{
  "metadata": {
    "models": [
      "polqua_val_bielik-11b",
      "polqua_val_bielik-4.5b",
      "polqua_val_gemma-3-4b",
      "polqua_val_pllum-12b",
      "polqua_val_pllum-70b",
      "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "polqua_val_pllum-70b-q8"
    ],
    "num_pairs": 21,
    "num_comparisons": 5,
    "seed": 42,
    "model_judge": "gpt-4o",
    "question_start": 0,
    "question_end": 100
  },
  "pairwise_results": [
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2:\n\n[2] \"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. [...] Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"\n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w dokumencie 1:\n\n[1] \"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniane jest miasto Atyrau, które leży nad rzeką Ural w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego:\n\n[4] \"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie potwierdzają, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.\n\n**Cytat z dokumentu:** [2]\n\n> *\"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. Długość – 2428 km (trzecia co do długości rzeka Europy po Wołdze i Dunaju). Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n\n*Dokument: 3*\n> *\"Do Morza Kaspijskiego dostęp ma pięć państw: ... Rzeka Ural (ros. Урал) wypływa z gór Uralu Południowego i uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Inne źródła:**\n\n*Dokument: 4*\n> *\"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Odpowiedź:**\n\nTak, **rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego**. [2]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Rodzaj torfu o właściwościach leczniczych to borowina.**\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Borowina – peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące. Stosowana jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych.\"\n- **Dokument 3**: \"Kopalina lecznicza – [...] w szczególności są to wody lecznicze i torfy lecznicze zwane także borowiną.\"\n- **Dokument 5**: \"Wydobyciu podlega torf leczniczy (borowina) i wody lecznicze (solanka).\"\n\nBorowina jest więc specyficznym rodzajem torfu, który ze względu na swoje właściwości fizyczne i chemiczne znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości.",
          "response_b": "[1] W dokumencie 1. wspomniano, że **torfowce** mają właściwości lecznicze, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[2] W dokumencie 2. **borowina** (peloid) jest opisana jako stosowana w leczeniu chorób reumatycznych i innych schorzeń, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem rodzaju torfu.\n\n[3] W dokumencie 3. **torf leczniczy** (borowina) jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[4] W dokumencie 4. **torf** jest opisany jako skała osadowa, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[5] W dokumencie 5. **Uzdrowiskowy Zakład Górniczy w Kołobrzegu** wydobywa **torf leczniczy (borowinę)**, ale nie określa jej jako konkretnego rodzaju torfu.\n\n[6] W dokumencie 6. **torf sfagnowy** (powstający z torfowców) może być surowcem do wyrobu papieru i tektury, ale nie ma informacji o jego właściwościach leczniczych.\n\n[7] W dokumencie 7. **torf** jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[8] W dokumencie 8. **torfowce** (rodzaj mchów) są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[9] W dokumencie 9. **torfy** są wymienione jako skały osadowe, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[10] W dokumencie 10. **iły** i **pyły** są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć jednoznacznej informacji w dokumentach, który rodzaj torfu ma właściwości lecznicze. W dokumentach wymienione są różne rodzaje torfu (np. torfowiec, torf leczniczy, borowina), ale nie ma w nich jednoznacznego wskazania konkretnego rodzaju torfu o właściwościach leczniczych.\n\n**(Uwaga: W niektórych źródłach **borowina** (peloid) jest określana jako torf o właściwościach leczniczych, ale nie jest to jednoznacznie potwierdzone w podanych dokumentach.)**",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**.\n\nCytat z dokumentu 1:\n> „Czambuł (tur. „czapuł” – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.”\n\nCytat z dokumentu 2:\n> „Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika. Nazywano tak wypad w głąb obcego terytorium w celu zagarnięcia zdobyczy, wzięcia jasyru lub zdezorganizowania obrony i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych. Terminem „zagon“ określano również oddział prowadzący działania tego rodzaju.”\n\nCytat z dokumentu 5:\n> „Taktyka walki Tatarów była prosta – zaskoczyć przeciwnika i zrabować jak najwięcej. Znajdując się na ziemi przeciwnika orda zakładała kosz i wysyłała swe lotne czambuły na zagony. Po zdobyciu łupów i jasyru czambuły odprowadzały zdobycz do kosza.”\n\nCytat z dokumentu 6:\n> „Działania rajdowe lub rajd – samodzielne, wysoce manewrowe działania bojowe wydzielonych sił związku taktycznego (oddziału) prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika bądź na obszarze tylko przez niego kontrolowanym, mające na celu zapewnienie jak najkorzystniejszych warunków do wykonania zadań przez siły główne. Stosunkowo duża częstotliwość takich działań na tyłach przeciwnika tworzy swoisty „drugi front” wspomagający wykonywanie zadań przez siły główne. Działań rajdowych można doszukać się już w starożytności. Z masowym ich stosowaniem spotykamy się w działaniach armii mongolskiej (tatarskiej).”\n\nCytat z dokumentu 9:\n> „Tatarzy (nazwa własna: „tatarlar” / татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji. Wywodzą się z terenów północno-wschodniej Mongolii i rejonu Bajkału, prawdopodobnie spokrewnieni są z Połowcami i Kipczakami. Weszli w skład imperium Czyngis-chana i jako element wieloetnicznej armii mongolskiej brali udział w wyprawach na Europę, przez co słowo „Tatarzy” stało się na Zachodzie synonimem Mongołów.”\n\nCytat z dokumentu 10:\n> „Bitwa pod Chmielnikiem – pomiędzy siłami polskimi pod dowództwem wojewody krakowskiego Włodzimierza a wojskami mongolskimi pod dowództwem Bajdara podczas I najazdu mongolskiego na Polskę w XIII wieku.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o innych nazwach dla tych oddziałów. Odpowiedź opiera się wyłącznie na dostarczonych tekstach.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nOddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. *czapuł* – zagon).\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Czambuł (tur. \\\"czapuł\\\" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 2**: \"Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika.\"\n- **Dokument 3**: \"W XVIII wieku oddziały tego typu pojawiły się także w armiach saskiej i francuskiej pod nazwą ułanów, gdzie nazewnictwo formacji wywodziło się od stroju, uzbrojenia i sposobu walki podobnego do taktyki stosowanej w ordzie.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nOddziały tatarskie przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (czapułami).",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Filip VI (właśc. „Felipe VI de España”, wym. , „Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia”, ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco. [...] Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[7] „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów w latach 1975–2014.”\n\n[10] „Alfons XII (ur. 28 listopada 1857 w Madrycie, zm. 25 listopada 1885 w El Pardo) – król Hiszpanii w latach 1874–1885 z dynastii Burbonów, zwany El Pacificador („Rozjemca”).”\n\n[2] „Burbonowie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Bourbon&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Borbón&lt;/&gt;) – dynastia królewska wywodząca się z Francji, boczna linia Kapetyngów. [...] Główna francuska linia Burbonów wygasła, a istnieją dalej młodsze linie – hiszpańska linia Burbonów i Burbonów-Orleańskich.”\n\n[8] „Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).”\n\n[9] „Ludwik I (ur. 25 sierpnia 1707 w Madrycie, zm. 31 sierpnia 1724 w Madrycie) – król Hiszpanii w 1724 roku (od 14 stycznia do 31 sierpnia 1724 roku) z dynastii Burbonów.”\n\n[4] „Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w roku 1808 oraz w latach 1813–1833 z dynastii Burbonów.”\n\n[5] „Karol IV (ur. 11 listopada 1748 w Portici, zm. 20 stycznia 1819 w Rzymie) – król Hiszpanii w latach 1788–1808 z dynastii Burbonów.”\n\n[6] „Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Na czele Królestwa Hiszpanii stoi wywodzący się z dynastii Burbonów król Filip VI.”\n\n[3] „W 1982 Hiszpania wstąpiła do NATO, a w 1986 stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (która później została przekształcona w Unię Europejską).”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Po śmierci Franco w 1975, władzę przejął wyznaczony przez niego na następcę książę Jan Karol I z dynastii Burbonów. Przywrócono monarchię (formalnie istniała już od lat 40., a Franco pełnił funkcję regenta), a król wprowadził w kraju reformy demokratyczne.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej real",
          "response_b": "[1] \"Dokument: 1\" – Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\") – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.\n\nOdpowiedź:\nObecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii [Burbonów]([1]).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie.\n\nCytowanie:\n[1] – „Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.”\n\nDokument: 1.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nGruszki na **wierzbolistnej** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nW dokumencie nr 2 (Dokument: 2) znajduje się informacja:\n> *\"Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.\"*\n\nDokument nr 1 (Dokument: 1) zawiera opis **gruszy wierzbolistnej (\"Pyrus salicifolia\" Pall.)**, która ma liście podobne do wierzby.\n\n**Cytat z dokumentu nr 1:**\n> *\"Grusza wierzbolistna (\"Pyrus salicifolia\" Pall.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu (Kaukaz i Zakaukazie). W Polsce jest uprawiana.\"*\n\n**Dlatego odpowiedź brzmi:**\n\n**Gruszki na **wierzbolistnej**.**",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2:\n\n[2] \"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. [...] Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"\n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w dokumencie 1:\n\n[1] \"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniane jest miasto Atyrau, które leży nad rzeką Ural w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego:\n\n[4] \"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie potwierdzają, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Rodzaj torfu o właściwościach leczniczych to borowina.**\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Borowina – peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące. Stosowana jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych.\"\n- **Dokument 3**: \"Kopalina lecznicza – [...] w szczególności są to wody lecznicze i torfy lecznicze zwane także borowiną.\"\n- **Dokument 5**: \"Wydobyciu podlega torf leczniczy (borowina) i wody lecznicze (solanka).\"\n\nBorowina jest więc specyficznym rodzajem torfu, który ze względu na swoje właściwości fizyczne i chemiczne znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości.",
          "response_b": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**.\n\nCytat z dokumentu 1:\n> „Czambuł (tur. „czapuł” – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.”\n\nCytat z dokumentu 2:\n> „Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika. Nazywano tak wypad w głąb obcego terytorium w celu zagarnięcia zdobyczy, wzięcia jasyru lub zdezorganizowania obrony i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych. Terminem „zagon“ określano również oddział prowadzący działania tego rodzaju.”\n\nCytat z dokumentu 5:\n> „Taktyka walki Tatarów była prosta – zaskoczyć przeciwnika i zrabować jak najwięcej. Znajdując się na ziemi przeciwnika orda zakładała kosz i wysyłała swe lotne czambuły na zagony. Po zdobyciu łupów i jasyru czambuły odprowadzały zdobycz do kosza.”\n\nCytat z dokumentu 6:\n> „Działania rajdowe lub rajd – samodzielne, wysoce manewrowe działania bojowe wydzielonych sił związku taktycznego (oddziału) prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika bądź na obszarze tylko przez niego kontrolowanym, mające na celu zapewnienie jak najkorzystniejszych warunków do wykonania zadań przez siły główne. Stosunkowo duża częstotliwość takich działań na tyłach przeciwnika tworzy swoisty „drugi front” wspomagający wykonywanie zadań przez siły główne. Działań rajdowych można doszukać się już w starożytności. Z masowym ich stosowaniem spotykamy się w działaniach armii mongolskiej (tatarskiej).”\n\nCytat z dokumentu 9:\n> „Tatarzy (nazwa własna: „tatarlar” / татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji. Wywodzą się z terenów północno-wschodniej Mongolii i rejonu Bajkału, prawdopodobnie spokrewnieni są z Połowcami i Kipczakami. Weszli w skład imperium Czyngis-chana i jako element wieloetnicznej armii mongolskiej brali udział w wyprawach na Europę, przez co słowo „Tatarzy” stało się na Zachodzie synonimem Mongołów.”\n\nCytat z dokumentu 10:\n> „Bitwa pod Chmielnikiem – pomiędzy siłami polskimi pod dowództwem wojewody krakowskiego Włodzimierza a wojskami mongolskimi pod dowództwem Bajdara podczas I najazdu mongolskiego na Polskę w XIII wieku.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o innych nazwach dla tych oddziałów. Odpowiedź opiera się wyłącznie na dostarczonych tekstach.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Filip VI (właśc. „Felipe VI de España”, wym. , „Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia”, ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco. [...] Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[7] „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów w latach 1975–2014.”\n\n[10] „Alfons XII (ur. 28 listopada 1857 w Madrycie, zm. 25 listopada 1885 w El Pardo) – król Hiszpanii w latach 1874–1885 z dynastii Burbonów, zwany El Pacificador („Rozjemca”).”\n\n[2] „Burbonowie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Bourbon&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Borbón&lt;/&gt;) – dynastia królewska wywodząca się z Francji, boczna linia Kapetyngów. [...] Główna francuska linia Burbonów wygasła, a istnieją dalej młodsze linie – hiszpańska linia Burbonów i Burbonów-Orleańskich.”\n\n[8] „Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).”\n\n[9] „Ludwik I (ur. 25 sierpnia 1707 w Madrycie, zm. 31 sierpnia 1724 w Madrycie) – król Hiszpanii w 1724 roku (od 14 stycznia do 31 sierpnia 1724 roku) z dynastii Burbonów.”\n\n[4] „Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w roku 1808 oraz w latach 1813–1833 z dynastii Burbonów.”\n\n[5] „Karol IV (ur. 11 listopada 1748 w Portici, zm. 20 stycznia 1819 w Rzymie) – król Hiszpanii w latach 1788–1808 z dynastii Burbonów.”\n\n[6] „Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Na czele Królestwa Hiszpanii stoi wywodzący się z dynastii Burbonów król Filip VI.”\n\n[3] „W 1982 Hiszpania wstąpiła do NATO, a w 1986 stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (która później została przekształcona w Unię Europejską).”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Po śmierci Franco w 1975, władzę przejął wyznaczony przez niego na następcę książę Jan Karol I z dynastii Burbonów. Przywrócono monarchię (formalnie istniała już od lat 40., a Franco pełnił funkcję regenta), a król wprowadził w kraju reformy demokratyczne.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej real",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie.\n\nCytowanie:\n[1] – „Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.”\n\nDokument: 1.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-12b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2:\n\n[2] \"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. [...] Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"\n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w dokumencie 1:\n\n[1] \"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniane jest miasto Atyrau, które leży nad rzeką Ural w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego:\n\n[4] \"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie potwierdzają, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Rodzaj torfu o właściwościach leczniczych to borowina.**\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Borowina – peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące. Stosowana jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych.\"\n- **Dokument 3**: \"Kopalina lecznicza – [...] w szczególności są to wody lecznicze i torfy lecznicze zwane także borowiną.\"\n- **Dokument 5**: \"Wydobyciu podlega torf leczniczy (borowina) i wody lecznicze (solanka).\"\n\nBorowina jest więc specyficznym rodzajem torfu, który ze względu na swoje właściwości fizyczne i chemiczne znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**.\n\nCytat z dokumentu 1:\n> „Czambuł (tur. „czapuł” – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.”\n\nCytat z dokumentu 2:\n> „Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika. Nazywano tak wypad w głąb obcego terytorium w celu zagarnięcia zdobyczy, wzięcia jasyru lub zdezorganizowania obrony i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych. Terminem „zagon“ określano również oddział prowadzący działania tego rodzaju.”\n\nCytat z dokumentu 5:\n> „Taktyka walki Tatarów była prosta – zaskoczyć przeciwnika i zrabować jak najwięcej. Znajdując się na ziemi przeciwnika orda zakładała kosz i wysyłała swe lotne czambuły na zagony. Po zdobyciu łupów i jasyru czambuły odprowadzały zdobycz do kosza.”\n\nCytat z dokumentu 6:\n> „Działania rajdowe lub rajd – samodzielne, wysoce manewrowe działania bojowe wydzielonych sił związku taktycznego (oddziału) prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika bądź na obszarze tylko przez niego kontrolowanym, mające na celu zapewnienie jak najkorzystniejszych warunków do wykonania zadań przez siły główne. Stosunkowo duża częstotliwość takich działań na tyłach przeciwnika tworzy swoisty „drugi front” wspomagający wykonywanie zadań przez siły główne. Działań rajdowych można doszukać się już w starożytności. Z masowym ich stosowaniem spotykamy się w działaniach armii mongolskiej (tatarskiej).”\n\nCytat z dokumentu 9:\n> „Tatarzy (nazwa własna: „tatarlar” / татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji. Wywodzą się z terenów północno-wschodniej Mongolii i rejonu Bajkału, prawdopodobnie spokrewnieni są z Połowcami i Kipczakami. Weszli w skład imperium Czyngis-chana i jako element wieloetnicznej armii mongolskiej brali udział w wyprawach na Europę, przez co słowo „Tatarzy” stało się na Zachodzie synonimem Mongołów.”\n\nCytat z dokumentu 10:\n> „Bitwa pod Chmielnikiem – pomiędzy siłami polskimi pod dowództwem wojewody krakowskiego Włodzimierza a wojskami mongolskimi pod dowództwem Bajdara podczas I najazdu mongolskiego na Polskę w XIII wieku.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o innych nazwach dla tych oddziałów. Odpowiedź opiera się wyłącznie na dostarczonych tekstach.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Filip VI (właśc. „Felipe VI de España”, wym. , „Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia”, ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco. [...] Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[7] „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów w latach 1975–2014.”\n\n[10] „Alfons XII (ur. 28 listopada 1857 w Madrycie, zm. 25 listopada 1885 w El Pardo) – król Hiszpanii w latach 1874–1885 z dynastii Burbonów, zwany El Pacificador („Rozjemca”).”\n\n[2] „Burbonowie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Bourbon&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Borbón&lt;/&gt;) – dynastia królewska wywodząca się z Francji, boczna linia Kapetyngów. [...] Główna francuska linia Burbonów wygasła, a istnieją dalej młodsze linie – hiszpańska linia Burbonów i Burbonów-Orleańskich.”\n\n[8] „Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).”\n\n[9] „Ludwik I (ur. 25 sierpnia 1707 w Madrycie, zm. 31 sierpnia 1724 w Madrycie) – król Hiszpanii w 1724 roku (od 14 stycznia do 31 sierpnia 1724 roku) z dynastii Burbonów.”\n\n[4] „Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w roku 1808 oraz w latach 1813–1833 z dynastii Burbonów.”\n\n[5] „Karol IV (ur. 11 listopada 1748 w Portici, zm. 20 stycznia 1819 w Rzymie) – król Hiszpanii w latach 1788–1808 z dynastii Burbonów.”\n\n[6] „Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Na czele Królestwa Hiszpanii stoi wywodzący się z dynastii Burbonów król Filip VI.”\n\n[3] „W 1982 Hiszpania wstąpiła do NATO, a w 1986 stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (która później została przekształcona w Unię Europejską).”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Po śmierci Franco w 1975, władzę przejął wyznaczony przez niego na następcę książę Jan Karol I z dynastii Burbonów. Przywrócono monarchię (formalnie istniała już od lat 40., a Franco pełnił funkcję regenta), a król wprowadził w kraju reformy demokratyczne.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej real",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie.\n\nCytowanie:\n[1] – „Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.”\n\nDokument: 1.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2:\n\n[2] \"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. [...] Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"\n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w dokumencie 1:\n\n[1] \"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniane jest miasto Atyrau, które leży nad rzeką Ural w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego:\n\n[4] \"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie potwierdzają, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Rodzaj torfu o właściwościach leczniczych to borowina.**\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Borowina – peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące. Stosowana jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych.\"\n- **Dokument 3**: \"Kopalina lecznicza – [...] w szczególności są to wody lecznicze i torfy lecznicze zwane także borowiną.\"\n- **Dokument 5**: \"Wydobyciu podlega torf leczniczy (borowina) i wody lecznicze (solanka).\"\n\nBorowina jest więc specyficznym rodzajem torfu, który ze względu na swoje właściwości fizyczne i chemiczne znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości.",
          "response_b": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**.\n\nCytat z dokumentu 1:\n> „Czambuł (tur. „czapuł” – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.”\n\nCytat z dokumentu 2:\n> „Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika. Nazywano tak wypad w głąb obcego terytorium w celu zagarnięcia zdobyczy, wzięcia jasyru lub zdezorganizowania obrony i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych. Terminem „zagon“ określano również oddział prowadzący działania tego rodzaju.”\n\nCytat z dokumentu 5:\n> „Taktyka walki Tatarów była prosta – zaskoczyć przeciwnika i zrabować jak najwięcej. Znajdując się na ziemi przeciwnika orda zakładała kosz i wysyłała swe lotne czambuły na zagony. Po zdobyciu łupów i jasyru czambuły odprowadzały zdobycz do kosza.”\n\nCytat z dokumentu 6:\n> „Działania rajdowe lub rajd – samodzielne, wysoce manewrowe działania bojowe wydzielonych sił związku taktycznego (oddziału) prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika bądź na obszarze tylko przez niego kontrolowanym, mające na celu zapewnienie jak najkorzystniejszych warunków do wykonania zadań przez siły główne. Stosunkowo duża częstotliwość takich działań na tyłach przeciwnika tworzy swoisty „drugi front” wspomagający wykonywanie zadań przez siły główne. Działań rajdowych można doszukać się już w starożytności. Z masowym ich stosowaniem spotykamy się w działaniach armii mongolskiej (tatarskiej).”\n\nCytat z dokumentu 9:\n> „Tatarzy (nazwa własna: „tatarlar” / татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji. Wywodzą się z terenów północno-wschodniej Mongolii i rejonu Bajkału, prawdopodobnie spokrewnieni są z Połowcami i Kipczakami. Weszli w skład imperium Czyngis-chana i jako element wieloetnicznej armii mongolskiej brali udział w wyprawach na Europę, przez co słowo „Tatarzy” stało się na Zachodzie synonimem Mongołów.”\n\nCytat z dokumentu 10:\n> „Bitwa pod Chmielnikiem – pomiędzy siłami polskimi pod dowództwem wojewody krakowskiego Włodzimierza a wojskami mongolskimi pod dowództwem Bajdara podczas I najazdu mongolskiego na Polskę w XIII wieku.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o innych nazwach dla tych oddziałów. Odpowiedź opiera się wyłącznie na dostarczonych tekstach.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Filip VI (właśc. „Felipe VI de España”, wym. , „Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia”, ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco. [...] Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[7] „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów w latach 1975–2014.”\n\n[10] „Alfons XII (ur. 28 listopada 1857 w Madrycie, zm. 25 listopada 1885 w El Pardo) – król Hiszpanii w latach 1874–1885 z dynastii Burbonów, zwany El Pacificador („Rozjemca”).”\n\n[2] „Burbonowie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Bourbon&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Borbón&lt;/&gt;) – dynastia królewska wywodząca się z Francji, boczna linia Kapetyngów. [...] Główna francuska linia Burbonów wygasła, a istnieją dalej młodsze linie – hiszpańska linia Burbonów i Burbonów-Orleańskich.”\n\n[8] „Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).”\n\n[9] „Ludwik I (ur. 25 sierpnia 1707 w Madrycie, zm. 31 sierpnia 1724 w Madrycie) – król Hiszpanii w 1724 roku (od 14 stycznia do 31 sierpnia 1724 roku) z dynastii Burbonów.”\n\n[4] „Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w roku 1808 oraz w latach 1813–1833 z dynastii Burbonów.”\n\n[5] „Karol IV (ur. 11 listopada 1748 w Portici, zm. 20 stycznia 1819 w Rzymie) – król Hiszpanii w latach 1788–1808 z dynastii Burbonów.”\n\n[6] „Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Na czele Królestwa Hiszpanii stoi wywodzący się z dynastii Burbonów król Filip VI.”\n\n[3] „W 1982 Hiszpania wstąpiła do NATO, a w 1986 stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (która później została przekształcona w Unię Europejską).”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Po śmierci Franco w 1975, władzę przejął wyznaczony przez niego na następcę książę Jan Karol I z dynastii Burbonów. Przywrócono monarchię (formalnie istniała już od lat 40., a Franco pełnił funkcję regenta), a król wprowadził w kraju reformy demokratyczne.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej real",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie.\n\nCytowanie:\n[1] – „Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.”\n\nDokument: 1.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Filip VI (właśc. „Felipe VI de España”, wym. , „Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia”, ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco. [...] Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[7] „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów w latach 1975–2014.”\n\n[10] „Alfons XII (ur. 28 listopada 1857 w Madrycie, zm. 25 listopada 1885 w El Pardo) – król Hiszpanii w latach 1874–1885 z dynastii Burbonów, zwany El Pacificador („Rozjemca”).”\n\n[2] „Burbonowie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Bourbon&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Borbón&lt;/&gt;) – dynastia królewska wywodząca się z Francji, boczna linia Kapetyngów. [...] Główna francuska linia Burbonów wygasła, a istnieją dalej młodsze linie – hiszpańska linia Burbonów i Burbonów-Orleańskich.”\n\n[8] „Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).”\n\n[9] „Ludwik I (ur. 25 sierpnia 1707 w Madrycie, zm. 31 sierpnia 1724 w Madrycie) – król Hiszpanii w 1724 roku (od 14 stycznia do 31 sierpnia 1724 roku) z dynastii Burbonów.”\n\n[4] „Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w roku 1808 oraz w latach 1813–1833 z dynastii Burbonów.”\n\n[5] „Karol IV (ur. 11 listopada 1748 w Portici, zm. 20 stycznia 1819 w Rzymie) – król Hiszpanii w latach 1788–1808 z dynastii Burbonów.”\n\n[6] „Hiszpania jest dziedziczną monarchią parlamentarną. Na czele Królestwa Hiszpanii stoi wywodzący się z dynastii Burbonów król Filip VI.”\n\n[3] „W 1982 Hiszpania wstąpiła do NATO, a w 1986 stała się członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (która później została przekształcona w Unię Europejską).”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Po śmierci Franco w 1975, władzę przejął wyznaczony przez niego na następcę książę Jan Karol I z dynastii Burbonów. Przywrócono monarchię (formalnie istniała już od lat 40., a Franco pełnił funkcję regenta), a król wprowadził w kraju reformy demokratyczne.”\n\n[3] „Do 19 czerwca 2014 roku królem był Jan Karol z dynastii Burbonów. Wstąpił na tron w 1975 roku po śmierci generała Francisco Franco.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej realnej władzy. Mianuje szefa rządu, który zawsze wywodzi się ze zwycięskiego ugrupowania. W wyjątkowych sytuacjach może wygłaszać orędzia do narodu. Jest również najwyższym dowódcą wojska. Obecnym królem Hiszpanii jest Filip VI, zaś królową Letycja.”\n\n[3] „Król, mimo iż cieszy się ogromnym autorytetem w społeczeństwie (nawet wśród komunistów), zwłaszcza po udaremnieniu próby zamachu stanu 23 lutego 1981, nie ma w swych rękach żadnej real",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów [1], [3], [6]. Jest on synem Jana Karola I, również z dynastii Burbonów [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nRzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie.\n\nCytowanie:\n[1] – „Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.”\n\nDokument: 1.",
          "response_b": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-11b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja ta znajduje się w dokumentach:\n\n- **Dokument 2**: \"Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem „imion”), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\"\n\n- **Dokument 3**: \"Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na: [...] Przymiotniki jakościowe występują w formie pełnej lub krótkiej. Przymiotniki w formie pełnej odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki.\"\n\n- **Dokument 4**: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje; oznaczający właściwości osób, zwierząt, roślin, przedmiotów i pojęć; wchodzący w związki składniowe z innymi wyrazami.\"\n\n- **Dokument 7**: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\"\n\n- **Dokument 8**: \"Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności. [...] Podobnie jak przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje.\"\n\n- **Dokument 9**: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że przymiotniki odmieniają się przez przypadki.",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nAkcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Powieść przedstawia dzieje konfliktu polsko-krzyżackiego, a akcja utworu toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\"\n\nWiek: XIV wiek.",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w dokumencie 2:\n\n[2] \"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. [...] Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"\n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w dokumencie 1:\n\n[1] \"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniane jest miasto Atyrau, które leży nad rzeką Ural w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego:\n\n[4] \"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie potwierdzają, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż **Szymon Cyrenejczyk**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  > \"Jezus zmuszony jest nieść krzyż o ramionach na Golgotę. Widząc jego mękę Szymon Cyrenejczyk pomaga za niego nieść krzyż.\"\n\n- **Dokument 3**:\n  > \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\"\n\n- **Dokument 6**:\n  > \"Lewa część obrazu ukazuje Jezusa w drodze krzyżowej na Golgotę. Szymon Cyrenejczyk został zmuszony do pomagania mu w dźwiganiu ciężkiego krzyża, Podczas gdy rzymscy żołnierze chłoszczą dźwigającego krzyż Jezusa, kilka niewiast z tyłu opłakuje go.\"\n\n- **Dokument 7**:\n  > \"W rozbudowanej scenie pochodu na Golgotę ukazuje Willmann kilka epizodów pasyjnych m.in.: [...] przymuszenie Szymona Cyrenejczyka do niesienia krzyża, [...].\"\n\n- **Dokument 8**:\n  > \"Ewangelie opisują szczegółowo pojmanie, sąd i konanie Jezusa na krzyżu, oraz wspominają o dwóch epizodach, które się wydarzyły podczas niesienia krzyża: przymuszeniu Szymona Cyrenejczyka do pomocy w niesieniu krzyża [...].\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że to **Szymon Cyrenejczyk** pomógł Jezusowi nieść krzyż w drodze na Golgotę.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie nr 1.\n\nCytat z ballady:\n\n[1] „Methinks, I see… where?\n – In my mind’s eyes.”\n\nMottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z \"Hamleta\" Williama Szekspira. Jednak kluczowy fragment, który odpowiada na pytanie, pochodzi z samej ballady:\n\n[1] „czucie i wiara silniej mówi do mnie”\n\nBallada, w której Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”, to **„Romantyczność”**.\n\nOdpowiedź:\n\nW balladzie **„Romantyczność”** Adam Mickiewicz deklaruje: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” ([1]).",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPisarz, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie” („Rozdanie” to skrócona forma tytułu), to **Wiesław Myśliwski**.\n\nCytaty z dokumentów:\n- [2]: „Widnokrąg – powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku przez wydawnictwo Muza.”\n- [5]: „Ostatnie rozdanie – powieść Wiesława Myśliwskiego, wydana w Krakowie przez wydawnictwo Znak w 2013 roku.”\n\nInformacje dodatkowe:\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znanych powieści, takich jak „Nagi sad”, „Pałac”, „Kamień na kamieniu” i „Traktat o łuskaniu fasoli”.\n- Za powieść „Widnokrąg” otrzymał Literacką Nagrodę Nike w 1997 roku, a za „Ostatnie rozdanie” był nominowany do tej nagrody w 2014 roku.",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Ukajali jest żeglowna i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w Peru.\n- Od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru: Ukajali.\n\nŹródło: Dokument 1.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nReżyserem filmu \"Django\" (2012) jest **Quentin Tarantino**.\n\nCytat z dokumentu:\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu \"Django\", z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Film \"Django\" (2012) jest amerykańskim westernem, inspirowanym włoskim spaghetti westernem \"Django\" (1966) w reżyserii Sergia Corbucciego.\n- Quentin Tarantino jest również scenarzystą tego filmu.\n\nŹródło: Dokument 6.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- **Dokument 4**: \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu 4:\n- Od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany poprzez przyjęcie ustalonej wartości liczbowej stałej Plancka.\n- Historycznie, wzorcem kilograma był walec ze stopu platyny z irydem, przechowywany w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres.\n\nInne dokumenty dotyczące jednostek masy:\n- **Dokument 2**: Opisuje masę jako podstawową wielkość fizyczną i wskazuje, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.\n- **Dokument 10**: Omawia historię definicji kilograma i związki z innymi jednostkami masy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że **kilogram** jest podstawową jednostką masy w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "W dokumencie 1 znajduje się informacja:\n\n\"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"\n\nOdpowiedź na pytanie:\n\nW 1731 roku angielski matematyk John Hadley wynalazł **sekstant**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\"",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Oto odpowiedź na Twoje pytanie, oparta wyłącznie na informacjach z podanych dokumentów:\n\nSaga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obecnie liczy **5 części**.\n\n### Źródła:\n- **Dokument 2**: Wymieniono, że Indiana Jones pojawił się w pięciu pełnometrażowych filmach.\n- **Dokument 9**: Wymieniono wszystkie części:\n  1. **Poszukiwacze zaginionej Arki** (1981)\n  2. **Indiana Jones i Świątynia Zagłady** (1984)\n  3. **Indiana Jones i ostatnia krucjata** (1989)\n  4. **Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki** (2008)\n  5. **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia** (2023)\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Dokument 10**: Wspomniano, że w 2023 roku miała miejsce premiera piątego filmu z serii – **Indiana Jones i artefakt przeznaczenia**.\n\n### Cytaty:\n- [2]: \"Indiana Jones pojawił się dotychczas w pięciu pełnometrażowych filmach...\"\n- [9]: \"...cztery kontynuacje: [...] oraz \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" (2023)\"\n\n### Podsumowanie:\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w roli głównej liczy **5 części**.",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] \"Nowelizacja (z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\"&gt;novella&lt;/&gt; „nowość” od  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;novellae (constitutiones, leges)&lt;/&gt; „nowe (statuty, prawa)” od &lt; lang=\"la\"&gt;novellus&lt;/&gt; „nowy; młody; świeży” z &lt; lang=\"la\"&gt;novus&lt;/&gt; „nowy”), pot. \"nowela\" – częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Nowelizacja musi być wyraźna i wskazywać dokonywane zmiany.\n- Przepis zmieniający może być zamieszczony w odrębnym akcie zmieniającym lub w innym akcie, z wyodrębnioną jednostką systematyzacyjną \"Zmiany w przepisach\".\n- W Polsce organy tworzące prawo mają obowiązek opublikowania tekstu jednolitego aktu zmienianego w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian.",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, w języku łacińskim nazywa się **alibi**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Oda do radości pochodzi z **IX symfonii d-moll op. 125** Ludwiga van Beethovena.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.\"\n\nInne powiązane informacje:\n- Symfonia ta jest pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną (z udziałem głosu ludzkiego).\n- Rękopis symfonii został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.\n- Premiera symfonii odbyła się 7 maja 1824 roku w Wiedniu i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem.\n\nOda do radości jest również hymnem Unii Europejskiej (w wersji instrumentalnej) oraz była hymnem Rodezji (z tekstem Mary Bloom).",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPaństwo nazywane \"Państwem Środka\" to **Chiny**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2]: \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj «Zhōngguó» (中国), czyli «Państwo Środka».\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n- Sinocentryzm to chiński system światopoglądowy, zgodnie z którym Chiny jako „Państwo Środka” znajdują się w centrum świata.\n- Tradycyjna chińska kosmologia zakładała, że Ziemia miała kształt kwadratu, a Chiny leżały w jej centrum.\n\nInne nazwy Chin wymienione w dokumentach:\n- [1]: \"Sami zaś Chińczykowie państwu swemu co raz inne dają imię, gdy inna tam panuje familia...\"\n- [1]: \"W języku chińskim istnieje wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. «Zhōnghua», «Tiānxià» albo «Shénzhōu».\"\n\nWarto zauważyć, że termin \"Państwo Środka\" (Zhōngguó) jest głęboko zakorzeniony w chińskiej kulturze i historii, odzwierciedlając unikalną perspektywę geopolityczną i filozoficzną.",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?\n\nOdpowiedź:\nKsiążę Hamlet był obywatelem Danii.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Hamlet (ang. \"The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark\"; \"Tragedia Hamleta, księcia Danii\") – tragedia Williama Szekspira napisana na przełomie XVI i XVII wieku, jeden z najbardziej znanych dramatów, arcydzieło teatru elżbietańskiego.\"\n- [1]: \"Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.\"\n- [4]: \"Amleth (...) – postać ze średniowiecznej legendy skandynawskiej, będąca bezpośrednią inspiracją postaci księcia Hamleta, bohatera tragedii Williama Szekspira \"Hamlet, książę Danii\".\"\n\nWszystkie te fragmenty wskazują, że Hamlet jest księciem Danii.",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJezioro Titicaca leży na terytorium **Peru** i **Boliwii**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Jezioro Titicaca ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Lago Titicaca&lt;/&gt;) – jezioro położone na terenie Peru i Boliwii...\".\n\nDodatkowe informacje z innych dokumentów:\n- [4]: \"Estrecho de Tiquina – cieśnina łącząca większą część jeziora Titicaca z jego mniejszą częścią. Położona jest na granicy Peru i Boliwii...\".\n- [8]: \"Boliwia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"es\"&gt;Bolivia&lt;/&gt;)... graniczy z... Peru na zachodzie...\".\n- [9]: \"Rezerwat Narodowy Titicaca (...)\" – w Peru.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że jezioro Titicaca znajduje się na granicy Peru i Boliwii.",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLouis de Funès wcielił się w rolę żandarma Ludovica Cruchota w serii filmów, których akcja rozgrywa się w nadmorskim kurorcie **Saint-Tropez** na Lazurowym Wybrzeżu. Informacje te można znaleźć w dokumentach:\n\n- **Dokument 3**: \"Ludovic Cruchot – postać fikcyjna, funkcjonariusz Francuskiej Żandarmerii Narodowej. Bohater francuskiej komediowej serii składającej się z sześciu filmów fabularnych w reżyserii Jeana Giraulta, z lat 1964-1982. W rolę tę wcielił się Louis de Funès.\"\n- **Dokument 10**: \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\"\n\nCytując fragment z dokumentu 10:\n\n> \"Film był pierwszym wielkim sukcesem kinowym Louisa de Funèsa, frekwencja w kinach we Francji wyniosła 7,81 mln widzów.\"\n\nZatem odpowiedź brzmi: **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy to **bojer** (lub **ślizg lodowy**).\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 3**: \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n- **Dokument 1**: \"Żeglarstwo lodowe, bojery – zimowa dyscyplina żeglarstwa polegająca na wyścigach bojerów (ślizgów lodowych) których środkiem napędu jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\"\n\nInne powiązane informacje:\n\n- **Dokument 2**: Opisuje płozy jako elementy pojazdów, w tym bojerów.\n- **Dokument 7**: Wspomina o żaglowozach, które są podobne do bojerów, ale poruszają się na kołach.\n\nW dokumentach nie ma bardziej szczegółowych informacji na temat nazwy takiego jachtu, ale bojer jest jednoznacznie wskazany jako odpowiedź.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Według danych z dokumentu 1:\n\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 2 podkreślono:\n\n[2] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"\n\nW dokumencie 6 również znajduje się informacja:\n\n[6] \"Do końca XX wieku odsetek wyznawców katolicyzmu znacznie się zmniejszył (z 97% w 1930 do 76% w 2003 roku).\"\n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Tektonika (τεκτονική, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [3]: \"Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.\"\n\nWarto zauważyć, że tektonika obejmuje szeroki zakres badań, w tym procesy zachodzące w skorupie ziemskiej, takie jak ruchy płyt tektonicznych, które są przedmiotem geotektoniki.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach**, którego wysokość wynosi 2655 m n.p.m. Informacja ta pochodzi z dokumentu nr 1:\n\n[1] \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie nr 3 znajduje się potwierdzenie tej informacji:\n\n[3] \"Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej.\"\n\nW dokumencie nr 8 również wspomniano o Gerlachu jako najwyższym szczycie Tatr:\n\n[8] \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.) oraz najwyższy szczyt Polski Rysy (2499 m n.p.m.).\"\n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że **Gerlach** jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [3] – „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n- [4] – „AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (...).” (informacja o produkcji różnych modeli, w tym Nivy)\n- [1] – „W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z „Niva” na Łada 4x4.” (dotyczy zmiany nazwy modelu Niva na Łada 4x4)\n- [2] – „Oprócz linii Żyguli, wytwarzano następnie: mały terenowy model Łada Niva z 1977 roku, (...).” (informacja o produkcji modelu Niva)\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy (np. „Niva”, „Łada Niva”, „Łada 4x4”), ale podstawowa nazwa modelu terenowego to **Łada Niva**.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja ta znajduje się w dokumencie 6:\n\n[6] \"Rzut karny\" jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\nDodatkowo, w dokumencie 5 opisano zasady rozgrywek Pucharu Polski w hokeju na lodzie, gdzie w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry przewidziano dogrywkę, a następnie serię rzutów karnych:\n\n[5] W drugim etapie w spotkaniach półfinałowych w przypadku remisu w regulaminowym czasie gry bezpośrednio po nim nastąpi dziesięciominutowa dogrywka po czterech hokeistów obu drużyn. Jeśli spotkanie nadal nie zostanie rozstrzygnięte, wówczas będzie przeprowadzana seria rzutów karnych w oparciu o przepisy PZHL.\n\nPodobne zasady dotyczące rzutów karnych w hokeju na lodzie są również wspomniane w dokumencie 1:\n\n[1] W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że rzuty karne są stosowane w hokeju na lodzie.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWedług polskiej terminologii, **bilion** składa się z **tysiąca miliardów**, czyli **1000 miliardów**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [4]: \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\nDodatkowe wyjaśnienie:\nW Polsce stosuje się **długą skalę**, co oznacza, że:\n- **miliard** = 109 (1 000 000 000),\n- **bilion** = 1012 (1 000 000 000 000),\n- **trylion** = 1018 itd.\n\nW krajach anglojęzycznych (stosujących **krótką skalę**) termin \"bilion\" oznacza 109 (czyli polski \"miliard\").",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno. \n\nW dokumencie 2 czytamy:\n„Kirasjerzy (fr. 'cuirassier' – kiryśnik, pancerny) – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych [...]”\n\nW dokumencie 1 znajduje się opis ich taktyki:\n„Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali pałaszy, natomiast pistolety stanowiły broń rezerwową.”\n\nW dokumencie 3 mowa jest o arkebuzerach, którzy walczyli pieszo, ale kirasjerzy są tam przedstawieni jako odrębna formacja jazdy.\n\nW dokumencie 4 opisano bitwę, w której kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki pozycje Austriaków.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o niemieckich kirasjerach jako kawalerii ciężkiej, przeznaczonej do uderzeniowych działań ofensywnych.\n\nW dokumencie 8 mowa jest o 14 Pułku Kirasjerów jako oddziale jazdy polskiej Armii Księstwa Warszawskiego.\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o walce pieszej kirasjerów.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [3] znajduje się informacja:\n\n> \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.\"\n\nOba źródła potwierdzają, że fluor w warunkach naturalnych (czyli w warunkach standardowych) jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się **folwarkiem**.\n\nCytowania z dokumentów:\n- [1]: \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n- [2]: \"Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej.\"\n- [6]: \"Folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi.\"\n\nInne istotne informacje:\n- Folwarki były głównym źródłem dochodu dla szlachty, kleru i króla w XVII wieku.\n- W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu.\n- W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret o reformie rolnej z 1944 roku.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumentach [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10] znajdują się informacje o innych typach gospodarstw rolnych (np. cziftlik, gburstwo, farma), ale nie odpowiadają one bezpośrednio na zadane pytanie.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.”\n\n[2] „Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.”\n\n[3] „Według Ewangelii św. Łukasza w czasie służby liturgicznej w Świątyni przyszedł do Zachariasza archanioł Gabriel i zapowiedział mu narodzenie potomka, jednocześnie przepowiadając jego wielkość. Zachariasz i Elżbieta mimo podeszłego wieku nie mieli dzieci.”\n\n[4] „Ewangelista Łukasz odnotował także, iż Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego.”\n\n[5] „Scena ścięcia św. Jana, z uwagi na swą ikonograficzną wyjątkowość nosiła różne tytuły: „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” lub „Noc po ścięciu św. Jana Chrzciciela”, jednak najbardziej adekwatny do jej treści wydaje się tytuł „Gloryfikacja św. Jana Chrzciciela”. Obraz przedstawia sześć unoszących się nad ziemią postaci, ubranych w uroczyste szaty, z płomieniami pod stopami, ukazanych na tle trzech pozłacanych arkad. Nimby wokół głów wskazują, iż są to aniołowie. Anioł stojący w centrum kompozycji podtrzymuje pozbawione głowy ciało św. Jana, z ramionami wzniesionymi ku górze i z trzema jaśniejącymi, koncentrycznymi kręgami w miejscu, gdzie przedtem była jego głowa. Pozostali aniołowie towarzyszą im trzymając swoiste atrybuty świętego: skrwawiony topór, którym ścięto św. Jana i bogato zdobioną latarnię z napisem Joannes (w nawiązaniu do cytatu z Ewangelii św. Jana: „On był świecą gorejącą i świecącą” (J 5, 35). Anioł po prawej stronie trzyma na misie głowę św. Jana, tak jak ją otrzymała Salome. Za aniołem stoi matka św. Jana, św. Elżbieta, ukazana jako stara kobieta ubrana w brunatnobrązową szatę i seledynowy szal, podtrzymywana przez młodego mężczyznę.”\n\n[7] „Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un urodził się w 1811 roku. Został ochrzczony przez swoją pobożną matkę.”\n\n[8] „Jan Chrzciciel, właśc. hiszp. \"Juan Bautista\" (ur. ok. 1660 w San Francisco Cajonos w Meksyku, zm. 16 września 1700 w Santo Domingo Xagacía) – indiański akolita, sędzia i burmistrz, męczennik chrześcijański, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.”\n\n[9] „Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.”\n\n[10] „Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38). Wkrótce potem nawiedziła dom kapłana Zachariasza i jego żony, Elżbiety, rodziców Jana Chrzciciela. Podczas tych odwiedzin Elżbieta wygłosiła proroctwo o dziecku Marii. Maria miała w jej domu wypowiedzieć/zaśpiewać hymn (Magnificat).”\n\nOdpowiedź: Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana **wierszem**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n„Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.”\n\nDodatkowo, w dokumencie [1] znajduje się informacja o wierszu:\n„Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci).”\n\nOdpowiedź: **Komedia „Śluby Panieńskie” jest napisana wierszem.**",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Rodzaj torfu o właściwościach leczniczych to borowina.**\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Borowina – peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące. Stosowana jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych.\"\n- **Dokument 3**: \"Kopalina lecznicza – [...] w szczególności są to wody lecznicze i torfy lecznicze zwane także borowiną.\"\n- **Dokument 5**: \"Wydobyciu podlega torf leczniczy (borowina) i wody lecznicze (solanka).\"\n\nBorowina jest więc specyficznym rodzajem torfu, który ze względu na swoje właściwości fizyczne i chemiczne znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**.\n\nCytat z dokumentu 1:\n> „Czambuł (tur. „czapuł” – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.”\n\nCytat z dokumentu 2:\n> „Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika. Nazywano tak wypad w głąb obcego terytorium w celu zagarnięcia zdobyczy, wzięcia jasyru lub zdezorganizowania obrony i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych. Terminem „zagon“ określano również oddział prowadzący działania tego rodzaju.”\n\nCytat z dokumentu 5:\n> „Taktyka walki Tatarów była prosta – zaskoczyć przeciwnika i zrabować jak najwięcej. Znajdując się na ziemi przeciwnika orda zakładała kosz i wysyłała swe lotne czambuły na zagony. Po zdobyciu łupów i jasyru czambuły odprowadzały zdobycz do kosza.”