{"id": "q_4", "question": "Z którego kontynentu pochodzi 90% światowej produkcji ryżu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_6", "question": "Który kolumbijski pisarz urodzony w 1927 roku jest autorem powieści „Sto lat samotności”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści „Sto lat samotności” jest Gabriel José de la Concordia García Márquez, kolumbijski pisarz urodzony 6 marca 1927 roku w Aracataca [2]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, gdzie wskazano, że García Márquez jest twórcą tej powieści [1][3]."}
{"id": "q_2", "question": "Jak z łaciny nazywa się dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili gdy je popełniono?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dowód sądowy polegający na wykazaniu, że osoba oskarżona nie przebywała na miejscu przestępstwa w chwili jego popełnienia, nazywa się w języku łacińskim **alibi**. \n\nWyjaśnienie:  \nAlibi (łac. \"gdzie indziej\") to dowód w postępowaniu karnym, który wskazuje, że podejrzany lub oskarżony znajdował się w innym miejscu niż miejsce popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. W szerszym znaczeniu określa się tak każdy dowód przesądzający, że oskarżony nie mógł popełnić zarzuconego mu czynu [1]."}
{"id": "q_5", "question": "Jak nazywa się pojedynczy element schodów oraz cyfrowa ocena postępów ucznia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pojedynczy element schodów nazywa się **stopniem**. Jest to widoczne w kontekście opisu schodów, gdzie mowa jest o wysokości i szerokości stopni, a także o ich konstrukcji, np. w przypadku schodów wspornikowych [1][5].  \n\nCyfrowa ocena postępów ucznia to **ocena szkolna**, która może przybierać formę skali stopniowej (np. od 1 do 6) lub procentowej, w zależności od typu szkoły [4]. W przeszłości w Polsce stosowano czterostopniową skalę (2–5), a obecnie obowiązuje sześciostopniowa skala (1–6) w szkołach podstawowych i średnich [4][6].  \n\nPodsumowując:  \n- Pojedynczy element schodów: **stopień** [1][5].  \n- Cyfrowa ocena ucznia: **ocena szkolna** [4][6]."}
{"id": "q_3", "question": "Jak brzmi nazwa modelu terenowej Łady?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nazwa modelu terenowej Łady to **Łada Niva**. Informacja ta znajduje się w [3], gdzie podano, że \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\". Dodatkowo, w [1] wspomniano, że w 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na \"Łada 4x4\", a w 2021 roku na \"Łada Niva Legend\". \n\nCytowania:\n- \"Łada Niva – samochód terenowy klasy subkompaktowej produkowany pod rosyjską marką Łada od 1977 roku\" [3]\n- \"W 2006 roku nazwa modelu została zmieniona z \"Niva\" na Łada 4x4\" [1]\n- \"od stycznia 2021 roku zamiast \"Łada 4x4\" samochód nazywa się Łada Niva Legend\" [1]"}
{"id": "q_10", "question": "W którym wieku toczy się akcja „Krzyżaków”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcja powieści \"Krzyżacy\" Henryka Sienkiewicza toczy się w XV wieku. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n1. W [1] podano, że akcja filmu (opartego na powieści) rozpoczyna się \"na początku XV wieku\".  \n2. W [2] stwierdzono, że akcja utworu toczy się \"od roku 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n3. W [4] potwierdzono, że akcja powieści rozgrywa się \"od 1399 (rok śmierci królowej Jadwigi) do 1410 (bitwa pod Grunwaldem)\".  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że bitwa pod Grunwaldem (kluczowe wydarzenie w powieści) miała miejsce w 1410 roku, co potwierdza XV-wieczne ramy czasowe."}
{"id": "q_11", "question": "Kto pomógł nieść krzyż Jezusowi w drodze na Golgotę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezusowi w niesieniu krzyża na Golgotę pomógł Szymon Cyrenejczyk. Był on przypadkowym przechodniem, który został zmuszony przez rzymskich żołnierzy do udzielenia pomocy skazańcowi [1][3]. \n\nWspomniane jest również, że Szymon Cyrenejczyk był ojcem Aleksandra i Rufusa, świętych Kościołów katolickiego, ormiańskiego i prawosławnego [3]. Jego postać pojawia się w ewangeliach: Mt 27,32; Mk 15,21 i Łk 23,26 [3]. \n\nDodatkowo, w [5] opisano, że Szymon z Cyreny niósł krzyż na stromej drodze, idąc za Chrystusem, co potwierdza jego rolę w tym wydarzeniu."}
