, książę inowrocławski w latach 1273–1278, krakowski i sandomierski od 1279 roku. Był przyrodnim starszym bratem Władysława Łokietka. Genealogia i dzieciństwo. Leszek Czarny był najstarszym synem z drugiego małżeństwa Kazimierza I kujawskiego i Konstancji wrocławskiej.”  Dokument [3] również potwierdza, że Leszek Biały pochodził z dynastii Piastów, dodając: „Leszek, syn Krzywoustego, był pierwszą historycznie poświadczoną osobą, która nosiła to imię.”"}
{"id": "q_996", "question": "Jak nazywamy liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników, nazywane są liczbami pierwszymi [1]. Zdefiniowano je jako liczby, które w rozkładzie na iloczyn dwóch liczb Gaussa jeden z czynników jest jednością [1]. Dodatkowo, w dokumentach podano przykłady liczb pierwszych: 2, 3, 5, 7, 11, 13... [3].  Zdefiniowano również, że liczba pierwsza Gaussa jest liczbą pierwszą, gdy w każdym jej rozkładzie na iloczyn dwóch liczb Gaussa jeden z czynników jest jednością [1].  [Dokument 1]\n"}
{"id": "q_999", "question": "Stopień twardości minerałów określamy w skali Mohsa. Który stopień ma diament?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Diament jest najtwardszym z kamieni szlachetnych (10 w skali Mohsa) [1]. Węglik krzemu, znany również jako karborund, ma twardość według skali Brinella 1150 oraz według skali Mohsa 9,5 [8].  [Dokument: 7] wspomina, że wiertła diamentowe stosuje się do wiercenia w kamieniach jubilerskich o twardości wyższej niż 6 w skali Mohsa. [Dokument: 9] również wskazuje na twardość diamentu na poziomie 10 w skali Mohsa.\n"}
{"id": "q_997", "question": "W którym wieku odbył się pierwszy lot ludzi balonem?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Pierwszy lot ludzi balonem odbył się w XVIII wieku. Konkretnie, 19 września 1783 roku w Wersalu, gdzie bracia Montgolfier wraz ze szwajcarskim fizykiem Ami Argandem zbudowali balon na gorące powietrze, na pokładzie którego znalazły się baran, kogut i kaczka [1].  Dodatkowo, dokument [2] informuje, że 10 maja 1789 roku odbył się pierwszy w Polsce lot balonu załogowego, pilotowany przez Jeana Pierre’a Blancharda, a 14 maja 1790 roku uczestniczył w nim Jan Potocki [2].  Jednakże, pierwszy lot człowieka w balonie na uwięzi miał miejsce około 15 października 1783 roku, według braci Montgolfierów [6].\n"}
{"id": "q_998", "question": "W którym roku umarł Stefan Żeromski?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Stefan Żeromski zmarł w 1925 roku. Informacja o jego śmierci znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowe informacje dotyczą dokumentu [3]: „W 1925 roku pisarz ciężko zachorował na serce. Cały czas jednak nie przestawał zajmować się problemami ludzkimi i społecznymi. Rok, który pisarz spędził na Zamku, był bez wątpienia jednym z najbardziej pracowitych. Umarł 20 listopada 1925 roku o godzinie 11 przed południem w swoim własnym mieszkaniu, w którym wówczas była jedynie jego żona.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Zmarł w nocy z 14 na 15 sierpnia 2024 roku.”, jednak ten dokument odnosi się do śmierci innego, późniejszego badacza życia Żeromskiego."}
{"id": "q_1000", "question": "Jak nazywał się jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię, nazywał się „Mazurek” [1]. Dokument ten opisuje go szczegółowo: „Jacht „Mazurek” został w lutym 1976 zawieziony na pokładzie statku do portu Las Palmas w Las Palmas na Wyspach Kanaryjskich. Stamtąd Krystyna Chojnowska-Liskiewicz 10 marca wyruszyła w rejs, który jednak został przerwany z powodu konieczności powrotu do portu w celu naprawy drobnych awarii.” [1]. Dodatkowo, w innym dokumencie czytamy, że „Jacht „Mazurek” zaprojektowany i zbudowany został w Gdańskiej Stoczni Jachtowej STOGI, obecnie noszącej nazwę Stocznia Jachtowa im. J. Conrada Korzeniowskiego w Gdańsku.” [2].\n"}
{"id": "q_995", "question": "Który z królów francuskich miał przydomek „Król Słońce”?", "model": "gemma-3-4b-it", "respose": "Przydomek „Król Słońce” nosił Ludwik XIV [1].  Podkreślano to w wielu dokumentach, np. w dokumencie 1, gdzie wspomina się o nim jako „Ludwik XIV Wielki ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;\"Louis XIV\", \"Louis le Grand\"&lt;/&gt;), zwany też Królem Słońce (fr. \"le Roi-Soleil)\" [1].  W dokumencie 3 czytamy: „Ludwik XIV chciał sam rządzić i decydować o wszystkim, co się działo w królestwie. Swój kult władzy budował także na wystawności i bogactwie dworu królewskiego oraz na organizowaniu licznych festynów, widowisk i przedstawień teatralnych, sławiących monarchę i jego czyny. Malowidła Charlesa Le Bruna są wyjątkowym obrazem panowania Ludwika XIV od 1661 do 1678, co zresztą nie jest oderwane od rzeczywistości: Ludwikowi XIV przypisuje się stwierdzenie „\"Państwo to ja\"” lub określa się go jako „Króla-Słońce”” [1].  Podobnie w dokumencie 7 czytamy: „Filip zmarł wkrótce po tej awanturze. Filip był również kolekcjonerem sztuki oraz miał zmysł do interesów. „Monsieur” lubił dworskie życie, hazard, młodych mężczyzn i różne uroczystości. Pomimo iż liczne długi Filipa spłacał jego królewski brat, stosunki między Ludwikiem a Filipem były bardzo bliskie i bracia spędzali razem wiele czasu. Lojalność Orleańczyka nigdy nie była podawana w wątpliwość, co było wyjątkową postawą wśród francuskich książąt tej epoki. Postawę brata doceniał król Ludwik, który traktował Filipa, publicznie i prywatnie, z szacunkiem i wyrozumiałością” [7].  W dokumencie 9 wspomina się o inspiracji Ludwika XIV przez króla Herrenchiemsee, który \"symbolicznie odwoływał się do boskiego prawa królów\" [9].\n"}