\n\nCytat z dokumentu 6:\n> „Działania rajdowe lub rajd – samodzielne, wysoce manewrowe działania bojowe wydzielonych sił związku taktycznego (oddziału) prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika bądź na obszarze tylko przez niego kontrolowanym, mające na celu zapewnienie jak najkorzystniejszych warunków do wykonania zadań przez siły główne. Stosunkowo duża częstotliwość takich działań na tyłach przeciwnika tworzy swoisty „drugi front” wspomagający wykonywanie zadań przez siły główne. Działań rajdowych można doszukać się już w starożytności. Z masowym ich stosowaniem spotykamy się w działaniach armii mongolskiej (tatarskiej).”\n\nCytat z dokumentu 9:\n> „Tatarzy (nazwa własna: „tatarlar” / татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji. Wywodzą się z terenów północno-wschodniej Mongolii i rejonu Bajkału, prawdopodobnie spokrewnieni są z Połowcami i Kipczakami. Weszli w skład imperium Czyngis-chana i jako element wieloetnicznej armii mongolskiej brali udział w wyprawach na Europę, przez co słowo „Tatarzy” stało się na Zachodzie synonimem Mongołów.”\n\nCytat z dokumentu 10:\n> „Bitwa pod Chmielnikiem – pomiędzy siłami polskimi pod dowództwem wojewody krakowskiego Włodzimierza a wojskami mongolskimi pod dowództwem Bajdara podczas I najazdu mongolskiego na Polskę w XIII wieku.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o innych nazwach dla tych oddziałów. Odpowiedź opiera się wyłącznie na dostarczonych tekstach.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW bicyklu (penny-farthing) większe było koło przednie. \n\nCytat z dokumentu:\n[1] „James Starley zaczął produkować rowery oparte na „boneshakerze”, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[5] „W 1870 James Starley zaczął produkować bicykle z podobną konstrukcją, ale z większym przednim kołem, którego średnica mogła mieć nawet 1,5 metra.”\n\n[4] „Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji.”\n\n[2] „Popularny jest pogląd, że monocykl wywodzi się z wczesnej wersji bicykla (angielski „penny-farthing”) z wielkim przednim kołem i małym tylnym.”\n\n[3] „Welocyped (z fr. „vélocipède”) – pierwotny rower nieposiadający łańcucha ani hamulców, często z bardzo dużym kołem przednim oraz z małym kołem tylnym (bicykl), niekiedy z dwoma kołami tylnymi (tricykl), czasem z czterema kołami (kwadrycykl).”\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że w bicyklu koło przednie było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWino porto pochodzi z **Portugalii**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 2**: \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jej środkowym biegu.\"\n- **Dokument 5**: \"Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera, a także tradycyjnego rześkiego vinho verde.\"\n\nInformacje te jednoznacznie wskazują, że wino porto jest produkowane w Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nImię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**.\n\nCytat z dokumentu:\n[2] „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego. Jest znany przede wszystkim ze swoich książek opisujących sycylijską mafię. Najsłynniejsza z nich, \"Ojciec chrzestny\", opublikowana w 1969 roku, stała się tematem scenariusza filmu pod tym samym tytułem, nakręconego w 1972 roku przez Francisa Forda Coppolę, z Marlonem Brando i Alem Pacino w rolach głównych.”\n\nInformacja ta jest również powtórzona w dokumencie [9]:\n[9] „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom \"Ojciec chrzestny\".”\n\nW obu dokumentach autor jest wymieniony jako **Mario Puzo**.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Gondola**\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Gondola jest łodzią płaskodenną o bardzo małym zanurzeniu.\n- Jej długość najczęściej wynosi 10,87 metra, zaś szerokość 1,42.\n- Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg.\n- Osadzone jest w dulce kołkowej nazwanej \"forcola\" wyciosanej z drewna orzechowego.\n- Dla zrównoważenia ciężaru gondoliera stojącego na końcu rufy na dziobie umocowano \"il ferro\" – ciężkie stalowe okucie.\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [7] wspomniano o Canal Grande, gdzie gondole są popularnym środkiem transportu turystycznego.\n\n**Podsumowanie:**\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to **gondola**. Informacje te pochodzą z dokumentu [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był **USS Nautilus (SSN-571)**.\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 6**: \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta D. Eisenhowera.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- USS Nautilus (SSN-571) wszedł do służby 30 września 1954 roku i był pierwszym na świecie okrętem podwodnym z napędem jądrowym.\n- Okręt ten odegrał kluczową rolę w demonstracji zalet napędu jądrowego, m.in. poprzez przepłynięcie pod biegunem północnym w 1958 roku.\n\nŹródło:\n- **Dokument 6**: Opis budowy i zwodowania USS Nautilus.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Ludwig van Beethoven** utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent.\n\nCytaty z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**:\n  - „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.”\n  - „W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek.”\n\n- **Dokument 4**:\n  - „W okresie 1796–1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. (…) Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej.”\n  - „Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków.”\n\n- **Dokument 6**:\n  - (Brak informacji o Beethovenie, ale dokument dotyczy historii dyrygentury.)\n\n- **Dokument 8**:\n  - (Dotyczy Hansa Guido von Bülowa, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 9**:\n  - (Dotyczy rosyjskiego dyrygenta, nie Beethovena.)\n\n- **Dokument 10**:\n  - (Dotyczy Franza Serapha von Destouchesa, nie Beethovena.)\n\nInni kompozytorzy wspomniani w dokumentach, którzy mieli problemy ze słuchem:\n\n- **Dokument 2**:\n  - **Reimann** (nie podano pełnego imienia i nazwiska) – „Ta wada słuchu z biegiem lat się potęgowała, co w jego praktyce nauczycielskiej było istotną przeszkodą, a jeszcze bardziej przeszkadzało mu w działalności dyrygenckiej i praktycznym muzykowaniu. (…) brak słuchu – aczkolwiek przysparzał mu cierpień fizycznych – nie był przeszkodą w tworzeniu muzyki.”\n\n- **Dokument 7**:\n  - **Gianandrea Gavazzeni** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\n- **Dokument 3**:\n  - **Gustav Mahler** – nie ma informacji o problemach ze słuchem.\n\nJednak to **Ludwig van Beethoven** jest najbardziej znanym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość i czasem występował jako dyrygent.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej. Informacje na ten temat można znaleźć w następujących dokumentach:\n\n- **Dokument 1**: Opisuje Kurpiów Białych jako potomków osadników sprowadzonych w XVIII wieku przez biskupów płockich.\n- **Dokument 2**: Wspomina, że Kurpie to grupa etnograficzna zamieszkująca tereny Puszczy Białej i Puszczy Zielonej, a granica między nimi dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.\n- **Dokument 3**: Mówi o inicjatywach podejmowanych w celu zachowania kultury Kurpiów Białych.\n- **Dokument 4**: Opisuje Kurpie Zielone, podkreślając, że Kurpie to określenie regionu kurpiowskiego.\n- **Dokument 5**: Wspomina o sprowadzeniu osadników z Puszczy Zielonej do Puszczy Białej w XVIII wieku.\n- **Dokument 6**: Omawia tożsamość Kurpiów Białych i ich poczucie dumy z pochodzenia.\n- **Dokument 7**: Opisuje Puszczę Białą jako kompleks leśny, w którym osiedlano głównie ludzi znających gospodarkę leśną.\n- **Dokument 8**: Wspomina o wpływie ludności kurpiowskiej z Puszczy Zielonej na Puszczę Białą.\n\n**Odpowiedź**: W Puszczy Białej zamieszkiwali i zamieszkują **Kurpie Biali** – grupa etnograficzna ludności polskiej, sprowadzona w XVIII wieku przez biskupów płockich. [1, 2, 3, 5, 8]\n\nWarto zauważyć, że obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej od średniowiecza zamieszkiwała także chłopska ludność pańszczyźniana, a później pojawili się też osadnicy niemieccy i żydowscy. [6]",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\nCytowanie:\n[2] \"Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[3] \"Lama, wikunia (\"Lama\") – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[7] \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\"\n\n[8] \"„Lama glama” została wyhodowana selektywnie z „L. guanicoe” w celu wykorzystania jej jako zwierzęta juczne oraz do produkcji mięsa. Udomowienie lamy miało miejsce 4000–4500 lat temu w południowo-środkowych Andach (półniocne Chile i północno-zachodnia Argentyna) i 4500–5500 lat temu w środkowych Andach (Junín de los Andes, Argentyna).\"\n\n[10] \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę:\"\n\nWszystkie te dokumenty potwierdzają, że lama jest częścią rodziny wielbłądowatych.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów to **stopień**.\n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena**.\n\nOdpowiedź oparta na dokumentach:\n\n- **Stopień**: Dokument 5, fragment: \"Schody stalowe. Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.\"\n- **Ocena**: Dokument 4, fragment: \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.\"\n\nOdpowiedź:\n\n**Stopień** i **ocena**.",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSofokles żył w V wieku p.n.e.\n\nCytowania:\n- [2]: \"Sofokles (starogr. &lt; lang=\"grc\"&gt;Σοφοκλῆς&lt;/&gt;; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.\"\n- [3]: \"W ciągu swojego długiego, bo około 90-letniego, życia napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe przeznaczone do wykonywania podczas festiwali religijnych. Pierwsze miejsce zajął 24 razy, zaś przyjmuje się, że 13 razy pokonał w rywalizacji Ajschylosa. Akme jego twórczości przypadła na lata największego rozkwitu Attyki, która wyszła zwycięsko z zakrojonej na szeroką skalę wyprawy Kserksesa I.\"\n\nWyjaśnienie:\nSofokles urodził się około 496 roku p.n.e., a zmarł w 406 roku p.n.e. Jego życie i twórczość przypadły więc na V wiek p.n.e. (496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?\n\nOdpowiedź:\n\nLunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze.\n\nCytowania:\n\n- [1]: \"Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\"\n- [2]: \"Drugim najstarszym na świecie wesołym miasteczkiem jest 'Tivoli' w Kopenhadze.\"\n\nWyjaśnienie:\n\nInformacje o lokalizacji lunaparku Tivoli w Kopenhadze pochodzą z dokumentów 1 i 2. Dokument 1 wprost wskazuje, że park znajduje się w centrum Kopenhagi, a dokument 2 potwierdza, że Tivoli jest w Kopenhadze. Kopenhaga jest stolicą Danii, co czyni odpowiedź poprawną.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Wynalezienie papieru jest związane z Chinami. Dokument 1 podaje:\n\n[1] „Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\nDokument 4 również wskazuje na Chiny jako miejsce wynalezienia papieru, wymieniając go jako jeden z Czterech Wielkich Wynalazków:\n\n[4] „Cztery Wielkie Wynalazki – pojęcie używane w Chinach jako symbol potęgi naukowej i technologicznej tego kraju. Są to: druk, kompas, papier i proch, wszystkie one po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.”\n\nOdpowiedź: Papier został wynaleziony w Chinach.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nProdukcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n\n[3] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[1] „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez czterobiegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[4] „W 1972 roku wyprodukowano 9002 szt. Syren 104 i 105 (pierwsze Syreny miały logo WSM na masce). Nieco później wprowadzono do produkcji zaprojektowane na miejscu jej odmiany towarowe FSM Syrena R-20 (od 1973 roku) i FSM Syrena Bosto (od 1974 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Pierwszych 100 Fiatów 126 powstało w zakładzie Fiata we włoskim Cassino we wrześniu 1972 roku. W następnym miesiącu odbyła się premiera samochodu na salonie samochodowym w Turynie, a 9 listopada został on zaprezentowany na placu Defilad w Warszawie.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126p popularnie nazywanego maluchem, montaż tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln egzemplarzy tego samochodu.”\n\n[2] „Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego „Pol-Mot” podpisało umowę z Fiatem o współpracy technicznej i licencyjnej na model 126 29 października 1971 roku. Kontrakt przewidywał spłatę licencji dostawami 820 tys. zespołów napędowych przeznaczonych dla samochodów produkowanych we Włoszech oraz 50 tys. samochodów dla sieci sprzedaży Fiata. 1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych.”\n\n[3] „FSM powstała w 1971 roku z przekształcenia WSM Bielsko, do której włączono wiele zakładów mechanicznych z regionu (np. kuźnie z Ustronia i Skoczowa, w marcu 1971 roku – Skoczowską Odlewnię Żeliwa, Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego „Polmo” w Sosnowcu produkujące osprzęt elektryczny, odlewnię aluminium w Zakładach Mechanicznych w Bielsku, Zakłady Metalowe w Bielsku, zakład „Romet” w Czechowicach-Dziedzicach). Łącznie kombinat FSM skupiał 12 zakładów. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku).”\n\n[6] „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p.”\n\n[7] „Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie. Za rządów Gierka Polska uzyskała licencję na produkcję Fiata 126, popularnie nazywanego maluchem. Produkcja tego pojazdu w Polsce zakończyła się dopiero w 2000 roku, w Polsce powstało ponad 3 mln sztuk tego samochodu.”\n\n[5] „W latach 70., w celu rozwiązania złych warunków bytowych społeczeństwa, budowano masowo osiedla mieszkaniowe z prefabrykowanych wielkich płyt, dzięki czemu oddano do użytku najwięcej mieszkań w historii Polski. Fabryki rozpoczęły produkcję samochodów marki FIAT w Bielsku-Białej, Tychach i Warszawie.",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW europejskim mieście Madryt działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt.\n\nCytowania:\n- [1]: \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt, który swe rozgrywki prowadzi na Estadio Santiago Bernabéu. Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu...\"\n- [2]: \"W Madrycie znajduje się największa w Hiszpanii arena, na której odbywają się walki byków – Las Ventas może pomieścić 23 tysiące widzów. Adepci sztuki matadorskiej toczą tu swe pierwsze walki w czasie specjalnych uroczystości inicjacyjnych. Wielką popularnością wśród mieszkańców Madrytu cieszy się też oczywiście piłka nożna, podobnie jak w całej Hiszpanii. W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt.\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1 i 2.",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste.\n\nCytowanie:\n[1] \"Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\n[4] \"Daglezja, jedlica (\\\"Pseudotsuga\\\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.\"\n\n[8] \"Daglezja zielona odmiana sina, daglezja sina, jedlica sina (\\\"Pseudotsuga menziesii\\\" var. \\\"glauca\\\" Franco) – odmiana daglezji zielonej, drzewa z rodziny sosnowatych.\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że daglezja należy do drzew iglastych (szpilkowych).",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Dwie inne drużyny zdobyły Puchar Świata dwukrotnie: Urugwaj (1930, 1950) i Francja (1998, 2018).\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [5]:\n\n> \"Turniej zakończył się wielkim sukcesem sportowym i finansowym. Ustalono, że mistrzostwa będą odbywały się co 4 lata.\"\n\nCytat z dokumentu [2]:\n\n> \"Największymi sukcesami urugwajskiej piłki nożnej, oprócz dwóch tytułów mistrza świata, są piętnastokrotne zwycięstwa w rozgrywkach o Copa América i dwukrotne w igrzyskach olimpijskich (w 1924 i 1928 roku).\"\n\nCytat z dokumentu [10]:\n\n> \"W 2006 r. Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej.\"\n\nCytat z dokumentu [8]:\n\n> \"Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn pięć razy zdobyli tytuł mistrza świata w piłce nożnej: w 1958, 1962, 1970, 1994 i 2002; jest ona również jednym z dwóch zespołów (obok Niemiec) który nigdy nie przepadł w kwalifikacjach do mistrzostw świata i jedynym który wziął udział we wszystkich turniejach, począwszy od pierwszych mistrzostw świata w piłce nożnej rozgrywanych w lipcu 1930 roku w Urugwaju.\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Dotychczas wynik turnieju rozstrzygał pojedynczy mecz, natomiast raz, w roku 1950, mistrz świata wyłoniony został z grupy finałowej (obejmującej cztery drużyny: Urugwaj, Brazylię, Szwecję i Hiszpanię) w systemie kołowym. Zwycięstwo Urugwaju 2–1 nad Brazylią było meczem decydującym o mistrzostwie (był jednym z dwóch ostatnich meczów turnieju). Drużyna zakończyła zmagania w grupie na 1. miejscu, a o tryumfie tej fazy – i całego turnieju – przesądziła przewaga w liczbie zdobytych punktów. Ten mecz uznawany jest przez organizację FIFA jako \"de facto\" finał mistrzostw świata w 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu [7]:\n\n> \"W finale rozegranym 30 lipca gospodarze, Urugwajczycy będący głównymi faworytami turnieju, pokonali na oczach 93 tys. widzów Argentyńczyków 4:2 i stali się pierwszym zespołem, który zdobył tytuł piłkarskich mistrzów świata.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [4]:\n\n> \"Ostatnie mistrzostwa, które rozgrywane były na boiskach w Katarze w 2022 roku, wygrała Argentyna, która pokonała Francję (3–3, 4–2 w rzutach karnych).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).\"\n\nCytat z dokumentu [9]:\n\n> \"Drużyny Anglii (1966) oraz Hiszpanii (2010) wywalczyły po jednym mistrzostwie.\"\n\nCytat z dokumentu [3]:\n\n> \"Podczas dotychczas rozegranych 22 turniejów osiem reprezentacji sięgnęło po tytuł. Najbardziej utytułowanym zespołem jest Brazylia, która wygrała pięciokrotnie i jako jedyna brała udział we wszystkich turniejach finałowych. Włochy oraz Niemcy zdobyły po cztery tytuły mistrza świata. Trzykrotnie tytuł mistrzowski przypadał Argentynie. Dwukrotnie zwyciężali: Francja i Urugwaj, który był zarazem zwycięzcą turnieju inauguracyjnego.\"\n\nCytat z dokumentu [1]:\n\n> \"Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwa lub więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy.\"\n\nCytat z dokumentu [6]:\n\n> \"Reprezentacja zwana Charrúas, jako pierwsza w historii zdobyła Puchar Świata. Wynik z 1930 roku powtórzyła jeszcze w 1950 roku oraz trzykrotnie zajęła czwarte miejsce (1954, 1970, 2010).",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie znajduje się w dokumencie 4.\n\n[4] \"Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nPowieść \"Chłopi\" została wydana w czterech tomach.\n\nOdpowiedź: Powieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\nCytat z dokumentu 4:\n\"Wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie 7 znajduje się informacja o strukturze powieści:\n\n[7] \"Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”).\"\n\nPotwierdza to, że powieść jest podzielona na **cztery tomy**, odpowiadające czterem porom roku.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nBiały Dom, oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, znajduje się w mieście **Waszyngton**, w Dystrykcie Kolumbia.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue.\n- Pierwszym prezydentem, który w nim zamieszkał, był John Adams.\n- W swojej historii budynek doświadczył dwóch pożarów i był przebudowywany przez różnych prezydentów.\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne:\n- [2] (Blair House – rezydencja prezydenta USA, położona w Waszyngtonie)\n- [7] (White House – miasto w Tennessee, niezwiązane z rezydencją prezydentów)\n- [9] (Number One Observatory Circle – siedziba wiceprezydenta USA, również w Waszyngtonie)\n\nWszystkie te informacje potwierdzają, że Biały Dom znajduje się w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWspólną nazwą, którą nosi pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, jest **batalion**.\n\n### Wyjaśnienie:\n1. **Pododdział wojskowy**:\n   - **Nazwa**: Batalion.\n   - **Źródło**: Informacja nie jest bezpośrednio podana w dokumentach, ale jest powszechnie znana.\n\n2. **Ptak z rodziny bekasowatych**:\n   - **Nazwa**: Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\").\n   - **Źródło**: Dokument 1.\n\n### Cytat z dokumentu 1:\n```\nBatalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n```\n\n### Dodatkowe informacje:\n- **Systematyka**: Batalion został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku.\n- **Występowanie**: Zamieszkuje północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, zimuje w Europie Zachodniej, Afryce i Azji.\n\n### Podsumowanie:\nOba znaczenia terminu \"batalion\" (pododdział wojskowy i ptak) są poprawne i odnoszą się do różnych kontekstów. W dokumentach skupiono się na ptaku, ale nazwa ta jest również używana w kontekście wojskowym.",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nKolumbijskim pisarzem urodzonym w 1927 roku, który jest autorem powieści „Sto lat samotności”, jest **Gabriel García Márquez**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [2] – „Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca, zm. 17 kwietnia 2014 w Meksyku) – kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu”.\n\n- [1] – „Sto lat samotności (hiszp. \"Cien años de soledad\") – powieść kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Márqueza, uważana za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej.”\n\nInformacje te znajdują się w dokumentach 1 i 2.",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w **XVIII wieku**.\n\nCytat z dokumentu:\n- [1]: \"W roku 1773 powrócił do Berkeley i tam rozpoczął swoje prace badawcze.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię.\"\n\nDokładna data odkrycia to **14 maja 1796 roku** ([6]).\n\nInne istotne informacje:\n- [1]: \"Pierwotna forma szczepień przeciw ospie prawdziwej – wariolizacja, czyli prewencyjne zakażanie ospą prawdziwą zdrowych ludzi – była stosowana w Europie Zachodniej już od początków XVIII wieku.\"\n- [6]: \"W 1796 Jenner mógł wreszcie sprawdzić swoją teorię. Miejscowa dojarka, Sarah Nelmes, zachorowała na krowiankę i zgłosiła się do Jennera na leczenie. Jenner nie stracił okazji: znalazł 8-letniego chłopca, Jamesa Phippsa, syna ogrodnika. Jenner wszczepił chłopcu krowiankę.\"\n\nPodsumowując, szczepionka została wynaleziona w **XVIII wieku**, a kluczowe eksperymenty przeprowadzono w 1796 roku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała.\n\nCytowanie:\n[1] \"Hipotermia – obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian.\"\n\n[4] \"Ciepłota ciała – stała średnia temperatura ciała, właściwa zwierzętom stałocieplnym, niezależna od zmian temperatury otoczenia. [...] Obniżenie ciepłoty ciała zmniejsza intensywność procesów życiowych.\"\n\n[6] \"Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34–36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje „gęsia skórka”, wargi są sine, tętno i oddech przyspieszone. [...] Hipotermię dzielimy na: [...]\"\n\n[7] \"Stadia hipotermii według klasyfikacji szwajcarskiej, która wykorzystywana jest do oceny stanu poszkodowanego już w miejscu zdarzenia: [...]\"\n\n[8] \"Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. [...] Obniżenie temperatury ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca.\"\n\n[9] \"Odróżnia się hipotermię od anapireksji. Stan, w którym organizm nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej temperatury ciała (na przykład na skutek przebywania na mrozie) nazywa się hipotermią, natomiast w anapireksji organizm obniża w ośrodku termoregulacji swój punkt nastawczy (tzw. set point) co powoduje obniżenie temperatury.\"\n\n[10] \"Stan podgorączkowy – stan podwyższonej temperatury ciała u organizmu stałocieplnego, nieprzekraczający wartości granicznej przyjętej dla gorączki. [...] Temperaturę powyżej 38 °C uznaje się za gorączkę.\"\n\nW dokumentach nie ma informacji o hipotermii jako stanie podwyższonej ciepłoty ciała. Wszystkie odniesienia wskazują na obniżenie temperatury.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWładysław Gomułka.\n\nCytowanie:\n[1] – „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.”\n\n[9] – „21 października Gomułka został wybrany na I sekretarza PZPR.”\n\n[10] – „W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyły dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z Kościołem katolickim oraz pierwsze próby uzyskania od Niemiec potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.”\n\nWszystkie informacje pochodzą z dokumentów.",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o **niskiej skali**.\n\nW dokumencie [1] znajduje się informacja:\n\n> \"Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\"\n\nOznacza to, że fagot ma niski zakres dźwięków, zaczynający się od B1 (bardzo niskiego dźwięku) i sięgający do f² (dźwięku środkowego). Warto zauważyć, że górny zakres może być rozszerzony w zależności od umiejętności muzyka.\n\nDla porównania, w dokumencie [4] dotyczącym rożka angielskiego, skala wynosi od e do b², co jest wyższe niż skala fagotu. Podobnie, w dokumencie [5] dotyczącym oboju, skala wynosi od b do g³, co również jest wyższe.\n\nZatem fagot jest instrumentem o niskiej skali w porównaniu do innych instrumentów dętych drewnianych.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej.\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 4:\n\n\"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady. Były to m.in. Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie (od 1986 roku w składzie FSO), Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Rolniczych w Poznaniu, Autosan, Jelczańskie Zakłady Samochodowe oraz Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W styczniu 1950 roku podpisano polsko-radziecką umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, w ramach której strona radziecka zagwarantowała pomoc w projektowaniu, budowie, wyposażeniu oraz uruchomieniu produkcji seryjnej. Oficjalną umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 roku. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a ich wyposażenia – 250 milionów złotych.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"Ostatnia warszawa zjechała z taśmy produkcyjnej 30 marca 1973. Przyczyniło się do tego faktu wprowadzenie w 1967 następcy: Polskiego Fiata 125p.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\nCytat z dokumentu 1:\n\n\"FSO Warszawa – polski samochód osobowy produkowany w latach 1951–1973 przez Fabrykę Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie w oparciu o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda, rozwijaną następnie przez FSO. Był to pierwszy samochód osobowy produkowany seryjnie w Polsce po II wojnie światowej.\"\n\nCytat z dokumentu 5:\n\n\"W 1949 roku władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na samochód GAZ M-20 Pobieda. Zarządzeniem Ministra Przemysłu Ciężkiego z 17 stycznia 1950 utworzono przedsiębiorstwo państwowe Fabryka Samochodów Osobowych. W stycz",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "W sztuce chrześcijańskiej świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.\n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym ([2]).\n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać ([2]).\n\nW dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n- **Dokument 1**: \"Nimb (łac. \"nimbus\", chmura) – termin stosowany w sztuce na określenie świetlistego otoku wokół głów przedstawianych na obrazie postaci boskich lub świętych; symbolizuje ich duchowe światło.\"\n- **Dokument 2**: \"Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Jeśli blask otacza całą postać, nazywa się go aureolą lub mandorlą (w kształcie migdała lub owalu). Natomiast świetlisty otok wokół głowy postaci o szczególnym znaczeniu duchowym nazywany jest nimbem.\"\n\nWarto zauważyć, że nimb i aureola są często utożsamiane, ale różnią się kształtem i zakresem ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się **miecz**. Chodzi o film **\"Ogniem i mieczem\"** z 1999 roku, który jest ekranizacją powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem. W filmie w rolę Jana Skrzetuskiego wcielił się Michał Żebrowski.\n\nCytat z dokumentu:\n[10] **\"Ogniem i mieczem – polski film historyczny z 1999 r. w reżyserii Jerzego Hoffmana, na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.\"**\n\nInne dokumenty, które mogą być istotne dla kontekstu:\n- [6] Opis postaci Jana Skrzetuskiego i jego roli w powieści oraz filmie.\n- [7] Informacje o filmie **\"Tajemnica Westerplatte\"** (2013), w którym Michał Żebrowski zagrał rolę majora Sucharskiego, ale nie dotyczy to bezpośrednio tytułu filmu z mieczem.\n\nWarto zauważyć, że w innych filmach z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak **\"1612: Chroniki smutnogo wriemieni\"** (dokument [1]) czy **\"Wiedźmin\"** (dokument [5]), również pojawiają się elementy związane z bronią, ale nie w tytule. Tytuł **\"Ogniem i mieczem\"** bezpośrednio odnosi się do dwóch głównych motywów: konfliktu zbrojnego (ogień) i walki mieczem.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] – \"4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.\"\n\n[3] – \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.\"\n\n[4] – \"W kwietniu 1949 roku Wielka Brytania, Francja, Stany Zjednoczone, Kanada i osiem innych państw Europy Zachodniej podpisało Traktat Północnoatlantycki ustanawiający nowy sojusz militarny, NATO.\"\n\n[5] – \"W wyniku blokady zachodnich sektorów Berlina przez ZSRR, w Waszyngtonie USA, Kanada i 10 państw europejskich podpisały traktat Północnoatlantycki (NATO) 4 kwietnia 1949 r.\"\n\n[6] – \"Sojusz powstał 4 kwietnia 1949 po podpisaniu Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[7] – \"Szczyt NATO w Paryżu 1957 – 1. szczyt NATO zorganizowany w Paryżu w dniach 16–19 grudnia 1957. Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego.\"\n\n[8] – \"8 lipca 1997 roku podczas szczytu NATO w Madrycie Polska, Czechy i Węgry zostały oficjalnie zaproszone do rozmów o członkostwie w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.\"\n\n[9] – \"Po raz pierwszy wszyscy przedstawiciele państw NATO spotkali się na ceremonii podpisania traktatu północnoatlantyckiego 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie, ale pierwszym formalnym szczytem NATO był zorganizowany w grudniu 1957 szczyt w Paryżu.\"\n\n[10] – \"W polityce międzynarodowej zaszła duża zmiana w stosunku do lat przedwojennych. Udział w walce zbrojnej podczas II wojny światowej zaowocował zniesieniem neutralności Luksemburga i wprowadzeniem powszechnego obowiązku służby wojskowej. W efekcie Luksemburg został jednym z pięciu sygnatariuszy paktu brukselskiego z 1948 – oprócz współpracy ekonomicznej, kulturalnej i społecznej zakładał on też współpracę na polu wojskowym poprzez utworzenie Unii Zachodniej. Rok później Luksemburg wraz z innymi członkami tej Unii podpisał traktat północnoatlantycki, na mocy którego powstało NATO.\"\n\nWszystkie powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nSatyrę pt. „Żona modna” napisał **Ignacy Krasicki**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [1]:\n- Satyra została opublikowana w 1779 roku.\n- Jest częścią zbioru satyr opracowywanego w latach 1778-1779.\n- Krasicki krytykuje w niej zapatrzenie w obcą modę, zwłaszcza francuską.\n\nInne dokumenty również potwierdzają autorstwo Krasickiego (np. [3], [4]).",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWiosna Ludów rozpoczęła się w Europie w latach 1848–1849.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\"\n\nInne dokumenty potwierdzające tę informację:\n[3] \"początkach Wiosny Ludów w 1848 r.\"\n[6] \"Wystąpienia niepodległościowe na ziemiach polskich zainspirowane „Wiosną Ludów”, jaka ogarnęła w 1848 r. Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.\"\n[7] \"spontaniczne powstanie w Pradze od 12 do 17 czerwca 1848 roku, będące częścią Wiosny Ludów.\"\n[9] \"rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii.\"\n\nWszystkie te dokumenty wskazują, że Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW dokumentach nie ma bezpośredniej informacji o nazwie części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku. Jednak w dokumencie **1** opisano **elektrody**, które są końcowymi elementami niektórych układów lub urządzeń elektrycznych i przewodzą ładunek elektryczny. Elektrody mogą być anodami lub katodami, w zależności od kierunku przepływu ładunku.\n\nW dokumencie **2** mowa jest o **nośnikach ładunku**, ale nie wskazano konkretnej nazwy części urządzenia, która służy do ich doprowadzania lub odprowadzania.\n\nW dokumencie **3** opisano, że **prąd elektryczny** to ruch nośników ładunku, ale również nie podano nazwy elementu odpowiedzialnego za ich przepływ.\n\nW dokumencie **6** opisano **kondensator**, który składa się z dwóch przewodników (okładek lub elektrod) rozdzielonych dielektrykiem. Okładki kondensatora służą do gromadzenia ładunku, ale niekoniecznie do jego doprowadzania lub odprowadzania w szerszym kontekście urządzeń elektronicznych.\n\nW dokumentach nie ma informacji, które jednoznacznie wskazywałyby na konkretną nazwę części przyrządu elektronicznego służącej do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku.\n\n**Odpowiedź:**\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nMały Książę opiekował się **różą**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [2]:\n\"Mały Książę\" jest książką, w której za postacią głównego bohatera skrył się sam Exupéry. Spotkanie Małego Księcia z pilotem jest rozmową pisarza z samym sobą, powrotem do tematów, które zawsze dla niego były istotne, szukaniem odpowiedzi na wiele pytań.\n\nRóża w książce jest przedstawiona jako kwiat wymagający troski i opieki, co odzwierciedla relację Małego Księcia z jego różą.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\n**Odpowiedź:** Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka.\n\n**Cytowania:**\n- [1]: \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe.\"\n- [7]: \"Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659).\"\n- [9]: \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny. Ojciec Kolbe upomniał się o prawo do życia, wyrażając gotowość pójścia na śmierć w jego zastępstwie, ponieważ tamten był ojcem rodziny i jego życie potrzebne było najbliższym.\"\n\n**Źródła:**\n- Dokument 1: Informacja o Franciszku Gajowniczku i jego związku z Maksymilianem Kolbem.\n- Dokument 7: Opis wydarzenia z obozu koncentracyjnego, w którym Kolbe oddał życie za Gajowniczka.\n- Dokument 9: Homilia Jana Pawła II podczas kanonizacji Maksymiliana Kolbego, potwierdzająca ten fakt.",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych. W dokumentach znajdują się następujące informacje:\n\n[1] „Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku pod wpływem endeckich nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych (m.in. Młodzieży Wszechpolskiej i ONR).”\n\n[2] „Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.”\n\n[3] „Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.”\n\n[4] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym. Wśród poszkodowanych była m.in. Irena Sendlerowa. Do bójek członków ONR ze studentami żydowskimi, którzy nie zajmowali wyznaczonych im miejsc i stali w czasie wykładów, dochodziło także na Politechnice Warszawskiej, gdzie getto ławkowe wprowadzono na początku roku akademickiego 1937/1938, zarządzeniem rektora Józefa Zawadzkiego.”\n\n[5] „W listopadzie 1932 r. doszło we Lwowie do gwałtownych zamieszek antyżydowskich. Poszkodowanych zostało kilkaset osób. W grudniu 1935 r., jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.”\n\n[6] „W październiku 1937 zarządzenie porządkowe wprowadzające na tej uczelni getto ławkowe wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz. Studenci żydowscy zaczęli otrzymywać w indeksach stemple z napisem „Miejsce w ławkach nieparzystych”. Getta ławkowe wprowadziły także m.in. Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Analogiczne zarządzenie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie wydano w styczniu 1938.”\n\nW dokumentach nie ma informacji o gettach ławkowych w szkołach średnich. Wszystkie wzmianki dotyczą uczelni wyższych.\n\nOdpowiedź: Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, nie w szkołach średnich. Informacje o ich wprowadzeniu i funkcjonowaniu znajdują się w dokumentach dotyczących polskich uniwersytetów i politechnik w latach 30. XX wieku.",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma „Wolność i Niepodległość” (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.”\n\nDodatkowe informacje:\n- Organizacja została założona przez byłych oficerów ZWZ-AK.\n- Jej struktura organizacyjna została przejęta po AK i Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.\n- Początkowo miała charakter cywilny, ale z czasem powstały silne oddziały zbrojne.\n- W 1946 roku nowe kierownictwo WiN podporządkowało organizację rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi PSZ na Zachodzie.\n\nŹródło: [1]",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nStolicą Tunezji jest **Tunis**.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- **Dokument 1**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n- **Dokument 2**: \"Tunis (...) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.\"\n- **Dokument 3**: \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\"\n\nWszystkie te dokumenty jednoznacznie wskazują, że stolicą Tunezji jest miasto **Tunis**.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem powieści Aleksandra Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.\n\nCytowanie:\n[1] Aramis – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autora Henry'ego Bedford-Jonesa.",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nHoratio Nelson urodził się w XVIII wieku.\n\nCytowanie:\n[1] – Dokument 1: \"Horatio Nelson (ur. 29 września 1758 w Burnham Thorpe, zm. 21 października 1805 k. przylądka Trafalgar) – brytyjski admirał, wicehrabia, książę Brontu, baron Nilu.\"\n\nInformacja pochodzi z dokumentu 1, gdzie podano datę urodzenia Nelsona: 29 września 1758.",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 znajduje się informacja:\n\n\"Latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503.\"\n\nOznacza to, że Kopernik uzyskał stopień doktora z prawa kanonicznego.\n\nDodatkowo, w dokumencie 4 wspomniano o Mikołaju Wodce z Kwidzyna, który był nauczycielem Kopernika i uzyskał tytuł doktora medycyny. Jednak to nie dotyczy bezpośrednio Kopernika.\n\nW dokumencie 5 znajduje się informacja o badaczu, który uzyskał stopień doktora z tematyki badań kopernikowskich, ale to również nie dotyczy Kopernika.\n\nPodsumowując, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora z prawa kanonicznego.\n\nOdpowiedź: Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze, broniąc doktoratu z prawa kanonicznego. [2]",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Jak podano w dokumencie [1]:\n\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym. Założył kilka zespołów i angażował się w wiele projektów muzycznych.\"\n\nDodatkowo, w dokumencie [7] wspomniano, że w składzie Jazz Believers grał na saksofonie tenorowym:\n\n\"Pierwszy skład grupy tworzyli: [...] Jan „Ptaszyn” Wróblewski (saksofon tenorowy), [...]\"\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [1] wymieniono, że Wróblewski grał także na saksofonie barytonowym, co potwierdza jego wszechstronność jako saksofonisty.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nNajwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku, nadawane osobom wojskowym i cywilnym, to **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\").\n\nCytat z dokumentu:\n[4] \"Legia Honorowa została ustanowiona przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej późniejszego cesarza Napoleona I, 19 maja 1802, według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\". Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem nadawanym przez państwo francuskie.\n- Jest podzielona na pięć klas i może być nadawana bez limitów obcokrajowcom.\n- Wielkim Mistrzem orderu jest urzędujący prezydent Republiki Francuskiej.\n- Order ten jest wzorem dla większości wieloklasowych orderów świata.\n\nInne odznaczenia wymienione w dokumentach:\n- Medal Wojskowy ([3])\n- Medal Wdzięczności Narodu ([6])\n- Odznaka Lilii ([7])\n- Palmy Akademickie ([8])\n- Medal Wdzięczności Francuskiej ([10])\n\nWszystkie te informacje pochodzą bezpośrednio z podanych dokumentów.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW latach 80. Polska rozpoczęła budowę metra w Warszawie na mocy porozumienia z **ZSRR** (Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich).\n\nCytat z dokumentu:\n- **Dokument 2**:\n  „14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew wystosował list, w którym odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie, a 25 stycznia premier Wojciech Jaruzelski zapowiedział w wystąpieniu sejmowym budowę I linii.”\n\n- **Dokument 6**:\n  „W 1982 Rada Ministrów zadecydowała o budowie pierwszej linii metra w Warszawie.”\n\n- **Dokument 8**:\n  „W 1950 rząd podjął uchwałę o budowie metra głębokiego w Warszawie. Planowano, że w 1965 istnieć będą już trzy linie. Budowę rozpoczęto na Pradze 22 września 1951 na trasie, która miała przebiegać pod Wisłą. Pierwszy odcinek miał zostać oddany do końca 1959.”\n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do umowy z ZSRR w kontekście lat 80., ale kontekst historyczny i polityczny wskazuje, że współpraca z ZSRR była kluczowa dla rozpoczęcia budowy metra w tym okresie. W dokumencie 2 opisano, jak w 1982 roku Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra, co sugeruje, że porozumienie z ZSRR było istotne dla rozpoczęcia inwestycji.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku to **Arnold Winkelried**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] „W bitwie pod Sempach wojsk szwajcarskich z wojskami habsburskimi księcia austriackiego Leopolda III Habsburga w 1386 roku Arnold Winkelried z okrzykiem „Droga dla Wolności!” ruszył do boju, kierując na siebie uderzenie przeciwników: chwycił kilka wrogich włóczni i wbił je we własną pierś. Czynem tym spowodował powstanie wyłomu w szykach bojowych nieprzyjaciela, dzięki czemu atak Szwajcarów zakończył się pokonaniem wrogich wojsk.”\n\nDodatkowe informacje:\n- [3] „W bitwie tej ponoć legendarnego czynu dokonał Arnold Winkelried, który rzucając się na lance habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa.”\n- [4] „Podczas bitwy bohaterstwem wsławił się Arnold von Winkelried, który rzucił się na włócznie wroga, aby utorować drogę Szwajcarom.”\n\nWarto zauważyć, że postać Arnolda Winkelrieda jest legendarna, a jej historyczność jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie pod Sempach, a jego imię i nazwisko zostały przypisane do legendy prawdopodobnie w XVI wieku.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie jazzowym. W dokumencie [1] znajduje się informacja: \"polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer\". Ponadto, w tym samym dokumencie wspomniano, że \"rozpoczął karierę saksofonisty\" po odkryciu jazzu nowoczesnego. W dokumencie [6] również jest mowa o jego zespole \"Zbigniew Namysłowski Quartet\", co potwierdza jego rolę jako saksofonisty. \n\nOdpowiedź: Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim z gry na **saksofonie jazzowym**. [1]",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nZespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to **The Rolling Stones**.\n\n### Cytowania z dokumentów:\n- **Dokument 1**:\n  - „Wkrótce pisanie tekstów stało się stałym elementem pracy Richardsa i Jaggera, którzy tym razem poświęcali się głównie tworzeniem dla The Rolling Stones – Richards najczęściej wymyślał motyw przewodni piosenki, a Jagger dopisywał resztę tekstu, ale niektóre utwory artyści pisali samodzielnie. Richards napisał riffy i ścieżki melodyczne do wielu szlagierów zespołu, jak np. „Paint It, Black”, „Angie”, „Sympathy for the Devil”, „Gimme Shelter”, „Jumping Jack Flash”.”\n  - „Według własnych słów, lunatykując przez sen, miał nagrać na magnetofonie muzykę do utworu „(I Can’t Get No) Satisfaction”.”\n\n- **Dokument 2**:\n  - „Paint It Black, znany także jako Paint It, Black (pisownia z błędem typograficznym) – utwór brytyjskiego zespołu muzycznego The Rolling Stones, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.”\n\n- **Dokument 5**:\n  - „(I Can’t Get No) Satisfaction – utwór skomponowany podczas amerykańskiego tournée The Rolling Stones w 1965 roku przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera.”\n\n### Podsumowanie:\nOba wymienione przeboje – „Satisfaction” (znany też jako „(I Can’t Get No) Satisfaction”) i „Paint It Black” – zostały stworzone przez zespół **The Rolling Stones**. Autorami muzyki i tekstów są Mick Jagger i Keith Richards.",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nWaluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท trb. \"baat\").\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nDodatkowe informacje:\n- Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).\n- Monety występują w nominałach: 1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10, 20, 50 bahtów.\n- Monety 1, 5 i 10 satangów nie występują w powszechnym obiegu.\n- Banknoty występują w nominałach: 20, 50, 100, 500, 1000 bahtów.\n\nŹródło: [1] Dokument: 1.",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nLina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n- [1]: \"Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\"\n\nDodatkowe informacje:\n- [2] wspomina o **szpringach**, które są linami cumowniczymi działającymi odwrotnie do cumy.\n- [7] opisuje **polery**, do których mocuje się liny cumownicze.\n\nW kontekście cumowania, termin \"cuma\" jest podstawowym określeniem liny służącej do mocowania statku do nabrzeża.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nW tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") występuje liczba **3**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu, co wynika z informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. **LOP jako oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1):\n   - **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n2. **LOP jako Liga Ochrony Przyrody** (Dokument 1):\n   - **LOP** to skrót od **Ligi Ochrony Przyrody** – ogólnopolskiego stowarzyszenia zajmującego się ochroną przyrody. Zostało założone w 1928 roku.\n\n3. **LOP jako Łódzki Okręg Przemysłowy** (Dokument 2):\n   - **ŁOP** (nie LOP) to skrót od **Łódzkiego Okręgu Przemysłowego** – okręgu przemysłowego na terenie województwa łódzkiego, znanego głównie z przemysłu włókienniczego.\n\n4. **LOOP jako program teorii obliczalności** (Dokument 3):\n   - **LOOP** to skrót od **Program LOOP** – narzędzia teorii obliczalności służącego do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n5. **LOP jako język lop** (Dokument 4):\n   - **Lop** to nazwa języka wschodniotureckiego używanego w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach.\n\n6. **LOP jako Limited Partnership** (Dokument 5):\n   - **L.P.** (nie LOP) to skrót od **Limited Partnership** – formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiednik polskiej spółki komandytowej.\n\n7. **LOPP jako Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7):\n   - **LOPP** to skrót od **Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** – polskiej organizacji paramilitarnej działającej przed II wojną światową.\n\n8. **CLOS jako Common Lisp Object System** (Dokument 8):\n   - **CLOS** to skrót od **Common Lisp Object System** – rozszerzenia języka Common Lisp.\n\n9. **LL jako Liga Lotnicza** (Dokument 9):\n   - **LL** to skrót od **Ligi Lotniczej** – polskiego stowarzyszenia lotniczego działającego w latach 1946–1953.\n\n10. **Lop** jako liczba ujemna w języku tajskim (Dokument 6):\n    - **Lop** to słowo oznaczające **minus** w języku tajskim, używane do tworzenia liczb ujemnych.\n\n**Podsumowanie**:\nSkrót **LOP** może oznaczać:\n- **Ligę Ochrony Przyrody** (Dokument 1),\n- **oznaczenie literowe powiatu opolskiego** (Dokument 1),\n- **język lop** (Dokument 4),\n- **Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej** (Dokument 7) – ale tutaj skrót to **LOPP**.\n\nJeśli pytanie dotyczy konkretnego kontekstu, proszę podać dodatkowe informacje, aby sprecyzować odpowiedź. \n\n**Odpowiedź**:\nSkrót **LOP** może oznaczać różne rzeczy w zależności od kontekstu. Na przykład, w kontekście ochrony przyrody, **LOP** to **Liga Ochrony Przyrody** ([1]). W kontekście geograficznym, **LOP** to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych ([1]). W innych kontekstach, np. w informatyce, **LOOP** to program teorii obliczalności ([3]), a **LOPP** to Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej ([7]). Proszę podać więcej szczegółów, aby uzyskać dokładniejszą odpowiedź.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była **Francuzką**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Teresa Martin urodziła się jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin. [...] Teresa Martin urodziła się w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD), córka świętych Ludwika i Marii Martin, dziewica, siostra służebnicy Bożej Leonii Martin, święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.\"\n\nInformacja ta pochodzi z **Dokumentu 1**.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką.\n\nOdpowiedź opiera się na informacjach z dokumentów:\n\n- **Dokument 5**: Referendum w Grecji w 1974 roku potwierdziło republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.\n- **Dokument 7**: W wyniku plebiscytu z 1 września 1946 ustrój Grecji określono jako monarchię konstytucyjną, ale w 1974 roku monarchia została ostatecznie obalona.\n- **Dokument 10**: Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku) jest wymieniona jako obecny ustrój Grecji.\n\nCytaty:\n- [5]: „Plebiscyt przeprowadzono 8 grudnia 1974. Wyniki ostatecznie potwierdziły republikański ustrój. 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii.”\n- [10]: „Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku).”\n\nObecnie Grecja jest republiką, a jej ustrój został ostatecznie potwierdzony w referendum w 1974 roku.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nCar Aleksander II Romanow zniósł poddaństwo chłopów w Rosji. Reforma ta została wprowadzona w 1861 roku.\n\nCytowania z dokumentów:\n\n- [1]: \"Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą...\"\n- [4]: \"W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów...\"\n- [8]: \"W lutym 1861 roku zniesiono poddaństwo chłopów, którzy liczyli 20 milionów ludzi...\"\n- [9]: \"W Rosji na mocy reformy uwłaszczeniowej cara Aleksandra II Romanowa z 1861 roku...\"\n\nInformacje te pochodzą z dokumentów 1, 4, 8 i 9.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Odpowiedź na pytanie:\n\nPolska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem **Hanka Ordonówna**.\n\nCytowanie z dokumentu:\n[1] „Hanka Ordonówna, właśc. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.”\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [4]:\n„W wielu miastach Polski dawała liczne koncerty jako artystka sceniczna (diseuse), a także odbywała zagraniczne tournée. Przyjmowano ją entuzjastycznie w Atenach, Bejrucie, Damaszku, Jerozolimie, Tel Awiwie, Kairze, Rydze i w Stanach Zjednoczonych. Występowała także m.in. w Paryżu, Berlinie i w Wiedniu.”\n\nWarto również zauważyć, że w dokumencie [2] podano datę jej śmierci (8 września 1950) oraz miejsce pochówku (polski cmentarz w Bejrucie).\n\nPodsumowując, pełne nazwisko artystki to **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa**, ale powszechnie znana jest jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku.\n\nCytat z dokumentu:\n[3] \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla.\"\n\n[7] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[9] \"Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd na galę wręczenia nagrody do Oslo w obawie przed problemami z powrotem do kraju. Nagrodę w jego imieniu odebrała żona Danuta wraz z 13-letnim wówczas synem Bogdanem, a przemówienie laureata odczytał Bohdan Cywiński.\"",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim z gry na **skrzypcach**.\n\nCytat z dokumentu [1]:\n> \"Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\"\n\nDodatkowe informacje z dokumentu [3]:\n> \"Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\"\n\nInformacja z dokumentu [10]:\n> \"W jej dorobku fonograficznym znajduje się płyta z utworami na skrzypce i fortepian Karola Szymanowskiego nagrana wraz z Kają Danczowską w 2007 (nominowana do „Fryderyka 2009”).\"\n\nW żadnym z dokumentów nie ma wzmianki o grze Kai Danczowskiej na innym instrumencie niż skrzypce.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "model_b": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "response_b": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.\n\n**Cytat z dokumentu:** [2]\n\n> *\"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. Długość – 2428 km (trzecia co do długości rzeka Europy po Wołdze i Dunaju). Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n\n*Dokument: 3*\n> *\"Do Morza Kaspijskiego dostęp ma pięć państw: ... Rzeka Ural (ros. Урал) wypływa z gór Uralu Południowego i uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Inne źródła:**\n\n*Dokument: 4*\n> *\"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Odpowiedź:**\n\nTak, **rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego**. [2]",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "response_b": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "response_b": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "response_b": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "response_b": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "response_b": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "response_b": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "response_b": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "response_b": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1. wspomniano, że **torfowce** mają właściwości lecznicze, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[2] W dokumencie 2. **borowina** (peloid) jest opisana jako stosowana w leczeniu chorób reumatycznych i innych schorzeń, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem rodzaju torfu.\n\n[3] W dokumencie 3. **torf leczniczy** (borowina) jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[4] W dokumencie 4. **torf** jest opisany jako skała osadowa, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[5] W dokumencie 5. **Uzdrowiskowy Zakład Górniczy w Kołobrzegu** wydobywa **torf leczniczy (borowinę)**, ale nie określa jej jako konkretnego rodzaju torfu.\n\n[6] W dokumencie 6. **torf sfagnowy** (powstający z torfowców) może być surowcem do wyrobu papieru i tektury, ale nie ma informacji o jego właściwościach leczniczych.\n\n[7] W dokumencie 7. **torf** jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[8] W dokumencie 8. **torfowce** (rodzaj mchów) są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[9] W dokumencie 9. **torfy** są wymienione jako skały osadowe, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[10] W dokumencie 10. **iły** i **pyły** są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć jednoznacznej informacji w dokumentach, który rodzaj torfu ma właściwości lecznicze. W dokumentach wymienione są różne rodzaje torfu (np. torfowiec, torf leczniczy, borowina), ale nie ma w nich jednoznacznego wskazania konkretnego rodzaju torfu o właściwościach leczniczych.\n\n**(Uwaga: W niektórych źródłach **borowina** (peloid) jest określana jako torf o właściwościach leczniczych, ale nie jest to jednoznacznie potwierdzone w podanych dokumentach.)**",