{"id": "q_7", "question": "Czy wynalazca i polityk Benjamin Franklin był prezydentem USA?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Benjamin Franklin nigdy nie pełnił funkcji prezydenta Stanów Zjednoczonych. Był on jednym z ojców założycieli USA, uczonym, filozofem i wolnomularzem, ale nie sprawował urzędu prezydenta [3]. \n\nW dokumentach wspomniano, że Franklin był m.in. ambasadorem USA w Paryżu [8], a także aktywnie uczestniczył w życiu politycznym, jednak nigdy nie został wybrany na prezydenta. Jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym, co podkreśla jego znaczenie dla historii USA, ale nie wiąże się to z pełnieniem funkcji prezydenckiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku, np. Benjamin Franklin Butler (kandydat na prezydenta w 1884 r.) [4] czy Benjamin Franklin Wade (senator) [5], ale żaden z nich nie był prezydentem. \n\nPodsumowując, Benjamin Franklin, o którym mowa w [1], [3] i [7], nie był prezydentem USA."}
{"id": "q_9", "question": "Jak nazywa się lina mocująca statek do nabrzeża?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lina mocująca statek do nabrzeża nazywa się **cumą**. Jest to ogólne określenie lin służących do cumowania, czyli unieruchamiania jednostki pływającej przy nabrzeżu, kei, pomoście lub innych obiektach [1]. Cumy mogą mieć różne nazwy w zależności od ich użycia na zacumowanej jednostce, np. **szpring** (działający odwrotnie do cumy), **wzdłużna** (biegnąca wzdłuż nabrzeża) czy **prosta** (prowadzona prostopadle do nabrzeża) [3]. \n\nPotocznie wszystkie liny cumownicze nazywa się **cumami**, niezależnie od ich funkcji [1]. W przypadku małych jednostek przyjmuje się, że lina cumownicza powinna mieć około półtorej długości łodzi, a na dużych jachtach co najmniej jej dwukrotność [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku holowania lub cumowania bączka (małej łódki), używa się **faleni**, czyli cienkiej linki służącej do tych celów [10]."}
{"id": "q_8", "question": "Bohaterem której powieści jest Aramis?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aramis jest bohaterem cyklu powieściowego Alexandre'a Dumasa-ojca, w skład którego wchodzą: \"Trzej muszkieterowie\", \"W dwadzieścia lat później\" oraz \"Wicehrabia de Bragelonne\" [1]. Postać ta występuje również w powieści \"D’Artagnan\" autorstwa Henry'ego Bedford-Jonesa [1]. \n\nW trylogii o muszkieterach Aramis jest jednym z czterech głównych bohaterów, obok Atosa, Portosa i D’Artagnana. Akcja powieści rozgrywa się we Francji w latach 1625-1665 i obejmuje zarówno wątki fikcyjne, jak i historyczne [6]. Aramis, jako muszkieter Ludwika XIII, bierze udział w wielu intrygach politycznych i romansach, wykazując się zarazem poetyckim i wojskowym usposobieniem [2]. \n\nW późniejszych częściach cyklu Aramis zostaje jezuitą, a następnie biskupem, jednak nie rezygnuje całkowicie z udziału w romansach i intrygach [4]. Jego postać jest skomplikowana i pełna sprzeczności, co czyni go jednym z najbardziej interesujących bohaterów trylogii [7]."}
{"id": "q_15", "question": "Jak nazywa się reżyser filmu Django?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem filmu *Django* z 1966 roku jest Sergio Corbucci [2], natomiast reżyserem filmu *Django* z 2012 roku jest Quentin Tarantino [1]. \n\nW przypadku filmu z 1966 roku:  \n*Sergio Corbucci (ur. 6 grudnia 1927 w Rzymie, zm. 1 grudnia 1990 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, przedstawiciel nurtu spaghetti westernów* [9].  \n\nW przypadku filmu z 2012 roku:  \n*Quentin Jerome Tarantino (ur. 27 marca 1963 w Knoxville) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor filmowy* [8]."}