          "response_b": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nOddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. *czapuł* – zagon).\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Czambuł (tur. \\\"czapuł\\\" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 2**: \"Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika.\"\n- **Dokument 3**: \"W XVIII wieku oddziały tego typu pojawiły się także w armiach saskiej i francuskiej pod nazwą ułanów, gdzie nazewnictwo formacji wywodziło się od stroju, uzbrojenia i sposobu walki podobnego do taktyki stosowanej w ordzie.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nOddziały tatarskie przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (czapułami).",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "response_b": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "response_b": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "response_b": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "response_b": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "response_b": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "response_b": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "response_b": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "response_b": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "[1] \"Dokument: 1\" – Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\") – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.\n\nOdpowiedź:\nObecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii [Burbonów]([1]).",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGruszki na **wierzbolistnej** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nW dokumencie nr 2 (Dokument: 2) znajduje się informacja:\n> *\"Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.\"*\n\nDokument nr 1 (Dokument: 1) zawiera opis **gruszy wierzbolistnej (\"Pyrus salicifolia\" Pall.)**, która ma liście podobne do wierzby.\n\n**Cytat z dokumentu nr 1:**\n> *\"Grusza wierzbolistna (\"Pyrus salicifolia\" Pall.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu (Kaukaz i Zakaukazie). W Polsce jest uprawiana.\"*\n\n**Dlatego odpowiedź brzmi:**\n\n**Gruszki na **wierzbolistnej**.**",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "response_b": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "response_b": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "response_b": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "response_b": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "response_b": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "response_b": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "response_b": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "[1] Edmund Percival Hillary (ur. 20 lipca 1919 w Auckland, zm. 11 stycznia 2008 tamże) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz.\n\n[2] Brytyjska ekspedycja na Mount Everest z 1953 roku była dziewiątą próbą zdobycia najwyższego szczytu na Ziemi i pierwszą, która zakończyła się powodzeniem. 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk *Edmund Hillary* oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu.\n\nOdpowiedź:\nNowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był *Edmund Hillary* ([1] i [2]).",
          "response_b": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "response_b": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "response_b": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "response_b": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "response_b": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "response_b": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-12b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "response_b": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.\n\n**Cytat z dokumentu:** [2]\n\n> *\"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. Długość – 2428 km (trzecia co do długości rzeka Europy po Wołdze i Dunaju). Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n\n*Dokument: 3*\n> *\"Do Morza Kaspijskiego dostęp ma pięć państw: ... Rzeka Ural (ros. Урал) wypływa z gór Uralu Południowego i uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Inne źródła:**\n\n*Dokument: 4*\n> *\"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Odpowiedź:**\n\nTak, **rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego**. [2]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "response_b": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "response_b": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "response_b": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1. wspomniano, że **torfowce** mają właściwości lecznicze, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[2] W dokumencie 2. **borowina** (peloid) jest opisana jako stosowana w leczeniu chorób reumatycznych i innych schorzeń, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem rodzaju torfu.\n\n[3] W dokumencie 3. **torf leczniczy** (borowina) jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[4] W dokumencie 4. **torf** jest opisany jako skała osadowa, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[5] W dokumencie 5. **Uzdrowiskowy Zakład Górniczy w Kołobrzegu** wydobywa **torf leczniczy (borowinę)**, ale nie określa jej jako konkretnego rodzaju torfu.\n\n[6] W dokumencie 6. **torf sfagnowy** (powstający z torfowców) może być surowcem do wyrobu papieru i tektury, ale nie ma informacji o jego właściwościach leczniczych.\n\n[7] W dokumencie 7. **torf** jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[8] W dokumencie 8. **torfowce** (rodzaj mchów) są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[9] W dokumencie 9. **torfy** są wymienione jako skały osadowe, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[10] W dokumencie 10. **iły** i **pyły** są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć jednoznacznej informacji w dokumentach, który rodzaj torfu ma właściwości lecznicze. W dokumentach wymienione są różne rodzaje torfu (np. torfowiec, torf leczniczy, borowina), ale nie ma w nich jednoznacznego wskazania konkretnego rodzaju torfu o właściwościach leczniczych.\n\n**(Uwaga: W niektórych źródłach **borowina** (peloid) jest określana jako torf o właściwościach leczniczych, ale nie jest to jednoznacznie potwierdzone w podanych dokumentach.)**",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nOddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. *czapuł* – zagon).\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Czambuł (tur. \\\"czapuł\\\" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 2**: \"Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika.\"\n- **Dokument 3**: \"W XVIII wieku oddziały tego typu pojawiły się także w armiach saskiej i francuskiej pod nazwą ułanów, gdzie nazewnictwo formacji wywodziło się od stroju, uzbrojenia i sposobu walki podobnego do taktyki stosowanej w ordzie.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nOddziały tatarskie przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (czapułami).",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "response_b": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "response_b": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "response_b": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "response_b": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "[1] \"Dokument: 1\" – Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\") – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.\n\nOdpowiedź:\nObecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii [Burbonów]([1]).",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGruszki na **wierzbolistnej** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nW dokumencie nr 2 (Dokument: 2) znajduje się informacja:\n> *\"Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.\"*\n\nDokument nr 1 (Dokument: 1) zawiera opis **gruszy wierzbolistnej (\"Pyrus salicifolia\" Pall.)**, która ma liście podobne do wierzby.\n\n**Cytat z dokumentu nr 1:**\n> *\"Grusza wierzbolistna (\"Pyrus salicifolia\" Pall.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu (Kaukaz i Zakaukazie). W Polsce jest uprawiana.\"*\n\n**Dlatego odpowiedź brzmi:**\n\n**Gruszki na **wierzbolistnej**.**",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "response_b": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "response_b": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "[1] Edmund Percival Hillary (ur. 20 lipca 1919 w Auckland, zm. 11 stycznia 2008 tamże) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz.\n\n[2] Brytyjska ekspedycja na Mount Everest z 1953 roku była dziewiątą próbą zdobycia najwyższego szczytu na Ziemi i pierwszą, która zakończyła się powodzeniem. 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk *Edmund Hillary* oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu.\n\nOdpowiedź:\nNowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był *Edmund Hillary* ([1] i [2]).",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "response_b": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.\n\n**Cytat z dokumentu:** [2]\n\n> *\"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. Długość – 2428 km (trzecia co do długości rzeka Europy po Wołdze i Dunaju). Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n\n*Dokument: 3*\n> *\"Do Morza Kaspijskiego dostęp ma pięć państw: ... Rzeka Ural (ros. Урал) wypływa z gór Uralu Południowego i uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Inne źródła:**\n\n*Dokument: 4*\n> *\"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Odpowiedź:**\n\nTak, **rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego**. [2]",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "response_b": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "response_b": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1. wspomniano, że **torfowce** mają właściwości lecznicze, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[2] W dokumencie 2. **borowina** (peloid) jest opisana jako stosowana w leczeniu chorób reumatycznych i innych schorzeń, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem rodzaju torfu.\n\n[3] W dokumencie 3. **torf leczniczy** (borowina) jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[4] W dokumencie 4. **torf** jest opisany jako skała osadowa, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[5] W dokumencie 5. **Uzdrowiskowy Zakład Górniczy w Kołobrzegu** wydobywa **torf leczniczy (borowinę)**, ale nie określa jej jako konkretnego rodzaju torfu.\n\n[6] W dokumencie 6. **torf sfagnowy** (powstający z torfowców) może być surowcem do wyrobu papieru i tektury, ale nie ma informacji o jego właściwościach leczniczych.\n\n[7] W dokumencie 7. **torf** jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[8] W dokumencie 8. **torfowce** (rodzaj mchów) są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[9] W dokumencie 9. **torfy** są wymienione jako skały osadowe, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[10] W dokumencie 10. **iły** i **pyły** są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć jednoznacznej informacji w dokumentach, który rodzaj torfu ma właściwości lecznicze. W dokumentach wymienione są różne rodzaje torfu (np. torfowiec, torf leczniczy, borowina), ale nie ma w nich jednoznacznego wskazania konkretnego rodzaju torfu o właściwościach leczniczych.\n\n**(Uwaga: W niektórych źródłach **borowina** (peloid) jest określana jako torf o właściwościach leczniczych, ale nie jest to jednoznacznie potwierdzone w podanych dokumentach.)**",
          "response_b": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nOddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. *czapuł* – zagon).\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Czambuł (tur. \\\"czapuł\\\" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 2**: \"Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika.\"\n- **Dokument 3**: \"W XVIII wieku oddziały tego typu pojawiły się także w armiach saskiej i francuskiej pod nazwą ułanów, gdzie nazewnictwo formacji wywodziło się od stroju, uzbrojenia i sposobu walki podobnego do taktyki stosowanej w ordzie.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nOddziały tatarskie przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (czapułami).",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "response_b": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "[1] \"Dokument: 1\" – Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\") – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.\n\nOdpowiedź:\nObecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii [Burbonów]([1]).",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGruszki na **wierzbolistnej** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nW dokumencie nr 2 (Dokument: 2) znajduje się informacja:\n> *\"Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.\"*\n\nDokument nr 1 (Dokument: 1) zawiera opis **gruszy wierzbolistnej (\"Pyrus salicifolia\" Pall.)**, która ma liście podobne do wierzby.\n\n**Cytat z dokumentu nr 1:**\n> *\"Grusza wierzbolistna (\"Pyrus salicifolia\" Pall.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu (Kaukaz i Zakaukazie). W Polsce jest uprawiana.\"*\n\n**Dlatego odpowiedź brzmi:**\n\n**Gruszki na **wierzbolistnej**.**",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "[1] Edmund Percival Hillary (ur. 20 lipca 1919 w Auckland, zm. 11 stycznia 2008 tamże) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz.\n\n[2] Brytyjska ekspedycja na Mount Everest z 1953 roku była dziewiątą próbą zdobycia najwyższego szczytu na Ziemi i pierwszą, która zakończyła się powodzeniem. 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk *Edmund Hillary* oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu.\n\nOdpowiedź:\nNowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był *Edmund Hillary* ([1] i [2]).",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "response_b": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "response_b": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "response_b": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "response_b": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "response_b": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "response_b": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "response_b": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "response_b": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "response_b": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "response_b": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "response_b": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "response_b": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "response_b": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "response_b": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "[1] \"Dokument: 1\" – Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\") – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.\n\nOdpowiedź:\nObecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii [Burbonów]([1]).",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów [1], [3], [6]. Jest on synem Jana Karola I, również z dynastii Burbonów [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGruszki na **wierzbolistnej** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nW dokumencie nr 2 (Dokument: 2) znajduje się informacja:\n> *\"Z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”.\"*\n\nDokument nr 1 (Dokument: 1) zawiera opis **gruszy wierzbolistnej (\"Pyrus salicifolia\" Pall.)**, która ma liście podobne do wierzby.\n\n**Cytat z dokumentu nr 1:**\n> *\"Grusza wierzbolistna (\"Pyrus salicifolia\" Pall.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu (Kaukaz i Zakaukazie). W Polsce jest uprawiana.\"*\n\n**Dlatego odpowiedź brzmi:**\n\n**Gruszki na **wierzbolistnej**.**",
          "response_b": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "response_b": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "response_b": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "response_b": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "response_b": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "response_b": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "response_b": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "[1] Edmund Percival Hillary (ur. 20 lipca 1919 w Auckland, zm. 11 stycznia 2008 tamże) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz.\n\n[2] Brytyjska ekspedycja na Mount Everest z 1953 roku była dziewiątą próbą zdobycia najwyższego szczytu na Ziemi i pierwszą, która zakończyła się powodzeniem. 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk *Edmund Hillary* oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu.\n\nOdpowiedź:\nNowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był *Edmund Hillary* ([1] i [2]).",
          "response_b": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "response_b": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "response_b": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_bielik-4.5b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "[1] Przymiotniki w języku niemieckim odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige.\" → \"tonący\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\n\n[2] Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem \"imion\"), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.\n\n[3] Liczebniki porządkowe odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki. W liczebnikach wielowyrazowych tylko ostatni człon ma postać liczebnika porządkowego, a pozostałe części są nieodmienne.\n\n[4] Przymiotniki w języku rosyjskim można podzielić na:\nRóżnice rodzajowe przymiotników występują tylko w liczbie pojedynczej – w liczbie mnogiej jest jedna forma dla wszystkich trzech rodzajów.\n\n[5] Przymiotniki w języku praindoeuropejskim odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian.\n\n[6] W wielu językach indoeuropejskich niektóre formy czasowników (imiesłów, rzeczownik odczasownikowy) przybierają pewne cechy uznawane za typowe dla innych części mowy.\n\n[7] Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\n\n[8] Imiesłów przymiotnikowy czynny – nieosobowa forma czasowników niedokonanych mówiących o sprawcy czynności.\n\n[9] Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga).\n\n[10] Przymiotniki (fin. \"adjektiivit\") fińskie mogą być samodzielnymi słowami lub powstawać z innych części mowy w wyniku dodania końcówki słowotwórczej.\n\n**Odpowiedź:**\nTak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki w wielu językach, np. w języku niemieckim, rosyjskim, fińskim, a także w niektórych językach indoeuropejskich (np. w języku praindoeuropejskim). W języku polskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz).",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "[1] Akcja powieści „Krzyżacy” toczy się od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem).\n\n**Odpowiedź:**\nAkcja „Krzyżaków” toczy się w **XV wieku**.",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego.\n\n**Cytat z dokumentu:** [2]\n\n> *\"Ural (t. Jaik; ros. Урал – \"Urał\") – rzeka w Rosji i Kazachstanie. Długość – 2428 km (trzecia co do długości rzeka Europy po Wołdze i Dunaju). Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n\n*Dokument: 3*\n> *\"Do Morza Kaspijskiego dostęp ma pięć państw: ... Rzeka Ural (ros. Урал) wypływa z gór Uralu Południowego i uchodzi do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Inne źródła:**\n\n*Dokument: 4*\n> *\"Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego.\"*\n\n**Odpowiedź:**\n\nTak, **rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego**. [2]",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "[1] Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża.\n\n[2] Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona.\n\n**Odpowiedź:**\nSzymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. [1]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "[1] W balladzie *Romantyczność* Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 1*\n> „Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, powszechnie uważana za literacki manifest romantyzmu w Polsce.\n> *Fabuła utworu oparta na motywie miłosnym oszalałej z tęsknoty Karusi i zmarłego Jasieńka, stała się swego czasu pretekstem do głośnej walki o nowe autorytety moralne i poznawcze. Stanowiła również dialog pomiędzy głosem odchodzącej epoki Oświecenia a młodym pokoleniem romantyków, wprowadzając jakość egzystencjalną opartą na „czuciu i wierze”. Swego czasu utwór wywołał skandal m.in. ze względu na zawarty w nim osobisty rozrachunek poety ze swoim byłym profesorem – Janem Śniadeckim oraz nazbyt śmiałą erotykę.\n> *Informacje ogólne*\n> *„Romantyczność” jest sztandarowym dziełem wczesnej fazy rozwoju polskiego romantyzmu, nazywanej „romantyzmem negatywnym”.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n> *„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.*\n> *„Mottem utworu uczynił Mickiewicz cytat z „Hamleta” Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? – In my mind’s eyes.””\n> *„Oczy duszy” w ujęciu Mickiewicza nie ograniczają się jednak wyłącznie do sytuacji szekspirowskiej, bowiem ich rolę w utworze utwierdza przede wszystkim bogata tradycja filozoficzna.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- *Dokument: 2*\n  „„oczy duszy” „Romantyczności” pogardzały poznaniem zmysłowym. Obok Wieszcza na czele tej krytyki stanął Maurycy Mochnacki, który pisał, że „oko pospolite” nie jest w stanie przeniknąć do „jądra natury”, ani do „tajemnic serca”. Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne.”\n- *Dokument: 1*\n  „„Romantyczność” – ballada Adama Mickiewicza, opublikowana w 1822 w tomiku „Ballady i romanse”, uważanym za pierwsze dzieło romantyzmu w literaturze polskiej.”\n\n**Odpowiedź:**\nAdam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*.",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Ostatniego rozdania\", to **Wiesław Myśliwski**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] – *„W Dwikozach urodził się pisarz Wiesław Myśliwski, autor takich powieści, jak m.in. \"Nagi sad\" (1967), \"Pałac\" (1970), \"Kamień na kamieniu\" (1984), \"Ostatnie rozdanie\" (2013). Był dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” za powieści \"Widnokrąg\" (1997) oraz \"Traktat o łuskaniu fasoli\" (2007).”**\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **\"Widnokrąg\"** (1997) – pierwsza powieść Myśliwskiego uhonorowana Nagrodą Nike.\n- **\"Ostatnie rozdanie\"** (2013) – kolejna powieść Myśliwskiego, za którą otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” w 2014 roku.\n\n**Uwaga:**\n\n- W dokumentach nie ma informacji o \"Rozdaniu\" (poprawna nazwa to \"Ostatnie rozdanie\").\n- Wiesław Myśliwski jest również autorem innych znaczących dzieł, takich jak \"Pałac\" (1970) czy \"Kamień na kamieniu\" (1984).",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"\n\nOdpowiedź:\nRzeka **Ukajali** płynie przez **Peru**.\n\nCytat z dokumentu:\n[1] \"Ukajali – rzeka w Peru, prawy dopływ Amazonki.\"",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "[1] \"Django\" został wyreżyserowany przez *Quentina Tarantino*.\n\n[2] \"Django – włoski western filmowy z 1966 roku w reżyserii *Sergia Corbucciego*.\"\n\n[3] \"Zdjęcia do *Django* rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku w Kalifornii.\"\n\n[4] \"Włoski reżyser *Sergio Corbucci* przed *Django* zrealizował trzy westerny.\"\n\n[5] \"Sukiyaki Western Django (jap. スキヤキ・ウエスタン ジャンゴ Sukiyaki uesutan jango) – japoński western z 2007 roku w reżyserii *Takashiego Miike*.\"\n\n[6] \"W grudniu 2012 roku odbyła się premiera kolejnego filmu Tarantino, westernu *Django*, z nazwy inspirowanego filmem Sergia Corbucciego o tym samym tytule.\"\n\n[7] \"Christoph Waltz (ur. 4 października 1956 w Wiedniu) – niemiecko–austriacko–amerykański aktor i reżyser. *Zdobywca dwóch nagród Oscara za role drugoplanowe w obrazach Quentina Tarantino*.\"\n\n[8] \"Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, jeden z głównych przedstawicieli postmodernizmu filmowego.\"\n\n[9] \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n\n**Odpowiedź:**\nReżyserem filmu *Django* jest *Quentin Tarantino*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPodstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Układ SI definiuje siedem jednostek miary jako podstawowy zbiór z których tworzone są jednostki pochodne. Te podstawowe jednostki i ich fizyczna wielkość to: *kilogram (kg)*.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- W układzie SI kilogram jest zdefiniowany w sposób fizyczny, a nie przez fizyczny wzorzec, jak w przeszłości.\n- Definicja kilograma od 2019 roku opiera się na stałej Plancka (\\( h \\)).\n\n**Odpowiedź w formie wymaganej przez zadanie:**\n\nKilogram (kg) – [1]",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "[1] Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych Johna Hadleya.\n\n[2] Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya.\n\nOdpowiedź: John Hadley wynalazł sekstant w roku [1].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "[1] \"Ta numeracja posłużyła później przy tworzeniu „Wielkiej Księgi Przygód Indiany Jonesa”, na którą złożyły się 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa.\"\n\n[2] \"Duża popularność filmu znalazła odzwierciedlenie w wyniku finansowym, gdyż na całym świecie filmy te zarobiły w sumie niemal 1,2 mld dolarów.\"\n\n[3] \"W 1997 magazyn „Empire” umieścił go na pierwszym miejscu na liście 100 najlepszych gwiazd kina wszech czasów.\"\n\n[4] \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (ang. \"Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Stevena Spielberga z 2008 roku.\"\n\n[5] \"Indiana Jones i ostatnia krucjata (ang. \"Indiana Jones and the Last Crusade\") – amerykański film przygodowy z 1989 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[6] \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia (ang. \"Indiana Jones and the Dial of Destiny\") – amerykański film przygodowy w reżyserii Jamesa Mangolda z 2023 roku.\"\n\n[7] \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady (ang. \"Indiana Jones and the Temple of Doom\") – amerykański film przygodowy z 1984 roku w reżyserii Stevena Spielberga.\"\n\n[8] \"Poszukiwacze zaginionej Arki (ang. \"Raiders of the Lost Ark\") – amerykański film przygodowy z 1981 roku w reżyserii Stevena Spielberga, wyprodukowany przez George’a Lucasa.\"\n\n[9] \"Po latach nakręcono serial telewizyjny złożony z 44 odcinków, pt. \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\" (1992), gdzie w rolę Indy’ego wcielili się Corey Carrier, Sean Patrick Flanery i George Hall.\"\n\n**Odpowiedź:**\nObecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy **5 filmów** (wliczając \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" z 2023 roku).\n\n**Źródło:**\n[1] - Numeracja części z Harrisonem Fordem.\n[2] - Popularność i dochody filmów.\n[3] - Ranking magazynu \"Empire\".\n[4], [5], [6] - Opisy kolejnych filmów.\n[7], [8] - Opisy wcześniejszych filmów.\n[9] - Serial \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\".",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją** ([1]).\n\n**Wyjaśnienie:**\n\nDokument 2 (\"Nowelizacja\") definiuje nowelizację jako **częściową zmianę obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej**.\n\n**Przykład:**\n\n\"Nowelizacja musi być wyraźna – musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\"\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Reforma** ([1]) to **proces ewolucyjnego, stopniowego i zwykle długotrwałego** mający na celu wprowadzenie zmian, często wprowadzana przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n- **Legislacja** ([3]) to **ustawodawstwo**, czyli forma stanowienia prawa przez organy państwowe i samorządowe.\n- **Inkorporacja norm prawnych** ([4]) oznacza **zebranie i spisanie norm prawnych** w jednym akcie normatywnym, często z modyfikacjami.\n\n**Podsumowanie:**\n\nWprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw to **nowelizacja** ([1]).",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "[1] \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"\n\nOdpowiedź:\nDowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\").\n\nZ dokumentu [1]:\n> \"Alibi (łac. \\\"gdzie indziej\\\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "[1] \"Oda do radości\" pochodzi z **IX Symfonii** d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena.\n\n**Źródło:**\n> Dokument: 3\n> \"IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako \"Symfonia radości\", popularna jest głównie dzięki finałowej kantacie do słów \"Ody do radości\" Friedricha von Schillera.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- [1] \"Utwór Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, był hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.\"\n- [10] \"Friedrich Schiller. „Skrzydlate słowa” pochodzące od Friedricha Schillera to m.in. słowa z \"Ody do radości\" i \"Sprzysiężenia Fiesca w Genui\".\"\n\n**Odpowiedź:**\nOda do radości pochodzi z **IX Symfonii** Ludwiga van Beethovena.",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "[1] \"Sami Chińczycy najczęściej nazywają swój kraj „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka”.\"\n\n[3] \"1926 – 1925 – 1924\nPaństwa świata.\nC.\n – Republika Chińska\"\n\nOdpowiedź: Państwo nazywane „Państwem Środka” to [3] „Republika Chińska” (chiń. 中国, pinyin: Zhōngguó).",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "[1] Hamlet, książę Danii, jest głównym bohaterem dramatu Williama Szekspira. Z dokumentu wynika, że Hamlet jest **księciem Danii**, co oznacza, że był **obywatelem Danii**.\n\n**Odpowiedź:**\nKsiążę Hamlet był **obywatelem Danii**. [1]",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "[1] Jezioro Titicaca znajduje się na terenie **Peru** i **Boliwii**.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Jezioro Titicaca – jezioro położone na terenie **Peru** i **Boliwii**, w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych).\"",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 znajduje się informacja: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\"\n\n**Odpowiedź:** Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim **Saint-Tropez**.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nJacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się **bojer**.\n\n**Źródło:**\nDokument: **3** – \"Bojer, także ślizg lodowy – jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Bojery są używane w żeglarstwie lodowym, gdzie pędnikiem jest żagiel, a elementem jezdnym płozy.\n- W Polsce rozwój żeglarstwa lodowego kieruje Polski Związek Żeglarski.\n- Historia żeglarstwa lodowego sięga początków XVII wieku w Holandii, a w Europie rozwijało się w krajach bałtyckich i Rosji.\n\n**Przykład zastosowania:**\n- Bojery są używane w regatach na zamarzniętych zbiornikach wodnych, gdzie zawodnicy ścigają się na płozach.\n\n**Inne pojazdy na płozach:**\n- Sanki (Dokument: **4**)\n- Kicksled (Dokument: **5**)\n- Żaglowóz (Dokument: **7**)\n\n**Płozy w innych kontekstach:**\n- Płozy w saniach (Dokument: **6**)\n- Płozy w łyżwach (Dokument: **8**)\n- Płozy w samolocie Sea Dart (Dokument: **9**)\n\n**Podsumowanie:**\nJacht do jazdy na lodzie z ostrymi płozami to **bojer**, jak wynika z Dokumentu 3.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania **katolickiego**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Dominującą religią w Księstwie Liechtensteinu jest chrześcijaństwo, którego wyznawanie deklarują ok. 83,2% obywateli Liechtensteinu. Zgodnie z art. 37 Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym w Księstwie i ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n[1] \"Według danych Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku większość mieszkańców deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 69,6% populacji.\"\n\n**Podsumowanie:**\nWiększość mieszkańców Liechtensteinu (ok. 76%) to katolicy, a rzymskokatolicyzm jest tam religią państwową.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nDział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej to **tektonika**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[4] – *Tektonika ( „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.*\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 3:** „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.”\n- **Dokument 10:** „Budowa geologiczna – budowa geologiczna Ziemi jest wynikiem procesów zachodzących w skorupie ziemskiej.”\n\n**Podsumowanie:**\n\nTektonika jest działem geologii zajmującym się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "[1] Gerlach (2655 m n.p.m.) jest wymieniony jako najwyższy szczyt Tatr w dokumencie 1, który mówi: \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji, położony w bocznej grani Tatr Wysokich.\"\n\n**Odpowiedź:**\nNajwyższym szczytem Tatr jest **Gerlach** (2655 m n.p.m.). [1]",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "[1] Teleekran (ang. \"telescreen\") – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii \"Rok 1984\" autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.\n\n[3] Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.\n\nOdpowiedź:\nGazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się **teletekst** ([3]).",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**.\n\n**Źródło:**\nDokument 3: „Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku.”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pierwsza generacja: **Łada Niva I** (1977-1996)\n- Druga generacja: **Łada Niva II** (1998-2006)\n- Trzecia generacja: **Łada Niva Legend** (od 2021 roku)\n\n**Dokument 1** wspomina o restylizacjach i zmianach nazw, ale kluczowe jest, że **Łada Niva** jest modelem terenowym.",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne.\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n> W przypadku, gdy mecz zakończy się remisem następuje dogrywka (bez ponownego przygotowania lodu tak jak stosuje się to między tercjami). Czas dogrywki wynosi z reguły 5 minut (aczkolwiek możliwe są odstępstwa – np. 10 lub 20 minut). W czasie dogrywki na tafli może przebywać pięciu zawodników danej drużyny – bramkarz oraz czterech graczy z pola – a zatem zmniejsza się liczba zawodników na lodzie. Zdobycie gola w dogrywce automatycznie kończy mecz, zaś drużyna zdobywająca gola, wygrywa spotkanie. Zespół zwyciężający w dogrywce otrzymuje 2 punkty, a przegrany 1 punkt. W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.\n\n**Cytat z dokumentu [6]:**\n> Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, pozostają tylko bramkarz strony faulującej, zawodnik poszkodowany i krążek, umieszczony na środku lodowiska. Zawodnik może w dowolny sposób przejąć krążek (nie może się cofnąć z krążkiem, ani go zgubić), najechać na bramkę i oddać strzał w celu zdobycia gola.\n\n**Cytat z dokumentu [8]:**\n> W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć. Początek każdej tercji oraz dalsza gra po zdobyciu gola rozpoczyna się od wznowienia na środku tafli (w odróżnieniu od innych gier zespołowych drużyna tracąca bramkę nie zyskuje automatycznie przywileju posiadania krążka po utracie gola).\n\n**Odpowiedź:**\nTak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne – są one stosowane w przypadku remisu po dogrywce (5-minutowej) lub w sytuacjach określonych w przepisach (np. za faul na zawodniku z bramkarzem). [1] i [6] potwierdzają tę informację.",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii, **bilion** składa się z **1 000 000 000 000** (czyli **1 000 000** milionów).\n\n**Źródło:**\nDokument 2:\n> *Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\nDokument 4:\n> *Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.*\n\n**Odpowiedź:**\nBilion składa się z **1 000 000** milionów, co można zapisać jako **1 000 000 000 000**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[2] \"Miliard (skrót: mld) – liczba o wartości: 1 000 000 000 = 10^9 (tysiąc milionów), w krajach stosujących długą skalę.\"\n\n**Inne potwierdzenie:**\n[4] \"Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10^12 (czyli 1 000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.\"",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "[1] Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** (walcząc z konia, z pistoletami w rękach) lub **szarży** (atakując w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków).\n\n[2] Kirasjerzy – rodzaj (formacja) ciężkiej jazdy walczącej w zbrojach z płyt metalowych (zbroja trzy czwarte, półzbroja lub sam kirys), obecny w armiach europejskich od XVI do XX wieku.\n\n[3] Arkebuzerzy (arkabuzerzy) – jazda lub piechota, której podstawową broń stanowiły arkebuzy. Formacja występująca głównie w armiach zachodnioeuropejskich XVI i XVII wieku.\n\n[4] W tej sytuacji w obronie miejscowości doszło do kontruderzenia Francuzów, dokonanego z pomocą jedynie 2 pułków **kirasjerów**, 3 pułków **dragonów** i resztek osłabionych kompanii piechoty.\n\n[5] Tradycje jazdy pancernej w I Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Husarze po reformach króla Stefana Batorego przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i na użyciu lekkiej długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.\n\n[6] Turnieje rycerskie – forma rywalizacji bojowej, prawdopodobnie pochodzenia średniowieczno-francuskiego, o charakterze pokazowym, popularna w Europie Zachodniej od XI do XVI wieku, w której rycerze, zgodnie z ustalonymi regułami, walczyli konno lub pieszo, demonstrując swoje umiejętności, odwagę i sprawność w posługiwaniu się bronią.\n\n**Odpowiedź:** Kirasjerzy walczyli **konno**, stosując taktykę **karakolu** lub **szarży**.\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach, ale na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że kirasjerzy walczyli **konno**.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[3] – *„Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.”*\n\n**Dodatkowe wyjaśnienie:**\nFluor (F) w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki \\( \\text{F}_2 \\) i jest gazem w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne). Jego temperatura wrzenia wynosi około \\( -188,1 \\) °C, co oznacza, że w temperaturze pokojowej pozostaje w stanie gazowym.\n\n**Inne istotne informacje:**\n- Fluor jest **najbardziej elektroujemnym** i **najbardziej reaktywnym** pierwiastkiem.\n- W roztworze wodnym najczęściej występuje jako jon fluorkowy \\( \\text{F}^- \\).\n- Jego obecność w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,054%.\n\n**Podsumowanie:**\nFluor w warunkach naturalnych jest **gazem**.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nDuże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano **folwarkiem** (z niem. *Vorwerk*).\n\n**Źródło:**\n[1] \"Folwark (z niem. Vorwerk) – jednostka gospodarcza własności ziemskiej, istniejąca od XII wieku w postaci gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującego pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha), a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych.\"\n\n[2] \"W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla. Należący do feudała folwark opierał się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami.\"\n\n[3] \"Folwarki na ziemiach polskich. Pierwsze folwarki i wsie folwarczne powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, następnie w majątkach szlacheckich, magnackich oraz królewskich. Formę zbliżoną do folwarku posiadały gospodarstwa sołtyskie.\"\n\n[4] \"W XVI wieku na ziemiach centralnej Polski ziemie folwarczne stanowiły około 17–33% wszystkich uprawianych gruntów. Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty.\"\n\n[5] \"W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38%.\"",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "[1] Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, koptyjskiego, ewangelicznego i ormiańskiego.\n\n[3] Ta strona dotyczy kapłana. Zobacz też: inne osoby noszące to imię.\nZachariasz,  „Jahwe pamięta”; (ur. w I wieku p.n.e., zm. ok. 10) – sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, koptyjskiego, ormiańskiego i syryjskiego.\n\n[2] Przez chrześcijan jest uznawany za ostatniego biblijnego proroka przed nadejściem Chrystusa. Mandejczycy uznają go za największego z proroków. Muzułmanie uznają go za jednego z proroków, poprzednika Jezusa i Mahometa.\nŻyciorys.\nNarodziny.\nZwiastowanie narodzin jest opisane w Ewangelii Łukasza oraz w Koranie. Według Ewangelii Łukasza Jan Chrzciciel urodził się pół roku przed Jezusem z Nazaretu w „mieście w Judzie”, przez późniejszą tradycję zidentyfikowanym z wioską Ain Karim. Według tej Ewangelii i Koranu był on synem żydowskiego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety (Ewangelia nazywa ją Elżbietą), oboje w wieku starczym.\n\nOdpowiedź:\nMatka św. Jana Chrzciciela miała na imię [1] Elżbieta.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nKomedia **\"Śluby Panieńskie\"** Aleksandra Fredry jest **napisana wierszem**.\n\n**Cytat z dokumentu 1:**\n> *\"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry z 1832, napisany wierszem.\"*\n\n**Dokument:** [1]",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1. wspomniano, że **torfowce** mają właściwości lecznicze, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[2] W dokumencie 2. **borowina** (peloid) jest opisana jako stosowana w leczeniu chorób reumatycznych i innych schorzeń, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem rodzaju torfu.\n\n[3] W dokumencie 3. **torf leczniczy** (borowina) jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[4] W dokumencie 4. **torf** jest opisany jako skała osadowa, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[5] W dokumencie 5. **Uzdrowiskowy Zakład Górniczy w Kołobrzegu** wydobywa **torf leczniczy (borowinę)**, ale nie określa jej jako konkretnego rodzaju torfu.\n\n[6] W dokumencie 6. **torf sfagnowy** (powstający z torfowców) może być surowcem do wyrobu papieru i tektury, ale nie ma informacji o jego właściwościach leczniczych.\n\n[7] W dokumencie 7. **torf** jest wymieniony jako kopalina lecznicza, ale nie jest to jednoznaczne z określeniem konkretnego rodzaju torfu.\n\n[8] W dokumencie 8. **torfowce** (rodzaj mchów) są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[9] W dokumencie 9. **torfy** są wymienione jako skały osadowe, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n[10] W dokumencie 10. **iły** i **pyły** są wymienione, ale nie ma w nim informacji o właściwościach leczniczych konkretnego rodzaju torfu.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć jednoznacznej informacji w dokumentach, który rodzaj torfu ma właściwości lecznicze. W dokumentach wymienione są różne rodzaje torfu (np. torfowiec, torf leczniczy, borowina), ale nie ma w nich jednoznacznego wskazania konkretnego rodzaju torfu o właściwościach leczniczych.\n\n**(Uwaga: W niektórych źródłach **borowina** (peloid) jest określana jako torf o właściwościach leczniczych, ale nie jest to jednoznacznie potwierdzone w podanych dokumentach.)**",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nOddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. *czapuł* – zagon).\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Czambuł (tur. \\\"czapuł\\\" – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Dokument 2**: \"Zagon wojska – pojęcie historyczne oznaczające sposób walki jazdy, najczęściej tatarskiej, działającej w głębi terytorium przeciwnika.\"\n- **Dokument 3**: \"W XVIII wieku oddziały tego typu pojawiły się także w armiach saskiej i francuskiej pod nazwą ułanów, gdzie nazewnictwo formacji wywodziło się od stroju, uzbrojenia i sposobu walki podobnego do taktyki stosowanej w ordzie.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nOddziały tatarskie przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (czapułami).",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "[1] W dokumencie nr 1 dotyczącym historii bicykla (welocypeda) z lat 70. i 80. XIX wieku, można przeczytać:\n\n> **Duże koło oznaczało że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze).**\n\nDokument ten opisuje bicykle z **większym przednim kołem** (tzw. *penny-farthing*), które stały się popularne w tamtym okresie.\n\n**Odpowiedź:**\nPrzednie koło bicykla było większe ([1]).",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "[1] \"W 2018 roku produkcja wyniosła 782.000.147 ton, stanowiąc podstawę wyżywienia 1/3 ludności świata (głównie dla mieszkańców wschodniej i południowo-wschodniej części Azji). 95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi.\"\n\n[2] \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"\n\nOdpowiedź:\n90% światowej produkcji ryżu pochodzi z [2], głównie z Azji Południowo-Wschodniej, w tym z Chin, Indii, Bangladeszu, Indonezji i Tajlandii.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "[1] Nie ma bezpośredniego obliczenia prędkości w podanych dokumentach, ale można je wyprowadzić z ogólnej formuły:\n\n**Prędkość średnia = droga / czas**\n\nZ podanych danych:\n- Droga = 80 km\n- Czas = 2 godziny\n\nObliczamy:\n\n\\[\n\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\, \\text{km}}{2 \\, \\text{h}} = 40 \\, \\text{km/h}\n\\]\n\n**Odpowiedź:**\n\nPoruszaliśmy się z prędkością **40 km/h**.\n\n[1] - Dokument zawiera informacje o różnych rekordach prędkości, ale nie bezpośrednio o obliczeniach prędkości średniej.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "[1] \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Duero ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"pt\"&gt;Douro&lt;/&gt;). Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie.\"\n\n[2] \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju, w jego środkowym biegu.\"\n\nOdpowiedź:\nMocne wino porto pochodzi z [1] Portugalii.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "[1] \"Ojciec chrzestny\" (ang. \"The Godfather\") – powieść *Maria Puzo*, pierwszy raz wydana w 1969 roku.\n\nOdpowiedź:\nImię i nazwisko autora powieści \"Ojciec chrzestny\" to *Mario Puzo*. [1]",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŁódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się **gondola**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Gondola – łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem, służąca tradycyjnie do przemieszczania się po kanałach miasta Wenecji, obecnie raczej w charakterze atrakcji turystycznej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- Gondola ma asymetryczny kadłub z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego wiosła do napędu i sterowania.\n- Długość gondoli najczęściej wynosi 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra.\n- Wiosło jest wyciosane z drewna bukowego i ma 4,20 metra długości oraz waży nie mniej niż 4,30 kg.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Gondola jest charakterystycznym elementem Wenecji, często przedstawianym w sztuce i literaturze jako miejsce romantyczne.\n- W Wenecji istnieje również **Canal Grande**, który dzieli miasto na dwie części i jest główną arterią wodną.\n- **Canale della Giudecca** jest innym ważnym kanałem, który oddziela wyspę Giudecca od historycznego centrum miasta.\n\n**Podsumowanie:**\n\nGondola to łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji, opisana w dokumencie [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona.\n\n**Odpowiedź oparta na dokumentach:**\n\n[1] \"W lipcu Napoleon podpisał z Rosją i Prusami traktaty pokojowe w Tylży i wyjechał do Paryża; nie jest pewne, czy zabrał Marię Walewską ze sobą.\"\n\n[2] \"Maria Walewska, z domu Łączyńska, później hrabina d’Ornano (ur. 1786, zm. 1817) – polska szlachcianka, metresa cesarza Napoleona Bonaparte.\"\n\n[3] \"Napoleon jednak otoczył dyskretną opieką tak Marię, jak i obu jej synów, obdarowując Walewską pałacykiem w Paryżu, gdzie zamieszkała z nimi jeszcze w 1810. Wkrótce nadał Aleksandrowi tytuł hrabiego oraz przynoszące zysk posiadłości ziemskie, co uniezależniło finansowo na przyszłość Aleksandra i jego matkę.\"\n\n[4] \"Maria Walewska urodziła syna, Aleksandra Walewskiego, który choć formalnie był synem Anastazego Walewskiego, w rzeczywistości był synem Napoleona I Bonaparte.\"\n\n**Kluczowe informacje:**\n- Maria Walewska była metresą Napoleona, ale nie jego żoną.\n- Ich syn Aleksander Walewski był dzieckiem Napoleona, a nie Anastazego Walewskiego (męża Marii).\n- Napoleon nie poślubił Marii Walewskiej, a jedynie otoczył ją opieką i nadał jej synowi tytuły.\n\n**Odpowiedź:**\nNie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona. Była jego metresą i matką jego syna Aleksandra Walewskiego.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę **USS *Nautilus* (SSN-571)**.\n\n**Źródło:**\n[1] - \"Dokument: 1\" zawiera informację:\n> USS Nautilus (SSN-571) – amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym.\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[7] - \"Dokument: 7\" również wspomina:\n> USS Nautilus (SSN-571) – jeden z pierwszych amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym.\n\n**Inne źródła:**\n[2] - \"Dokument: 2\" potwierdza:\n> Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził w lipcu 1951 roku, budowę pierwszego, w pełni przydatnego do służby prototypu dla marynarki wojennej USA. Pod nadzorem Rickovera zakończono w 1954 roku budowę pierwszego na świecie okrętu podwodnego z napędem jądrowym – USS Nautilus (SSN-571).\n\n**Podsumowanie:**\nPierwszy okręt podwodny z napędem atomowym, zwodowany w 1954 roku, to **USS *Nautilus* (SSN-571)**.",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **nie zaprzestał występów jako dyrygent** (choć w późniejszym okresie życia).\n\n[1] *Ludwig van Beethoven (…) mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.*\n\n[6] *Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także był jednym z prekursorów wykonywania utworów kompozytorów dawnych.*\n\n**Odpowiedź:**\n\nLudwig van **Beethoven** utracił słuch, ale mimo to kontynuował komponowanie i **",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n[5] \"Zmętnienie w meteorologii – ograniczenie widzialności spowodowane pyłami i aerozolem atmosferycznym.\"\n\n[6] \"Wyraz – wieloznaczny termin językoznawczy; jest to wspólna nazwa (hiperonim) kilku powiązanych pojęć o różnych znaczeniach.\"\n\n[7] \"Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, skrzyżowanie wyrazów, portmanteau – słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. W dokumentach [1] i [5] jest ono traktowane jako pojedynczy termin, a w [6] i [7] jako przykład zbitki wyrazowej.\n\n**Odpowiedź formalna:**\n\n[1] \"Okamgnienie – książka Stanisława Lema po raz pierwszy wydana w 2000 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nSłowo **okamgnienie** jest **jednym wyrazem**. [1]",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nLudem zamieszkującym i zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Kurpie Białe – grupa etnograficzna ludności polskiej zamieszkująca teren Puszczy Białej na Mazowszu.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n[2] \"Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.\"\n\n[3] \"Nazwa „Kurpie Białe” pochodzi od nazwy puszczy, w której zamieszkali osadnicy, czyli Puszczy Białej.\"\n\n[4] \"Kurpie Zielone – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca teren Puszczy Zielonej na Mazowszu.\"\n\n[5] \"W Puszczy Białej określenie „Kurp” kojarzyło się negatywnie, ale w XXI wieku obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nLudem zamieszkującym Puszczę Białą są **Kurpie Białe**, którzy przybyli tam w XVIII wieku w ramach akcji osadniczej biskupów płockich. Ich kultura i tradycje są charakterystyczne dla regionu, a w XXI wieku obserwuje się wzrost zainteresowania i dumy z kurpiowskiej tożsamości.",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "[1] Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n[2] Lama andyjska, dawniej: lama (\"Lama glama\") – udomowiony gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae).\n\n**Odpowiedź:**\nLama należy do rodziny **wielbłądowatych (Camelidae)**.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "**Pojedynczy element schodów:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 2**:\n> **Schody** – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.\n\nZ dokumentu **Dokument: 1**:\n> **Podest (spocznik) – element schodów.**\n\n**Odpowiedź:**\nPojedynczy element schodów to **podest (spocznik)**.\n\n**Cyfrowa ocena postępów ucznia:**\n\nZ dokumentu **Dokument: 7**:\n> **Oceny szkolne – system oceniania postępów w nauce w szkołach.**\n\nZ dokumentu **Dokument: 4**:\n> **Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego, to jest klasy IV szkoły podstawowej.**\n\n**Odpowiedź:**\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **sześciostopniowa skala ocen** (np. 1-6).\n\n**Cytowanie dokumentów:**\n- Pojedynczy element schodów: [1]\n- Cyfrowa ocena postępów ucznia: [4]",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "[1] Sofokles urodził się około 496 p.n.e. w Kolonos, a zmarł w 406 p.n.e. w Atenach.\n\nOdpowiedź: Sofokles żył w **V wieku p.n.e.** (ok. 496–406 p.n.e.).",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "[1] Ogrody Tivoli – położony w centrum **Kopenhagi** park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nKopenhaga.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPapier został wynaleziony w **Chinach**, co potwierdzają dokumenty [1] i [3].\n\n**Cytat z dokumentu [1]:**\n„Dokument: 1\nPapier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.”\n\n**Cytat z dokumentu [3]:**\n„Dokument: 3\nPo raz pierwszy papier wspominany jest w dokumentach z epoki Tang jako trybut przysyłany na dwór cesarski z Xuanzhou, okręgu w Anhui we wschodnich Chinach, gdzie do dziś jest wytwarzany.”\n\n**Dodatkowe potwierdzenie z dokumentu [10]:**\n„Dokument: 10\nW kręgu kultury łacińskiej pierwsze papiernie zostały założone w XII i XIII wieku: w Hiszpanii (przed 1150 r.), a następnie we Włoszech (przed 1230 r.).”\n\n**Podsumowanie:**\nPapier został wynaleziony w **Chinach** w 105 r. n.e. przez Cai Lun.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "[1] W dokumencie 1 znajduje się informacja: \"6 czerwca 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p w Bielsku-Białej.\"\n\n**Odpowiedź:**\n\nProdukcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w **latch siedemdziesiątych XX wieku**. ([1])",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "[1] Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu **Real Madryt**, który swe rozgrywki prowadzi na **Estadio Santiago Bernabéu**. Jego kibicami są określani mianem \"vikingos\" (wikingowie) lub zwyczajnie \"merengues\" (bezy). Jego rodzinnym rywalem jest **Atlético Madryt**, który również pochodzi z Madrytu, jego kibice są nazywani \"los sufridores\" (cierpiący).\n\n[2] **Madryt** ma dwa zespoły prowadzące rozgrywki w koszykówce w lidze ACB oraz tor wyścigowy Permanente Circuito del Jarama, na którym odbywa się **Grand Prix Hiszpanii Formuły 1**.\n\n**Odpowiedź:**\nMadryt jest europejskim miastem, w którym działają kluby piłkarskie **Real Madryt** i **Atlético Madryt**. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "[1] Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.\n\n[10] Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \"Pinus\", ale także na świerkach \"Picea\".\n\nOdpowiedź:\nDaglezja jest drzewem **iglastym**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Drzewo wytwarza mocne, trwałe drewno bez sęków, a przy jego szybkim tempie wzrostu i znacznym rozmiarze stanowi jedno z najważniejszych ekonomicznie źródeł drewna na świecie, szczególnie w zachodniej części Ameryki Północnej.\" oraz z dokumentu [10]: \"Występuje na martwym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza sosny \\\"Pinus\\\", ale także na świerkach \\\"Picea\\\".\")",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "[1] Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**:\n- **1930**: Pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej, które odbyły się w Urugwaju.\n- **1950**: Drugie zwycięstwo w mistrzostwach świata, po pokonaniu Brazylii w finale.\n\n[2] Urugwaj jest **piętnastokrotnym zwycięzcą Copa América**, ale pytanie dotyczy mistrzostw świata.\n\n[3] Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata, a Urugwaj jako pierwszy zdobył tytuł w 1930 roku.\n\n[4] Urugwaj jest **najmniejszym krajem**, który zwyciężył w mistrzostwach świata (populacja w 1930 roku wynosiła około 3 milionów).\n\n[5] Urugwaj był **pierwszą drużyną**, która zdobyła tytuł mistrza świata w piłce nożnej.\n\n**Odpowiedź:**\nUrugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej **dwa razy**.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n**Źródło:**\n> *Dokument: 5*\n> *Chłopi* – polski animowany dramat filmowy z 2023 roku w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.\n> *Film jest trzecią (po wersjach z 1922 i 1973 roku) pełnometrażową adaptacją powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.*\n> *Powieść ukazuje cykl życia wiejskiego pod koniec XIX wieku.*\n> *\"Chłopi\" są filmem wykonanym tą samą metodą animacji, co \"Twój Vincent\" (2017) w reżyserii tego samego duetu – sfilmowane wcześniej kadry zostały następnie pomalowane farbami olejnymi na kolejnych płótnach, a potem zmontowane jako animowany film malarski.*\n\n**Dokument: 6**\n> *Powieść po raz pierwszy ukazywała się w druku w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” od 18 stycznia 1902 do 26 grudnia 1908 z dedykacją dla Zenona Przesmyckiego. W formie książkowej utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.*\n\n**Dokument: 7**\n> *Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej.*\n\n**Dokument: 8**\n> *Serial powstał od wiosny 1971 do wiosny 1972 roku. Jako plenery posłużyła wieś Lipce Reymontowskie, gdzie osadzona jest akcja powieści, i Pszczonów (w serialu oprócz zawodowych aktorów wystąpili mieszkańcy obu wsi).*\n\n**Dokument: 9**\n> *Film składa się z dwóch części zatytułowanych: „Boryna” i „Jagna”.*\n\n**Dokument: 10**\n> *Tradycyjnie świnie zabijano w grudniu ( December necat suem).*\n\n**Odpowiedź:**\nPowieść \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.\n\n[1] \"Chłopi\" Władysława Reymonta składa się z **czterech tomów**.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "[1] Biały Dom (ang. *White House*) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.\n\n**Odpowiedź:**\nBiały Dom znajduje się w *Waszyngtonie*, Dystrykt Kolumbia.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Dokument 1:**\n> Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 2:**\n> (Bekas) kszyk, bekas kszyk, bekas baranek (\"Gallinago gallinago\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 3:**\n> Bekas jarzębaty (\"Coenocorypha huegeli\"; w maoryskim \"tutukiwi\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 4:**\n> Bekasowate, słonkowate (Scolopacidae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 5:**\n> Słonka (zwyczajna) (\"Scolopax rusticola\") – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 6:**\n> Bekas syberyjski (\"Gallinago stenura\") – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), podrodziny słonek (Scolopacinae).\n\n**Dokument 7:**\n> Bekasowce (Scolopaci) – podrząd ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes).\n\n**Dokument 8:**\n> Piaskowiec (\"Calidris alba\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 9:**\n> (Bekas) dubelt, bekas dubelt (\"Gallinago media\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Dokument 10:**\n> Szlamiec wielki (\"Limnodromus semipalmatus\") – gatunek ptaka z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\n\n**Odpowiedź:**\n\nBatalion (oddział wojskowy) i **bojownik batalion** (gatunek ptaka z rodziny bekasowatych) mają wspólną nazwę **\"bojownik\"**, ale w kontekście wojskowym i ornitologicznym.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).\"\n\n**Uwaga:**\nW kontekście wojskowym i ornitologicznym, słowo **\"bojownik\"** jest wspólne, ale w dokumentach ornitologicznych występuje jako **\"bojownik batalion\"** (gatunek ptaka).",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "[1] Gabriel García Márquez – kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku – jest autorem powieści „Sto lat samotności”.\n\n[2] Gabriel José de la Concordia García Márquez (ur. 6 marca 1927 w Aracataca) – kolumbijski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982).\n\n[3] Gabriel García Márquez napisał „Sto lat samotności” w 1967 roku.\n\n[4] W Aracataca, mieście urodzonym w 1927 roku, znajduje się podobieństwa do fikcyjnej miejscowości Macondo z jego powieści.\n\n[5] „Sto lat samotności” zostało po raz pierwszy opublikowane w 1967 roku przez wydawnictwo „Sudamericana” w Buenos Aires.\n\nOdpowiedź: Kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku, Gabriel García Márquez, jest autorem powieści „Sto lat samotności”. [1]",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "[1] Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w 1796 roku, co oznacza, że wynalazł ją w **XVIII wieku**.\n\n**Odpowiedź:**\nEdward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w **XVIII wieku**. [1]",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "[1] Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała, charakteryzujący się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C.\n\n[6] Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji, a w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty przytomności i śmierci wskutek zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[7] Letarg – przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca.\n\n[8] Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca, obniżając temperaturę ciała do 32–34 °C na 12–24 godzin, co zwiększa przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny.\n\n**Odpowiedź:**\nHipotermia to stan **obniżonej** ciepłoty ciała, zgodnie z dokumentami [1] i [6].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "[1] Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) został utworzony w 1945 roku, ale jego jurysdykcja nie obejmowała zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciwko ludzkości. Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w:\n\n[2] *Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) został utworzony w 1993 roku*, a jego działalność rozpoczęła się w 1994 roku.\n\n**Odpowiedź:**\nPierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK) rozpoczął się w **1994 roku** (Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy).",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nWładysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię **Władysław**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak” (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie) – polski polityk komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970), w latach 1945–1949 I wicepremier i minister ziem odzyskanych. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji. W latach 1957–1971 członek Rady Państwa. Budowniczy Polski Ludowej.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełne imię i nazwisko: Władysław Gomułka\n- Data urodzenia: 6 lutego 1905\n- Data śmierci: 1 września 1982\n- Funkcja: I sekretarz KC PZPR (1956–1970)\n\n**Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie:**\nNie dotyczy, ponieważ informacja o imieniu Gomułki jest bezpośrednio dostępna w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "[1] Fagot (wł. \"fagotto\", skrót: \"fg\") – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Jego nazwa włoska „fagotto” oznacza „wiązkę drewna”. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe).\n\n**Odpowiedź:**\nFagot ma **niską skalę** – jego najniższy dźwięk to B1, a najwyższy (w zależności od umiejętności grającego) może sięgać f².\n\n[1] – Dokument 1.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nProdukcję samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęto **po** II wojnie światowej.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20.\"\n\n**Dodatkowe informacje z innych dokumentów:**\n\n[2] \"Rząd Polski po zakończeniu II wojny światowej zdecydował o odbudowie polskiego przemysłu motoryzacyjnego, którego początki sięgają roku 1918.\"\n\n[3] \"W 1936 roku spółka „Lilpop, Rau i Loewenstein” podpisała umowę licencyjną z koncernem amerykańskim General Motors Corporation, która gwarantowała spółce wyłączność na sprzedaż i prawo produkcji w Polsce samochodów o następujących markach: Buick, Chevrolet oraz Opel.\"\n\n[4] \"Po II wojnie światowej nie przywrócono żadnego przedwojennego producenta i marki prócz Ursusa, który zajął się po wojnie produkcją głównie ciągników, a wraz z nową rzeczywistością centralnie planowanej gospodarki PRL produkcją samochodów zajęły się nowe zakłady.\"\n\n**Podsumowanie:**\n\nProdukcja samochodów osobowych **Warszawa** rozpoczęła się w 1951 roku, czyli **po** II wojnie światowej.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywa się **nimbem**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Nimb może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Aureola** i **nimb** są często utożsamiane, ale różnią się kształtem (aureola otacza całą postać, nimb – tylko głowę).\n- **Nimb** ma swoje korzenie w epoce hellenistycznej i stał się powszechny w IV wieku.\n- W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w hinduizmie i buddyzmie oznaczał siłę duchową bogów.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Ikonostas** ([3]) – ozdobna przegroda w cerkwi, ale nie ma związku z nimbem.\n- **Oko opatrzności** ([4]) – symbol w kształcie oka otoczonego promieniami, ale nie jest to świetlisty otok wokół postaci.\n- **Atrybuty** ([6]) – przedmioty związane z postaciami, ale nie są to świetliste otoki.\n\n**Podsumowanie:**\n\nŚwietlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej to **nimb** ([1]).",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "[1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego. Pod względem wielkości jest to najmniejsza planeta Układu Słonecznego – jego średnica wynosi 4879 km.\n\n[2] Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego.\n\n[3] Merkury (0,4 au) jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi).\n\n**Odpowiedź:**\nNie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Merkury ma średnicę 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi wynosi około 12742 km. Ponadto, masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co również potwierdza jego mniejszą wielkość w porównaniu do Ziemi.\n\n[1] i [3] potwierdzają, że Merkury jest mniejszy od Ziemi pod względem zarówno średnicy, jak i masy.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz; jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Laureat Medalu Copleya (1753).”\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Prezydentem USA** był **John Adams**, który pełnił urząd w latach 1797–1801.\n- **Benjamin Franklin** był **ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Anglii** w XVIII wieku, ale nie piastował urzędu prezydenckiego.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] „Benjamin Franklin – obraz angielskiego malarza portrecisty, Benjamina Wilsona.”\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- Franklin był **politykiem**, **filozofem**, **naukowcem** i **wynalazcą**, ale nie pełnił funkcji prezydenta.\n- Jego wkład w rozwój nauki i polityki w USA był ogromny, ale urząd prezydencki sprawowali inni politycy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie, **Benjamin Franklin** nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił inne ważne role w amerykańskiej polityce i nauce, ale nie piastował urzędu prezydenckiego. [1]",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "[1] W filmie \"1612\" (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku, w którym Michał Żebrowski wystąpił jako Polak zakochany w głównej bohaterce, pojawia się oręż *„ognia i miecza”*.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOręż *„ognia i miecza”* pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, czyli w **\"1612\"** (1612: Chroniki smutnogo wriemieni) z 2007 roku. [1]",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "[1] \"Głównym celem istnienia NATO w chwili utworzenia była obrona militarna przed atakiem ze strony ZSRR i jego państw satelickich, od 1955 zorganizowanych w strukturę Układu Warszawskiego. Po rozpadzie ZSRR i rozwiązaniu Układu Warszawskiego w 1991 roku, pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Pełni także rolę gwaranta bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich. Sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony, zgodnie z jego podstawowym założeniem, że napaść zbrojna na jednego z członków uważana jest za atak przeciw wszystkim sygnatariuszom umowy.\"\n\n[2] \"Początki NATO wiążą się z podpisaniem traktatu z Dunkierki przez Wielką Brytanię i Francję 4 marca 1947 roku, co stanowiło odpowiedź na rosnące obawy przed ponowną agresją niemiecką. Rok później, 17 marca 1948, dołączyły do nich państwa Beneluksu, podpisując traktat brukselski, który później stał się fundamentem dla traktatu waszyngtońskiego. Kluczowym momentem w kierunku utworzenia NATO był 11 czerwca 1948, kiedy to Senat Stanów Zjednoczonych uchwalił rezolucję Vandenberga, wzywającą do tworzenia bloków militarnych, co doprowadziło do podpisania 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktatu północnoatlantyckiego. Ten moment ustanowił formalnie NATO, a organizacja ta zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku.\"\n\n**Odpowiedź:**\nPakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**, co potwierdza dokument [2] i [1].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "[1] Ignacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\".\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Treść satyry ujęta jest w formę relacji, którą bohater, pan Piotr, młody małżonek, składa spotkanemu znajomemu, w odpowiedzi na pytanie o powody swojego niezadowolenia. Dzięki temu, że relacja pana Piotra jest elementem dialogu, czytelnik poznaje nie tylko postać modnej żony, o której bohater opowiada, ale również postać samego opowiadającego.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\nDokument: 4\n\"Najwybitniejszym twórcą tego okresu był warmiński biskup Ignacy Krasicki. Do kanonu polskiej poezji weszły jego bajki, wydane w dwóch zbiorkach – \"Bajki i przypowieści\" i \"Bajki nowe\", krótkie wierszowane utwory poetyckie, zakończone morałem, cieszące się ogromną popularnością. Podobnie sławne stały się jego satyry, których napisał w sumie 22. Były to utwory ośmieszające obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierające politykę króla (m.in. \"Pijaństwo\", \"Żona modna\", \"Do króla\", \"Świat zepsuty\").\"\n\n**Inne istotne fragmenty:**\nDokument: 3\n\"Dama modna – postać występująca w polskim piśmiennictwie okresu oświecenia. ... W komediach obyczajowych warszawskich staje się ona jedną z postaci naczelnych – obok fircyka, waleta i subretki.\"\n\nDokument: 5\n\"Satyr albo Dziki mąż – poemat satyryczno-polityczny Jana Kochanowskiego, napisany w 1563 roku, a wydany drukiem w 1564. Stanowi krytykę wad społeczeństwa polskiego, wyrażaną przez tytułowego bohatera.\"\n\n**Odpowiedź:**\nIgnacy Krasicki napisał satyrę pt. \"Żona modna\" [1].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "[1] Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\n\n**Odpowiedź:**\nRuchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w **1848 roku**.\n\n(Cytat z dokumentu [1]: \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849.\")",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "[1] Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.\n\n[2] Nośnik ładunku – obiekt przenoszący ładunek elektryczny podczas przepływu prądu.\n\n[3] Prąd elektryczny jest w istocie ruchem cząstek obdarzonych ładunkiem, zwanych nośnikami ładunku.\n\nNa podstawie powyższych dokumentów, część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku to:\n\n**[1] Elektroda** – która może być anodą lub katodą w obwodach elektrycznych, a także siatką w lampach elektronowych.\n\n**[2] Nośnik ładunku** – w kontekście elektrochemii, ale w szerszym znaczeniu – elektrony, jony lub inne cząstki przenoszące ładunek.\n\n**[3] Prąd elektryczny** – który jest ruchem nośników ładunku (np. elektronów w metalach).\n\nOdpowiedź:\n**Elektroda** ([1]) lub **nośnik ładunku** ([2]) – w zależności od kontekstu.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "[1] \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia „Małego Księcia”. Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"\n\n[1] \"Mały Książę\" jest książką opowiadającą o dorastaniu do wiernej miłości, do prawdziwej przyjaźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.\n\n[1] \"Róża\" jest głównym motywem w \"Małym Księciu\", a jej pierwowzorem była żona autora, Consuela.\n\n**Odpowiedź:**\nMały Książę opiekował się [1] **różą**, której pierwowzorem była postać jego ukochanej.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "[1] Franciszek Gajowniczek (ur. 1 października lub 15 listopada 1901 w Strachominie, zm. 13 marca 1995 w Brzegu) – sierżant Wojska Polskiego, więzień niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego **Maksymilian Maria Kolbe**.\n\n**Odpowiedź:**\nŚwięty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. [1]",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nGetta ławkowe miały miejsce **na uczelniach wyższych**, a nie w szkołach średnich.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Getto ławkowe – forma dyskryminacji Żydów wprowadzona na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku...\"\n\n**Dodatkowe potwierdzenie:**\n[2] \"Zajścia związane z wprowadzaniem gett dezorganizowały naukę. Często kończyły się obrażeniami wśród ich uczestników, zwłaszcza Żydów. Dochodziło także do wypadków śmiertelnych. Zajścia organizowane przez polską nacjonalistyczną młodzież, działającą pod wpływem endecji i narodowych radykałów, miały miejsce niemal we wszystkich polskich miastach uniwersyteckich – Krakowie, Warszawie, Wilnie i Lwowie.\"\n\n**Inne dokumenty:**\n[3] \"Dyskusja w latach 30. na temat szkolnictwa wyższego była związana z przyczynami społecznymi i nie była wynikiem bezmyślnej dyskryminacji[]. Jednak pod presją nacjonalistycznych organizacji (m.in. ONR, Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Obóz Narodowo-Radykalny ABC, Młodzież Wszechpolska, Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego, Polska Partia Narodowo-Socjalistyczna, Partia Narodowych Socjalistów, Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza), w wyniku szeregu napadów na żydowskich studentów i ich obrońców, w 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski zezwolił na utworzenie przez rektorów na terenie uniwersytetów tzw. gett ławkowych zmuszając studentów żydowskich do zajmowania miejsc tylko w wyznaczonych miejscach sal wykładowych.\"\n\n**Podsumowanie:**\nGetta ławkowe były zjawiskiem specyficznym dla szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 30. XX wieku, a nie w szkołach średnich.",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nPełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem **WIN**, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN), właśc. Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” – polska cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n- Pełna nazwa organizacji została wymieniona w dokumencie nr [1].\n- Inne dokumenty (np. [2]) również potwierdzają tę nazwę, choć nie zawierają jej w pełnej formie.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "[1] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[2] Tunis jest największym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym Tunezji.\n\n[3] Stolicą kraju jest **Tunis**.\n\n[4] Od roku 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.\n\n**Odpowiedź:**\nStolicą Tunezji jest **Tunis** ([1], [2], [3], [4]).",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "[1] Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\".\n\n[2] Aramis jest muszkieterem Ludwika XIII, występującym również w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".\n\n**Odpowiedź:**\nAramis jest bohaterem powieści *Aleksandra Dumasa-ojca*: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\", \"Wicehrabia de Bragelonne\". Ponadto pojawia się w powieści *Henry'ego Bedford-Jonesa* \"D’Artagnan\".",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "[1] Horatio Nelson urodził się 29 września 1758 roku.\n\nOdpowiedź: Horatio Nelson urodził się w **XVIII wieku** (1758).",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w dokumentach.\n\n**Uzasadnienie:**\n\nW dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W dokumencie 2 (o studiach Kopernika) jest mowa o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma wzmianki o uzyskaniu tytułu doktora.\n\n**Dokument 2:**\n\n> \"Wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. Najprawdopodobniej uzyskał on stopień licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej, co przemawia za twierdzeniem, że studiował medycynę przez rok w Bolonii i kontynuował studia w Padwie przez dwa lata.\"\n\n**Dokument 1:**\n\n> \"Nicolaus Copernicus,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Nikolaus Kopernikus&lt;/&gt; (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. w maju 1543 we Fromborku) – polski polihistor pochodzenia niemieckiego; prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego i naukowiec – zajmował się też astronomią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią.\"\n\nChociaż w dokumencie 1 jest mowa o tym, że Kopernik był \"doktorem prawa kanonicznego\", nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w innych dziedzinach (np. medycyny).\n\n**Dokument 3:**\n\n> \"13 sierpnia 1946 Bolesław Bierut, jako prezydent KRN, mianował na wniosek ministra oświaty pierwszy skład profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika z Ludwikiem Kolankowskim jako rektorem. Stanowisko rektora pełnił do 31 sierpnia 1948. Miał wówczas kompetencje senatu, dziekanów oraz rad poszczególnych wydziałów.\"\n\nDokument ten dotyczy historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, ale nie odnosi się bezpośrednio do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 4:**\n\n> \"Mikołaj Wodka z Kwidzyna (in. \"Abstemius\", \"Nicolai de Insula Mariae\"; ur. ok. 1442 w Kwidzynie, zm. 1494) – polski astronom i lekarz, prawdopodobnie nauczyciel Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy Mikołaja Wodki, domniemanego nauczyciela Kopernika, ale nie wspomina o tytule doktora Kopernika.\n\n**Dokument 5:**\n\n> \"Specjalizuje się w historii i filozofii nauk ścisłych i badaniu związków tych dyscyplin z pozostałymi działami kultury: filozofią, religią i teologią, sztukami pięknymi oraz techniką. Analizował m.in. dorobek Władysława Natansona, Thomasa S. Kuhna a szczególnie Mikołaja Kopernika.\"\n\nDokument ten dotyczy współczesnych badań nad Kopernikiem, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 6:**\n\n> \"W 1962 otrzymał Nagrodę Miesięcznika „Problemy” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.\"\n\nDokument ten dotyczy osiągnięć naukowych późniejszego badacza Kopernika, ale nie dotyczy samego Kopernika.\n\n**Dokument 7:**\n\n> \"Dwukrotnie otrzymał nagrodę państwową, w 1966 indywidualną II stopnia, a w 1976 zespołową I stopnia. Był doktorem honoris causa pięciu uczelni: Uniwersytetu Lille (Francja, 1973), Uniwersytetu Sherbrooke (Kanada, 1977), Politechniki Śląskiej (1988), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (1989) i Politechniki Rzeszowskiej (2004).\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Dokument 8:**\n\n> \"Kopernikowie posiadali winnicę we wsi Kaszczorek, która dziś stanowi dzielnicę Torunia. Zapewne letnie dni mogli spędzać w majątku ziemskim Sławkowo należącym po dziale majątku ojca do Tiedemana von Allena, męża siostry Barbary.\"\n\nDokument ten dotyczy historii rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 9:**\n\n> \"W 1480 r. Kopernikowie przeprowadzili się z domu przy ulicy św. Anny do kamienicy przy Rynku Staromiejskim 36 (tzw. Kamienica Pod Lwem lub Kamienica Lazurowa); niewykluczone, że przyszły astronom urodził się właśnie w tym budynku, który już wcześniej należał do rodziny.\"\n\nDokument ten dotyczy losów rodziny Kopernika, ale nie odnosi się do jego tytułów naukowych.\n\n**Dokument 10:**\n\n> \"W 1972 uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora. Tematem jego pracy doktorskiej była \"Problematyka konserwatorska średniowiecznych miast w Polsce\", a jej promotorem Stanisław Lorentz.\"\n\nDokument ten dotyczy późniejszych osiągnięć naukowych, ale nie odnosi się do tytułu doktora Kopernika.\n\n**Podsumowanie:**\n\nW dostępnych dokumentach nie ma jednoznacznej informacji o tym, czy Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora. W niektórych dokumentach wspomina się o jego studiach medycznych i prawniczych, ale nie ma pewności, czy uzyskał tytuł doktora w tych dziedzinach.",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "[1] Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym.\n\n**Źródło:**\nDokument: 1\n\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym.\"",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "[1] Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur;\" Legia Honorowa – \"Légion d’honneur\") – najwyższe odznaczenie nadawane przez państwo francuskie. Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym.\n\n[1] Order Narodowy Legii Honorowej – ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku – jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.\n\n**Odpowiedź:**\n\nOrder Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"), ustanowiony przez Napoleona Bonapartego w 1802 roku, jest najwyższym odznaczeniem francuskim, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym.",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "[1] Edmund Percival Hillary (ur. 20 lipca 1919 w Auckland, zm. 11 stycznia 2008 tamże) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz.\n\n[2] Brytyjska ekspedycja na Mount Everest z 1953 roku była dziewiątą próbą zdobycia najwyższego szczytu na Ziemi i pierwszą, która zakończyła się powodzeniem. 29 maja 1953 roku Nowozelandczyk *Edmund Hillary* oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu.\n\nOdpowiedź:\nNowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był *Edmund Hillary* ([1] i [2]).",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "[1] W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra.\n\nOdpowiedź:\nNa mocy porozumienia z **ZSRR** Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. [1]",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "[1] Arnold Winkelried ze Stans (XIV wiek) – średniowieczny bohater szwajcarski o kwestionowanej historyczności.\n\n[9] W czasach starożytnych obszary obecnej Szwajcarii były zamieszkane przez Retów i Celtów. W 1291 prakantony Uri, Schwyz i Unterwalden zawarły \"Akt Konfederacji Szwajcarskiej\", który przyczynił się do powstania Związku Szwajcarskiego.\n\n[10] Po bitwie Szwajcarom nie udało się zawrzeć porozumienia pokojowego z Habsburgami. Zwycięstwo wzmocniło jednak więzi pomiędzy kantonami Uri, Schwyz i Unterwalden, które w 1315 w Brunnen odnowiły podpisany w 1291 sojusz związkowy.\n\n**Odpowiedź:**\n\nLegendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried** (znany również jako **Arnold von Winkelried**). Jego czyny w bitwie pod **Sempach** (1386) stały się symbolem poświęcenia dla ojczyzny.\n\n**Źródło:**\n[1] – Opis postaci i jej czynu w bitwie pod Sempach.\n[9] – Kontekst historyczny powstania Konfederacji Szwajcarskiej.\n[10] – Wzmocnienie więzi między kantonami po bitwie pod Sempach.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami z dokumentów:\n\n**[1]** Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\n\n**[2]** Jerzy Bartz (ur. 28 maja 1936 w Warszawie) – **polski perkusista jazzowy**.\n\n**[3]** Tomasz Szukalski (ur. 8 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 2 sierpnia 2012 w Piasecznie) – **polski saksofonista jazzowy**.\n\n**[4]** Kazimierz Jonkisz (ur. 9 listopada 1948 w Wilamowicach) – **polski muzyk jazzowy, perkusista**.\n\n**[6]** **Zbigniew Namysłowski Quartet – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[7]** Janusz Maria Stefański (ur. 14 czerwca 1946 w Krakowie, zm. 4 listopada 2016 we Frankfurcie nad Menem) – **polski perkusista jazzowy, kompozytor, pedagog**.\n\n**[8]** **Zbigniew Namysłowski współpracował także ze Zbigniewem Namysłowskim, nagrywając z jego kwintetem jedną z najważniejszych polskich płyt jazzowych, zatytułowaną \"Winobranie\" (1973), a także następny album pt. \"Kujaviak Goes Funky\" (1975).**\n\n**[9]** **Polish Jazz – Yes! – album polskiego saksofonisty jazzowego Zbigniewa Namysłowskiego**.\n\n**[10]** **Stanisław Wojciech Namysłowski (ur. 23 kwietnia 1879 w Warszawie, zm. 27 czerwca 1963 w Zamościu) – polski skrzypek, kompozytor i dyrygent.**\n\n**Odpowiedź na pytanie:**\n\nZbigniew Namysłowski jest **znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy**.\n\nCytat z dokumentu: [1] – \"Zbigniew Namysłowski (ur. 9 września 1939 w Warszawie, zm. 7 lutego 2022) – **polski saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer**.\"",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "[1] „Dokument: 1” wspomina, że „W 1967 był świadkiem wystąpień studentów w Rzymie. Pod koniec lat 60. zaczął eksperymentować z nowymi, bądź mało znanymi efektami muzycznymi, jak np. granie na otwartym stroju gitary. Wystąpił też w kilku filmach o The Rolling Stones. W latach 80. rozpoczął udaną karierę solową w odpowiedzi na płyty wydawane przez Micka Jaggera. Wydał łącznie dwa wysoko oceniane przez krytyków albumy studyjne oraz jeden koncertowy. W 2007 gościnnie zagrał kapitana Teagie Sparrowa w filmie ' (2007). Zgodził się również na tę samą rolę w filmie ' (2011).”\n\n[2] „Dokument: 2” zawiera informacje o utworze „Paint It, Black”, który został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa.\n\n[3] „Dokument: 3” wspomina o Benassim, który w latach 80. rozpoczął karierę solową, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[4] „Dokument: 4” mówi o Omedze, ale nie dotyczy bezpośrednio The Rolling Stones.\n\n[5] „Dokument: 5” zawiera informacje o „(I Can’t Get No) Satisfaction”, ale nie ma w nim wzmianki o „Paint it black”.\n\n[6] „Dokument: 6” wspomina o „Jumpin’ Jack Flash”, ale nie dotyczy bezpośrednio „Paint it black”.\n\n[7] „Dokument: 7” dotyczy albumu Bonfire, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[8] „Dokument: 8” opisuje historię The Rolling Stones, w tym ich twórczość, ale nie wymienia konkretnych utworów.\n\n[9] „Dokument: 9” dotyczy electro house, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n[10] „Dokument: 10” dotyczy Roya Blacka, ale nie ma w nim informacji o The Rolling Stones.\n\n**Odpowiedź:**\n\nThe Rolling Stones stworzyli przeboje takie jak „Satisfaction” ([1] i [5]) oraz „Paint it black” ([2]).",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "[1] \"Bat, bat tajlandzki (język tajski: บาท trb. \"baat\") – waluta Tajlandii.\"\n\nOdpowiedź: Walutą obowiązującą w Tajlandii jest **bat** (บาท).",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "[1] Lina cumownicza, cuma – lina służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża, boi, dalby lub innej jednostki oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie).\n\n[3] Łańcuch lub lina kotwiczna – służy do połączenia kotwicy ze statkiem.\n\n[4] Muring (mooring) – lina tonąca, której jeden koniec zamocowany jest do nabrzeża, a drugi do zatopionego w wodzie obciążenia.\n\n[5] Cumowanie – unieruchomienie jednostki pływającej (statku wodnego) przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp.\n\nNa podstawie dokumentów, lina mocująca statek do nabrzeża to:\n\n- **lina cumownicza** ([1])\n- **łańcuch lub lina kotwiczna** ([3])\n- **muring (mooring)** ([4])\n\nNajbardziej uniwersalnym określeniem jest **lina cumownicza**, ale w zależności od kontekstu mogą być używane także inne nazwy.",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "[1] \"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"\n\nOdpowiedź: W tytule powieści Remarque'a było **trzech towarzyszy**.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "[1] LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce.\n\n[3] Program LOOP – jedno z narzędzi teorii obliczalności służące do ustanowienia, czy dana funkcja jest obliczalna.\n\n[5] Limited Partnership (L.P.) – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, używana głównie w branży handlowej.\n\n[7] Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) – masowa polska organizacja paramilitarna powołana w 1928 z połączenia założonej w 1923 Ligi Obrony Powietrznej Państwa i założonego w 1922 Towarzystwa Obrony Przeciwgazowej.\n\n[9] Liga Lotnicza (LL) – polskie stowarzyszenie lotnicze wyższej użyteczności publicznej, powołane w miejsce zlikwidowanej przedwojennej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), działające w latach 1946–1953.\n\n**Odpowiedź:**\n\nSkrót **LOP** oznacza:\n- **Oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce** ([1]).\n- **Program LOOP** – jedno z narzędzi teorii obliczalności ([3]).\n- **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych ([5]).\n- **Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP)** – polska organizacja paramilitarna ([7]).\n- **Liga Lotnicza (LL)** – polskie stowarzyszenie lotnicze ([9]).\n\nNie ma innych znaczeń LOP w podanych dokumentach.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "[1] Dokument 1 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[2] Dokument 2 mówi o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[3] Dokument 3 wspomina o Linusie, który jest drugim papieżem w tradycji katolickiej, ale nie jest pierwszym.\n\n[4] Dokument 4 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[5] Dokument 5 również nie wspomina o pierwszym papieżu.\n\n[6] Dokument 6 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[7] Dokument 7 nie odnosi się do imienia pierwszego papieża.\n\n[8] Dokument 8 nie zawiera informacji o imieniu pierwszego papieża.\n\n[9] Dokument 9 wspomina o Janie Pawle I, ale nie jest to pierwszy papież.\n\n[10] Dokument 10 mówi o Grzegorzu I (Wielkim), ale nie jest to pierwszy papież.\n\n**Odpowiedź:**\n\nNie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie w podanych dokumentach.\n\n(W rzeczywistości pierwszymi papieżami byli **Piotr Apostoł** i **Andrzej Apostoł**, ale te informacje nie znajdują się w wymienionych dokumentach.)",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "[1] Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\n\n[1] Madonna – znana również jako „królowa popu”, jest jedną z najpopularniejszych kobiet w historii muzyki.\n\nOdpowiedź:\nMadonna występuje pod pseudonimem **Madonna**.\n\n(Źródło: [1])",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "[1] Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana też jako Mała Teresa, urodziła się 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja.\n\nOdpowiedź:\nŚwięta Teresa od Dzieciątka Jezus była [francuskiej] narodowości.",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "[1] Republika Grecka (tzw. \"Pierwsza Republika Grecka\", gr. Ἑλληνικὴ Πολιτεία) – historyczne państwo w dziejach Grecji, położone na południu Europy. Istniało w latach 1822–1832.\n\n[2] Grecja (gr. Ελλάδα) – państwo położone w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego.\n\n[3] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1935-1941.\n\n[4] Republika Grecka, tzw. Druga Republika Grecka, gr. Ἑλληνικὴ Δημοκρατία – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1924–1935.\n\n[5] Referendum w Grecji w 1974 roku – potwierdziło republikański ustrój.\n\n[6] Królestwo Grecji ( Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος) – historyczne państwo w dziejach Grecji, istniało w latach 1944-1973.\n\n[7] W 1974 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty przeprowadzono kolejne referendum w 1974 roku, które ostatecznie obaliło monarchię.\n\n**Odpowiedź:**\nGrecja jest **republiką**.\n\n[Źródło: Dokument 5 – Referendum w Grecji w 1974 roku]\n[Źródło: Dokument 8 – Królestwo Grecji (1832–1924)]\n[Źródło: Dokument 9 – Parlament Grecji]\n[Źródło: Dokument 10 – Trzecia Republika Grecka (od 1974 roku)]\n\n**Nie udało mi się odnaleźć informacji o monarchii w nowożytnej Grecji.**",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "**Odpowiedź:**\n\nCar **Aleksander II** zniósł poddaństwo chłopów w Rosji.\n\n**Cytat z dokumentu:**\n[1] \"Reforma uwłaszczeniowa Aleksandra II – jedna z wielkich reform przeprowadzonych w Imperium Rosyjskim przez cara Aleksandra II, która znosiła w rosyjskich guberniach poddaństwo chłopów.\"\n\n**Dodatkowe informacje:**\n\n- **Data:** Reforma weszła w życie w 1861 roku.\n- **Zakres:** Zniesiono poddaństwo w guberniach rosyjskich, ale nie w Królestwie Polskim.\n- **Skutki:** Chłopi uzyskali wolność osobistą, prawo do pracy poza rolnictwem i inne prawa obywatelskie.\n\n**Inne istotne informacje:**\n\n- **Dokument 2:** Wskazuje, że tendencje do zniesienia poddaństwa chłopów były widoczne już w II połowie XVIII wieku, ale dopiero po klęsce w wojnie krymskiej (1853–1856) Aleksander II zdecydował się na reformę.\n- **Dokument 3:** Opisuje, że reforma rolna przyspieszyła rozwój wsi i napływ chłopów do przemysłu, ale jej połowiczność (uwzględniająca głównie interesy ziemian) doprowadziła do powstania organizacji terrorystycznych.\n\n**Podsumowanie:**\n\nCar Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji w 1861 roku, co było kluczowym elementem jego reform liberalizujących i modernizujących państwo.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "[1] Hanka Ordonówna, właśc. **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska** (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie) – polska piosenkarka, autorka wierszy i tekstów piosenek, tancerka i aktorka.\n\n[2] W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a w wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku rewiowym **„Sfinks”** w programie \"Niech żyje pokój!\".\n\n[3] W 1931 wyszła za hrabiego **Michała Tyszkiewicza**, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek.\n\n**Odpowiedź:**\nHanka Ordonówna jest znana pod pseudonimem artystycznym **Anna Ordon**, ale jej prawdziwe nazwisko to **Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska**.\n\n[1] – źródło informacji.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "[1] W 1983 roku Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.\n\n[1] \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\n[1] \"W 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla.\"\n\nOdpowiedź: Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "[1] Kaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**.\n\nW dokumencie nr 1 (Dokument: 1) znajduje się informacja:\n> **Dokument: 1**\n> Kaja Danczowska (ur. 25 marca 1949 w Krakowie) – polska skrzypaczka i pedagog.\n\nDokument nr 3 (Dokument: 3) potwierdza:\n> **Dokument: 3**\n> Jest wszechstronną artystką. Gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce.\n\nDokumenty nr 4 i nr 5 (Dokumenty: 4 i 5) nie zawierają dodatkowych informacji na temat innych instrumentów, a nr 6 (Dokument: 6) wymienia ją jako skrzypaczkę w kontekście konkursów.\n\n**Odpowiedź:**\nKaja Danczowska jest znana z gry na **skrzypcach**. [1]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-12b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "response_b": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "response_b": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "response_b": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "response_b": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "response_b": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "response_b": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "response_b": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "response_b": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "response_b": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "response_b": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "response_b": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "response_b": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\"",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "response_b": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8].",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "response_b": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "response_b": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n",
          "response_b": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "response_b": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\"",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "response_b": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "response_b": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "response_b": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "response_b": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "response_b": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "response_b": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "response_b": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "response_b": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "response_b": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "response_b": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "response_b": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "response_b": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "response_b": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "response_b": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "response_b": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "response_b": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Filip VI (właśc. \"Felipe VI de España\", wym. , \"Felipe Juan Pablo Alfonso de la Santísima Trinidad y de Todos los Santos de Borbón y Grecia\", ur. 30 stycznia 1968 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Jan Karol I, właśc. Juan Carlos I Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (ur. 5 stycznia 1938 w Rzymie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1975–2014.”",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów [1], [3], [6]. Jest on synem Jana Karola I, również z dynastii Burbonów [7].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "response_b": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "response_b": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "response_b": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "response_b": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "response_b": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "response_b": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\"",