{"id": "q_14", "question": "Przez które państwo płynie rzeka Ukajali?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rzeka Ukajali płynie przez Peru. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ukajali to rzeka w Peru, oraz w [2], gdzie wskazano, że region Ukajali w Peru nazwę swą bierze od rzeki Ukajali. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że Pucallpa, miasto w Peru, leży na lewym brzegu rzeki Ukajali. \n\nCytowania:\n- \"Ukajali (\"Ucayali\", \"Río Ucayali\") – rzeka w Peru\" [1]\n- \"Nazwę swą bierze od rzeki Ukajali\" [2]\n- \"na lewym brzegu rzeki Ukajali\" [5]"}
{"id": "q_17", "question": "Co wynalazł angielski matematyk Hadley w roku 1731?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Angielski matematyk John Hadley wynalazł sekstant w 1731 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Sekstant został wynaleziony w 1731 roku przez angielskiego matematyka i wynalazcę szeregu przyrządów optycznych (mylnie podaje się, że był astronomem) Johna Hadleya (1682–1744)\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"Około 1730 wynalazł również sekstant, niezależnie od innego jego wynalazcy, Thomasa Godfreya\"."}
{"id": "q_16", "question": "Jak nazywa się podstawowa jednostka masy w układzie SI?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Podstawową jednostką masy w układzie SI jest **kilogram (kg)**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono siedem jednostek podstawowych układu SI, w tym kilogram.  \n- W [2] potwierdzono, że w układzie SI podstawową jednostką masy jest kilogram.  \n- W [3] również wskazano, że kilogram jest jedną z siedmiu jednostek podstawowych układu SI.  \n- W [4] podano definicję kilograma jako jednostki podstawowej układu SI.  \n\nDodatkowo w [10] wyjaśniono, że kilogram jest jednostką masy, nie myląc go z kilogramem-siłą (kgf), co podkreśla jego status jako podstawowej jednostki w układzie SI."}
{"id": "q_13", "question": "Jak nazywa się pisarz, autor „Widnokręgu” i „Rozdania”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pisarzem, autorem powieści *Widnokrąg* i *Ostatnie rozdanie*, jest Wiesław Myśliwski. Informacje te znajdują się w [1], [2] oraz [5]. \n\nW [1] wymieniono *Widnokrąg* (1996) i *Ostatnie rozdanie* (2013) wśród znaczących dzieł Myśliwskiego, a także podkreślono, że za *Widnokrąg* otrzymał on pierwszą Literacką Nagrodę Nike. W [2] szczegółowo opisano fabułę i narrację *Widnokręgu*, podając również datę wydania i wydawnictwo. Z kolei w [5] przedstawiono zarys treści *Ostatniego rozdania*, wskazując, że Myśliwski był nominowany do nagrody „Angelus” za tę powieść. \n\nDodatkowo w [1] wymieniono inne znane dzieła Myśliwskiego, takie jak *Nagi sad*, *Pałac*, *Kamień na kamieniu* czy *Traktat o łuskaniu fasoli*, co potwierdza jego pozycję jako wybitnego pisarza."}
{"id": "q_12", "question": "W której balladzie Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Adam Mickiewicz deklarował: „czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko” w balladzie *Romantyczność*. Jest to kluczowy cytat z tego utworu, który stał się manifestem romantycznego światopoglądu, przeciwstawiającego się oświeceniowemu racjonalizmowi. \n\nW [1] znajduje się fragment:  \n*\"Podstawowym przekazem \"Romantyczności\" jest zatem zawołanie do burzenia oświeceniowego ładu zamiast chęć budowania nowego na mocy poetyckiego geniuszu i Chateaubriandowego „geniuszu chrześcijaństwa”, która to chęć charakteryzowała późny romantyzm, tzw. „romantyzm pozytywny”.\"*  \n\nW [2] również potwierdzono:  \n*\"Mickiewiczowskie „czucie i wiara silniej mówi do mnie” zdradza cechy irracjonalne. W tym kontekście \"duchowe\" widzenie Karusi staje się swoistą łaską nadnaturalnego dostrzegania esencji rzeczy ukrytych przed „wzrokiem zewnętrznym”, ograniczanym przez zmysły bądź rozum.\"*  \n\nW [4] dodano, że cytat ten nawiązuje do tradycji filozoficznej, m.in. Platona i Coleridge’a, podkreślając pozaracjonalne źródła poznania.  \n\nZatem *Romantyczność* jest utworem, w którym poeta wyraził tę zasadniczą myśl."}
{"id": "q_1", "question": "Czy przymiotniki odmienia się przez przypadki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przymiotniki w większości języków indoeuropejskich odmieniają się przez przypadki. W języku niemieckim, polskim, rosyjskim, praindoeuropejskim, galijskim oraz fińskim przymiotniki podlegają odmianie przez przypadki, podobnie jak rzeczowniki. \n\nW języku niemieckim przymiotniki odmieniają się przez przypadki, np. \"das sonnige Haus\" (słoneczny dom) [1]. W języku polskim przymiotniki również podlegają odmianie, np. \"czerwony kwiat\" → \"w czerwonym kwiecie\" [7]. W języku rosyjskim przymiotniki jakościowe odmieniają się przez liczbę, rodzaj oraz przypadki [3]. W języku praindoeuropejskim przymiotniki odmieniały się według tych samych wzorów co rzeczowniki, przez przypadki i rodzaje [5]. W języku galijskim przymiotniki odmieniały się przez siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik oraz wołacz) [9]. W języku fińskim przymiotniki odmieniają się przez przypadki podobnie jak rzeczowniki, np. \"punainen kukka\" (czerwony kwiat) → \"punaisessa kukassa\" (w czerwonym kwiecie) [7].\n\nIstnieją jednak wyjątki, np. w języku niemieckim przymiotnik orzecznikowy nie odmienia się przez przypadki, np. \"Sie ist mager.\" (Ona jest szczupła) [1]. W języku fińskim niektóre przymiotniki są nieodmienne, ale stanowią one niewielką grupę [10]. \n\nPodsumowując, w większości języków indoeuropejskich przymiotniki odmieniają się przez przypadki, ale zdarzają się wyjątki, np. w przypadku przymiotników orzecznikowych lub niektórych przymiotników w języku fińskim."}
{"id": "q_20", "question": "Z której symfonii pochodzi „Oda do radości”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Oda do radości” pochodzi z finałowej części *IX Symfonii d-moll op. 125* Ludwiga van Beethovena. Jest to jedyna symfonia wokalno-instrumentalna w dorobku kompozytora, w której wykorzystano głos ludzki. Utwór ten jest znany również jako *Symfonia radości* [3]. \n\nWcześniej Beethoven planował stworzyć uwerturę na chór i orkiestrę do słów Schillera, jednak ostatecznie włączył tekst do finału *IX Symfonii*, którą ukończył w 1824 roku [1]. \n\nDodatkowo, wersja instrumentalna *Ody do radości* w opracowaniu Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej [2][5]."}
{"id": "q_19", "question": "Jak nazywa się wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wprowadzenie zmian lub uzupełnień do istniejących już ustaw nazywa się **nowelizacją**. Jest to częściowa modyfikacja obowiązującego aktu prawnego przez inny akt normatywny tej samej lub wyższej mocy prawnej, później wydany [2]. \n\nNowelizacja musi być wyraźna, co oznacza, że przepis zmieniający musi wskazywać dokładnie, które elementy ustawy są modyfikowane, uchylane lub dodawane. Zmiany te mogą polegać na:\n- uchyleniu niektórych przepisów,\n- zastąpieniu istniejących przepisów nowymi o innym brzmieniu,\n- dodaniu nowych przepisów [2].\n\nPrzykładem nowelizacji jest np. zmiana w ustawie o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych, która wprowadziła tymczasowe modyfikacje w postępowaniu restrukturyzacyjnym w związku z COVID-19 [7]."}
{"id": "q_29", "question": "Jak nazywa się gazeta, którą można czytać na ekranie telewizora?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_18", "question": "Ile części liczy obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obecnie saga o przygodach Indiany Jonesa z Harrisonem Fordem w tytułowej roli liczy 5 części. Informacja ta znajduje się w [9], gdzie wymieniono wszystkie filmy z serii, w tym najnowszą produkcję z 2023 roku. Dodatkowo w [10] potwierdzono, że piąty film (\"Indiana Jones i artefakt przeznaczenia\") jest jednocześnie ostatnim w serii. \n\nWcześniej, w latach 80. i 90., ukazały się trzy filmy: \"Poszukiwacze zaginionej Arki\" (1981), \"Indiana Jones i Świątynia Zagłady\" (1984) oraz \"Indiana Jones i ostatnia krucjata\" (1989). W 2008 roku do kin trafiła czwarta część – \"Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki\", a w 2023 roku – piąta i ostatnia [9][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również produkcje związane z młodością Indiany Jonesa, takie jak \"Przygody młodego Indiany Jonesa\" czy \"Kroniki młodego Indiany Jonesa\", ale główna seria filmów kinowych z Harrisonem Fordem obejmuje 5 części [1][9]."}