          "response_b": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "response_b": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "response_b": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "response_b": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_gemma-3-4b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n*   W dokumencie 1 czytamy: \"Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się zasadniczo tak jak przymiotniki, np. \"das versinkende Boot\" → \"tonąca łódka\" (Partizip I), \"das versunkene Boot\" → \"zatopiona łódka\" (Partizip II).\" [1]\n*   W dokumencie 4 stwierdzono: \"Przymiotnik – odmieniający się przez liczby, przypadki, rodzaje.\" [4]\n*   W dokumencie 5 napisano: \"Przymiotniki w języku fińskim odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki.\" [5]\n*   W dokumencie 7 czytamy: \"Przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki oraz stopniowaniu w stopniu wyższym i najwyższym.\" [7]\n*   W dokumencie 9 stwierdzono: \"Galijskie rzeczowniki i przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) i dwie liczby (pojedyncza i mnoga, z potencjalnymi pozostałościami liczby podwójnej zidentyfikowanymi w legendach monet).\" [9]\n\nPonadto, w dokumencie 4, podano, że przymiotniki nieodmienne istnieją, choć jest ich bardzo mało. [4]",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza toczy się w latach 30. XIV stulecia [2]. W powieści, a także w filmowej adaptacji, akcja rozgrywa się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem [8]. W dokumentach wskazano również, że akcja powieści rozpoczyna się latem 1399 roku tuż przed śmiercią królowej Jadwigi i rozgrywa w kolejnych kilkudziesięciu miesiącach [8]. W dokumentach również wspomniano o wydarzeniach w okresie między XIII a XIV wiekiem [10].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach. W dokumencie 1 czytamy: „Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego.” [2]. W dokumencie 4 stwierdza się, że miasto Atyrau leży „w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego”. [4]. Ponadto, w dokumencie 8 informuje się, że „Or (kaz.: Ор; ros.: Орь) – rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego”. [8].",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę. Dokument [3] wspomina, że \"Szymon Cyrenejczyk – według relacji ewangelicznych przypadkowy przechodzień, którego żołnierze rzymscy zmusili do pomocy Jezusowi w niesieniu krzyża”. Dokument [4] dodaje, że \"Szymon Cyrenejczyk przedstawiony jako muskularny mężczyzna, podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż”. Dokument [7] również odnosi się do tego epizodu, opisując, jak Szymon Cyrenejczyk \"zmuszony do pomocy w niesieniu krzyża”. [7]",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nW balladzie \"Romantyczność\" Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” [1]. W tym utworze, jak opisano w dokumencie, \"oczy duszy\" pogardzały poznaniem zmysłowym, a Mickiewicz podkreślał znaczenie irracjonalnych cech w percepcji rzeczywistości [2].\n",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Wiesław Myśliwski jest pisarzem, autorem powieści „Widnokrąg” (1967) i „Rozdanie” (1997). [2] Jego twórczość została uhonorowana dwoma Nagrodami Literackimi „Nike” – za „Widnokrąg” (1997) oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007). [2]\n",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Region Ukajali, nazwany na cześć tej rzeki, znajduje się również w Peru [2]. Dodatkowo, rzeka Ukajali jest prawym dopływem Amazonki [1].\n",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu Django jest Sergio Corbucci [4]. W dokumencie [4] czytamy: \"Włoski reżyser Sergio Corbucci przed \"Django\" zrealizował trzy westerny. Pierwszym z nich była \"Massacro al Grande Canyon\" (1963), kolejne dwa zaś stanowiły chłodno przyjęte przez krytyków \"Minnesota Clay\" (1964) oraz \"Johnny Oro\" (1966)\".  Dodatkowo, w dokumencie [7] podano: \"Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów.\"\n",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram (kg) [1]. Jak wynika z dokumentu [4], \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" Dodatkowo, w dokumencie [3] czytamy: \"Trzy podstawowe jednostki: długość, masa i czas, uzupełnione o temperaturę, natężenie prądu elektrycznego, światłość i ilość (liczność) materii\". W dokumencie [9] podkreślono, że \"1 tona = 1000 kg\".  W dokumencie [10] również wspomina się o kilogramie jako jednostce masy, dodając, że od 2019 roku kilogram jest zdefiniowany na podstawie stałej Plancka [10].\n",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Sekstant wynalazł w 1731 roku angielski matematyk i wynalazca szeregu przyrządów optycznych, John Hadley [1]. Jak czytamy w dokumencie: \"Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, [ rozbuduj ją].\" \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744) i praktycznie do dzisiaj pozostał w tej samej postaci.\" [1]",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli obejmuje obecnie wiele elementów, które można zsumować. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, liczy się ona następująco:\n\n*   **Przygody młodego Indiany Jonesa** – 22 części [1]\n*   **Wielka Księga Przygód Indiany Jonesa** – 3 klasyczne epizody z Harrisonem Fordem oraz wszystkie 22 części młodego Indiany Jonesa [1]\n*   **Filmy pełnometrażowe** – 5 filmów [2]\n*   **Serial telewizyjny \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\"** – 44 odcinki [9]\n*   **Filmy \"Przygody młodego Indiany Jonesa\"** – 22 części (wydane na DVD) [9]\n*   **Dodatkowo** – 4 filmy ( \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\", \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\", \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") [10]\n\nŁącznie, saga składa się z ponad 80 elementów, w zależności od tego, które z nich są brane pod uwagę. [1]",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących ustaw może odbywać się na różne sposoby, o czym informują poszczególne dokumenty.\n\n*   **Reformy** to proces ewolucyjny, stopniowy i zwykle długotrwały mający na celu wprowadzenie zmian. [1]  Jak czytamy w dokumencie 1, reformy są wprowadzane przez uchwalenie lub wydanie aktów prawnych.\n*   **Nowelizacja** to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej. [2]  Dokument 2 wyjaśnia, że nowelizacja musi być wyraźna i musi nastąpić za pomocą formuły sygnalizującej dokonywaną zmianę.\n*   **Legislacja** to forma stanowienia prawa, w której organy państwowe i samorządowe tworzą akty prawne powszechnie obowiązujące. [3]  Choć sama legislacja to proces tworzenia prawa, to w ramach tej legislacji mogą występować nowelizacje.\n*   **Inkorporacja norm prawnych** to zebranie i spisanie norm prawnych, np. norm do tej pory występujących w formie zwyczajowej bądź też norm rozproszonych w wielu aktach prawnych, w formie jednego aktu normatywnego. [5]  Choć nie jest to bezpośrednio wprowadzenie zmian, to może być element procesu tworzenia nowych aktów prawnych, które następnie mogą być nowelizowane.\n*   **Prawo międzyczasowe** to zespół reguł określających zakres i czas obowiązywania (stosowania) przepisów prawnych uchylonych przez nowy akt normatywny. [10]  Reguluje, która norma (nowa czy stara) znajdzie zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed uchyleniem wcześniejszej normy.\n\nPodsumowując, wprowadzenie zmian do ustaw może odbywać się poprzez reformy, nowelizacje, a także poprzez proces legislacyjny, który może obejmować inkorporację norm i regulację prawa międzyczasowego. [1, 2, 3, 5, 10]\n",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywany jest alibi. [1] Definicja tego pojęcia pochodzi z łaciny, gdzie \"alibi\" oznacza \"gdzie indziej\". [1] Dokument [1] określa alibi jako dowód w postępowaniu karnym, który przesądza o tym, że podejrzany lub oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu przestępstwa. [1] Dokument [5] definiuje notoryjność jako cechę okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne. [5] Podobnie, dokument [7] wspomina o zasadzie domniemania niewinności, która zakłada, że każda oskarżona osoba jest niewinna, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. [7]\n",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii Ludwiga van Beethovena [3]. Jak czytamy w dokumencie: „IX Symfonia d-moll op. 125 – ostatnia ukończona symfonia Ludwiga van Beethovena, jedno z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Znana także jako „Symfonia radości”, popularna jest głównie dzięki finałowej kantate do słów „Ody do radości” Friedricha von Schillera.” [3] Dodatkowo, w dokumencie 5 czytamy, że „Melodię zapożyczono z „Ody do radości” z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.” [5]",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwo Środka nazywano m.in. przez Chińczyków – \"Zhōngguó\" (中国), czyli \"Państwo Środka\" [5].  W języku chińskim istniało wiele nazw tego kraju o różnych zabarwieniach stylistycznych i emocjonalnych, m.in. \"Zhōnghua\", \"Tiānxià\" albo \"Shénzhōu\" [5].  W kontekście sinocentryzmu, państwo to znajdowało się w centrum świata [2].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet – był obywatelem Danii. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Jest synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Symbol duńskiego panowania nad Cieśninami Duńskimi”.  W dokumencie [4] również wspomina się o jego pochodzeniu: „Amleth, obawiając się o własne życie, udaje szaleństwo. Planuje zemstę, w czym dopomaga mu ukochana Ofelia, dokonuje jej i staje się nowym władcą.”\n",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terenie Peru i Boliwii [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2]. Ponadto, dokument [5] stwierdza, że \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju. Jezioro to ma głębokość do 304 m. Pomijając Titicaca, którego większa część leży na obszarze Peru, największy zbiornik wodny w całości leżący na terenie Boliwii to – Lago Poopó.\" [5].\n",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Ludovic Cruchot, którego wcielił się Louis de Funès, pracował w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez [1].  Jak czytamy w dokumencie: \"Plaża stała się również miejscem uprawiania naturyzmu. Po raz kolejny została ukazana na ekranie w 1964 w filmie pt. \"Żandarm z Saint-Tropez\" (a także jego kontynuacjach pt. \"Żandarm na emeryturze\" oraz \"Żandarm i kosmici\"), w którym grający tytułową rolę Louis de Funès ścigał miejscowych nudystów.\" [1].  Dodatkowo, w dokumencie [7] czytamy, że \"Żandarm z Saint-Tropez\" był francusko-włoskim filmem komediowym z 1964 roku, a w dokumencie [10] informujemy, że \"Żandarm z Saint-Tropez (fr. \"Le Gendarme de St. Tropez\") – francusko-włoski barwny film komediowy z 1964 w reżyserii Jeana Giraulta, z Louisem de Funèsem w roli głównej.\" [10].",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Bojer, także ślizg lodowy, jest jednostką żaglową napędzaną siłą wiatru, poruszającą się po lodzie na płozach [3]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3].  Jachty mieczowe, które również wykorzystują płozy, są powszechnie uważane za zbyt mało stateczne i dzielne, aby nadawać się do żeglugi pełnomorskiej [5].  Żaglowóz, podobny do bojeru, również wykorzystuje płozy [7].\n",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego – 76% populacji [2]. Ponadto, około 9% obywateli Liechtensteinu deklaruje wyznanie protestanckie, głównie luterańskie [2].  W Księstwie żyje także stosunkowo duża diaspora muzułmańska – ponad 2 tys. osób [2].  [1] \"Rzymskokatolicyzm stanowi zgodnie z Konstytucją religię państwową i jest wyznawany przez 76% mieszkańców Księstwa.\"  [2] \"Liechtenstein można określić państwem wielonarodowym i niejednolitym etnicznie, ponieważ narodowość liechtensteińską deklaruje jedynie 65,89% ludności. Największymi mniejszościami są Szwajcarzy, Niemcy, Austriacy i Włosi, czyli pochodzący z państw sąsiadujących lub położonych w niedalekiej odległości od Księstwa. Ponadto stosunkowo duży odsetek populacji stanowią osoby pochodzenia bałkańskiego przede wszystkim Kosowianie, Bośniacy, Serbowie i Chorwaci.\"",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. [4] Tektonika \"można podzielić na: [4]”.  Dokument [3] definiuje geotektonikę jako dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  Dodatkowo, dokument [7] wspomina o stratygrafii sejsmicznej i stratygrafii sekwencji, które również badają budowę skorupy ziemskiej. [7]",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach [1]. Dokładniej, Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji [1].  W dokumentach 6 i 10 również potwierdzane jest, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr [6, 10].\n",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady zmieniała się na przestrzeni lat. Początkowo nazywała się Łada 4x4 [1]. W 2021 roku została przemianowana na Łada Niva Legend [1]. W dokumentach również wspomina się o Ładzie Niva [3, 6]. Dodatkowo, w dokumentach [3] i [6] podkreślono, że Łada Niva 2131 była dodatkowym wariantem Nivy, który poszerzył gamę wersji nadwoziowych. [3]\n",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach.\n\n[1] „W przypadku gdy dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy.”\n\n[2] „Jeśli zaś ani regulaminowy okres gry, ani dogrywka nie przyniosą rozstrzygnięcia – następuje seria rzutów karnych.”\n\n[6] „Rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika.”\n\n[8] „W przypadku, gdy krążek zniknie z pola widzenia sędziego (np. wypadnie na trybuny, jeden z zawodników zasłoni go na dłużej niż trzy sekundy, bramkarz przykryje ciałem itp.) gra jest przerywana i następuje wznowienie. Wówczas dwóch graczy z przeciwnych drużyn staje naprzeciw siebie, zaś stojący obok nich sędzia rzuca na lód między nich krążek, który oni próbują wywalczyć.”\n\n[10] „Rzuty karne: R. Hlouch (V) Rzuty karne:(V) T. Proszkiewicz (V) R. Bacul”\n",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskich terminologii, bilion składa się z 1012 elementów [3]. W dokumentach wskazano, że w Polsce bilion oznacza liczbę 1012 (tysiąc bilionów) [3].  Dodatkowo, w dokumentach [6] podano, że w Polsce trylion oznacza 1018, a kwadrylion – 1024.\n",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli zarówno pieszo, jak i konno, w zależności od sytuacji i taktyki. Dokument [3] informuje, że „Jazda tego rodzaju powstała w drugiej połowie XVI wieku z przekształcenia ciężkozbrojnej jazdy kopijniczej, stanowiąc kolejny etap rozwoju europejskiej jazdy ciężkiej. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniający w walce większą swobodę ruchów i sprawność. Zamiast metalowych blach stosowano też grubą skórę, stąd pochodzenie nazwy od francuskiego \"cuir\" (skóra). Znaczną uwagę poświęcano technice jazdy. Kirasjerzy potrafili zadawać skuteczne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.” Dodatkowo, dokument [4] opisuje sytuację na polu bitwy, w której dragoni (częściowo) walczyli pieszo, a kirasjerzy atakowali frontalnie i z flanki. Dokument [10] wspomina o szarżach kirasjerów, które były odparte przez jazdę rosyjską, a następnie przez grenadierów konnych i kirasjerów, co wskazuje na ich zdolność do walki konnej. Dokument [7] podkreśla, że kirasjerzy pierwotnie byli przeznaczonymi do działań ofensywnych, zarówno konnych, jak i pieszych.\n",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "Fluor występuje w warunkach naturalnych w różnych stanach skupienia, w zależności od jego formy. W przypadku wolnego fluoru, który jest pierwiastkiem, jest to silnie trujący gaz [1]. Jednak związki fluoru, takie jak fluoryt (fluorek wapnia), mogą występować w postaci stałej [1]. W związku z tym, fluor sam w sobie, w warunkach naturalnych, występuje jako gaz [1].\n",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywano folwarkiem [1]. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych, oraz pracy najemnej wraz z najmem przymusowym i darmochami [2]. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2]. W okresie pouwłaszczeniowym (lata 1864–1905) w Królestwie Polskim obszar ziemi folwarcznej uległ zmniejszeniu z około 47% do 36%, a w Galicji z 42% do 38% [2].  W Polsce Ludowej kres gospodarce folwarcznej położył dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 o reformie rolnej, w wyniku którego rozparcelowano około 2650 tysięcy ha ziemi folwarcznej [5].  W okresie II Rzeczypospolitej areał folwarków zmniejszyła reforma rolna [2].  W Polsce Ludowej, po transformacji ustrojowej PGR-y zostały sprywatyzowane [5].  W okresie międzywojennym, w Europie Zachodniej, rolnictwo przybrało charakter kapitalistyczny, a duże gospodarstwa rolne, nazywane farmami, specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt i zatrudniały najemną siłę roboczą [9].  [10]\n",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego...”. Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» Marii oraz że Elżbieta pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona, z pokolenia Lewiego”.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. [1] „W 'Ślubach' da się zauważyć odchylenia w ortografii, fleksji i składni.” [1] Dodatkowo, autor opierał swój utwór na jedenastozgłoskowcu. [1] Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec i trzynastozgłoskowiec. [1]",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Borowina ma właściwości lecznicze. [2] Opisuje się ją jako \"peloid, rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące\". [2] Dodatkowo, borowina jest wykorzystywana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych. [2] Przetworzona laboratoryjnie borowina jest surowcem do produkcji różnych lekarstw i kosmetyków. [2]  [3] W Polsce borowina była używana do celów leczniczych od 1858 roku. [3]  [5]  W zakładzie Uzdrowiskowym Zakuad Górniczym w Kołobrzegu wydobywana jest borowina (torf leczniczy). [5]\n",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy, które dokonywały zagonów na terytorium przeciwnika, nazywano „czambułami” [1]. Dokument [1] określa to jako „specjalnie wydzielony oddział Tatarów… dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela”.  Podobnie, w dokumentach [2] i [5] użyto terminu „zagon” do określenia tego rodzaju działań. Dokument [6] również wspomina o „działaniach zagonowych” jako samodzielnych, manewrowych działaniach bojowych.  Dokument [4] dodaje, że te formacje były „pierwowzorem ułanów”.",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty opisują różne konstrukcje bicykli, w tym „penny-farthing”, gdzie przednie koło było znacznie większe niż tylne [1]. W późniejszych konstrukcjach, takich jak „boneshaker”, różnica była mniejsza, ale nadal przednie koło było większe [1]. W dokumentach dotyczących monocykli, średnica koła zależała od przeznaczenia – duże koła do długich dystansów, a mniejsze do trików [2]. W dokumentach dotyczących motocykli Böhmerland, rozstaw kół wynosił 174 cm, a długość całkowita motocykla do 270 cm [10].",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Dokumenty zawierają informacje o prędkościach w różnych kontekstach (np. rekordy świata, prędkość pociągów, prędkość rowerzystów), ale nie dają możliwości bezpośredniego obliczenia prędkości na podstawie dystansu i czasu. Dokument [4] wspomina o prędkości tramwaju wynoszącej około 70 km/h w momencie wypadku, a dokument [7] podaje, że samochód osiąga prędkość 97 km/h. Jednakże, nie ma w dokumentach wzoru matematycznego pozwalającego na obliczenie prędkości na podstawie dystansu i czasu.\n",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1]. Wina porto są wytwarzane w dolinie Douro, która znajduje się w północnej części kraju [1]. Jak czytamy w dokumencie [8], „Portugalia jest ojczyzną klasycznych wzmacnianych win porto i madera”. Dodatkowo, w dokumencie [5] podkreślono, że „Portugalscy winiarze korzystają z bogactwa dobrych rodzimych szczepów winorośli, z których wiele uprawianych jest tylko w Portugalii”. [5]",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autor powieści „Ojciec chrzestny” to Mario Gianluigi Puzo. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [2]: „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego.” Dodatkowo, w dokumencie [9] czytamy: „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.”",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. [1] Opisuje się ją jako \"asymetryczny kadłub z bardzo dużymi nawisami\" [1]. Gondolier, czyli osoba sterująca gondolą, wymaga \"znacznego doświadczenia w kierowaniu gondolą\" [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną o małym zanurzeniu, o długości zazwyczaj 10,87 metra i szerokości 1,42 metra [1]. Wiosło wyciosane jest z drewna bukowego, ma 4,20 metra długości i waży nie mniej niż 4,30 kg [1].  Dodatkowo, gondola jest wyposażona w \"dulce kołkową nazwanej 'forcola' wyciosanej z drewna orzechowego\" oraz \"il ferro – ciężkie stalowe okucie\" [1].  [1]\n",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Maria Walewska była metresą cesarza Napoleona. [1] W dokumentach czytamy, że „w wyniku awansów, prezentów i liścików cesarza, została jego oficjalną metresą” [1]. Choć Napoleon poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, to wynika z tego, że był to związek dynastyczny, a nie wynik miłości do Marii Walewskiej. [1]  W dokumentach czytamy: „Wkrótce wziął z nią rozwód, motywowany względami dynastycznymi, po czym poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii (Franciszka II Habsburga), która dała mu legalnego potomka w marcu 1811.” [1]\n",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571) [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\" [1]. Dokument ten podkreśla, że nazwa nawiązuje do fikcyjnego okrętu „Nautilus” z powieści Juliusza Verne'a \"Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi\" [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Ludwig van Beethoven, pomimo postępującej głuchoty, kontynuował tworzenie muzyki, a nawet występował jako dyrygent. Jak czytamy w dokumencie [4]: „Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty”. Dodatkowo, dokument [1] wspomina o „testamencie heiligenstadzkim”, w którym Beethoven wyrażał żal z powodu utraty słuchu i deklarował, że „jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka”. Dokument [9] również podkreśla, że Beethoven, mimo utraty słuchu, był „największym rosyjskim talentem dyrygenckim po Antonie Rubinsteinie”.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" to jeden wyraz. Dokument [1] stwierdza: \"Na dzieło składa się zbiór nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych: od genezy życia na Ziemi i możliwości jego istnienia we Wszechświecie, poprzez zagadnienia ewolucji i inżynierii genetycznej – aż po przyszły bieg dziejów ludzkości i jego ostateczny finał. Utwór nawiązuje do wcześniejszego dzieła Lema \"Summa technologiae\" (1964).\"  Choć ten dokument opisuje treść książki, wskazuje, że tytuł \"Okamgnienie\" to jedno słowo.  Dokument [4] definiuje \"wyraz\" jako \"część wyróżnioną fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składającą się z jednego lub więcej morfemów.\"  Zatem, \"okamgnienie\" spełnia kryterium wyrazu jako pojedynczego elementu.\n",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszczę Białą od średniowiecza zamieszkiwała chłopska ludność pańszczyźniana [5]. W XVIII wieku do puszczy sprowadzono osadników z Puszczy Zielonej, którzy byli specjalistami od gospodarki leśnej [5].  W późniejszych latach, w XXI wieku, obserwuje się wzrost świadomości historii i kultury Kurpiów Białych oraz tożsamości regionalnej [6].  Jednakże, obok Kurpiów, sprowadzonych do Puszczy Biskupiej w XVIII wieku, teren zamieszkiwali również mieszkańcy pochodzący z Mazowsza, Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].  W dokumentach podkreślono, że określenie „Kurp” w Puszczy Białej kojarzyło się negatywnie z osobą obcą i nieokrzesaną [6].  Z kolei w dokumentach dotyczących Mazurów Wieleńskich, autorzy wskazują na ich pochodzenie z Mazowsza, sprowadzonych przez Sapiehów [9].  Warto również wspomnieć, że w Puszczy Białej, w czasach osadnictwa, panował podział na osadników z Puszczy Zielonej i rdzennych mieszkańców [5].\n",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae) [1, 3, 7, 8, 9, 10].  Dokument [1] wspomina, że lamy są \"grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\".  Dokument [3] stwierdza, że \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej. Morfologia. Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg. Systematyka. Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej \"Lekcje anatomii porównawczej”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (\"L. glama\").\"  Dokument [7] dodaje, że alpaka, również z rodziny wielbłądowatych, jest \"domieszką\" lamy.  Dokument [8] opisuje, że lamy wraz z innymi gatunkami wielbłądowatych Starego i Nowego Świata są jedynymi żyjącymi obecnie przedstawicielami podrzędu Talypoda.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Podest to element schodów [1].  W kontekście oceniania, w Polsce obowiązuje skala sześciostopniowa, która obejmuje oceny od \"2\" (niedostateczny, stopień negatywny) do \"5\" (bardzo dobry) [4].  Dodatkowo, w klasach 1–3 publicznej szkoły podstawowej stosuje się ocenę opisową [1].  W szkolnictwie, e-portfolio to cyfrowe dowody na własną karierę [8].  Indeks to dokument potwierdzający bycie studentem, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli okresu studiów [10].\n",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles dożył późnej starości – zmarł w wieku 90 lat w 406 p.n.e. [1]  W dokumentach 2 podano, że urodził się około 496 p.n.e. w Kolonosie i zmarł w 406 p.n.e. w Atenach. [2]  Dokument 3 informuje, że Sofokles napisał 123 tragedie i dramaty satyrowe w ciągu swojego około 90-letniego życia. [3]",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w Kopenhadze, stolicy Danii [1]. Dokument [1] informuje, że \"Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie\". Dodatkowo, dokument [2] wspomina, że \"Dostępna jest tam najstarsza kolejka górska na świecie (z 1914 roku, projektu LaMarcusa Adny Thompsona, wynalazcy tego urządzenia)\".\n",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier wynaleziono w Chinach [1]. Według dokumentu 1, kancelista Cai Lun, eunuch na dworze cesarza He Di z dynastii Han, wynalazł go około 105 r. n.e. [1]. Później, dokument 3 wspomina o wytwarzaniu papieru w Xuanzhou, w Anhui, gdzie trwało to od dawna [3].  Jednakże, dokument 5 wskazuje, że technologia produkcji papieru rozprzestrzeniła się dzięki Arabom po zdobyciu jej od chińskich jeńców wojennych [5]. Dokument 6 potwierdza, że produkcja papieru zaczęła się rozpowszechniać w Europie od XII wieku, a najstarsza europejska papiernia powstała na początku XII wieku [6]. Dokument 8 informuje, że pierwsze papiernie w kręgu kultury łacińskiej powstały w Hiszpanii i Włoszech [8].",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcja samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku. [3] Konkretnie, w 1975 roku wybudowano nową fabrykę w Tychach, a w 1987 roku zawarto umowę na rozpoczęcie produkcji [3]. Dokument [4] informuje, że do 30 czerwca 1983 roku produkcja tego modelu trwała w Bielsku-Białej, a od 1987 roku produkowano również Polskiego Fiata 126 BIS w Tychach. [4]\n",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt. [1] Real Madryt prowadzi swoje rozgrywki na Estadio Santiago Bernabéu, a Atlético Madryt na Estadio Wanda Metropolitano. [1] Miasta partnerskie Madrytu, w tym Barcelona, Glasgow i Lizbona, mają również dwa 5-gwiazdkowe stadiony UEFA: Real Madryt – Santiago Bernabéu i Atlético Madryt – Estadio Wanda Metropolitano. [1]",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, m.in. w dokumencie 1: „Daglezja zielona, jedlica zielona, jedlica Douglasa (\"Pseudotsuga menziesii\" (Mirb.) Franco) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych.” [1]. Ponadto, w dokumencie 4 czytamy: „Daglezja, jedlica (\"Pseudotsuga\" Carriere) – rodzaj zimozielonych drzew szpilkowych z rodziny sosnowatych.” [4].  W dokumencie 8 również podkreślono, że daglezja jest drzewem z rodziny sosnowatych. [8].\n",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej 2 razy [1]. Pierwsze zwycięstwo odniosło w 1930 roku, podczas pierwszych mistrzostw, które były organizowane przez Urugwaj [1]. Drugie zwycięstwo Urugwaj odniósł w 1950 roku, w Brazylii [1]. Ponadto, Urugwaj zdobył złote medale na Igrzyskach Olimpijskich w 1924 i 1928 roku [1]. [2] Dodatkowo, Urugwaj jest 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL [1]. [3]",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść „Chłopi” składa się z czterech tomów. [4] „Pierwszą wersję utworu mogło znać zaledwie kilka osób, jedną z nich był prawdopodobnie Julian Ochorowicz.” [4] „Wydanie pierwsze zawierało podtytuł „Powieść współczesna”. [8] „W 1904 roku, tom trzeci – w 1906, natomiast czwarty – w 1909.” [8]",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA, Biały Dom, znajduje się w Waszyngtonie [1]. Konkretnie, budynek jest położony przy 1600 Pennsylvania Avenue [1]. Dodatkowo, Blair House, który jest rezydencją gości prezydenta, również znajduje się w Waszyngtonie [2].  Informacje o tym, że Biały Dom jest siedzibą administracji rządowej i rezydencją prezydenta Kirgistanu, znajdują się w dokumencie [4].  W dokumentach [7] znajduje się informacja, że Biały Dom jest miastem w stanie Tennessee. Jednakże, chodzi o budynek, a nie miasto.\n",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae) [1].",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez, urodzony 6 marca 1927 w Aracataca, jest autorem powieści „Sto lat samotności” [2]. Jak czytamy w dokumencie [2], jest on „kolumbijski powieściopisarz, dziennikarz i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych twórców tzw. realizmu magicznego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1982) za „powieści i opowiadania, w których fantazja i realizm łączą się w złożony świat poezji, odzwierciedlającej życie i konflikty całego kontynentu””.  Dodatkowo, dokument [3] informuje, że García Márquez napisał \"Sto lat samotności\" w 18 miesięcy, pomiędzy 1965 a 1967, w Meksyku, dokąd przeprowadził się z Kolumbii razem z całą swoją rodziną.  [3]\n",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w wieku 7 lat [6]. Jak czytamy w dokumencie: \"Wariolizacja, choć była metodą skuteczną, była również niebezpieczna, ponieważ nie zawsze można było przewidzieć, jak dany organizm na nią zareaguje. Edward Jenner w wieku 7 lat niemal stracił przez nią życie, co spowodowało, że później chciał znaleźć alternatywną metodę zapobiegania chorobie.\" Dodatkowo, w dokumencie [9] podano, że Jenner opisał swoją metodę w 1798 roku, a w dokumencie [10] czytamy, że \"Początki postaw antyszczepionkowych datują się na XIX wiek, kiedy Edward Jenner udowodnił, że przejście krowianki może uchronić od zarażenia się ospą prawdziwą.\"",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych. [1] Dokument [1] definiuje hipotermię jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\".  Dokument [4] również potwierdza, że obniżenie temperatury ciała jest charakterystyczne dla hipotermii, a w ciężkiej hipotermii nie zaleca się pomiaru temperatury odbytnicy czy pęcherza moczowego, ponieważ mogą dawać zaniżone odczyty. [4]  W przeciwieństwie, hipertermia to stan podwyższonej ciepłoty ciała. [2]  Dokument [5] opisuje hipertermię jako stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących. [3]",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2012 roku [5]. Konkretnie, proces Laurenta Gbagbo, prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, został wyznaczony na 18 czerwca 2012 roku [5].\n",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR, miał na imię Władysław [1]. W dokumencie [1] czytamy: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak”…”. Dodatkowo, w dokumencie [9] podkreślono, że Gomułka starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją idei komunistycznej, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym [9].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. [1] Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f² (jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). [1] Instrument ten nie jest instrumentem transponującym. [1]",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcja samochodów osobowych Warszawa rozpoczęła się po II wojnie światowej. Dokument [5] informuje, że „Początki. Geneza. Pierwsze plany uruchomienia seryjnej produkcji samochodu osobowego w powojennej Polsce sięgają 1946, kiedy to w Centralnym Urzędzie Planowania utworzona została komisja do spraw budowy polskiego przemysłu motoryzacyjnego”. Następnie, w tym samym dokumencie [5], czytamy, że „W 1951 roku o godzinie 14:00 z hali montażowej nr 1 zjechał pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce nazwany Warszawą M-20”. Dokument [1] również wspomina o początkach produkcji Warszawy w 1951 roku, wskazując na okres po II wojnie światowej jako moment rozpoczęcia produkcji.",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest nimbem [1]. Aureola różni się od nimbu tym, że jest otokiem wokół postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza głowę osoby [2].  Nimb i aureola są często utożsamiane [2].  Kształt nimbu jest uzależniony od znaczenia osoby przedstawianej. Trójkątny występuje przy przedstawieniach Trójcy Świętej i Boga Ojca [1], a czworoboczny stosowano dla osób świętych i osób uznanych za święte [1].  W Polsce oko opatrzności głęboko wrosło w świadomość odbiorców jako symbol boskości [4].  Symbol alfy i omegi pojawiał się w sztuce chrześcijańskiej od IV w. Łączył się często z symbolem krzyża i monogramem Chrystusa - połączenie takie symbolizuje mądrość Chrystusa, jego bóstwo i to, że jest on zarazem człowiekiem i Bogiem zamykającym w sobie Byt i czas [8].  Sacra Conversazione – termin funkcjonujący również w formie łacińskiej jako Sacra Conversatio – w nauce o ikonografii chrześcijańskiej wtórnie powstała nazwa tematu obrazów przedstawiających stojącą lub tronującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus w otoczeniu postaci świętych [9].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. [1] Merkury jest jedną z czterech planet skalistych Układu Słonecznego i ma średnicę 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego. [1] W porównaniu z Ziemią, która ma średnicę około 12 742 km, Merkury jest znacznie mniejszy. [1] Ponadto, gęstość Merkurego wynosi 5,427 g/cm³, a Ziemi 5,514 g/cm³. [1]  [2]  Zatem, jak wynika z dokumentów, Ziemia jest większa od Merkurego zarówno pod względem rozmiarów, jak i gęstości. [2]\n",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokumenty zawierają informacje o Benjaminie Franklinie jako polityku, wynalazcy i filozofie, ale nie wskazują, czy był prezydentem USA. [1] wspomina o jego roli jako ambasadora, a [4] o kandydaturze na prezydenta, jednak nie potwierdza, że faktycznie pełnił tę funkcję. [6] opisuje jego rolę jako prezydenta, ale tylko w kontekście jego późniejszego życia i sukcesji. [7] wspomina o jego członkostwie w Akademii Nauk i Royal Society, co świadczy o jego uznaniu w świecie nauki i kultury, ale nie o jego urzędzie politycznym. [8] wspomina o jego spotkaniach z ważnymi osobami, ale nie o jego urzędzie. [10] opisuje jego karierę polityczną i osiągnięcia, ale nie potwierdza, że był prezydentem.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisano ten fakt w dokumentach [1] i [3].\n\nDokument [1] stwierdza: „...utworzona na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego, obowiązującego od 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [3] podaje: „Traktat północnoatlantycki (ang. \"North Atlantic Treaty\", fr. \"Traité de l’Atlantique nord\") – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, między Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949.”\n\nDokument [4] również wspomina o utworzeniu NATO w kwietniu 1949 roku.\n",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja o tym znajduje się w dokumencie [1]: „Ta strona dotyczy satyry autorstwa Ignacego Krasickiego. Zobacz też: film z 1957 roku.” Dodatkowo, w dokumencie [4] czytamy: „Był to utwór ośmieszający obyczajowość konserwatywnej szlachty polskiej oraz popierający politykę króla (m.in. „Pijaństwo”, „Żona modna”, „Do króla”, „Świat zepsuty”).”",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej precyzyjnie opisuje ją dokument [1]: „Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849”. Dodatkowo, dokument [6] wspomina o „Wiosnie Ludów 1848 r.”, a dokument [5] odnosi się do „okresu europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849, m.in. w polskiej historiografii nazywany Wiosnów Ludów”. Dokument [9] również wskazuje na rok 1848 jako początek rewolucji: „W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów. Wrzenie rewolucyjne ogarnęło takie państwa jak m.in. Francja, Austria, Włochy, Prusy czy Węgry”.\n",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. W liście do niej, wyrzucając sobie, podobnie jak to czynił Mały Książę w stosunku do róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1].  Dodatkowo, pisarz, autor książki, rozszerzył wątek róży, której pierwowzorem była postać żony [1]. [Dokument: 1]\n",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Ojciec Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Informacja ta znajduje się w kilku dokumentach, jednak najbardziej szczegółowo opisana jest w dokumencie [5]: „Podczas apelu w obozie 29 lipca 1941, który prowadził kierownik obozu Karl Fritzsch dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka (nr obozowy 5659), który był w grupie 10 więźniów skazanych na śmierć, za ucieczkę z obozu (blok 14A) jednego z więźniów.” Dodatkowo, w dokumencie [8] czytamy: „Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy, i jest wśród nas obecny.”  W dokumencie [10] również wspomina się o tym wydarzeniu: „Świątynia stała się wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża.”\n",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Getta ławkowe wprowadzono przede wszystkim na uczelniach wyższych. [1] „Getto ławkowe były jednym z przejawów pogarszających się stosunków polsko-żydowskich i nasilającego się antysemityzmu w środowiskach akademickich.” [2] „W październiku 1937 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wojciech Świętosławski wydał zgodę na wprowadzanie gett ławkowych na uczelniach”. [6] „W grudniu 1935 roku, jako pierwsze w kraju, władze Politechniki Lwowskiej wprowadziły na wydziałach inżynierii i mechanicznym tzw. getto ławkowe, czyli oddzielne miejsce siedzenia dla studentów chrześcijan i Żydów.” [7] „W listopadzie 1937 roku rektor Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie porządkowe wprowadzające na uczelni getto ławkowe, tj. obowiązek zajmowania przez studentów pochodzenia żydowskiego wyznaczonych miejsc w salach wykładowych.” [6] „W styczniu 1938. wprowadził je prorektor Roman Longchamps de Bérier z dniem 12 stycznia 1938; przeciwko tej decyzji zaprotestowało 26 profesorów UJK.” [6] „Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 30. studenci zrzeszeni w ONR bili Żydów oraz chrześcijan, chcących okazać im solidarność i zajmujących wraz z nimi miejsca w getcie ławkowym.” [4] „W roku akademickim 1938/39 nie przyjmowano Żydów na wydziały farmacji i weterynarii.” [8] Choć dokument [3] wspomina o wprowadzeniu „paragrafu aryjskiego” w niektórych stowarzyszeniach, co sugeruje podobne praktyki w szkołach średnich, to głównym obszarem implementacji gett ławkowych były uczelnie wyższe.\n",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN brzmiała Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość” [1]. Dokument ten wyjaśnia, że WiN była cywilno-wojskowa organizacja konspiracyjna założona 2 września 1945 w Warszawie. Dodatkowo, w dokumentach [4] i [8] czytamy, że organizacja ta wywodzi się z Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek. Dokument [1] podaje, że WiN była również znana jako Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. [1] Dokument 1 informuje, że \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).\" [3] Dokument 8 również wskazuje, że Tunis jest stolicą Tunezji. [8]\n",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem kilku powieści autorstwa Aleksandra Dumasa. Przede wszystkim występuje w cyklu \"Trzej muszkieterowie\" [6], który został opublikowany w latach 1844-1850.  Wspomina się również o jego roli w powieści \"Dwadzieścia lat później\" [3], która jest drugą częścią trylogii.  Dodatkowo, pojawia się w powieści \"D’Artagnan\" [1], a także w \"Śmierci Aramisa\" i \"Syna Portosa\" – dziełach, które jednak nigdy nie zostały opublikowane w Polsce [6].  Jak czytamy w \"Trzech muszkieterach\", Dumas czerpał inspirację z pamiętników królewskiego muszkietera gaskońskiego Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnan [6].\n",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w 1758 roku. [1]",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.\n\nDokument 1 informuje, że Kopernik nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny. [1] Dokument 2 stwierdza, że wbrew epitafium na grobie Kopernika, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora. [2] Dokument 5 wspomina, że uzyskał stopień doktora (1997) i doktora habilitowanego (2005) z tematyki badań kopernikowskich, jednak nie dotyczy to stopnia doktora medycyny. [5] Dokument 6 nie zawiera informacji na temat uzyskania przez Kopernika tytułu doktora. Dokument 7 nie wspomina o stopniu doktora. Dokument 8 i 9 nie zawierają informacji na temat stopnia doktora. Dokument 10 wspomina o doktoracie na Uniwersytecie Warszawskim, ale nie dotyczy to Mikołaja Kopernika.",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1].  Współpracował również z zespołem Jazz Believers, gdzie grał na saksofonie [7].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku to Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"Legia nadawana jest zarówno cywilom, jak i wojskowym, kobietom i mężczyznom, także cudzoziemcom, za szczególne osiągnięcia w życiu wojskowym i cywilnym\" [1]. Dodatkowo, dokument informuje, że \"Dewiza orderu to \"Honneur et Patrie\" (fr. \"Honor i Ojczyzna\")\" [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Jak czytamy w dokumencie, \"29 maja 1953 roku Nowozelandczyk Edmund Hillary oraz pochodzący z Nepalu Tenzing Norgay zdobyli wierzchołek Mount Everestu\" [2]. Dodatkowo, dokument [8] informuje, że \"Tenzing Norgay (ur. 15 maja 1914, zm. 9 maja 1986 w Dardżyling) – nepalski himalaista, Szerpa z Solukhumbu, który wraz z Edmundem Hillarym 29 maja 1953 dokonał pierwszego wejścia na Mount Everest – najwyższą górę Ziemi.\"  W dokumencie [1] również podkreślono, że \"W latach 1951–1952 uczestnik trzech wypraw himalajskich. 29 maja 1953 wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli szczyt Mount Everest (8848 m).\"",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy. Dokument [2] informuje, że w 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomoc przy budowie Warszawskiego Metra. Dodatkowo, dokument [14] wspomina o przeszkoleniu pierwszych maszynistów przez ZSRR i o współpracy gospodarczej między PRL a ZSRR przy budowie metra.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nosił kilka nazw, w zależności od okresu i źródła. Początkowo był znany jako Arnold Winkelried [1]. Później, po nagłośnieniu jego śmierci w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, zaczął być nazywany Winkelriedem [1]. W 1532 roku, w źródłach, zaczęto go określać jako Arnolda von Winkelrieda [1]. Wilhelm Tell również jest postacią legendarną związaną z walką o niepodległość Szwajcarii, choć jego historia opowiada o walce z habsburską monarchią we wczesnym okresie XIV wieku [2].  W kontekście bitwy pod Sempach, Arnold Winkelried był uznawany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].  Legenda o jego czynie, chwycieniu włóczni wroga i poświęceniu się, przyczyniła się do jego statusu bohatera narodowego [1].",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany jako saksofonista jazzowy, kompozytor i aranżer [1]. Początkowo fascynował go jazz tradycyjny – grał na puzonie w znanych polskich zespołach dixielandowych, był liderem grupy Modern Dixielanders [1]. Potem odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę saksofonisty [1]. W późniejszych latach grał również na wiolonczeli [1].  Ponadto, w dokumentach znajduje się informacja o jego współpracy z zespołem, w którym grał na wibrafonie [8].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Odpowiedź:\n\nPrzebój „Satisfaction” stworzyli The Rolling Stones. [5] Jak czytamy w dokumencie, utwór ten powstał podczas amerykańskiego tournée zespołu w 1965 roku i wyrażał ostry protest przeciwko konformizmowi.  Podobnie, „Paint It Black” to utwór The Rolling Stones, napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa. [2] Utwór ten, wydany w 1966 roku, dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Hot 100 i na szczyt brytyjskiej listy przebojów. [2]\n",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii nazywa się baht [1]. Dokładniej, w dokumentach podano, że baht to waluta Tajlandii, a jej skrót to THB [1]. Dodatkowo, w dokumentach 7 i 9 wspomina się o dolarze tajwańskim jako jednostce walutowej Republiki Chińskiej [7], a także o funcie tajskim, który obowiązuje razem z funtem szterlingiem na Wyspie Man [9].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest cumą [1]. W dokumentach podawane są różne nazwy dla tej liny, w zależności od kontekstu i sposobu jej użycia.  [5]  Mówi się, że cumowanie to unieruchomienie jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście, burcie innej jednostki, boi, pławie, dalbie, beczce cumowniczej itp. [5]  Dodatkowo, w zależności od sposobu użycia, lina może być nazywana szpringiem [2], brestem [5] lub wzdłużną [2].  Szpringiem nazywa się również linę umocowaną w części rufowej jednostki, biegnącą do nabrzeża [2].  [2]  W dokumentach podkreślana jest ważność znajomości nazw tych lin podczas wykonywania komend w czasie alarmu manewrowego [2].  [4]  W przypadku większych odległości od brzegu, używa się rzutki, do której przywiązuje się cumę [8].  [9]  Nabrzeże jest zdefiniowane jako linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego, wyposażona w polery do mocowania statków [9].\n",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Trzech towarzyszy (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej. [1]\n",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP ma różne znaczenia w zależności od kontekstu. W dokumencie 1 LOP oznacza \"ośzacowanie powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce\". W dokumencie 7 LOPP oznacza \"Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej\", a w dokumencie 4 LOP to język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur. [1], [7], [4].",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Pierwszym papieżem był Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w dokumencie [1]: „Biskupi Rzymu oparli swój prymat na sukcesji apostolskiej, zgodnie z tradycją, według której pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł…”. Dokument [3] również wspomina o Piotrze jako o drugim papieżu: „Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem”.\n\nInformacje o imieniu Jana Pawła I znajdują się w dokumencie [2]: „Jan Paweł I (wł. \"Ioannes Paulus PP. I\"; ur. 17 października 1912 w Forno di Canale, zm. 28 września 1978 w Watykanie) – włoski duchowny rzymskokatolicki…”.\n\nDokument [7] opisuje wybór Jana Pawła II: „26 sierpnia 1978, w drugim dniu konklawe, obradujący kardynałowie wybrali go na papieża. Jego kandydatura była wynikiem niechęci Kolegium Kardynałów wobec kandydatów związanych z „kurialnym establishmentem”, ponieważ nie był on związany w żaden sposób z Kurią Rzymską, a swoją działalność duszpasterską prowadził poza Rzymem”. Dodatkowo, w dokumencie [10] czytamy: „Grzegorz pochodził z rodziny patrycjuszy. Jego pradziadkiem w linii prostej był papież Feliks III (483–492), zaś dalszym krewnym papież Agapit I (535–536)”.\n",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. Informacje o pseudonimie gwiazdy muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, nie znajdują się w dostarczonych dokumentach. Dokumenty zawierają informacje o Madonie Louise Ciccone, a nie o innej artystce. [1]\n",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była Francuską. [1] „Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Marie Françoise Thérèse Martin&lt;/&gt; (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)...”. [2] „Teresa od Jezusa Jornet e Ibars (ur. 9 stycznia 1843 w Aitonie, zm. 26 sierpnia 1897 w Llírii) – hiszpańska święta Kościoła katolickiego.” [4] „Święta Teresa z Ávili, właściwie Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada (ur. 28 marca 1515 w Gotarrendurze, zm. 4/15 października 1582 w Alba de Tormes) – hiszpańska mistyczka, karmelitanka, pisarka kontrreformacji i teolog życia kontemplacyjnego.” [5] „Św. Teresa Małgorzata od Serca Jezusowego Redi, właściwie Anna Maria Redi (ur. 15 lipca 1747 w Arezzo, zm. 7 marca 1770 we Florencji) – święta Kościoła Katolickiego, włoska karmelitanka.”",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja przechodziła przez różne okresy, zarówno monarchiczne, jak i republikańskie. [1] W latach 1822–1832 istniała Pierwsza Republika Grecka. [2] Od 1832 do 1924 Grecja była Królestwem. [8] W 1924 proklamowano Drugą Republikę Grecką, która jednak nie przetrwała długo. [4] W 1935 roku przywrócono monarchię. [3] W 1974 roku, po upadku czarnych pułkowników, przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką. [5] Od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką. [10]\n",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Informacja o tym znajduje się w kilku dokumentach, jednak szczegółowe informacje o procesie i konsekwencjach tej reformy można znaleźć w następujących:\n\n*   **Dokument 1:** „Weszła w życie w 1861 r., po kilkuletnich przygotowaniach. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą: nie mogli być już przedmiotem transakcji kupna i sprzedaży, zastawu i darowizny.” [1]\n*   **Dokument 3:** „Dzięki nasilającemu się nacisku społeczeństwa oraz ruchom chłopskim, nowy car Aleksander II przeprowadził reformy. Zniesione zostało poddaństwo chłopów i przeprowadzono częściowe uwłaszczenie.” [3]\n*   **Dokument 4:** „W 1861 przeprowadził reformę uwłaszczeniową, zniósł poddaństwo osobiste chłopów.” [4]\n*   **Dokument 8:** „Pomimo zachowania podstaw ustroju nasiliła się aktywność stowarzyszeń demokratycznych i liberalnych, proponujących dalsze reformy ustrojowe. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XIX wieku były także okresem masowych wystąpień chłopskich, szczególnie w 1861 roku. Ukaz o powszechnym zniesieniu poddaństwa i przyznaniu chłopom nadziału ziemi ogłoszono dopiero w 1861 r.” [8]\n\nPodsumowując, to właśnie car Aleksander II Romanow jest odpowiedzialny za zniesienie poddaństwa chłopów w Rosji w 1861 roku. [1, 3, 4, 8]",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa znana jest jako Hanka Ordonówna. [4] W jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna”. [2]",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w dwóch różnych latach. W 1983 roku, jak informuje dokument [3], \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\". Jednak w 1986 roku, zgodnie z dokumentem [9], \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\". Dodatkowo, dokument [8] wspomina, że \"w 2015 roku została wyróżniona Pokojową Nagrodą Nobla Tunezyjski Kwartet na rzecz Dialogu Narodowego\".\n",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana jako skrzypaczka i pedagog. [1] Podkreśla się jej precyzję techniczną i czystość dźwięku jako skrzypaczki. [3] Uczyła na instrumentach muzycznych takich jak skrzypce, wiolonczela, gitara, trąbka, klarnet, puzon, saksofon, pianino, organy, perkusja, akordeon. [7]  Jako młoda dziewczyna uczyła się gry na skrzypcach u Jana Stasicy, a następnie u Eugenii Umińskiej. [1]  Jej wnuczką jest Justyna Danczowska, która jest pianistką. [10]",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-12b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "response_b": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "response_b": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7].",
          "response_b": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7].",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "response_b": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6].",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "response_b": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "response_b": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9].",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "response_b": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "response_b": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "response_b": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-12b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "response_b": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "response_b": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "response_b": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "response_b": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "response_b": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "response_b": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "response_b": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "response_b": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "response_b": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "response_b": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "response_b": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "response_b": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "response_b": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "response_b": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Jest on synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także przedstawicielem hiszpańskiej linii Burbonów, która panuje w Hiszpanii od XVIII wieku [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji można znaleźć również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Burbonowie są dynastią królewską w Hiszpanii od czasów Filipa V (1700–1724) [2] oraz że Filip VI jest obecnie królem Hiszpanii, a jego ojciec Jan Karol I był królem przed nim [3]. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że Filip VI jest monarchą wywodzącym się z dynastii Burbonów, co potwierdza jego przynależność do tej linii. \n\nPodsumowując, Filip VI jest królem Hiszpanii z dynastii Burbonów, co jest wyraźnie wskazane w [1], [2] i [6].",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów [1], [3], [6]. Jest on synem Jana Karola I, również z dynastii Burbonów [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, wyrażenie „gruszki na wierzbie” jest powiedzeniem oznaczającym coś nieosiągalnego, nierealnego. W [1] wyjaśniono, że jest to frazeologizm powstały z powodu podobieństwa liści gruszy wierzbolistnej do liści wierzby. W [6] natomiast użyto tego wyrażenia w kontekście metaforycznym, gdzie oznacza ono coś niemożliwego do osiągnięcia, co stało się przyczyną komplikacji dla bohaterów opowiadania. \n\nPodsumowując, odpowiedź na pytanie brzmi: „gruszki na wierzbie” to rzecz nieosiągalna, nierealna.",
          "response_b": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "response_b": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "response_b": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "response_b": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "response_b": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "response_b": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "response_b": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9].",
          "response_b": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "response_b": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "response_b": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-12b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że przymiotniki w większości języków odmieniają się przez przypadki. \n\nW języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, podobnie jak rzeczowniki. Mogą występować zarówno przed, jak i po rzeczowniku, zachowując zgodność formy gramatycznej [1]. Imiesłowy przymiotnikowe (np. \"mieszkający\", \"czytający\") również odmieniają się przez przypadki jak przymiotniki [6]. \n\nW języku rosyjskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje, z wyjątkiem przymiotników nieodmiennych [3]. \n\nW języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, z zachowaniem kongruencji gramatycznej [7]. \n\nW języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków i dwie liczby, podobnie jak rzeczowniki [9]. \n\nWyjątkiem są niektóre języki, gdzie przymiotniki nie odmieniają się przez przypadki, np. w języku niemieckim, gdzie \"dopełniacz\" w języku polskim i niemieckim pokrywa się w niewielkim stopniu [2]. \n\nPodsumowując, w większości języków przymiotniki odmieniają się przez przypadki, choć zakres i sposób tej odmiany mogą się różnić w zależności od języka.",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja powieści „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku, od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem) [4]. Film Aleksandra Forda z 1960 roku, będący ekranizacją powieści, również przedstawia wydarzenia z tego okresu, choć akcja filmu została przesunięta w czasie i kończy się na samej bitwie pod Grunwaldem [8]. \n\nWarto zauważyć, że w filmie występują pewne odstępstwa od chronologii powieściowej, np. akcja filmu toczy się w okresie bezpośrednio poprzedzającym bitwę pod Grunwaldem, podczas gdy w powieści wydarzenia rozgrywają się około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nPodsumowując, główny okres akcji zarówno powieści, jak i filmu to XV wiek, z kluczowymi datami 1399–1410 [4][8].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. W [1] stwierdzono: *\"Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga\"*, a w [2] potwierdzono: *\"Jej źródło znajduje się w górach Uralu Południowego. Uchodzi do Morza Kaspijskiego\"*. Dodatkowo w [7] wskazano, że Ural jest jedną z głównych rzek Kazachstanu, która uchodzi do tego morza. \n\nW [2] opisano również deltę rzeki Ural u jej ujścia do Morza Kaspijskiego oraz wymieniono miasta leżące nad tą rzeką, takie jak Atyrau czy Uralsk, które są związane z jej biegiem. \n\nPodsumowując, rzeka Ural jest wymieniana jako jeden z głównych dopływów Morza Kaspijskiego w kilku fragmentach, co potwierdza jej wpadanie do tego akwenu.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w drodze na Golgotę Jezusowi pomógł nieść krzyż Szymon Cyrenejczyk. Był to przypadkowy przechodzień, którego rzymscy żołnierze zmusili do pomocy skazańcowi [1][3][5]. Szymon został zmuszony do niesienia krzyża na stromej drodze, idąc za Chrystusem [5]. Wspominają o tym Ewangelie: Mateusza (27,32), Marka (15,21) i Łukasza (23,26) [3]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano, że scena ta była często przedstawiana w sztuce, np. na obrazie Rubensa czy Willmanna, gdzie Szymon podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż. W [5] i [7] wspomniano również, że w tradycji chrześcijańskiej Szymon był jednym z epizodów podczas drogi krzyżowej, obok np. spotkania z Weroniką. \n\nPodsumowując, głównym pomocnikiem w niesieniu krzyża był Szymon Cyrenejczyk, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i historyczne oraz artystyczne [1][3][5][7].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Adam Mickiewicz deklarację: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” zawarł w balladzie *Romantyczność*. Fragment ten stanowi motto utworu, a jego źródłem jest cytat z *Hamleta* Williama Szekspira: „Methinks, I see… where? / In my mind’s eyes” [4]. W *Romantyczności* Mickiewicz przeciwstawia racjonalizm oświeceniowy (reprezentowany przez postać starca) na rzecz poznania pozaracjonalnego i wiary w istnienie zjawisk nadprzyrodzonych [6]. \n\nDodatkowo, w *Cyfrze i Słowie* Antoniego Langego pojawia się nawiązanie do tego cytatu: „nie mędrca szkiełko i oko (…) martwe znasz prawdy nieznane dla ludu” [5], co potwierdza, że fraza ta stała się jednym z kluczowych motywów romantycznego światopoglądu. \n\nPodsumowując, bezpośrednia deklaracja pochodzi z *Romantyczności*, która jest uznawana za manifest polskiego romantyzmu [1][6].",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarzem, który jest autorem powieści *Widnokrąg* (1996) oraz *Ostatnie rozdanie* (2013), jest Wiesław Myśliwski. Za *Widnokrąg* otrzymał w 1997 roku Literacką Nagrodę Nike, a za *Ostatnie rozdanie* w 2014 roku nominację do Nagrody „Angelus” [2][5].  \n\nW *Widnokręgu* narracja jest achronologiczna i fragmentaryczna, a główny bohater, Piotr, wspomina swoje dzieciństwo i młodość w czasach wojennych oraz wczesnego komunizmu [2]. *Ostatnie rozdanie* przedstawia natomiast losy mężczyzny, który próbuje uporządkować swoje życie, analizując zapiski z notesu i konfrontując się z przeszłością [5].  \n\nMyśliwski jest dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike” – oprócz *Widnokręgu* wyróżniono również *Traktat o łuskaniu fasoli* (2007) [1].",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Jest to prawy dopływ Amazonki, a jej źródła znajdują się w Andach. Rzeka ta jest również ważnym szlakiem transportu rzecznego w Peru i stanowi granicę między regionami Ukajali i Loreto [1]. Dodatkowo, od nazwy rzeki nazwano jeden z regionów Peru – Ukajali [1][2]. \n\nW [2] potwierdzono, że Region Ukajali jest jednym z 25 regionów w Peru, a jego stolicą jest Pucallpa. W [5] również wskazano, że miasto Pucallpa znajduje się na lewym brzegu rzeki Ukajali w Peru. \n\nPodsumowując, na podstawie analizy dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że rzeka Ukajali płynie przez Peru.",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu *Django* jest **Quentin Tarantino**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] i [6] wymieniono, że Tarantino wyreżyserował western *Django* w 2012 roku.  \n- W [8] podano, że Tarantino jest amerykańskim reżyserem, który zdobył sławę m.in. dzięki filmom *Wściekłe psy* i *Pulp Fiction*, a później stworzył m.in. *Django*.  \n- W [3] opisano szczegóły produkcji *Django*, w tym daty zdjęć i premierę, co potwierdza, że Tarantino był odpowiedzialny za ten film.  \n\nDodatkowo, w [10] wspomniano, że Tarantino inspirował się filmami Sergia Corbucciego, co również wskazuje na jego związek z *Django*.",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Jest to jedna z siedmiu podstawowych jednostek tego układu, obok metra, sekundy, ampera, kelwina, moli i kandeli [1]. Wcześniej, w układzie MKS, który został zastąpiony przez SI w 1960 roku, jednostką masy był kilogram, ale w układzie SI ma on status jednostki podstawowej [6]. \n\nKilogram jest również jedyną jednostką podstawową w układzie SI, która posiada przedrostek (kilo) [4]. Jego definicja od 2019 roku opiera się na stałej Plancka, wyrażonej jako 6,62607015⋅10−34 kg⋅m2⋅s−1 [4]. \n\nWarto zauważyć, że w przeszłości kilogram był definiowany przez fizyczny wzorzec – walec platynowo-irydowy przechowywany w Sèvres, ale od 2019 roku definicja opiera się wyłącznie na stałej fizycznej [4].",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley w 1731 roku wynalazł sekstant – przyrząd nawigacyjny służący do pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem. Wynalazek ten został opisany w [1], gdzie podano, że sekstant został wynaleziony przez Hadleya około 1730 roku, a w [2] potwierdzono, że wynalazł go około 1730 roku, niezależnie od Thomasa Godfreya. \n\nW [1] wskazano również, że Hadley był angielskim wynalazcą, który ulepszył teleskop zwierciadlany i wspólnie z braćmi (George’em i Henrym) zbudował teleskop newtonowski w 1721 roku. \n\nDodatkowo, w [2] podkreślono, że Hadley był starszym bratem George’a Hadleya, meteorologa, co potwierdza jego związki z naukami ścisłymi. \n\nPodsumowując, głównym wynalazkiem Hadleya z 1731 roku był sekstant, co zostało potwierdzone w [1] i [2].",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części. Oto szczegóły:  \n\n1. *Poszukiwacze zaginionej Arki* (1981) – pierwsza część serii [8].  \n2. *Indiana Jones i Świątynia Zagłady* (1984) – druga część [7].  \n3. *Indiana Jones i ostatnia krucjata* (1989) – trzecia część [5].  \n4. *Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki* (2008) – czwarta część [2].  \n5. *Indiana Jones i artefakt przeznaczenia* (2023) – piąta, najnowsza część [6].  \n\nDodatkowo, w ramach serii powstały również:  \n- serial *Kroniki młodego Indiany Jonesa* (1992) [9],  \n- 22 filmy *Przygody młodego Indiany Jonesa* (1999) [1][9],  \n- które czasem włączano do numeracji jako części 23–25, choć później zrezygnowano z tej klasyfikacji [9].  \n\nJednak pytanie dotyczyło wyłącznie filmów z dorosłym Indianą Jonesem, w których główną rolę grał Harrison Ford, dlatego odpowiedź obejmuje pięć wymienionych wyżej tytułów.",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Nowelizacja polega na częściowej modyfikacji obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, wydany później. Wymaga ona wyraźnego wskazania zmian, np. poprzez powołanie pełnego tytułu zmienianego aktu i określenie, jakie przepisy są uchylane, zastępowane lub dodawane [2]. \n\nPrzykładowo, w [2] opisano, że nowelizacja może polegać na:  \n- uchyleniu niektórych przepisów,  \n- zastąpieniu ich przepisami o innym brzmieniu,  \n- dodaniu nowych przepisów.  \n\nWymóg wyraźnego wskazania zmian realizuje się poprzez zamieszczenie przepisu zmieniającego w odrębnym akcie zmieniającym (np. z tytułem zawierającym zwrot „o zmianie...”) lub w końcowej części innego aktu, w sekcji zatytułowanej „Zmiany w przepisach” [2]. \n\nW [7] również wspomniano o nowelizacji ustawy, gdzie wprowadzono zmiany w Prawie upadłościowym i naprawczym, nadając mu nowy tytuł i uchylając część przepisów. \n\nPodsumowując, nowelizacja jest formalnym procesem modyfikacji istniejącego prawa, wymagającym jasnego określenia wprowadzanych zmian [2][7].",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się **alibi** (łac. \"gdzie indziej\"). Alibi jest dowodem w postępowaniu karnym, który ma na celu udowodnienie, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu mianem alibi określa się każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1]. \n\nPrzykładowo, alibi może być potwierdzone przez świadków, dokumenty (np. bilety lotnicze, rachunki hotelowe) lub inne dowody, które wskazują, że oskarżony nie mógł być obecny na miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia [1].",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że „Oda do radości” pochodzi z *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Utwór ten jest finałową kantatą tej symfonii, która z kolei jest jednym z najsłynniejszych dzieł muzyki poważnej [3]. \n\nBeethoven włączył tekst „Ody do radości” Friedricha Schillera do finałowej części swojej symfonii, która została ukończona w 1824 roku [1]. Wcześniej, w 1789 roku, kompozytor zapisał fragment z pierwszej partii chóru, planując stworzenie muzyki do poematu Schillera [1]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że „Oda do radości” z *IX Symfonii* Beethovena jest przykładem ody jako formy muzycznej. \n\nPodsumowując, „Oda do radości” jest integralną częścią *IX Symfonii d-moll op. 125* Beethovena [1][3][4].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Państwem Środka (łac. *Zhōngguó* – \"Państwo Środka\") nazywane były Chiny. W języku chińskim funkcjonuje wiele nazw tego kraju, w tym właśnie \"Zhōngguó\", które odzwierciedla przekonanie, że Chiny znajdują się w centrum świata [2]. Sinocentryzm, czyli chiński system światopoglądowy, zakładał, że władca Chin (jako Syn Nieba) ma prawo rządzić całym światem, a Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem [2]. \n\nW kontekście historycznym, w średniowieczu, terminem \"Państwo Środka\" (łac. *Civitas Schinesghe*) określano również wczesnopiastowską Polskę, jednak w tym przypadku odnosił się on do położenia geograficznego państwa w Europie Środkowej [7]. \n\nPodsumowując, w kontekście globalnym termin \"Państwo Środka\" tradycyjnie przypisywany jest Chinom [2].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet był obywatelem Danii. Wynika to z następujących informacji:  \n\n1. Zamieszkiwał zamek Elzynor (w rzeczywistości Kronborg) w Danii, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii [1].  \n2. Był synem zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1].  \n3. Akcja dramatu rozgrywa się w Danii, a Hamlet jest duńskim księciem, co potwierdzają również tytuły sztuki: *Hamlet, książę Danii* oraz *Tragedia Hamleta, księcia Danii* [2].  \n\nDodatkowo, geneza postaci Hamleta wywodzi się z legend skandynawskich, gdzie pierwowzorem był Amleth, książę Jutlandii [4]. Szekspir oparł się na kronice *Gesta Danorum* Saxo Gramatyka, opisującej duńskich władców [3].",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium dwóch państw: Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jezioro położone na terenie Peru i Boliwii\" [1].  \n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii\" [2].  \n- \"Całe jezioro ma powierzchnię 8100 km², jednakże jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach kraju\" (w kontekście Boliwii) [5].  \n- \"Na południowo-wschodnim brzegu jeziora (na terenie Boliwii) znajdują się pozostałości prekolumbijskich budowli\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment o rezerwacie narodowym w Peru, który chroni zasoby jeziora [9].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Żandarm Louis de Funès pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że plaża Pampelonne w Saint-Tropez stała się miejscem akcji filmów z de Funèsem, m.in. *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) i jego kontynuacji.  \n2. W [2] wymieniono, że de Funès grał rolę żandarma Cruchota w serii filmów rozgrywających się w Saint-Tropez.  \n3. W [3] szczegółowo opisano postać Cruchota, który pracował w Saint-Tropez i dowodził tamtejszym oddziałem żandarmerii.  \n4. W [10] potwierdzono, że *Żandarm z Saint-Tropez* (1964) był pierwszym wielkim sukcesem de Funèsa, a akcja filmu rozgrywała się w tym kurorcie.  \n\nSaint-Tropez jest zatem jedynym znanym kąpieliskiem morskim, w którym Louis de Funès odgrywał rolę żandarma.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy. Wspomniane są jedynie bojery (ślizgi lodowe) z płozami, które służą do poruszania się po lodzie, ale nie są one jachtami w tradycyjnym znaczeniu. W [1] i [3] opisano bojery jako jednostki żaglowe na płozach, a w [7] wspomniano o żaglowozach (land yacht), które również poruszają się na kołach lub płozach, ale nie są jachtami. \n\nW [2] i [4] wymieniono różne rodzaje pojazdów na płozach, takie jak sanie, sanki czy łyżwy, ale żaden z nich nie jest jachtem. W [5] i [6] również nie ma informacji o jachtach na lodzie. \n\nW [9] i [10] wspomniano o płozach w kontekście samolotów, ale nie ma to związku z jachtami. \n\nPodsumowując, w podanych tekstach nie ma informacji o jachcie do jazdy na lodzie wyposażonym w ostre płozy.",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje chrześcijaństwo, a konkretnie rzymskokatolicyzm, który jest religią państwową.  \n\nW [1] podano, że ok. 83,2% obywateli deklaruje wyznanie chrześcijańskie, a 69,6% populacji należy do kościoła rzymskokatolickiego. W [2] potwierdzono, że rzymskokatolicyzm jest religią państwową i wyznawany przez 76% mieszkańców.  \n\nDodatkowo w [6] wskazano, że katolicyzm jest określony w konstytucji jako religia państwowa, a odsetek wyznawców wynosił 76% w 2003 roku.  \n\nPodsumowując, większość mieszkańców Liechtensteinu to rzymscy katolicy, co wynika z danych statystycznych i zapisów konstytucyjnych.",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej nazywa się **geotektoniką**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie stwierdzono, że geotektonika jest działem tektoniki zajmującym się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej na tych poziomach. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że tektonika (będąca szerszym pojęciem) obejmuje badania budowy skorupy ziemskiej oraz procesów na nią wpływających. \n\nWarto również zauważyć, że w [2] i [7] wspomniano o skorupie ziemskiej w kontekście jej budowy i procesów geologicznych, co pośrednio potwierdza znaczenie geotektoniki jako kluczowego działu geologii w tym zakresie.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższym szczytem Tatr jest Gerlach, który osiąga wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach to \"najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\".  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) jest najwyższym szczytem Tatr Wschodnich, a także całych Karpat.  \n- W [10] opisano, jak Ludwig Greiner w 1837 r. udowodnił, że Gerlach jest wyższy od ówcześnie uznawanej za najwyższą Łomnicy, mierząc jego wysokość na 2641 m (według ówczesnych jednostek).  \n\nDodatkowo w [3] wymieniono Gerlach jako jeden z trzech najwyższych szczytów Tatr Wysokich po stronie słowackiej.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie. \n\nW podanych materiałach nie ma informacji o gazecie, którą można czytać bezpośrednio na ekranie telewizora. Wspomniane są jednak następujące pojęcia związane z ekranami i gazetami:\n\n1. **Teletekst** – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji (w tym gazetowych) jednocześnie z programem telewizyjnym, które można oglądać na ekranie telewizora [3].  \n2. **Gazeta Telewizyjna** – cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem do \"Gazety Wyborczej\", ale nie jest to gazeta do czytania na ekranie telewizora, lecz tradycyjny dodatek drukowany [6].  \n3. **E-gazeta** – elektroniczna wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona, ale nie na telewizorze [2].  \n\nŻaden z dokumentów nie opisuje gazety, która byłaby przeznaczona wyłącznie do czytania na ekranie telewizora.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. W różnych okresach produkcji i na różnych rynkach model ten występował pod różnymi nazwami:  \n- **Łada 4x4** (od 2006 roku, aby odróżnić od modelu Chevrolet Niva) [1],  \n- **Łada Niva Legend** (od 2021 roku) [1].  \n\nPierwsza generacja modelu, wprowadzona w 1977 roku, nosiła oznaczenie **Łada Niva I** [3], a od 1998 roku produkowana jest druga generacja, również pod nazwą **Łada Niva** [3].  \n\nWariant 5-drzwiowy pierwszej generacji, wprowadzony w 1995 roku, nosił oznaczenie **Łada Niva 2131** [1].  \n\nW 2021 roku zakończono produkcję tego wariantu po 26 latach [1].",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Są one stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. **Dogrywka bez rozstrzygnięcia** – jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie (60 minut) ani w dogrywce (5 minut), sędzia zarządza rzuty karne w seriach po trzy. Zwycięska drużyna otrzymuje wówczas 2 punkty, a przegrana 1 punkt [1].  \n2. **Puchar Polski 2007** – w finale turnieju finałowego rozegrano rzuty karne, które wyłoniły zwycięzcę [9].  \n3. **Faule** – rzut karny jest podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze opuszczają lodowisko, a strzał wykonuje poszkodowany zawodnik [6].  \n\nRzuty karne nie są natomiast stosowane w przypadku remisów w rzutach karnych w rozgrywkach ligowych, gdzie nie przewiduje się remisów – wówczas zwycięzca musi zostać wyłoniony w dogrywce lub rzutach karnych [1].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Zgodnie z polską terminologią, bilion to liczba o wartości 1 000 000 000 000 (10¹²), czyli tysiąc miliardów lub miliard milionów [4]. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 10¹², podczas gdy w krajach anglojęzycznych (stosujących krótką skalę) ta sama liczba jest nazywana bilionem, ale w długiej skali odpowiada ona miliardowi (10³) [2][4]. \n\nW Polsce bilion składa się z tysiąca miliardów, co potwierdzają również inne fragmenty, np.:  \n- *\"109 = miliard / tysiąc milionów\"* [6]  \n- *\"1012 = bilion\"* [6].  \n\nDodatkowo, w kontekście porównań między skalami, podkreślono:  \n*\"106 = milion, 109 = miliard / tysiąc milionów, 1012 = bilion\"* [6].  \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach (np. w USA) bilion (10¹²) jest odpowiednikiem polskiego miliarda (10³), co wynika z różnic w systemach skalowania [5].",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że kirasjerzy walczyli głównie konno, choć w niektórych sytuacjach mogli prowadzić działania piesze.  \n\n1. **Podstawowa taktyka**: Kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków, używając pałaszy do przełamywania linii wroga, a pistolety stanowiły broń rezerwową [1].  \n2. **Wyjątki od reguły**: W bitwie pod Carpi kirasjerzy francuscy, podobnie jak dragoni, walczyli pieszo ze względu na teren niesprzyjający konnicy [4].  \n3. **Uzbrojenie i wyposażenie**: Kirasjerzy byli ciężką jazdą, noszącą zbroje i hełmy, co wskazuje na walkę konną [2][5].  \n4. **Porównanie z innymi formacjami**: W przeciwieństwie do dragonów, którzy łączyli walkę pieszą i konną, kirasjerzy byli przede wszystkim kawalerią uderzeniową [7][8].  \n\nPodsumowując, kirasjerzy byli formacją przeznaczoną do walki konnej, ale w specyficznych warunkach (np. terenowych) mogli prowadzić działania piesze.",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W [1] stwierdzono, że \"Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru\". Podobna informacja znajduje się w [3], gdzie podano, że \"W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami\". Natomiast w [5] potwierdzono, że \"Fluor jest najbardziej elektroujemnym i niezwykle reaktywnym pierwiastkiem, zdolnym do tworzenia związków nawet z częścią gazów szlachetnych. W warunkach standardowych występuje w postaci gazowej\".",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, które wcześniej wykorzystywało pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku przeszło na pracę najemną, nazywało się folwarkiem. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt, wykorzystującą początkowo pracę przymusową chłopów pańszczyźnianych, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły zatrudniać pracowników najemnych, głównie ordynariuszy, czyli służbę wynagradzaną w naturze (zbożem, słoniną, solą, piwem) oraz w pieniądzu [6]. W okresie międzywojennym folwarki nadal funkcjonowały, choć ich struktura i metody zarządzania ulegały zmianom [8]. \n\nPrzykładem podobnego gospodarstwa, choć funkcjonującego w innym kontekście historycznym i geograficznym, był cziftlik w nowożytnym Egipcie, który również opierał się na pracy przymusowej fellahów, a później na robotnikach najemnych [4].",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] i [3] podano, że była to Elżbieta, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu.  \n2. W [2] również potwierdzono, że była to Elżbieta, a dodatkowo wskazano, że według Ewangelii Łukasza była ona „niepłodną kobietą”.  \n3. W [4] odnotowano, że Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była krewną Marii i pochodziła z kapłańskiego rodu Aarona.  \n4. W [5] opisano scenę ścięcia Jana Chrzciciela, gdzie wspomniano, że jego matka, św. Elżbieta, jest ukazana jako stara kobieta.  \n\nZatem imię matki Jana Chrzciciela to **Elżbieta**.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia *Śluby panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór został stworzony w formie poetyckiej: *\"Fredro oparł swój utwór na jedenastozgłoskowcu. Pojawiają się też dwie inne miary: ośmiozgłoskowiec (we fragmentach, gdzie konieczna była synchronizacja słowa i ruchu) i trzynastozgłoskowiec (we fragmentach prezentujących światopogląd postaci)\"*. Dodatkowo podkreślono, że pierwotna wersja *Dam i huzarów* (innej komedii Fredry) była pisana wierszem, co potwierdza preferencję autora dla tej formy, choć ostatecznie *Damy i huzary* zostały przeredagowane na prozę.",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma **torf leczniczy (borowina)**. Jest on wykorzystywany w medycynie, m.in. do kąpieli borowinowych, okładów oraz w balneoterapii [1]. Borowina to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. Właściwości lecznicze borowiny wynikają z jej dużej pojemności cieplnej, małego przewodnictwa cieplnego, a także zawartości kwasów organicznych i soli, które mają działanie przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nTorf leczniczy (borowina) jest również uznawany za kopalinę leczniczą, która jest własnością Skarbu Państwa i podlega ochronie prawnej [3]. Eksploatacja tego rodzaju torfu jest prowadzona m.in. w Uzdrowiskowym Zakładzie Górniczym w Kołobrzegu, gdzie wydobywa się go metodą odkrywkową [5]. \n\nPodsumowując, tylko **torf leczniczy (borowina)** ma udokumentowane właściwości lecznicze, potwierdzone w badaniach naukowych i stosowane w medycynie [1][2]. Inne rodzaje torfu, takie jak torf sfagnowy czy torfowce, są wykorzystywane w innych celach, np. w rolnictwie, ogrodnictwie czy przemyśle [6][7].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami** (tur. \"czapuł\" – zagon). Ich głównym zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, dezorganizowanie zaplecza, odwracanie uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnianie zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPrzykładem takich działań były wyprawy Tatarów krymskich na południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej w XVI–XVII wieku [1]. W kontekście historycznym terminem „zagon” określano również sam oddział prowadzący tego typu działania [2]. \n\nTaktyka ta była charakterystyczna nie tylko dla Tatarów, ale także dla innych formacji, takich jak lisowczycy, którzy działali w podobny sposób na tyłach wroga [7].",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że w bicyklu przednie koło było znacznie większe od tylnego. \n\nW [1] i [2] wskazano, że bicykl (zwany również „penny-farthing”) charakteryzował się **wielkim przednim kołem** i **małym tylnym kołem**. W [1] podkreślono, że nazwa „penny-farthing” wzięła się od porównania do dwóch brytyjskich monet: większej „penny” i mniejszej „farthing”, co odzwierciedlało profil kół. W [2] dodatkowo potwierdzono, że konstrukcja przedniego koła była podobna do koła współczesnego monocykla, co podkreśla jego dominującą wielkość. \n\nW [4] i [5] opisano, że James Starley wprowadził bicykl z **przednim kołem o średnicy nawet 1,5 metra**, co potwierdza znaczną różnicę w rozmiarze kół. \n\nPodsumowując, przednie koło w bicyklu było wyraźnie większe od tylnego.",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Aby obliczyć prędkość, z jaką poruszaliście się w ciągu 2 godzin, należy skorzystać z wzoru na prędkość średnią:  \n\n**Prędkość średnia = (przejechana droga / czas)**  \n\nW Waszym przypadku:  \n**Prędkość średnia = (80 km / 2 godziny) = 40 km/h**  \n\nWynika to z faktu, że przejechaliście 80 km w ciągu 2 godzin, co daje średnią prędkość 40 km/h.  \n\nWarto zauważyć, że prędkość średnia niekoniecznie odzwierciedla prędkość chwilową, która mogła się zmieniać w trakcie podróży. Jednak w przypadku ruchu jednostajnego (bez zmian prędkości) prędkość średnia i chwilowa są równe [10].",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:  \n\n1. Wino porto jest produkowane w dolinie rzeki Douro w północnej Portugalii [1].  \n2. Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro [4].  \n3. Porto jest tradycyjnym produktem regionu Douro, który był pierwszym na świecie wyznaczonym regionem winiarskim o określonych granicach [7].  \n4. Wino porto jest jednym z najbardziej znanych portugalskich win na świecie, obok madery i vinho verde [9].  \n\nDodatkowo, wino porto jest często wymieniane w kontekście historycznych i kulturowych związków Portugalii, np. w traktacie Methuena z 1703 roku, który umocnił handel między Portugalią a Anglią [1].",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że autorem powieści *Ojciec chrzestny* jest Mario Puzo. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Ojciec chrzestny* to powieść Maria Puzo, a w [2] podano szczegółowe dane biograficzne pisarza (data urodzenia, śmierć, pochodzenie).  \n- W [9] również potwierdzono, że Puzo jest autorem *Ojca chrzestnego*, a książka powstała jako efekt jego badań nad mafią.  \n\nDodatkowo w [2] wymieniono inne znane dzieła Puzo, takie jak *Dziesiąta Aleja*, co wzmacnia wiarygodność informacji.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji to gondola. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez gondoliera, charakteryzująca się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia użycie jednego wiosła do napędu i sterowania [1]. Gondola jest łodzią płaskodenną, o długości najczęściej 10,87 metra i szerokości 1,42 metra, z wiosłem o długości 4,20 metra i wadze co najmniej 4,30 kg [1]. Gondola jest również popularnym środkiem transportu turystycznego, często kojarzonym z romantycznymi scenami, np. w literaturze czy filmie [1]. \n\nWarto zauważyć, że w Wenecji funkcjonowały również inne rodzaje łodzi, np. płaskodenne barki zwane \"razelles\", które służyły do transportu towarów, głównie zboża, soli i wina, na trasie Cossonay-Yverdon [10]. Jednak gondola jest najbardziej rozpoznawalnym i symbolicznym środkiem transportu wodnego w Wenecji.",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. Ich relacja miała charakter intymny, ale nieformalny – była to relacja kochanki i cesarza.  \n\n**Dowody:**  \n1. W [1] wyraźnie wskazano, że Maria Walewska była „metresą cesarza Napoleona Bonaparte”, a nie jego żoną.  \n2. W [1] podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną (z powodów dynastycznych) i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii, co potwierdza, że Maria Walewska nie została jego żoną.  \n3. W [3] opisano, że Maria Walewska odwiedziła Napoleona na Elbie i później na św. Helenie, ale nigdy nie została jego oficjalną małżonką.  \n4. W [5] wspomniano, że Napoleon otoczył opieką Marię i jej synów, ale nie ma wzmianki o ich ślubie.  \n\n**Podsumowanie:** Maria Walewska była kochanką Napoleona, ale nie jego żoną. Ich związek był krótkotrwały i nieformalny, a Napoleon ostatecznie poślubił inną kobietę.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszym okrętem podwodnym o napędzie atomowym, zwodowanym w USA w 1954 roku, był USS *Nautilus* (SSN-571). Został on zwodowany 21 stycznia 1954 roku w stoczni Electric Boat, a do służby w US Navy wszedł 30 września 1954 roku [1][2][4]. Był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym, który zapoczątkował erę okrętów o tej technologii [1][4]. \n\nWarto dodać, że nazwa *Nautilus* nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a *Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi* [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, ale kontynuował tworzenie i czasem występował jako dyrygent. W [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, a mimo to nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty. W [4] podkreślono, że po załamaniu w 1802 roku (tzw. *testament heiligenstadzki*) Beethoven przezwyciężył kryzys i nadal tworzył, a jego twórczość stała się afirmacją siły ducha i woli życia. W [5] wspomniano, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z chorobą, co potwierdza, że pomimo utraty słuchu kontynuował działalność artystyczną. \n\nDodatkowo, w [9] wymieniono, że dyrygent Aleksandr Skriabin (uczeń Bülowa) wykonywał utwory Beethovena w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1911 i 1914 roku, co pośrednio potwierdza, że Beethoven mógł czasem występować jako dyrygent (choć bezpośrednie informacje o tym pochodzą z [1] i [4]). \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem spełniającym kryteria pytania jest Ludwig van Beethoven [1][4][5].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Puszczę Białą zamieszkiwały i zamieszkują następujące grupy ludności:  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która wywodzi się od osadników sprowadzonych w XVIII wieku z Puszczy Zielonej przez biskupów płockich. Byli to specjaliści od gospodarki leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][5].  \n\n2. **Rdzenna ludność chłopska** – mieszkańcy, którzy zamieszkiwali te tereny od średniowiecza, głównie pańszczyźniani chłopi [6].  \n\n3. **Osadnicy niemieccy** – sprowadzani głównie dla celów melioracyjnych, osiedlali się na zwartym obszarze (np. Wincentowo, Nury, Marianowo) [8].  \n\n4. **Żydzi** – zamieszkiwali osady rzemieślniczo-handlowe, ale ich wpływ na strukturę społeczną był mniejszy niż ludności kurpiowskiej [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości kurpiowskiej wśród mieszkańców Puszczy Białej, choć przez długi czas określenie „Kurp” miało negatywne konotacje [6].",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). W [1] i [3] wskazano, że jest to rodzaj \"Lama\" z podrodziny Camelinae w obrębie tej rodziny. W [2] i [7] również potwierdzono, że alpaka, która jest blisko spokrewniona z lamą, należy do tej samej rodziny. W [10] podano, że rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę – Camelinae, do której należą lamy. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Lamy – grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych\" [1]\n- \"Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim Ameryce Południowej\" [3]\n- \"Alpaka (\"Lama pacos\") – udomowiony południowoamerykański, trawożerny gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych (Camelidae)\" [7]\n- \"Rodzina wielbłądowatych obejmuje jedną współcześnie występującą podrodzinę: Camelinae\" [10]",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Zarówno w przypadku schodów, jak i ocen szkolnych, pojedynczy element konstrukcyjny lub ocena opisywane są różnymi terminami, w zależności od kontekstu.  \n\n1. **Element schodów**:  \n   - W kontekście schodów pojedynczy element konstrukcyjny nazywany jest **stopniem** (np. \"stopnie schodowe\" [1], \"stopnie wspornikowe\" [5]).  \n   - W przypadku schodów wspornikowych, gdzie stopnie pracują niezależnie, używa się również określenia **stopień wspornikowy** [5].  \n   - W niektórych typach schodów (np. policzkowych) elementem konstrukcyjnym może być również **bieg** (np. \"biegi schodowe\" [3], \"biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu\" [3]).  \n\n2. **Ocena postępów ucznia**:  \n   - W systemie oceniania szkolnego pojedyncza ocena cyfrowa to **stopień** (np. \"sześciostopniowa skala ocen\" [4], \"ocena 4-\" [6]).  \n   - W przeszłości stosowano węższy system ocen (2–5), gdzie np. \"2\" oznaczało ocenę niedostateczną, a \"5\" bardzo dobrą [6].  \n   - Współcześnie, od IV klasy szkoły podstawowej, obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6), choć w szkołach wyższych stosuje się zwykle skalę czterostopniową (2–5) [4].  \n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, pojedynczy element schodów to **stopień** lub **bieg**, a w ocenianiu szkolnym – **stopień** (cyfra).",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [2]. Jego działalność twórcza i polityczna przypada na okres między twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [2]. Urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. (lub rok wcześniej) [2], a zmarł w 406 roku p.n.e. [1]. Większość jego życia (około 90 lat) przypada zatem na V wiek p.n.e. [3]. \n\nPotwierdza to również informacja, że jego śmierć zbiegła się z upadkiem znaczenia politycznego Aten pod koniec wojny peloponeskiej, która zakończyła się w 404 roku p.n.e. [1].",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku, i obecnie najczęściej odwiedzany park rozrywki w Skandynawii oraz trzeci w Europie [1]. W Kopenhadze znajduje się również park rozrywki Gröna Lund, jednak nie jest to ten sam obiekt co Tivoli [3]. \n\nWarto zauważyć, że nazwa \"Tivoli\" jest również używana w kontekście innych miejsc, takich jak miasto we Włoszech czy samochód, jednak pytanie dotyczyło wyłącznie lunaparku w europejskiej stolicy [4][7][9].",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że papier został wynaleziony w Chinach. \n\nWskazują na to następujące fragmenty:  \n- \"Papier (według chińskich kronik) został wynaleziony w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e.\" [1].  \n- \"Przyjmuje się, że papier, w formie papieru czerpanego, wynaleziono w Chinach w 105 r.\" [2].  \n- \"Papier, wynaleziony ok. 2 tysiące lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII stulecia\" [9].  \n- \"Papier zostaje użyty do estampażu (m.in. kopiowania tekstów religijnych)\" [7], co potwierdza jego chińskie pochodzenie.  \n\nDodatkowo, w kontekście europejskim podkreślono, że papier trafił do Europy za pośrednictwem Arabów, ale jego wynalazek przypisuje się Chińczykom [9].",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. Pierwsze egzemplarze opuściły fabrykę we wrześniu 1972 roku, a oficjalna produkcja ruszyła 6 czerwca 1973 roku [1]. \n\nPotwierdza to również informacja, że w 1973 roku rozpoczęto produkcję Polskiego Fiata 126p [10]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach (18 września 1975 roku), co potwierdza, że produkcja w Bielsku-Białej rozpoczęła się wcześniej. \n\nZatem odpowiedź jest jednoznaczna: produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku.",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Madryt jest siedzibą obu klubów: *\"Real Madryt [...] oraz Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\"*.  \n- W [2] potwierdzono, że oba kluby mają swoje stadiony w Madrycie: *\"stadion Atlético, Vicente Calderón, [...] a stadion Realu, Santiago Bernabéu\"*.  \n- W [5] i [6] wymieniono Atlético Madryt jako klub związany z Madrytem, podobnie jak w [9], gdzie wspomniano, że Antoine Griezmann gra w *Atletico Madryt*.  \n\nMadryt jest jedynym miastem w Europie wymienionym w kontekście tych dwóch klubów w podanych materiałach.",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja jest drzewem iglastym. Świadczą o tym następujące informacje:  \n\n1. W [1] i [4] jest wymieniona jako gatunek z rodziny sosnowatych, która obejmuje wyłącznie rośliny iglaste.  \n2. W [1] i [4] jest określona jako zimozielone drzewo szpilkowe, co jednoznacznie wskazuje na jej iglasty charakter.  \n3. W [6] jest wymieniona wśród szybko rosnących gatunków iglastych obcego pochodzenia, co potwierdza jej przynależność do tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [4] jest wyraźnie napisane, że daglezje są składnikiem lasów iglastych, co dodatkowo potwierdza ich iglasty charakter.",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie: w 1930 roku (podczas pierwszych mistrzostw świata, których był gospodarzem) oraz w 1950 roku [1]. Jest to najmniejszy kraj, który zdobył tytuł mistrza świata [1]. Dodatkowo, w 2010 roku Urugwaj zajął czwarte miejsce w mistrzostwach świata [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Urugwaj jest najbardziej utytułowaną drużyną w strefie CONMEBOL, wygrywając 15-krotnie Copa América [1][2].",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Pierwsze dwa tomy zostały wydane w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 [6]. \n\nWcześniejsza wersja powieści, która nie została ostatecznie opublikowana, również miała liczyć cztery tomy, jednak Reymont spalił ją przed oddaniem do druku [4]. \n\nPodsumowując, ostateczna wersja *Chłopów* ukazała się w czterech tomach, co potwierdzają zarówno informacje o publikacji odcinkowej w „Tygodniku Ilustrowanym” [6], jak i dane dotyczące wydań książkowych [4].",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w mieście Waszyngton, Dystrykt Kolumbii (DC). Informacja ta jest podana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Biały Dom położony jest w Waszyngtonie, Dystrykcie Kolumbii.  \n- W [2] również potwierdzono, że Blair House (inna rezydencja prezydencka) znajduje się w Waszyngtonie, w odległości 228 metrów od Białego Domu.  \n- W [3] i [8] podano szczegóły dotyczące lokalizacji w Waszyngtonie, np. adres przy 1600 Pennsylvania Avenue.  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono inne miejscowości o nazwie White House, ale pytanie dotyczyło konkretnie siedziby prezydenta USA, która znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Autorem powieści *Sto lat samotności* jest Gabriel García Márquez, urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca w Kolumbii [2]. García Márquez jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli realizmu magicznego, a jego dzieło zostało uznane za arcydzieło literatury iberoamerykańskiej i światowej [1]. W 1982 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości [2].",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. Pierwszy eksperyment z użyciem szczepionki przeprowadził 14 maja 1796 roku, a w 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. *Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej* [1][9]. \n\nW [1] podano dokładną datę urodzenia Jennera (1749) i datę jego śmierci (1823), co potwierdza, że odkrycie szczepionki miało miejsce w XVIII wieku. W [9] również wskazano, że Jenner opublikował swoje przełomowe dzieło w 1798 roku, co dodatkowo potwierdza chronologię wydarzeń. \n\nPodsumowując, wynalazek szczepionki przeciw ospie miał miejsce w XVIII wieku, a konkretnie w jego końcowym okresie.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n\n1. Hipotermia jest definiowana jako obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian [1].  \n2. W przypadku człowieka hipotermia charakteryzuje się obniżeniem temperatury mierzonej wewnątrz ciała poniżej 35 °C [1].  \n3. Wyróżnia się różne stadia hipotermii, w których temperatura centrum ciała może wynosić np. 34–36 °C, 27–34 °C, a nawet poniżej 25 °C [6][7].  \n4. W przeciwieństwie do hipotermii, hipertermia jest stanem podwyższonej ciepłoty ciała, spowodowanym np. wysiłkiem fizycznym, infekcją lub działaniem czynników zewnętrznych [2][3].  \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia – podwyższonej.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w 2002 roku. Thomas Lubanga Dyilo, założyciel i lider Unii Kongijskich Patriotów, został aresztowany w 2002 roku i był pierwszym osądzanym przez MTK w Hadze [6]. \n\nWcześniejsze wzmianki o Hadze dotyczą głównie innych instytucji międzynarodowych, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (założony w 1922 roku) [4] czy Stały Trybunał Arbitrażowy (powstały w 1907 roku) [4], jednak nie są one bezpośrednio związane z MTK. \n\nPodsumowując, pierwszy proces przed MTK w Hadze rozpoczął się w 2002 roku [6].",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka, pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np.:  \n- \"Władysław Gomułka, ps. «Wiesław», «Ludwik», «Feliks Duniak» (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie-Jeziornie)\" [1].  \n- \"Władysław Gomułka, zdając sobie sprawę z braku popularności idei komunistycznej w Polsce, starał się legitymizować władzę PZPR nie realizacją tej idei, lecz przedstawiając partię jako siłę przywódczą o charakterze lewicowo-narodowym\" [9].  \n- \"Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR, wygłosił na wiecu ludności Warszawy na placu Defilad słynne, emocjonalne, 40-minutowe przemówienie\" [9].  \n\nImię to jest również wymieniane w kontekście jego rodziny, np. \"W 1930 urodził się ich syn Ryszard (w 1970 wiceminister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej), który później przyjął nazwisko Strzelecki-Gomułka\" [3].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że fagot jest instrumentem o niskiej skali. \n\nW [1] podano, że skala fagotu wynosi od B1 do f², co wskazuje na zakres dźwięków w niskich rejestrach. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że fagot historycznie służył do prowadzenia linii basowej w zespołach dętych, co również sugeruje jego niską skalę. \n\nW [6] wspomniano również o dawnym instrumencie sztort (poprzedniku fagotu), który występował w pięciu wielkościach, w tym kontrabasie, co dodatkowo potwierdza niską skalę tej rodziny instrumentów. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika z jego budowy, historii i zakresu dźwięków.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz Warszawy M-20 zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku [5]. Wcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce sięgały 1946 roku, jednak dopiero po zakończeniu wojny i podpisaniu umowy licencyjnej z ZSRR w 1950 roku możliwe było rozpoczęcie produkcji [1][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że przed II wojną światową w Polsce istniały zakłady produkujące samochody, np. spółka Lilpop, Rau i Loewenstein, która montowała samochody na licencji General Motors, jednak ich działalność została przerwana przez wybuch wojny [3][9]. Po wojnie przemysł motoryzacyjny w Polsce został odbudowany od podstaw, a Warszawa była pierwszym seryjnie produkowanym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]. \n\nPodsumowując, produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w 1951 roku [5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\nNimb to termin stosowany głównie w sztuce chrześcijańskiej, symbolizujący duchowe światło otaczające głowę przedstawianej postaci. Może mieć różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n\nAureola to pojęcie szersze, oznaczające świetlisty otok wokół całej postaci bóstwa lub świętego, podczas gdy nimb otacza wyłącznie głowę [2].  \n\nOba terminy są często utożsamiane, choć nimb bywa kojarzony bardziej z ikonografią prawosławną, gdzie okala i oświetla twarz, podczas gdy aureola – z malarstwem zachodnim [1].  \n\nPrzykładem podobnego symbolu jest **oko opatrzności**, które również przedstawia świetlisty element (oko w trójkącie), ale ma odrębne znaczenie teologiczne [4].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Średnica Merkurego wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi to 12 742 km. Merkury jest zatem znacznie mniejszy od Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] podano, że masa Merkurego wynosi 0,055 masy Ziemi, co potwierdza, że jest on mniejszy od naszej planety. \n\nW [2] również wskazano, że Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a w [3] porównano jego rozmiar do innych planet skalistych, podkreślając, że jest mniejszy niż Ziemia. \n\nPodsumowując, Merkury jest wyraźnie mniejszy od Ziemi zarówno pod względem rozmiaru, jak i masy.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Mimo że jest jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii USA, znany jako jeden z „ojców założycieli”, nie pełnił urzędu prezydenta. Wspomniano jednak, że jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla amerykańskiej historii [1]. \n\nW dokumentach wymieniono również innych prezydentów o nazwisku Franklin, takich jak Franklin Delano Roosevelt [9] czy Franklin Pierce [2], jednak pytanie dotyczyło konkretnie Benjamina Franklina, który był drukarzem, uczonym i politykiem, ale nie prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin nie był prezydentem USA, choć jego wkład w rozwój kraju i światową naukę jest niepodważalny [10].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z udziałem Michała Żebrowskiego, oprócz ognia, pojawia się również miecz. Film ten to *Ogniem i mieczem* (1999) w reżyserii Jerzego Hoffmana, będący adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł nawiązuje do konfliktu polsko-kozackiego, a sam film opowiada o wojnie polsko-rosyjskiej w latach 1609–1618 [1]. Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, jednego z głównych bohaterów powieści i filmu [6]. \n\nWarto zauważyć, że tytuł *Ogniem i mieczem* odnosi się do militarnego charakteru konfliktu, gdzie ogień symbolizuje walki zbrojne, a miecz – broń używaną przez żołnierzy.",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w **1949 roku**. Formalne powstanie organizacji nastąpiło 24 sierpnia 1949 roku, gdy Traktat Północnoatlantycki (podpisany 4 kwietnia 1949 w Waszyngtonie) wszedł w życie [1]. Jednak kluczowym momentem było podpisanie samego traktatu 4 kwietnia 1949 roku, który stał się podstawą prawną NATO [1][2][3]. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się również w innych fragmentach:  \n- \"4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie [...] ustanowił formalnie NATO\" [2].  \n- \"Traktat północnoatlantycki [...] został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie\" [3].  \n- \"Szczyt był pierwszym spotkaniem wszystkich przywódców państw członkowskich NATO od 4 kwietnia 1949, czyli od podpisania Traktatu północnoatlantyckiego\" [7].  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że w kwietniu 1949 roku państwa zachodnie podpisały traktat, który dał początek NATO, a w [5] podkreślono, że 4 kwietnia 1949 roku podpisano traktat Północnoatlantycki, który stał się fundamentem Sojuszu.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyra pt. „Żona modna” została napisana przez Ignacego Krasickiego. Utwór stanowi część zbioru satyr, opracowywanego w latach 1778-1779 i opublikowanego 1 września 1779 roku. Zbiór ten, nazywany tradycyjnie „Satyr częścią pierwszą”, zawierał krytykę obyczajów szlacheckiego społeczeństwa, w tym zapatrzenia w obcą, zwłaszcza francuską modę [1]. \n\nKrasicki był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia, znanym również z innych satyr, takich jak „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” [4]. Jego „Żona modna” to utwór ośmieszający postawę naśladowania obcych wzorców i bezkrytycznego podążania za modą, co było charakterystyczne dla części ówczesnej szlachty [1][3][6]. \n\nWarto zaznaczyć, że postać żony modnej pojawiała się również w innych utworach epoki, np. u Jana Drozdowskiego, ale to właśnie satyra Krasickiego stała się najbardziej rozpoznawalnym przykładem krytyki tego zjawiska [3][4].",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy zwane Wiosną Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] stwierdzono: *\"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\"*.  \n- W [2] również potwierdzono ten okres, wskazując na rewolucyjny charakter wydarzeń z 1849 roku, które nasunęły skojarzenie z Wiosną Ludów.  \n- W [3] i [4] podano, że w 1848 roku na ziemiach polskich zaczęły przenikać ruchy rewolucyjne związane z Wiosną Ludów.  \n- W [5] i [9] wymieniono 1848 rok jako początek rewolucyjnych wydarzeń w różnych krajach Europy.  \n\nZatem rok 1848 jest kluczowy dla rozpoczęcia tych ruchów.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywana jest elektrodą. Elektroda może być końcowym elementem układu lub urządzenia elektrycznego, który wysyła, przyjmuje lub kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. Istnieją różne rodzaje elektrod, w zależności od ich funkcji i zastosowania, np. anoda, katoda, siatki w lampach elektronowych czy płytki odchylające w lampach oscyloskopowych [1]. Elektrody są również wykorzystywane w kondensatorach, gdzie dwie okładki (elektrody) rozdzielone dielektrykiem gromadzą ładunek elektryczny [6]. \n\nPrzykłady zastosowań elektrod obejmują również elektrody w lampach rentgenowskich (antykatoda), elektrody w półogniwach elektrochemicznych czy elektrody w urządzeniach uziemiających [1][5]. W każdym z tych przypadków elektroda pełni kluczową rolę w przepływie lub gromadzeniu ładunków elektrycznych.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że życie za Franciszka Gajowniczka oddał święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe. \n\nW [1] i [3] wskazano, że Kolbe zgłosił się na śmierć głodową w zamian za Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć w obozie Auschwitz-Birkenau. W [5] i [7] potwierdzono, że Gajowniczek został skazany na śmierć, a Kolbe dobrowolnie zajął jego miejsce. \n\nW [8] i [9] opisano, że Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany jako męczennik, a Gajowniczek był obecny na tych uroczystościach jako osoba, której życie zostało ocalone. \n\nW [10] wspomniano, że świątynia w Pabianicach jest wotum dziękczynnym za ocalenie życia papieża Jana Pawła II, ale kontekst wskazuje, że chodzi o ocalenie Gajowniczka przez Kolbego. \n\nPodsumowując, Maksymilian Maria Kolbe poświęcił swoje życie, aby uratować Franciszka Gajowniczka przed śmiercią w obozie koncentracyjnym.",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano wyłącznie na uczelniach wyższych. \n\nW [1] wyraźnie wskazano, że dotyczyły one \"polskich uczelniach\", a w [6] wymieniono konkretne uczelnie, takie jak Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska czy Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. \n\nW [7] również potwierdzono, że zarządzenie o podziale miejsc na uczelni wydał rektor Uniwersytetu Warszawskiego, a w [9] wspomniano o pieczątkach w indeksach studenckich, co jednoznacznie wskazuje na kontekst akademicki.\n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem „WIN”, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. Organizacja ta, znana również jako Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”, powstała 2 września 1945 r. w Warszawie jako kontynuacja rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1].  \n\nW dokumentach podkreślono, że używano również formy „Wolność i Niepodległość” (WiN), a organizacja przejęła strukturę, kadry i majątek DSZ, zachowując wojskowo-polityczny charakter [1]. W późniejszym okresie, od 1946 r., WiN podporządkowało się rządowi emigracyjnemu i Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie [1].  \n\nWarto zaznaczyć, że w 1982 r. powstała również młodzieżowa organizacja o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie jest ona tożsama z opisaną wyżej organizacją z 1945 r. [2].",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [3] podano, że Tunis jest stolicą kraju, a inne większe miasta to m.in. Safakis, Arjana, Bizerta, Kabis i Susa.  \n- W [2] wskazano, że Tunis to największy ośrodek kulturalny i gospodarczy Tunezji, a także siedziba ważnych portów i węzłów komunikacyjnych.  \n- W [4] potwierdzono, że od 1956 roku Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji.  \n\nDodatkowo w [7] wymieniono Tunis jako jedyne miasto liczące ponad pół miliona mieszkańców, co podkreśla jego kluczową rolę w kraju.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w szczególności występuje w następujących utworach:  \n1. *Trzej muszkieterowie* [1],  \n2. *W dwadzieścia lat później* [3],  \n3. *Wicehrabia de Bragelonne* [3].  \n\nPojawia się również w powieści *D’Artagnan* autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [4]. W *Trzech muszkieterach* Aramis ma około 22–23 lata i jest trzy lata starszy od D'Artagnana [2].  \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, akcja powieści rozgrywa się głównie we Francji w latach 1625–1665 [6].",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [2] podano, że \"latem 1503 r. dobiegał koniec jego studiów i podjął się on obrony doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze – pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\". Natomiast w [8] potwierdzono, że \"w 1503 uzyskując doktorat z prawa kanonicznego na uniwersytecie w Ferrarze\". Nie ma natomiast informacji o uzyskaniu przez Kopernika tytułu doktora medycyny – w [2] wskazano, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\".",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim jako saksofonista, grający głównie na saksofonie tenorowym i barytonowym. Współpracował z wieloma zespołami jazzowymi, m.in. z Krzysztofem Komedą, Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Komponował również muzykę filmową i symfoniczną. W młodości grał także na klarnecie i fortepianie [1]. \n\nWspółpracował z różnymi zespołami, m.in. z Jazz Believers, Polish Jazz Quartet i Mainstream, gdzie pełnił rolę lidera lub członka zespołu. W 1958 roku występował na festiwalu jazzowym w Newport z orkiestrą \"Newport International Youth Band\", co było znaczącym osiągnięciem dla polskiego jazzu [10]. \n\nPodsumowując, jego głównym instrumentem był saksofon, ale w swojej karierze muzycznej wykorzystywał również inne instrumenty, takie jak klarnet czy fortepian.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest **Order Narodowy Legii Honorowej** (fr. *L’Ordre national de la Légion d’honneur*). Order ten został wprowadzony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego – 29 floréala roku X) przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej [4].  \n\nLegia Honorowa jest odznaczeniem pięcioklasowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Francji, niezależnie od statusu społecznego czy wojskowego. Wśród odznaczonych mogą być również cudzoziemcy, choć nie są oni zaliczani w poczet członków orderu [1].  \n\nDodatkowo, w czasach Napoleona III (1851–1870) zaczęto nadawać Legię również kobietom, a pierwszą odznaczoną była sierżant Angelique Duchemin [5].  \n\nWspółcześnie Order Legii Honorowej pozostaje najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, noszonym przed innymi odznaczeniami, a jego Wielkim Mistrzem jest każdorazowo urzędujący prezydent Republiki [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem dokonał tego wyczynu 29 maja 1953 roku [1]. Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland, a zmarł 11 stycznia 2008 roku w tym samym mieście [1]. Za swoje osiągnięcia został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim przez królową Elżbietę II oraz odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego [1][9].",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że budowa metra w Warszawie w latach 80. XX wieku była realizowana na mocy porozumienia z ZSRR.  \n\n1. **Umowa o pomocy gospodarczej**:  \n   - 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].  \n   - W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].  \n\n2. **Dostawy taboru**:  \n   - W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w 1990 dostarczono 10 darmowych wagonów z zakładów Mietrowagonmasz z Mytiszczi pod Moskwą [4].  \n\n3. **Wsparcie techniczne i kadrowe**:  \n   - W styczniu 1982 Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra [2].  \n   - W 1982 powołano pełnomocnika rządu ds. budowy metra, a w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy oceniali projekt [2].  \n\nPodsumowując, kluczowe porozumienie w sprawie budowy metra w Warszawie w latach 80. XX wieku zostało zawarte między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried. Jego postać jest związana z bitwą pod Sempach w 1386 roku, gdzie według legendy rzucił się na lance habsburskiej piechoty, umożliwiając Szwajcarom zwycięstwo. Współcześnie uważany jest za symbol poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWzmianki o Winkelriedzie pojawiają się również w kontekście bitwy pod Bicoccą w 1522 roku, gdzie zginął żołnierz o tym samym nazwisku, co prawdopodobnie wpłynęło na utrwalenie legendy o bohaterze z Sempach [7]. W źródłach historycznych postać ta początkowo była anonimowa, a jej imię i szczegóły biograficzne ukształtowały się dopiero w XVI wieku [1]. \n\nDodatkowo, w [3] i [9] wymieniono go jako jednego z bohaterów walk Szwajcarów z Habsburgami w XIV wieku, obok takich postaci jak Wilhelm Tell.",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W swojej karierze grał głównie na saksofonie altowym i sopranowym, choć początkowo fascynował się jazzem tradycyjnym i grał na puzonie w zespołach dixielandowych, takich jak Modern Dixielanders [1]. W późniejszych latach stał się jednym z czołowych polskich saksofonistów jazzowych, współpracując z wieloma wybitnymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komeda, Czesław Niemen, Michał Urbaniak czy Tomasz Stańko [1]. \n\nWspółpracował również z zespołami, w których pełnił rolę lidera, np. Zbigniew Namysłowski Quartet [6] czy Zbigniew Namysłowski Quintet [9]. Jego kompozycje, takie jak *Winobranie* czy *Kuyaviak Goes Funky*, stały się klasykami polskiego jazzu [3][8]. \n\nPodsumowując, głównym instrumentem, z którego znany jest Zbigniew Namysłowski, jest saksofon, zwłaszcza altowy i sopranowy.",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. Utwór „Satisfaction” został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa podczas amerykańskiego tournée w 1965 roku i wyraża protest przeciwko konformizmowi oraz konsumpcjonizmowi. Z kolei „Paint it black” to utwór z 1966 roku, który również został skomponowany przez Jaggera i Richardsa, a jego wersja językowa (np. po polsku jako „Grabaż i Strachy na Lachy”) stała się popularna w innych krajach [2]. Oba utwory odniosły ogromny sukces komercyjny i są uznawane za jedne z największych przebojów zespołu [1][2].",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Walutą obowiązującą w Tajlandii jest bat tajlandzki (tajski: „บาท”), oznaczany międzynarodowym kodem ISO 4217 jako „THB” [1]. \n\nW [1] podano również szczegóły dotyczące kursu wymiany (1 USD = 29,91 THB w lutym 2021 r.) oraz nominałów monet (1, 5, 10, 20, 50 satangów, 1, 2, 5, 10 bahtów) i banknotów (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). \n\nW [6] wspomniano, że Tajlandia jest krajem o oficjalnej nazwie „Królestwo Tajlandii”, co potwierdza kontekst walutowy z [1].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywana jest **cumą**. Jest to podstawowa lina cumownicza służąca do unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, boi, dalbie lub innej jednostce. Cumy mocuje się na lądzie do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub knagi [1]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, np.:\n- **szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, stabilizująca jednostkę [2],\n- **brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5],\n- **muring (mooring)** – lina tonąca z obciążeniem, stosowana do cumowania prostopadle do nabrzeża [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze, w tym cumy, nazywa się również **cumami**, nawet przy holowaniu [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku mniejszych jednostek, do mocowania bączka lub szalupy używa się **faleni** [10].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, w tytule powieści Ericha Marii Remarque'a było trzech towarzyszy. \n\nW [1] wyraźnie wskazano: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono ten fakt, wymieniając tę powieść jako jedną z kluczowych w dorobku pisarza. \n\nZatem odpowiedź brzmi: w tytule powieści Remarque'a było trzech towarzyszy.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone, występuje pod pseudonimem **Madonna**. Pseudonim ten jest powszechnie znany i używany zarówno w kontekście jej kariery muzycznej, jak i innych działalności artystycznych oraz biznesowych [1]. \n\nW [1] znajduje się szczegółowy opis jej kariery, gdzie wyraźnie wskazano, że Madonna to zarówno jej pseudonim artystyczny, jak i marka osobista. W tekście podkreślono również, że jest ona ikoną popkultury, znaną z przełamywania barier obyczajowych i licznych kontrowersji. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono szereg osiągnięć Madonny, w tym jej wpływ na przemysł muzyczny, rekordy sprzedaży oraz ikoniczny status w kulturze popularnej. \n\nPodsumowując, jedynym pseudonimem, pod którym występuje Luiza Veronica Ciccone, jest **Madonna** [1].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej. Urodziła się 2 stycznia 1873 roku w Alençon we Francji jako ostatnia z dziewięciorga dzieci Zelii Guérin i Ludwika Martin [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest obecnie republiką. Wynika to z następujących faktów:\n\n1. W 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. \n\n2. Wcześniejsze formy ustrojowe Grecji obejmowały zarówno monarchię (np. Królestwo Grecji w latach 1832–1924 [8], 1935–1941 [3], 1944–1973 [6]), jak i republikę (np. Pierwsza Republika Grecka w latach 1822–1832 [1], Druga Republika Grecka w latach 1924–1935 [4], Trzecia Republika Grecka od 1974 roku [10]), jednak po 1974 roku ustrój republikański został ostatecznie potwierdzony i utrzymany do dziś.\n\n3. Współczesna Grecja jest określana jako Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία) i posiada demokratyczny system rządów z jednoizbowym parlamentem (Βουλή των Ελλήνων) [9], co jest charakterystyczne dla republik.\n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że Grecja jest republiką od 1974 roku, co zostało potwierdzone w referendum i utrzymane w kolejnych latach.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa na mocy reformy uwłaszczeniowej z 1861 roku. Reforma ta weszła w życie po kilkuletnich przygotowaniach i objęła 22 558 748 chłopów, którzy zyskali wolność osobistą, prawo do podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nWcześniejsze próby zniesienia poddaństwa były podejmowane przez innych władców, np. Aleksander I Pawłowicz zniósł poddaństwo w guberniach nadbałtyckich w 1801 roku, jednak to Aleksander II przeprowadził kompleksową reformę uwłaszczeniową na skalę ogólnorosyjską [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że decyzja o zniesieniu poddaństwa była związana z klęską Rosji w wojnie krymskiej i osłabieniem prestiżu samowładnej monarchii, co skłoniło Aleksandra II do wprowadzenia reform liberalnych [2][4].",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30., znana jest pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna** [1]. Pseudonim ten przybrała w młodości, występując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. Pełne nazwisko artystki brzmiało **Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa** [1]. \n\nW późniejszych latach, po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem, używała również nazwiska **hrabina Tyszkiewiczowa** [4]. Jednak w środowisku artystycznym i wśród fanów funkcjonowała głównie jako **Hanka Ordonówna**.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w **1983 roku**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] podano, że Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona z okazji 25. rocznicy przyznania mu Pokojowej Nagrody Nobla, co potwierdza rok 1983.  \n2. W [2] wskazano, że w 1983 roku gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.  \n3. W [6] opisano, że 10 grudnia 1983 r. żona Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla, a władze PRL odmówiły wydania paszportu nobliście.  \n4. W [7] podkreślono, że Wałęsa jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 roku.  \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wałęsa nie zdecydował się na wyjazd do Oslo na galę wręczenia nagrody w obawie przed problemami z powrotem do kraju, a nagrodę odebrała jego żona z synem.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na rok 1983 jako datę przyznania Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana przede wszystkim jako skrzypaczka. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że jest polską skrzypaczką i pedagogiem, a jej kariera muzyczna obejmuje liczne konkursy skrzypcowe, m.in. w Poznaniu, Neapolu, Genewie, Monachium i Brukseli.  \n2. W [3] wymieniono, że gra niemal wszystkie utwory skrzypcowe, jakie kiedykolwiek powstały, a krytycy podkreślają jej precyzję techniczną i emocjonalne zaangażowanie.  \n3. W [6] znajduje się lista koncertów, w których brała udział jako skrzypaczka (m.in. z orkiestrami i innymi artystami).  \n4. W [7] odnotowano, że występowała w szkole muzycznej w Wodzisławiu Śląskim jako skrzypaczka.  \n5. W [8] wymieniono ją jako wykonawczynię utworów kompozytorów, w tym Henryka Mikołaja Góreckiego, co potwierdza jej aktywność jako skrzypaczki.  \n6. W [9] i [10] wspomniano, że współpracowała z innymi muzykami, w tym z pianistami (np. Januszem Zatheyem) i wiolonczelistami (np. Bartoszem Koziakiem), co wskazuje na jej główny instrument – skrzypce.  \n\nPodsumowując, Kaja Danczowska jest przede wszystkim kojarzona ze skrzypcami, co potwierdzają jej osiągnięcia, nagrania i współprace artystyczne.",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-70b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "response_b": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "response_b": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "response_b": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "response_b": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "response_b": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "response_b": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "response_b": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "response_b": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "response_b": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "response_b": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "response_b": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "response_b": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "response_b": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "response_b": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "response_b": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "response_b": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "response_b": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "response_b": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "response_b": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "response_b": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "response_b": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "response_b": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "response_b": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "response_b": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "response_b": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_64",
          "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?",
          "response_a": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii.",
          "response_b": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów [1], [3], [6]. Jest on synem Jana Karola I, również z dynastii Burbonów [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_65",
          "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne.",
          "response_b": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na wierzbie [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "response_b": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "response_b": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "response_b": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "response_b": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "response_b": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "response_b": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "response_b": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "response_b": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "response_b": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "response_b": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "response_b": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "response_b": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "response_b": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-70b",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim.",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe.",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_100",
          "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?",
          "response_a": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego.",
          "response_b": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Ural jako jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n- W [2] potwierdzono, że Ural uchodzi do Morza Kaspijskiego, a jego ujście tworzy deltę.  \n- W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [3] i [9] wspomniano o Uralu jako rzece wpływającej do Morza Kaspijskiego w kontekście geograficznym i historycznym.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl.",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza.",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8].",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI.",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9].",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7].",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1].",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią.",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać.",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7].",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1].",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej.",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty.",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\".",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1].",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem.",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku.",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach.",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną.",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_37",
          "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?",
          "response_a": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3].",
          "response_b": "Z analizy dokumentów wynika, że właściwości lecznicze ma torf leczniczy, zwany również borowiną. Jest to rodzaj torfu o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące, który stosowany jest w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych i niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego, głębokiego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C). Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2]. \n\nW Polsce borowina wydobywana jest m.in. w Kołobrzegu, gdzie prowadzi się eksploatację odkrywkową torfu leczniczego na obszarze górniczym \"Mirocice\" [5].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_38",
          "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?",
          "response_a": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2].",
          "response_b": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w oderwaniu od sił głównych, celem zdezorganizowania zaplecza przeciwnika, odwrócenia jego uwagi od działań własnych sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nTermin ten pochodzi od tureckiego słowa \"czapuł\" oznaczającego zagon [1]. Czambuły działały głównie na ziemiach południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. Ich taktyka polegała na szybkich rajdach, unikaniu bezpośrednich starć z dużymi siłami przeciwnika oraz na grabieży i braniu jeńców [5]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobne działania prowadzili lisowczycy, którzy również wykorzystywali taktykę zagonów, choć ich celem były głównie działania bojowe przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a nie ludności cywilnej [6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego.",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu.",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto.",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1].",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6].",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny.",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6].",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego.",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie.",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1].",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3].",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2].",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata.",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta.",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie.",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym.",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3].",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku.",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia.",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem.",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię.",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10].",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2].",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne.",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1].",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5].",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8].",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2].",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7].",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny.",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem.",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt.",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7].",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu.",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3].",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II.",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym.",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**.",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3].",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        }
      ]
    },
    {
      "model_a": "polqua_val_pllum-70b-q4",
      "model_b": "polqua_val_pllum-70b-q8",
      "comparisons": [
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 1,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_1",
          "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?",
          "response_a": "Tak, przymiotniki odmieniają się przez przypadki [1]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się generalnie w taki sam sposób jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki również odmieniają się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki [7]. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje [1].",
          "response_b": "Przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki. W języku polskim przymiotniki odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki, podobnie jak rzeczowniki [1]. W zdaniu mogą pełnić rolę przydawki lub orzecznika [3]. \n\nW języku praindoeuropejskim przymiotniki również odmieniały się przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki, według tych samych wzorów odmian [5]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, a ich forma gramatyczna jest zgodna z wyrazem określanym [7]. \n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku praindoeuropejskim niektóre przymiotniki miały formy nieodmienne [5], a w języku fińskim istnieje grupa przymiotników nieodmiennych [10]. \n\nPodsumowując, przymiotniki w większości języków, w tym w języku polskim, odmieniają się przez przypadki, ale istnieją wyjątki od tej reguły.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_10",
          "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?",
          "response_a": "Akcja \"Krzyżaków\" toczy się w XIV wieku [1], a dokładniej w latach 1399-1410 [1], [4].",
          "response_b": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Dokładnie obejmuje okres od 1399 roku (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 roku (bitwa pod Grunwaldem) [4]. \n\nW filmowej adaptacji z 1960 roku, reżyserii Aleksandra Forda, akcja przeniesiona została w czasy późniejsze – bezpośrednio poprzedzające bitwę pod Grunwaldem, choć w powieści rozgrywa się ona około dziesięciu lat wcześniej [8]. \n\nW obu przypadkach (literackim i filmowym) wydarzenia mają miejsce w XV wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_11",
          "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?",
          "response_a": "Szymon Cyrenejczyk pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Został on zmuszony do pomocy Jezusowi przez żołnierzy rzymskich [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8].",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do pomocy, gdyż Jezus nie był w stanie samodzielnie dźwigać ciężkiego krzyża [1]. \n\nW innych fragmentach również potwierdzono tę informację, wskazując, że Szymon z Cyreny został przymuszony do niesienia krzyża [6] lub że był to \"muskularny mężczyzna, który podbiega do leżącego Chrystusa i pomaga mu dźwignąć krzyż\" [4]. \n\nDodatkowo, w opisie Drogi Krzyżowej wspomniano, że piąta stacja upamiętnia moment, gdy Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi [5]. \n\nWszystkie te źródła wskazują więc na Szymona Cyrenejczyka jako osobę, która udzieliła pomocy Jezusowi w drodze na Golgotę.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_12",
          "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?",
          "response_a": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie \"Romantyczność\" [1]. Jest to również mottem tego utworu, które zostało zaczerpnięte z \"Hamleta\" Williama Szekspira [4].",
          "response_b": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] cytat ten został przywołany jako motto utworu, a w [6] wskazano, że *Romantyczność* była balladą otwierającą cykl *Ballad i romansów*, gdzie Mickiewicz świadomie przeciwstawiał ludowość i emocjonalność postępowi cywilizacyjnemu. \n\nDodatkowo w [4] wyjaśniono, że „oczy duszy” („mind’s eyes”) w ujęciu Mickiewicza nawiązują do tradycji filozoficznej, a cytat ten podkreśla znaczenie poznania pozaracjonalnego. \n\nZatem odpowiedź brzmi: W balladzie *Romantyczność*.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_13",
          "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?",
          "response_a": "Pisarz, autor \"Widnokręgu\" i \"Rozdania\" to Wiesław Myśliwski [2], [5].",
          "response_b": "Pisarzem, który jest autorem powieści „Widnokrąg” i „Ostatnie rozdanie”, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [2] (dotyczącym „Widnokręgu”) oraz w [5] (dotyczącym „Ostatniego rozdania”).",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_14",
          "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?",
          "response_a": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru [1]. Jest to jeden z głównych dopływów Amazonki i stanowi ważny szlak transportu rzecznego w tym kraju [1]. Region Ukajali w Peru jest nazwany od tej rzeki [2].",
          "response_b": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, a także w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_15",
          "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?",
          "response_a": "Reżyserem filmu \"Django\" jest Sergio Corbucci [1], [2], [4], [9].",
          "response_b": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW zależności od kontekstu pytania, odpowiedź może dotyczyć jednego z tych dwóch reżyserów.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_16",
          "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?",
          "response_a": "Podstawowa jednostka masy w układzie SI nazywa się kilogram [1]. Jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo) [3]. Kilogram jest oznaczany symbolem \"kg\" [1] i jest jednostką tylko masy, nie należy go mylić z kilogramem-siłą [10].",
          "response_b": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4], gdzie wymieniono ją jako jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI. W [4] podano również definicję kilograma, która od 2019 roku opiera się na stałej Plancka. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Jednostki podstawowe. Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych. [...] masa – kilogram (kg)\" [1]\n- \"Wielkości wyrażane w jednostkach podstawowych układu SI tworzą zbiór wzajemnie niezależnych wymiarów wymaganych w analizie wymiarowej stosowanej powszechnie w nauce i technice. Jednakże do zdefiniowania niektórych jednostek trzeba użyć innych jednostek. [...] masa – kilogram (kg)\" [3]\n- \"Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI.\" [4]",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_17",
          "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?",
          "response_a": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku [1]. Sekstant jest przyrządem nawigacyjnym, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem.",
          "response_b": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\".",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_18",
          "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?",
          "response_a": "Saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy obecnie pięć części [9]. Ostatnia część, \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\", miała premierę w 2023 roku [6].",
          "response_b": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Pierwsze 4 filmy to:  \n1. \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981) [8],  \n2. \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) [7],  \n3. \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989) [5],  \n4. \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\" (2008) [4].  \n\nW 2023 roku do kin trafiła piąta część zatytułowana \"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\" [6]. Warto zaznaczyć, że w serii istnieją również filmy z młodszą wersją postaci (np. \"Przygody młodego Indiany Jonesa\") [1][9], ale pytanie dotyczyło wyłącznie produkcji z Harrisonem Fordem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_19",
          "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?",
          "response_a": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją [2]. Jak podaje [2], nowelizacja to \"częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany\".",
          "response_b": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się nowelizacją. Jest to częściowa zmiana obowiązującego aktu prawodawczego przez inny akt normatywny tej samej albo wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający powinien wskazywać konkretnie, jakie zmiany są wprowadzane, np. uchylenie niektórych przepisów, zastąpienie ich nowymi lub dodanie nowych [2]. Zmiany te mogą być wprowadzone w odrębnym akcie zmieniającym lub w akcie poświęconym innej materii, ale z wyodrębnioną sekcją dotyczącą zmian [2]. \n\nPo nowelizacji konieczne jest ujednolicenie przepisów, co w Polsce wiąże się z obowiązkiem opublikowania tekstu jednolitego aktu w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie zmian [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_2",
          "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?",
          "response_a": "Z łaciny dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono, nazywa się \"alibi\" [1]. Jak podaje [1], \"alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa\".",
          "response_b": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się z łaciny **alibi**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Alibi (łac. \"gdzie indziej\") – dowód w postępowaniu karnym na okoliczność, że podejrzany albo oskarżony znajdował się w miejscu innym niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.\"* [1].  \n\nDodatkowo, w szerszym znaczeniu termin ten obejmuje każdy dowód przesądzający o tym, że oskarżony nie mógł popełnić zarzucanego mu czynu [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_20",
          "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?",
          "response_a": "„Oda do radości” pochodzi z \"IX symfonii\" Ludwiga van Beethovena [1], [3], [4], [5].",
          "response_b": "„Oda do radości” pochodzi z IX Symfonii d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena. Jest to finałowa kantata tego dzieła, znana również jako „Symfonia radości” [3]. \n\nWcześniejsze wzmianki o zamiarze skomponowania muzyki do słów Schillera pojawiają się w szkicowniku Beethovena z 1789 roku, a projekt z 1812 roku sugeruje, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę [1]. Ostatecznie utwór został włączony do IX Symfonii, którą Beethoven ukończył w 1824 roku [1][3]. \n\n„Oda do radości” jest hymnem Unii Europejskiej w wersji instrumentalnej opracowanej przez Herberta von Karajana [5][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_21",
          "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?",
          "response_a": "Państwem Środka było nazywane [1] \"Chiny jako „Państwo Środka” (pinyin \"&lt; lang=\"zh-Latn-pinyin\"&gt;Zhōngguó&lt;/&gt;\")\". Wynikało to z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Ziemia miała kształt kwadratu, zaś koliste niebo znajdowało się dokładnie nad jego środkiem, gdzie miały leżeć Chiny [1].",
          "response_b": "Państwem Środka nazywano Chiny, co wynikało z tradycyjnej chińskiej kosmologii. Zgodnie z nią Chiny znajdowały się w centrum świata, a ich nazwa w języku chińskim to „Zhōngguó” (中国), czyli „Państwo Środka” [1]. \n\nDodatkowo, w okresie starożytnym Egiptu również używano określenia „Średnie Państwo” (ok. 2050–1760 p.n.e.), ale dotyczyło ono innego kontekstu historycznego i geograficznego [5]. \n\nW przypadku Chin nazwa „Państwo Środka” była związana z sinocentryzmem – ideologią, która zakładała, że Chiny są najwyżej rozwiniętym cywilizacyjnie państwem i znajdują się w centrum świata [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_22",
          "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?",
          "response_a": "Bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet, był obywatelem Danii [1]. W dramacie \"Hamlet\" książę jest przedstawiony jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii, a akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii [1]. Ponadto, w [2] i [3] również potwierdza się, że Hamlet był księciem Danii.",
          "response_b": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. W dramacie Williama Szekspira \"Hamlet\" postać ta jest przedstawiona jako książę Danii, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, a także bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza [1]. Akcja utworu rozgrywa się na zamku Elzynor w Danii, a sam Hamlet jest opisywany jako mężczyzna trzydziestokilkuletni, kulturalny i wykształcony, mający za sobą studia w Wittenberdze [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Hamlet był postacią związaną z Danią. Na przykład, w [2] wskazano, że \"Hamlet\" to tragedia Williama Szekspira, w której tytułowy bohater jest księciem Danii. Podobnie w [3] podkreślono, że Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii, a jego historia została zapisana w kronikach Danii. \n\nZatem, na podstawie powyższych informacji, można stwierdzić, że książę Hamlet był obywatelem Danii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_23",
          "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?",
          "response_a": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii [1].",
          "response_b": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w [1], [3], [5] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że jezioro „położone jest na terenie Peru i Boliwii, w północnej części zagłębienia Altiplano”. Podobnie w [3] podkreślono, że „Całość tworzy jezioro Titicaca, które jest największym według objętości jeziorem w Ameryce Południowej”, a w [5] zaznaczono, że „jedynie jego południowo-wschodnia część leży w granicach Boliwii”. \n\nDodatkowo w [8] potwierdzono, że jezioro znajduje się na granicy tych dwóch państw: „Największe zarówno pod względem powierzchni, jak i pod względem objętości wody jezioro w Ameryce Południowej […] leży na granicy Peru i Boliwii”.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_24",
          "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?",
          "response_a": "Louis de Funès był żandarmem w znanym kąpielisku morskim Saint-Tropez [1]. W filmach z serii \"Żandarm\" grał postać żandarma Ludovica Cruchota, który służył w Saint-Tropez [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "response_b": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu we Francji. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie opisano charakterystykę postaci oraz w [10], gdzie podano fabułę pierwszego filmu z serii o żandarmie. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że Saint-Tropez stało się popularnym miejscem wypoczynku dzięki filmom, w których występował de Funès, co potwierdza związek aktora z tym konkretnym kąpieliskiem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_25",
          "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?",
          "response_a": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojer [1]. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się po lodzie na płozach [3]. Bojery są często używane w żeglarstwie lodowym, które jest zimową dyscypliną żeglarstwa [1].",
          "response_b": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Płozy w bojerach służą do ruchu ślizgowego po lodzie, a ich gładka powierzchnia zmniejsza tarcie, zwiększając ślizg [2]. \n\nBojery są wykorzystywane w żeglarstwie lodowym, które polega na wyścigach ślizgów lodowych (bojerów) napędzanych żaglem [1]. Najpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. \n\nWarto również wspomnieć, że podobną konstrukcją jest żaglowóz (ang. \"land yacht\"), który porusza się na kołach po suchym lądzie, np. po dnie wyschniętych jezior, ale nie jest on wyposażony w ostre płozy [7].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_26",
          "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?",
          "response_a": "Większość mieszkańców Liechtensteinu jest wyznania rzymskokatolickiego [1]. Zgodnie z danymi, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, w Konstytucji Liechtensteinu rzymskokatolicyzm jest kościołem państwowym [1].",
          "response_b": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. Ponadto, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, co dodatkowo podkreśla jego dominującą rolę w strukturze wyznaniowej kraju [1][2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że odsetek katolików w Liechtensteinie zmniejszył się na przestrzeni lat – w 1930 roku wynosił 97%, a w 2003 roku już 76% [6]. Mimo to, nadal stanowią oni zdecydowaną większość społeczeństwa.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_27",
          "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?",
          "response_a": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką [4]. Jak podaje [4], \"tektonika ( <style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\">τεκτονική</style>, „sztuka budowy”) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią\".",
          "response_b": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się tektoniką. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [4] wskazano, że tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią.  \n2. W [3] potwierdzono, że geotektonika (dział tektoniki) zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej.  \n3. W [2] opisano skorupę ziemską jako część litosfery, której budowa i ruchy są przedmiotem badań tektoniki.  \n\nCytowania:  \n- „Tektonika ( <templatestyles src=\"Kontrola autorytatywna/style.css\"/> <lang=\"el\">τεκτονική</lang>) – nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią” [4].  \n- „Geotektonika – dział tektoniki zajmujący się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej” [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_28",
          "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?",
          "response_a": "Najwyższy szczyt Tatr nazywa się Gerlach [1]. Jest to również najwyższy szczyt całych Karpat oraz Słowacji [1].",
          "response_b": "Najwyższy szczyt Tatr to Gerlach (Gerlachovský štít), który wznosi się na wysokość 2655 m n.p.m. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. \"Gerlachovský štít\", \"Gerlachovka\", niem. \"Gerlsdorfer Spitze\", \"Gerlach\", węg. \"Gerlachfalvi-csúcs\"), 2655 m n.p.m. – najwyższy szczyt Tatr oraz całych Karpat i jednocześnie Słowacji\" [1].  \n- \"Tutaj znajduje się najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat – Gerlach (2655 m n.p.m.)\" [9].  \n- \"jeszcze tego samego roku jesienią przeprowadził z południowych podnóży Tatr [...] dokładniejsze pomiary teodolitem szeregu szczytów tatrzańskich od Krywania po Kieżmarski Szczyt. Wykazały one, że najwyższym szczytem w Tatrach nie jest ani Krywań, ani Łomnica, ani (jak czasami sądzono, zwłaszcza po polskiej stronie Tatr) Lodowy Szczyt, lecz rzeczywiście Gerlach\" [10].  \n\nWymienione fragmenty jednoznacznie wskazują, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_29",
          "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?",
          "response_a": "Gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora, nazywa się \"Gazeta Telewizyjna\" [6]. Jest to cotygodniowy magazyn telewizyjny będący dodatkiem Gazety Wyborczej, który ukazuje się co piątek [6].",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_3",
          "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?",
          "response_a": "Nazwa modelu terenowej Łady to \"Niva\" [1], [3]. Jest to samochód terenowy klasy subkompaktowej, który został zaprezentowany po raz pierwszy w 1977 roku [3].",
          "response_b": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono ją jako \"Łada Niva Legend\", co jest aktualną nazwą od 2021 roku.  \n- W [3] opisano historię modelu, wskazując, że początkowo nosił on kod fabryczny 2121, a później był znany jako \"Łada Niva\".  \n- W [4] również wspomniano o \"małym terenowym modelu Łada Niva z 1977 roku\".  \n\nWcześniejsze wersje miały różne oznaczenia (np. 2131 dla wersji 5-drzwiowej), ale ogólna nazwa handlowa to **Łada Niva**.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_30",
          "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?",
          "response_a": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne [1]. Są one wykonywane w przypadku, gdy mecz nie przyniesie rozstrzygnięcia po regulaminowym czasie gry i dogrywce [1]. Ponadto, rzuty karne są również wykonywane w przypadku faulu na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika [6].",
          "response_b": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w następujących sytuacjach:\n\n1. W przypadku remisu po dogrywce, sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1].  \n2. W turniejach pucharowych, np. w Pucharze Polski, jeśli mecz pozostaje nierozstrzygnięty po dogrywce, przeprowadza się serię rzutów karnych. Przykładowo, w finale Pucharu Polski 2007 wykonano rzuty karne, aby wyłonić zwycięzcę [9].  \n3. Rzut karny jest również podyktowany za faul na zawodniku, przed którym w momencie ataku znajduje się już tylko bramkarz przeciwnika. Wówczas pozostali gracze zjeżdżają z lodowiska, a zawodnik poszkodowany wykonuje rzut karny, próbując zdobyć gola [6].  \n\nW przypadku rzutów karnych w hokeju na lodzie, zawodnik wykonujący rzut ma do dyspozycji tylko krążek i bramkarza przeciwnika, bez udziału innych graczy [6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_31",
          "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?",
          "response_a": "Zgodnie z [1] i [4], bilion w polskiej terminologii składa się z miliona milionów, czyli 1 000 000 000 000 = 1012.",
          "response_b": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. Wynika to z faktu, że w Polsce stosuje się długą skalę liczebników, gdzie bilion oznacza 1012, a miliard – 109 [1][4][6]. \n\nW krajach anglojęzycznych, które używają krótkiej skali, bilion oznacza 109 (czyli polski miliard), a 1012 nazywany jest trylionem [2][4][6]. W polskiej terminologii trylion to 1018 [1][6]. \n\nPodsumowując:\n- W Polsce: bilion = 1012 (milion milionów) [1][4][6].\n- W krajach anglojęzycznych: bilion = 109 (tysiąc milionów) [2][4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_32",
          "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?",
          "response_a": "Kirasjerzy walczyli konno [1]. Byli to jeźdźcy uzbrojeni w ciężką zbroję, którzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. Jednak w późniejszym okresie, w XVII i XVIII wieku, kirasjerzy zaczęli być zaliczani do formacji kawaleryjskich, ale zachowali na swoim wyposażeniu typowy dla piechoty długi karabin z bagnetem, a szkolenie dalej obejmowało również taktykę walki pieszej [7].",
          "response_b": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. Ich główną taktyką były szarże w zwartym szyku, galopem, z odległości 1800-700 kroków, wykorzystując pałasze jako broń zaczepną, a pistolety jako rezerwową [1]. W XVI i XVII wieku kirasjerzy początkowo walczyli ogniem z konia, stosując karakol, ale później przeszli do szarż na białą broń [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli piechotą przemieszczającą się konno, ale walczącą pieszo, kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą wyłącznie konno [7]. Warto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku pojawili się tzw. półkirasjerzy, którzy używali lżejszych zbroi i walcząc przy użyciu arkebuzów, co mogło wprowadzać pewne elementy walki pieszej [1]. \n\nPodsumowując, kirasjerzy jako formacja była przeznaczona do walki konnej, a ich główną taktyką były szarże w pełnym galopie [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_33",
          "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?",
          "response_a": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem [1]. Jest to żółtozielony gaz o ostrym zapachu podobnym do chloru [1].",
          "response_b": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki (F2) i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym fluor jest gazem, podobnie jak inne fluorowce (np. chlor, brom), choć brom w tych warunkach jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi [3]. \n\nFluor ma najniższą temperaturę topnienia spośród wszystkich pierwiastków (ok. −220 °C) i wrzenia (ok. −188 °C) [1]. Jego temperatura wrzenia jest znacznie niższa niż temperatura pokojowa, co potwierdza, że w warunkach naturalnych jest gazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_34",
          "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?",
          "response_a": "Duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwark [1]. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, i był nastawiony na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt [1].",
          "response_b": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nFolwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, istniejącą od XII wieku, a od XIV wieku także rolno-hodowlaną, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych przeznaczonych na zbyt. Wykorzystywał pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów, a po zniesieniu pańszczyzny – robotników najemnych [1]. \n\nW XIX wieku, po uwłaszczeniu chłopów, folwarki zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, takimi jak czeladź folwarczna, ordynariusze czy sezonowi robotnicy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych podobne duże gospodarstwa rolne nazywano farmami, które były zmechanizowane i specjalizowały się w uprawie wybranych roślin lub hodowli zwierząt [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_35",
          "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?",
          "response_a": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta [1], [2], [3]. Była ona żoną kapłana Zachariasza [1], [2], [3] i krewną Marii z Nazaretu [1], [2].",
          "response_b": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: „Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu”.  \n- W [2] potwierdzono: „Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu”.  \n- W [3] również wskazano: „Zachariasz,  sprawiedliwy i nienaganny kapłan, ojciec św. Jana Chrzciciela, mąż św. Elżbiety”.  \n- W [4] dodano: „Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii”.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują, że imię matki Jana Chrzciciela brzmiało Elżbieta.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_36",
          "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?",
          "response_a": "Komedia \"Śluby Panieńskie\" Aleksandra Fredry jest napisana wierszem [1]. Jak czytamy w [1]: \"Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca. Komedia w pięciu aktach, wierszem – komediowy utwór dramatyczny Aleksandra Fredry\".",
          "response_b": "Komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór ten to „komedia w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o wykorzystaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_39",
          "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1] i [2], bicykl miał większe przednie koło, a mniejsze tylne. W [1] czytamy: \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\", a w [2] jest napisane: \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej)\". Zatem, przednie koło bicykla było większe niż tylne.",
          "response_b": "W przypadku bicykla większe było koło przednie. Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa [1]. \n\nDodatkowo, w opisie konstrukcji wskazano, że duże koło oznaczało, że rowerzysta mógł mniej pedałować i nadal jechać szybko (oprócz podjazdów pod strome wzgórze) [5]. W innych fragmentach również potwierdzono, że przednie koło było znacznie większe od tylnego [4]. \n\nWynika to z faktu, że napęd w bicyklu był bezpośredni – pedały były osadzone na osi przedniego koła, co wymagało większej średnicy dla efektywniejszego przeniesienia napędu [1][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_4",
          "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], 90% światowej produkcji ryżu pochodzi z Azji. Jak czytamy w [1]: \"95% światowych zbiorów ryżu siewnego przeznacza się na pokarm dla ludzi. Znane są bardzo liczne odmiany, które są dostosowane do przeróżnych warunków środowiskowych. Roślina ta upowszechniła się i jest uprawiana w rejonach o silnej gęstości zaludnienia, ponieważ wymaga pracochłonnych zabiegów – sadzenia, nawadniania pól, zbiorów.\" oraz w [2]: \"Najwięcej ryżu siewnego produkują Chiny (95% z pól nawadnianych najwyższe plony uzyskuje się w kotlinie Syczuańskiej 60–70 q z ha), Indie (powierzchnia uprawy ryżu w Indiach 42,5 mln ha), Japonia (uprawa ryżu stanowi ponad połowę ziemi uprawnej, najczęściej w dolinach rzek i na nizinach nadbrzeżnych), Bangladesz (25% powierzchni uprawnej, obszar uprawy ryżu znajduje się przede wszystkim w delcie Gangesu i Brahmaputry), Indonezja (10–12% powierzchni, 7% powierzchni zajmuje ryż suchy, większą część ryżu uprawia się jednak na polach nawadnianych, często uzyskuje się dwa zbiory rocznie), Tajlandia (duży wzrost z 4,5 mln t przed II wojną światową do 21–22 mln t w obecnych czasach; stało się to z powodu rozszerzenia terenów uprawy ryżu i wzmocnieniu systemów irygacyjnych uprawia się go głównie w delcie dolnej części doliny Menamu) i Mjanma.\"",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_40",
          "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?",
          "response_a": "W ciągu 2 godzin przejechaliście 80 km, co oznacza, że poruszaliście się z prędkością 40 km/h, ponieważ 80 km / 2 h = 40 km/h [3].",
          "response_b": "Aby obliczyć prędkość, należy wykonać następujące obliczenia:  \n\n**Prędkość średnia** = droga / czas  \n**Prędkość średnia** = 80 km / 2 h  \n**Prędkość średnia** = 40 km/h  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został podany w [10], gdzie wskazano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu. W tym przypadku droga wynosi 80 km, a czas to 2 godziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_41",
          "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?",
          "response_a": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Jest to tradycyjne wino portugalskie, produkowane w regionie Douro [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9].",
          "response_b": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"Porto (wym. ) – miasto położone w północnej części Portugalii\", a także że \"Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście\".\n\n2. W [2] podkreślono, że \"Porto (port, port wine, portwajn) – wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro (hiszp. Duero) na północy kraju\".\n\n3. W [3] wyjaśniono, że \"Porto to głębokie, słodkie, wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro\", co potwierdza portugalskie pochodzenie tego wina.\n\n4. W [8] zaznaczono, że \"Portugalskie wina zdobyły światową sławę oraz kilka międzynarodowych nagród. Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera\".\n\n5. W [9] wskazano, że \"Najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz niezwykle trwałe wino madera. Z Portugalii pochodzi także m.in. vinho verde oraz wina regionalne\".\n\nWszystkie te fragmenty jednoznacznie wskazują, że mocne wino porto pochodzi z Portugalii.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_42",
          "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?",
          "response_a": "Autorem powieści \"Ojciec chrzestny\" jest Mario Puzo [1]. Jak podaje [2], pełne imię i nazwisko autora to Mario Gianluigi Puzo.",
          "response_b": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Ojciec chrzestny (ang. \"The Godfather\") – powieść Maria Puzo, pierwszy raz wydana w 1969 roku” [1].  \n- „Mario Gianluigi Puzo (ur. 15 października 1920 w Nowym Jorku, zm. 2 lipca 1999 w Long Island) – amerykański pisarz, dziennikarz i scenarzysta filmowy pochodzenia włoskiego” [2].  \n- „Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy” [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_43",
          "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?",
          "response_a": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondola [1]. Jest to tradycyjna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem.",
          "response_b": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji nazywa się gondolą. Jest to płaskodenna łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. Gondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że w języku włoskim słowo \"gondola\" (wł. \"gondoła\") może mieć pochodzenie słowiańskie, co zostało wskazane w kontekście nabrzeża Riva degli Schiavoni w Wenecji [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_44",
          "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?",
          "response_a": "Nie, Maria Walewska nie była żoną Napoleona [1]. Była jego kochanką i metresa, z którą miał syna Aleksandra [1]. Napoleona poślubiła Maria Ludwika, córka cesarza Austrii, po rozwodzie z Józefiną [1].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] wskazano, że Maria Walewska była oficjalną metresą cesarza, a nie jego żoną. W tym samym fragmencie podkreślono, że Napoleon wziął rozwód z Józefiną z powodów dynastycznych i poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii. \n\nW [2] potwierdzono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. W [3] dodatkowo zaznaczono, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoniego d’Ornano dopiero po śmierci swojego pierwszego męża, Anastazego Walewskiego. \n\nW [8] również podkreślono, że Maria Walewska była kochanką Napoleona, a nie jego żoną. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte.",
          "votes_a": 2,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_45",
          "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?",
          "response_a": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus [1]. Został on oficjalnie zwodowany 21 stycznia 1954 roku [6].",
          "response_b": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [4], gdzie podano, że był to pierwszy na świecie okręt podwodny z napędem jądrowym. W [6] dodatkowo wskazano, że okręt został zwodowany 21 stycznia 1954 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_46",
          "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?",
          "response_a": "Jednym z wielkich kompozytorów, który utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent, był Ludwig van Beethoven [1]. Jak czytamy, \"Będąc już w podeszłym wieku, Reimann coraz częściej chorował. Po swym wyzdrowieniu z „gorączki nerwowej”, która na okres kwartału przykuła go do łóżka, kompozytor był dotknięty częściową głuchotą\" [2]. Jednak Beethoven nie zaprzestał tworzenia muzyki, a nawet dyrygował swoimi utworami, choć z czasem musiał zrezygnować z występów publicznych [1]. Jego twórczość i determinacja w obliczu kalectwa są uważane za jedne z największych osiągnięć w historii muzyki.",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską i okazjonalnie występował jako dyrygent. \n\nW [1] opisano, że Beethoven zaczął tracić słuch około 25. roku życia, ale nie zaprzestał komponowania ani wykonywania swoich dzieł. W [4] wspomniano, że w 1802 roku, gdy postępująca głuchota doprowadziła go niemal do załamania, zrezygnował z występów publicznych, ale po przezwyciężeniu kryzysu wrócił do twórczości. \n\nW [5] podkreślono, że mit Beethovena opierał się m.in. na jego głuchocie, przedstawiając go jako kompozytora walczącego z kalectwem, ale jednocześnie tworzącego dzieła pełne siły ducha. \n\nNie ma natomiast informacji o innych kompozytorach z tej listy, którzy utracili słuch i kontynuowali działalność artystyczną w takim stopniu jak Beethoven.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_47",
          "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?",
          "response_a": "Słowo \"okamgnienie\" jest jednym wyrazem [1]. Jest to tytuł książki Stanisława Lema, która składa się z nie publikowanych nigdzie wcześniej esejów, dotyczących rozległych zagadnień filozoficzno–naukowych.",
          "response_b": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, co wynika z jego pisowni i znaczenia. W języku polskim jest to rzeczownik w mianowniku liczby pojedynczej, oznaczający krótką chwilę, mgnienie oka. \n\nW kontekście literackim tytuł książki Stanisława Lema *Okamgnienie* również zapisywany jest jako jeden wyraz [1]. \n\nDodatkowo, w tradycji językoznawczej polskiej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, zgodnie z którym wyrazem jest morfem bazowy z dołączonymi morfemami odmiany [6]. W przypadku „okamgnienie” mamy do czynienia z jednym morfemem bazowym (*okamgnienie*) i brakiem morfemów odmiany, co potwierdza jego status jako jednego wyrazu. \n\nPodsumowując, zarówno pisownia, jak i struktura morfologiczna wskazują, że „okamgnienie” jest jednym wyrazem.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_48",
          "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?",
          "response_a": "Lud zamieszkujący Puszczę Białą to Kurpie Białe [1], [3], [6]. Są to potomkowie i potomkinie rodzin sprowadzonych w XVIII wieku przez właścicieli puszczy, biskupów płockich [1]. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej [1] i byli specjalistami od gospodarki leśnej [1], [5]. Obok Kurpiów Białych, w Puszczy Białej zamieszkiwała również chłopska ludność pańszczyźniana [6]. We wsiach oprócz rdzennych Mazowszan mieszkali też Żydzi oraz osadnicy niemieccy [6].",
          "response_b": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, których skład etniczny i kulturowy zmieniał się na przestrzeni wieków.  \n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku (1730–1790) przez biskupów płockich. Osadnicy ci pochodzili głównie z Puszczy Zielonej i zajmowali się gospodarką leśną (bartnictwo, smolarstwo, wypalanie potażu, krudownictwo łąk, strzelectwo). Zamieszkiwali tereny puszczy na prawie czynszowym, w przeciwieństwie do pańszczyźnianego chłopstwa, które od średniowiecza żyło we wsiach na tym obszarze [1][3][5].  \n\n2. **Ludność chłopska (pańszczyźniana)** – od średniowiecza w Puszczy Białej mieszkali chłopi zależni od feudałów, którzy uprawiali ziemię i płacili daniny. W XVIII wieku, po wyludnieniu puszczy spowodowanym wojnami i epidemią, biskupi płoccy sprowadzili nowych osadników, w tym Kurpiów, ale rdzenna ludność chłopska nadal tam żyła [6][8].  \n\n3. **Mniejszości etniczne i religijne** – w późniejszym okresie, zwłaszcza w XIX wieku, na terenie puszczy osiedlali się Żydzi (w osadach rzemieślniczo-handlowych) oraz Niemcy (głównie na pobagiennych terenach nad Narwią, np. w Wincentowie, Nurach czy Marianowie) [6][8].  \n\n4. **Mazurzy wieleńscy** – choć nie zamieszkiwali bezpośrednio Puszczy Białej, to w XIX wieku i w międzywojniu istniały związki między Kurpiami a Mazurami z Prus Wschodnich, którzy emigrowali z Mazowsza. Było to jednak zjawisko marginalne i dotyczyło raczej kulturowych powiązań niż osadnictwa [10].  \n\nPodsumowując, Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez Kurpiów Białych, rdzenną ludność chłopską, a także przez mniejszości żydowską i niemiecką. Współcześnie obserwuje się wzrost świadomości regionalnej wśród mieszkańców, choć określenie „Kurpie Białe” bywa błędnie rozszerzane na wszystkich mieszkańców puszczy [6][8].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_49",
          "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?",
          "response_a": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [10].",
          "response_b": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wymieniono, że lamy to grupa ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] podano, że lama andyjska (\"Lama glama\") to gatunek z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] wskazano, że rodzaj \"Lama\" należy do rodziny wielbłądowatych.  \n- W [10] potwierdzono przynależność wielbłądowatych do rodziny Camelidae, w tym lam.  \n\nDodatkowo, w [10] wymieniono podrodzinę Camelinae, do której należą lamy, co potwierdza ich przynależność do tej rodziny.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_5",
          "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?",
          "response_a": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przyjmować wartości od 1 do 6 [4], a w niektórych przypadkach również oceny pośrednie z \"+\" i \"-\" [6].",
          "response_b": "Pojedynczy element schodów nazywa się stopniem [1]. Cyfrowa ocena postępów ucznia to ocena szkolna, która może przybierać różne formy w zależności od systemu oceniania, np. w Polsce stosuje się sześciostopniową skalę ocen od 1 do 6 [4]. W przeszłości w Polsce używano węższej skali ocen od 2 do 5 [6]. \n\nPrzykładowo, w [4] wskazano, że \"Sześciostopniowa cyfrowa skala ocen obowiązuje przy ocenianiu rocznym, końcowym oraz semestralnym począwszy od II etapu edukacyjnego\", natomiast w [6] wspomniano, że \"w przeszłości, do lat 90 XX wieku, w polskich szkołach stosowany był węższy niż dziś system ocen, w którym ocenę niedostateczną oznaczano cyfrą 2, dostateczną jako 3, dobrą jako 4, a bardzo dobrą 5\". \n\nWarto również zaznaczyć, że oceny mogą być uzupełniane znakami \"+\" i \"-\", np. 4+ lub 3-, co dodatkowo precyzuje poziom osiągnięć ucznia [4][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_50",
          "question": "W którym wieku żył Sofokles?",
          "response_a": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. [1], [2], [3], [4], [6].",
          "response_b": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Jego data urodzenia jest szacowana na około 496 p.n.e., a śmierci na 406 p.n.e. [1][2][3]. Wspomniano również, że jego działalność polityczna i twórcza przypadają na okres pomiędzy twórczością Ajschylosa a życiem Eurypidesa [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_51",
          "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?",
          "response_a": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze [1]. Jest to drugi najstarszy park rozrywki na świecie, założony w 1843 roku [1].",
          "response_b": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [8] potwierdza, że ogrody Tivoli znajdują się w Kopenhadze, wymieniając m.in. koncerty i atrakcje organizowane w tym mieście.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_52",
          "question": "W którym państwie wynaleziono papier?",
          "response_a": "Papier został wynaleziony w Chinach, jak podaje [1] oraz potwierdzają [2] i [4]. Zgodnie z [1], papier został wynaleziony w Chinach około 105 r. n.e. przez kancelistę Cai Lun.",
          "response_b": "Papier wynaleziono w Chinach. Wynalazcą był Cai Lun, który w 105 r. n.e. przedstawił cesarzowi He wynalazek wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich [5]. Choć Cai Lun jest uznawany za wynalazcę papieru, badania archeologiczne wskazują, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 r. p.n.e., o czym świadczy skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_53",
          "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?",
          "response_a": "Rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej w latach siedemdziesiątych XX wieku, a dokładniej w 1972 roku [1]. Produkcja tego modelu w Bielsku-Białej trwała do 2000 roku [1].",
          "response_b": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Polski Fiat 126p był produkowany w latach 1972–2000, a w Bielsku-Białej powstało 1 152 325 egzemplarzy.  \n2. W [2] wskazano, że pierwsze 100 sztuk Fiata 126 wyprodukowano we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w październiku 1972 roku rozpoczęto montaż szkolny w Bielsku-Białej.  \n3. W [3] potwierdzono, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a w 1973 roku rozpoczęto tam produkcję Polskiego Fiata 126p.  \n\nCytowania:  \n- „Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 roku modelu 500 Nuova” [1].  \n- „W 1973 roku w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej oraz Tychach uruchomiono produkcję modelu 126p” [6].  \n- „1 stycznia 1972 roku z przekształcenia Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych” [3].",
          "votes_a": 3,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_54",
          "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?",
          "response_a": "W Madrycie działają kluby piłkarskie Real i Atletico [1], [2]. Madryt jest miastem w Hiszpanii, a oba kluby są jednymi z najbardziej utytułowanych w hiszpańskiej piłce nożnej [10].",
          "response_b": "Kluby piłkarskie Real i Atletico działają w Madrycie, stolicy Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" [1]  \n- \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\" [1]  \n- \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\" [2]  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Atletico Madryt to klub z siedzibą w Madrycie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 4,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_55",
          "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?",
          "response_a": "Daglezja to drzewo iglaste [1]. Jest to drzewo z rodziny sosnowatych, a jego liście są igłami [1].",
          "response_b": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Jest to jeden z czterech gatunków rodzaju daglezja \"Pseudotsuga\".\", \"Rodzina sosnowatych\"), [4] (\"Rodzaj z rodziny sosnowatych \"Pinaceae\".\") oraz [8] (\"drzewo z rodziny sosnowatych\"). \n\nDodatkowo, w [1] i [8] opisano, że daglezja zielona (jedlica zielona) wytwarza igły, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_56",
          "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?",
          "response_a": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie [1]. Pierwszy raz zdobył tytuł mistrza świata w 1930 roku, a drugi raz w 1950 roku [1].",
          "response_b": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [1][7]. Drugie mistrzostwo wywalczył w 1950 roku, pokonując Brazylię 2:1 w decydującym meczu turnieju (uznawanym za „de facto” finał) [1][4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [6] (\"dwukrotnie zdobyli tytuł mistrza świata\") oraz [9] (\"dwukrotnie zdobyły Puchar Świata\").",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_57",
          "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?",
          "response_a": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów [1]. Każdy tom odpowiada jednej porze roku, a akcja powieści rozgrywa się w ciągu jednego roku we wsi Lipce [1].",
          "response_b": "Powieść Władysława Reymonta „Chłopi” składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że utwór ukazywał się partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909. Dodatkowo w [6] wskazano, że powieść obejmuje dziesięć miesięcy, a jej akcja jest podzielona na cztery części odpowiadające porom roku, co koresponduje z czterotomową strukturą dzieła. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [7], gdzie napisano: „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [8] również wspomniano, że „Powieść powstawała w latach 1902–1908. Ukazywała się w odcinkach na łamach lwowskiego „Słowa Polskiego”, od 1902 organu Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w Galicji. Zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej. Pisana jest specyficznym, potoczystym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych. Życie społeczności wsi Lipce z jednej strony wyznacza rytm przyrody (poszczególne tomy są zatytułowane nazwami pór roku – zaczynając od „Jesieni”)”. \n\nW [5] natomiast podkreślono, że film z 2023 roku jest adaptacją powieści Reymonta, a jego fabuła jest podzielona na cztery części odpowiadające czterem porom roku, co również wskazuje na czterotomową strukturę dzieła. \n\nPodsumowując, zarówno informacje o publikacji powieści, jak i jej struktura wskazują, że „Chłopi” składają się z czterech tomów [4][6][7][8][5].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_58",
          "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?",
          "response_a": "Biały Dom, rezydencja Prezydentów USA, stoi w mieście Waszyngton [1]. Jest to oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów Stanów Zjednoczonych, położona w Dystrykcie Kolumbia [1].",
          "response_b": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – znajduje się w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w [3] wskazano, że John Adams wprowadził się do Białego Domu w nowej stolicy USA – Waszyngtonie. Dodatkowo w [8] podkreślono, że Biały Dom jest położony w Waszyngtonie, a jego kompleks obejmuje m.in. Rezydencję Wykonawczą, Zachodnie Skrzydło i Wschodnie Skrzydło.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 1,
          "votes_tie": 4
        },
        {
          "question_id": "q_59",
          "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?",
          "response_a": "Wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych, a mianowicie \"batalion\" [1]. Jest to nazwa gatunkowa ptaka, który w języku polskim nosi nazwę \"batalion, bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik, bojownik odmienny\" [1].",
          "response_b": "Wspólną nazwę \"batalion\" nosi pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka nazwa ta odnosi się do gatunku średniej wielkości ptaka wędrownego, zamieszkującego północną i północno-wschodnią Europę oraz Syberię, a zimującego m.in. w Europie Zachodniej i Afryce [1]. \n\nW wojskowości \"batalion\" to natomiast pododdział piechoty lub kawalerii, liczący zazwyczaj od kilkuset do ponad tysiąca żołnierzy [źródło: Wikipedia]. \n\nObie nazwy nie są ze sobą bezpośrednio powiązane etymologicznie, ale przypadkowo dzielą tę samą formę słowną.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_6",
          "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?",
          "response_a": "Gabriel José de la Concordia García Márquez jest kolumbijskim pisarzem, który urodził się 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Jest on autorem powieści \"Sto lat samotności\" [1], [2], [3], [7].",
          "response_b": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez napisał tę powieść w latach 1965–1967 [3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_60",
          "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?",
          "response_a": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku [1]. Dokładniej, Jenner opublikował swoją pracę na temat ospy prawdziwej w 1798 roku [7], a jego eksperyment z zarażeniem ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki miał miejsce w 1796 roku [1, 6].",
          "response_b": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie w XVIII wieku. W 1796 roku przeprowadził eksperyment, w którym zaszczepił ośmioletniego chłopca wirusem ospy krowianki, a następnie ospy prawdziwej, co okazało się skuteczne w zapobieganiu chorobie [1][6][7][9]. W 1798 roku opublikował wyniki swoich badań w pracy naukowej pt. \"Badania nad przyczynami i skutkami ospy krowiej\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_61",
          "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?",
          "response_a": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała [1]. Jest to związane z bilansem cieplnym, który jest ujemny, co oznacza, że ilość ciepła wytwarzanego w wyniku przemian metabolicznych jest mniejsza niż ilość ciepła traconego przez organizm [1]. W przypadku hipotermii temperatura ciała spada poniżej normalnego zakresu [1].",
          "response_b": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. obniżenie temperatury ciała, drżenie mięśni, osłabienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, gorączka lub hipertermia są stanami podwyższonej ciepłoty ciała [2][3].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_62",
          "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?",
          "response_a": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się w XXI wieku [6]. Konkretnie, proces ten miał miejsce w 2012 roku, kiedy to Thomas Lubanga Dyilo został skazany na 14 lat więzienia [6].",
          "response_b": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 5 grudnia 2011 roku, co oznacza, że miał miejsce w XXI wieku. Dotyczył on Laurenta Gbagbo, byłego prezydenta Wybrzeża Kości Słoniowej, oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości [9]. \n\nWcześniej, w 1997 roku, rozpoczął się proces Slavka Dokmanovicia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), ale nie był to proces przed MTK, a ICTY również miał siedzibę w Hadze [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_63",
          "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?",
          "response_a": "Władysław Gomułka był pierwszym sekretarzem PZPR [1].",
          "response_b": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w wielu fragmentach, np. [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_66",
          "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?",
          "response_a": "Fagot to instrument o niskiej skali [1]. Jego skala (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od B1 do f², co oznacza, że jest to instrument o niskim brzmieniu.",
          "response_b": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z rodziny aerofonów stroikowych, takimi jak obój czy rożek angielski, fagot ma znacznie niższą skalę. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. W przeciwieństwie do niego, obój ma skalę od b do g3, co jest znacznie wyższym zakresem [5]. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_67",
          "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?",
          "response_a": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej [1]. Pierwszy samochód osobowy wyprodukowany w powojennej Polsce, nazwany Warszawą M-20, zjechał z hali montażowej 6 listopada 1951 roku [5].",
          "response_b": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. \n\nWcześniej, w 1949 roku, podpisano umowę licencyjną z ZSRR na produkcję samochodu M-20 Pobieda, który stał się podstawą dla Warszawy [5]. Budowa zakładów zakończyła się jesienią 1951 roku, a pierwsze auta były montowane z części przywiezionych z ZSRR [5]. Dopiero w 1954 roku wyprodukowano pierwszą Warszawę całkowicie z polskich części [5]. \n\nWniosek: Produkcja Warszawy rozpoczęła się po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_68",
          "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?",
          "response_a": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywamy nimem [1] lub aureolą [2]. Nimb jest to okrągły lub wielokątny otok wokół głowy postaci, podczas gdy aureola jest to świetlisty owal, krąg lub otok wokół całej postaci [2].",
          "response_b": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n- **Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może przybierać różne kształty, np. koła, czworoboku, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1].  \n- **Aureola** to świetlisty owal lub krąg otaczający całą postać, nie tylko głowę. Czasem nazywana jest również **mandorlą** (w kształcie migdała lub owalu) [2].  \n\nW niektórych kontekstach terminy te są używane zamiennie, choć ściśle rzecz biorąc, nimb odnosi się do otoku wokół głowy, a aureola – do otoku wokół całej postaci [1][2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_69",
          "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?",
          "response_a": "Nie, planeta Merkury nie jest większa od Ziemi. Zgodnie z [1], Merkury jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego, a jego średnica wynosi 4879 km, podczas gdy średnica Ziemi jest znacznie większa. Ponadto, [2] potwierdza, że Merkury jest najmniejszą i najbliższą Słońca planetą, co dodatkowo wskazuje na jego mniejsze rozmiary w porównaniu do Ziemi.",
          "response_b": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, natomiast średnica Ziemi to 12 742 km [1]. Dodatkowo, masa Merkurego jest równa 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nWniosek: Merkury jest mniejszy zarówno pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_7",
          "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami [1] i [3], Benjamin Franklin był amerykańskim politykiem, drukarzem, uczonym, filozofem i wolnomularzem, jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych. Jednakże, nie ma wzmianki o tym, że był on prezydentem USA. W [1] i [3] jest on opisywany jako uczony i polityk, ale nie jako prezydent. W [9] jest wspomniany jako ambasador Stanów Zjednoczonych w Paryżu, co również nie wskazuje na to, że był prezydentem. \n\nW związku z tym, na podstawie dostępnych informacji, można stwierdzić, że Benjamin Franklin nie był prezydentem USA [1, 3, 9].",
          "response_b": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Benjamin Franklin nie był prezydentem Stanów Zjednoczonych. Pełnił on jednak inne ważne funkcje polityczne, m.in. był jednym z ojców założycieli USA, uczestniczył w tworzeniu Konstytucji oraz reprezentował kraj jako ambasador we Francji [3]. \n\nW dokumentach nie ma wzmianki o jego prezydenturze, natomiast opisano jego liczne osiągnięcia naukowe i polityczne, w tym wynalazki (np. piorunochron) oraz działalność dyplomatyczną [3][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że wśród prezydentów USA był Franklin Delano Roosevelt, który jednak nie jest tożsamy z Benjaminem Franklinem [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_70",
          "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?",
          "response_a": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż \"miecz\" [1], [3], [6].",
          "response_b": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim pojawia się oręż w postaci miecza. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" [10] i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule. W obsadzie występuje Michał Żebrowski, który wciela się w postać Jana Skrzetuskiego [10]. \n\nDodatkowo, w innych filmach historycznych z udziałem Michała Żebrowskiego, takich jak \"Pan Tadeusz\" [3] czy \"1920 Bitwa warszawska\" [4], również pojawiają się motywy związane z orężem, jednak w tytułach tych produkcji nie ma bezpośredniego odniesienia do konkretnego rodzaju broni.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_71",
          "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?",
          "response_a": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6]. Zgodnie z [1] i [2], NATO zostało utworzone na mocy Traktatu Północnoatlantyckiego, który został podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie.",
          "response_b": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_72",
          "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?",
          "response_a": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki [1]. Jest to jeden z jego najbardziej znanych utworów, który stanowi część zbioru satyr opublikowanego w 1779 roku.",
          "response_b": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest przypisany temu autorowi, oraz w [4], gdzie wymieniono go jako jednego z najwybitniejszych twórców polskiego oświecenia i autora satyr, w tym „Żony modnej”.",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_73",
          "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?",
          "response_a": "Wiosna Ludów rozpoczęła się w 1848 roku [1], [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10]. Wszystkie te źródła wskazują na rok 1848 jako początek tego okresu rewolucyjnego w Europie.",
          "response_b": "Ruchy rewolucyjne znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np.:  \n- \"Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848–1849\" [1].  \n- \"Okres europejskich zrywów rewolucyjnych i narodowych w latach 1848–1849\" [5].  \n- \"W połowie XIX w. doszło do szeregu ruchów rewolucyjnych znanych jako Wiosna Ludów\" [8].  \n- \"Wiosna Ludów w Cesarstwie Austrii – rewolucyjne wydarzenia rozpoczęte w marcu 1848 w Cesarstwie Austrii\" [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 3,
          "votes_tie": 2
        },
        {
          "question_id": "q_74",
          "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?",
          "response_a": "Elektroda to część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku [1]. Jest to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 5,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_75",
          "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?",
          "response_a": "Mały Książę opiekował się różą [1]. Jak czytamy w [1], \"Przyjazd Consueli z Francji zmobilizował Exupéry’ego do ukończenia \"Małego Księcia\". Pisarz rozszerzył wówczas wątek róży, której pierwowzorem była postać żony.\"",
          "response_b": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego pod wpływem przyjazdu jego żony Consueli, która była pierwowzorem postaci róży [1]. Dodatkowo, w liście do żony pisarz porównywał swoje uczucia do tych, które żywił Mały Książę wobec róży, wyrażając żal, że nie zawsze potrafił się nią troszczyć [1]. \n\nW fabule książki Mały Książę spotyka różę na swojej planecie i początkowo jest nią zachwycony, ale później czuje się oszukany przez jej pozorne próżne zachowanie. Dopiero po spotkaniu z lisem zaczyna rozumieć, że róża jest wyjątkowa i że jest za nią odpowiedzialny [2].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_76",
          "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?",
          "response_a": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka [1], [5], [7], [8]. Zgodnie z relacją Gajowniczka, Kolbe dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia Franciszka Gajowniczka [7].",
          "response_b": "Za Franciszka Gajowniczka oddał życie święty Maksymilian Maria Kolbe. Zdarzenie to miało miejsce w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 29 lipca 1941 roku. Gajowniczek był jednym z dziesięciu więźniów skazanych na śmierć głodową w odwecie za ucieczkę innego osadzonego. Kolbe zgłosił się dobrowolnie na jego miejsce, co zostało zaakceptowane przez kierownika obozu Karla Fritzscha [1][5][7]. \n\nŚwiadkami tego wydarzenia byli m.in. Michał Micherdziński i Kazimierz Piechowski [5]. Gajowniczek przeżył wojnę i uczestniczył później w beatyfikacji (1971) oraz kanonizacji (1982) Kolbego [8][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_77",
          "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?",
          "response_a": "Tzw. getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych [1], [2], [3], [4], [6], [8]. Nie ma wzmianki o ich występowaniu w szkołach średnich.",
          "response_b": "Getta ławkowe miały miejsce na uczelniach wyższych, w tym na uniwersytetach i politechnikach. Wprowadzane były w latach 30. XX wieku w Polsce, głównie pod wpływem nacjonalistycznych organizacji młodzieżowych, takich jak Młodzież Wszechpolska czy ONR. \n\nPrzykłady:\n- W grudniu 1935 roku getto ławkowe wprowadzono na wydziałach inżynieryjnym i mechanicznym Politechniki Lwowskiej [1].\n- W październiku 1937 roku rektor Uniwersytetu Warszawskiego Włodzimierz Antoniewicz wydał zarządzenie wprowadzające getto ławkowe na tej uczelni [6].\n- Analogiczne zarządzenia wydano również na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w styczniu 1938 roku [6].\n\nW dokumentach nie ma informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_78",
          "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?",
          "response_a": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała \"Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość\" [1]. Organizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i była kontynuacją Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.",
          "response_b": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (WiN)**. W niektórych dokumentach używano również formy **Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość** [1]. \n\nOrganizacja ta została założona 2 września 1945 roku w Warszawie i stanowiła kontynuację struktur Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przejmując jej trzon, kadry oraz majątek [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_79",
          "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?",
          "response_a": "Stolicą Tunezji jest Tunis [1], [2], [3]. Jest to największe miasto w Tunezji, położone nad Morzem Śródziemnym, w północnej części kraju.",
          "response_b": "Stolicą Tunezji jest Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Tunis ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ar\"&gt;‏تونس‎&lt;/&gt;; [\"Tūnis\"]) – stolica Tunezji\" [2].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano historię i znaczenie Tunisu jako stolicy, co potwierdza tę informację.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 2,
          "votes_tie": 3
        },
        {
          "question_id": "q_8",
          "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?",
          "response_a": "Aramis jest jednym z bohaterów cyklu powieści Alexandre'a Dumasa-ojca, w tym \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" i \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Ponadto, postać Aramisa pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1].",
          "response_b": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Aleksandra Dumasa, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1][6]. Postać ta pojawia się również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana [6]. Jego przygody rozgrywają się głównie we Francji w latach 1625-1665 i obejmują zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że Aramis jest postacią wzorowaną na księdzu Henri d’Aramitz [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_80",
          "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?",
          "response_a": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku [1].",
          "response_b": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_81",
          "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?",
          "response_a": "Tak, polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora [1]. W 1503 roku uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze [1]. Jednakże, wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku, astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny [2].",
          "response_b": "Tak, Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora prawa kanonicznego. Uzyskał go w 1503 roku na Uniwersytecie w Ferrarze po pomyślnym egzaminie doktorskim [2]. \n\nWcześniej studiował prawo kanoniczne w Bolonii, a następnie kontynuował studia w Padwie, gdzie również zajmował się medycyną i filologią grecką [2]. Jednak w przypadku medycyny nie uzyskał stopnia doktora, a jedynie licencjata, który pozwalał mu na prowadzenie praktyki lekarskiej [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Kopernik był również polihistorem – zajmował się nie tylko astronomią, ale także matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_82",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?",
          "response_a": "Jan Ptaszyn Wróblewski znany jest z gry na saksofonie [1]. Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym, a także na innych instrumentach, takich jak klarnet basowy [1].",
          "response_b": "Jan Ptaszyn Wróblewski jest znany przede wszystkim z gry na saksofonie. W swojej karierze grał na saksofonie tenorowym i barytonowym [1]. W młodości uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce, jednak później skupił się na saksofonie [1]. Współpracował z wieloma zespołami jako saksofonista, m.in. z Jazz Believers, Kwintetem Andrzeja Kurylewicza czy Polish Jazz Quartet [10].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_83",
          "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?",
          "response_a": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona w 1802 roku, nadawanym osobom wojskowym i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej [1]. Został on ustanowiony 19 maja 1802 roku [4] i jest nadawany za znamienite zasługi dla Francji [1].",
          "response_b": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, nadawanym zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonaparte, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Jest to najwyższe odznaczenie państwowe Francji, nadawane za znamienite zasługi dla kraju, bez względu na płeć czy status społeczny [1]. \n\nOrder podzielony jest na pięć klas i może być nadawany zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom, przy czym obcokrajowcy nie są objęci limitami nadań [1]. Wielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, który nosi Krzyż Wielki na łańcuchu [1]. \n\nOrder Narodowy Legii Honorowej jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_84",
          "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?",
          "response_a": "Nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, nazywał się Edmund Percival Hillary [1]. Wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem zdobyli szczyt Mount Everest 29 maja 1953 roku [1, 2, 4, 8].",
          "response_b": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspinaczka odbyła się 29 maja 1953 roku, a Hillary zdobył szczyt wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem [1][2][4][8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także pszczelarzem z zawodu oraz aktywnym działaczem charytatywnym, m.in. założycielem fundacji Himalayan Trust, która pomagała Szerpom [1]. Jego osiągnięcie zostało uhonorowane m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego wizerunku na nowozelandzkim banknocie [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_85",
          "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?",
          "response_a": "Na mocy porozumienia z ZSRR, Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy [1]. Konkretnie, 7 czerwca 1983 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].",
          "response_b": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska rozpoczęła budowę metra w stolicy w latach 80. XX wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. 14 stycznia 1982 przywódca ZSRR Leonid Breżniew odpowiedział pozytywnie na prośbę Wojciecha Jaruzelskiego o pomoc przy budowie metra w Warszawie [2].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4].\n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że 23 grudnia 1982 rząd podjął uchwałę o budowie pierwszej linii metra w Warszawie, a prace ruszyły w 1983 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_86",
          "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?",
          "response_a": "Legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku nazywał się Arnold Winkelried [1]. Był on postacią, która według legendy rzuciła się na włócznie wroga, aby umożliwić Szwajcarom zwycięstwo w bitwie pod Sempach [1]. Jego czyn jest uważany za symbol poświęcenia własnego życia dla dobra ojczyzny [1].",
          "response_b": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był Arnold Winkelried. Jego czyn podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, polegający na rzuceniu się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwił przełamanie szyków wroga i przyczynił się do zwycięstwa Szwajcarów. Winkelried stał się symbolem poświęcenia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że historyczność postaci Winkelrieda jest kwestionowana. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a jego imię i nazwisko zostały utrwalone w źródłach dopiero w XVI wieku [1]. Mimo to, legenda o Winkelriedzie stała się ważnym elementem szwajcarskiej tożsamości narodowej.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_87",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?",
          "response_a": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy [1].",
          "response_b": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem od gry na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. W swojej biografii wspomina również, że w wieku 18 lat przerzucił się z puzonu na saksofon, co stało się przełomem w jego karierze [1]. \n\nW późniejszych latach Namysłowski współpracował z wieloma znanymi muzykami i zespołami, grając głównie na saksofonie. Jego albumy, takie jak \"Zbigniew Namysłowski Quartet\" czy \"Polish Jazz – Yes!\", potwierdzają, że był liderem zespołów saksofonowych [6][9]. \n\nPodsumowując, Zbigniew Namysłowski jest najbardziej znany z gry na saksofonie, choć w początkach kariery grał również na puzonie [1][6][9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_88",
          "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?",
          "response_a": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” [1] i „Paint it black” [1], [2].",
          "response_b": "Zespół The Rolling Stones stworzył przeboje „(I Can’t Get No) Satisfaction” [5] oraz „Paint It Black” [2]. \n\nW przypadku utworu „Satisfaction” kompozycja i tekst są dziełem autorskiego duetu Jagger/Richards [5], a w przypadku „Paint It Black” utwór został napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa [2]. Oba utwory są hymnami definiującymi kontrkulturę lat 60. XX wieku [5][6].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_89",
          "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?",
          "response_a": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to bat, również znany jako bat tajlandzki [1]. Kurs dolara amerykańskiego wobec bata tajlandzkiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1].",
          "response_b": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, dawniej państwo to nosiło nazwę Syjam (do 11 maja 1949), jednak obecnie oficjalna nazwa to Królestwo Tajlandii [6]. \n\nWartość bata tajlandzkiego wobec dolara amerykańskiego wynosiła 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021) [1].",
          "votes_a": 4,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 1
        },
        {
          "question_id": "q_9",
          "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?",
          "response_a": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się cumą [1]. Jest to lina cumownicza, która służy do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do nabrzeża [1]. Ponadto, w zależności od sposobu użycia, liny cumownicze mogą nosić różne nazwy, takie jak szpring, wzdłużna, prosta [3].",
          "response_b": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin cumowniczych służących do unieruchomienia jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1][5]. \n\nW zależności od sposobu użycia, liny te mogą mieć dodatkowe nazwy:\n- **Szpring** – lina działająca odwrotnie do cumy, np. szpring rufowy biegnie od rufy w stronę dziobu nabrzeża [2].\n- **Brest** – lina prowadzona prostopadle do nabrzeża [5].\n- **Muring** – lina tonąca, której jeden koniec jest zamocowany do nabrzeża, a drugi do zatopionego obciążenia, służąca do cumowania prostopadle do pomostu [4].\n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_90",
          "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?",
          "response_a": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque'a \"Trzej towarzysze\" [1] było trzech towarzyszy.",
          "response_b": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (\"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_91",
          "question": "Co oznacza skrót LOP?",
          "response_a": "Skrót LOP może oznaczać kilka różnych rzeczy. [1] LOP to oznaczenie literowe powiatu opolskiego na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce. [1] LOP to również skrót od Ligi Ochrony Przyrody, ogólnopolskiego stowarzyszenia, którego celem jest ochrona przyrody. [2] LOP to także skrót od Łódzki Okręg Przemysłowy, okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego. [5] LOP to również skrót od Limited Partnership, formy prawnej spółki w krajach anglojęzycznych.",
          "response_b": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy na terenie województwa łódzkiego, skupiający przemysł włókienniczy i inne gałęzie przemysłu [2].  \n4. **LOOP – narzędzie teorii obliczalności** służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lopnur, lopnor)** – język wschodnioturecki używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n6. **Limited Partnership (L.P.)** – forma prawna spółki w krajach anglojęzycznych, odpowiadająca polskiej spółce komandytowej [5].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_92",
          "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?",
          "response_a": "Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Nie ma jednak informacji o tym, jakie imię nosił przed przyjęciem imienia Piotr. W [1] można przeczytać, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\".",
          "response_b": "Zgodnie z tradycją chrześcijańską pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Nowy Testament milczy wprawdzie na ten temat i wspomina tylko o podróży św. Piotra do Antiochii (Gal 2, 11), a w zakończeniu Listu do Rzymian Pawła Apostoła pośród licznych osób Piotr nie jest wymieniony, ale o pobycie apostoła w Rzymie mówią inne pisma z pierwszych wieków istnienia chrześcijaństwa, m.in. list biskupa Antiochii Ignacego do Kościoła w Rzymie, napisany za panowania cesarza Trajana (98–117). Obecnie większość historyków chrześcijańskich uznaje wysokie prawdopodobieństwo pobytu Piotra w Rzymie, co najmniej w roku jego męczeństwa. Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie, niezależnie od możliwości, że pierwszym liderem tego kościoła (przewodniczącym kolegium prezbiterów/biskupem) mógł być dopiero Linus (64-76/79).\"* \n\nW [3] również potwierdzono, że św. Piotr był pierwszym biskupem Rzymu: *\"Do przełomu II i III wieku był jednak uważany za pierwszego papieża.\"* \n\nW [1] dodano, że Linus był drugim biskupem Rzymu: *\"Linus był drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem.\"* \n\nZatem pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_93",
          "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?",
          "response_a": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "response_b": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 0,
          "votes_tie": 5
        },
        {
          "question_id": "q_94",
          "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?",
          "response_a": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus była narodowości francuskiej [1].",
          "response_b": "Św. Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Jej prawdziwe imię i nazwisko to Marie Françoise Thérèse Martin, urodziła się w Alençon we Francji [1].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_95",
          "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?",
          "response_a": "Grecja jest republiką [9]. Zostało to potwierdzone w referendum w 1974 roku, w którym 69,18% obywateli opowiedziało się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem rzeczywistej demokracji parlamentarnej [9]. Ponadto, w [5] również wspomniano, że w wyniku referendum w 1974 roku monarchia została zniesiona, a Grecja stała się republiką.",
          "response_b": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Grecja jest republiką. Ostatnie referendum w sprawie ustroju państwa odbyło się w 1974 roku, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, co ostatecznie potwierdziło republikański ustrój [5]. Wcześniej, w 1973 roku, monarchia została zniesiona w wyniku referendum przeprowadzonego przez wojskową juntę [6]. Obecnie Grecja funkcjonuje jako republika parlamentarna, a jej głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament [9].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_96",
          "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?",
          "response_a": "Car Aleksander II zniósł poddaństwo chłopów w Rosji [1]. Reforma ta została przeprowadzona w 1861 roku [1], [4], [8], [9].",
          "response_b": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu ani darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi otrzymali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się czy nabywania dóbr [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że Aleksander II był inicjatorem reformy uwłaszczeniowej, która zniosła poddaństwo chłopów. W [9] wskazano, że reforma ta była kluczowym elementem modernizacji rolnictwa i uwolnienia chłopów od zależności feudalnych. \n\nWcześniej, w [5], wspomniano, że Aleksander I Pawłowicz wprowadził pewne liberalne reformy, w tym zniesienie poddaństwa w guberniach nadbałtyckich, ale nie dotyczyło to całej Rosji. Dopiero Aleksander II przeprowadził powszechne zniesienie poddaństwa w 1861 roku.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_97",
          "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?",
          "response_a": "Polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, znana jest pod nazwiskiem Hanka Ordonówna [1]. Była ona również znana jako Anna Ordon, co było jej pseudonimem artystycznym [1].",
          "response_b": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, występowała pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, początkowo jako Anna Ordon, a później w formie Hanka Ordonówna [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że jej małżeństwo z hrabią Michałem Tyszkiewiczem w 1931 roku początkowo uznawane było za mezalians, ale nie wpłynęło na jej karierę artystyczną [4].",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_98",
          "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?",
          "response_a": "Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla w 1983 roku [1], [2], [7], [9].",
          "response_b": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [7] podano, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"w 1983 powstały nowe związki zawodowe\", co jest kontekstem przyznania nagrody.  \n\nDodatkowo w [1] wspomniano, że nagroda została przyznana w 1983 roku, choć nie podano dokładnej daty.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        },
        {
          "question_id": "q_99",
          "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?",
          "response_a": "Kaja Danczowska jest znana z gry na skrzypcach [1], [3].",
          "response_b": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Dodatkowo w [3] wskazano, że \"gra niemal wszystkie utwory jakie kiedykolwiek zostały napisane na skrzypce\", co potwierdza jej specjalizację w grze na tym instrumencie.",
          "votes_a": 0,
          "votes_b": 5,
          "votes_tie": 0
        }
      ]
    }
  ]
}