{"id": "q_23", "question": "Na terytorium których dwóch państw leży jezioro Titicaca?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jezioro Titicaca leży na terytorium Peru i Boliwii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Jezioro Titicaca na granicy Peru i Boliwii jest bohaterem wielu legend i folkloru mieszkańców będących potomkami Inków\" [2].  \n- \"Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. [...] Jest to jezioro tektoniczne powstałe najprawdopodobniej w miocenie\" [1].  \n- \"Całość jest egzotyczna dla północnoamerykańskiego turysty, jakim jest Kaczor Donald\" [2].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o podziale jeziora między te dwa państwa oraz o problemach z koordynacją ochrony środowiska z powodu nie najlepszych stosunków politycznych między nimi [3]."}
{"id": "q_22", "question": "Obywatelem którego państwa był bohater słynnego dramatu Williama Szekspira – książę Hamlet?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Książę Hamlet był obywatelem Danii. Wnioskujemy to na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Hamlet jest opisywany jako \"książę Danii\" [1], \"członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii\" [1], a także \"syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza\" [1].  \n2. Akcja dramatu rozgrywa się na zamku Elzynor (Kronborg) w Danii [1][9].  \n3. W tytule utworu Szekspira wyraźnie wskazano, że Hamlet jest \"księciem Danii\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że pierwowzór postaci – Amleth – był \"półlegendarnym księciem Jutlandii\", co również wskazuje na związki z Danią."}
{"id": "q_21", "question": "Które państwo było nazywane Państwem Środka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Państwem Środka nazywano Chiny. Nazwa ta wynikała z tradycyjnej chińskiej kosmologii, zgodnie z którą Chiny znajdowały się w centrum świata, a nad nimi znajdowało się koliste niebo [2]. Sami Chińczycy często nazywają swój kraj \"Zhōngguó\" (中国), co oznacza właśnie \"Państwo Środka\" [1]. \n\nDodatkowo, w [9] pojawia się określenie \"Średnie Państwo\" w kontekście starożytnego Egiptu, jednak nie jest to tożsame z chińskim \"Państwem Środka\". W przypadku Egiptu termin ten odnosi się do okresu historycznego (ok. 2050–1760 p.n.e.), a nie do nazwy kraju. \n\nPodsumowując, jedynym państwem nazywanym \"Państwem Środka\" w podanych materiałach są Chiny [1][2]."}
{"id": "q_26", "question": "Jakiego wyznania jest większość mieszkańców Liechtensteinu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Większość mieszkańców Liechtensteinu wyznaje rzymski katolicyzm. Zgodnie z danymi Urzędu Statystycznego Liechtensteinu z 2020 roku, 69,6% populacji deklaruje przynależność do kościoła rzymskokatolickiego [1]. \n\nDodatkowo, Konstytucja Liechtensteinu uznaje rzymskokatolicyzm za religię państwową, która ma zagwarantowaną pełną ochronę państwa [1]. W 2003 roku odsetek wyznawców katolicyzmu wynosił 76% [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że wśród pozostałych wyznań dominują protestantyzm (8,1%), prawosławie (1,5%) oraz islam (6,0%) [1]."}
{"id": "q_24", "question": "W którym znanym kąpielisku morskim żandarmem był Louis de Funès?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Louis de Funès wcielił się w postać żandarma Ludovica Cruchota, który pełnił służbę w nadmorskim kurorcie Saint-Tropez na Lazurowym Wybrzeżu [1][3][10]. Plaża Pampelonne w pobliżu Saint-Tropez była miejscem akcji filmów z serii o żandarmie, a sam de Funès był odtwórcą głównej roli w tych produkcjach [1][10]. \n\nWskazówki:\n- W [1] wspomniano, że Saint-Tropez to miejsce, gdzie rozgrywała się akcja filmów o żandarmie, a de Funès grał główną rolę.\n- W [3] opisano postać Ludovica Cruchota, który został przeniesiony do Saint-Tropez.\n- W [10] podano tytuł pierwszego filmu z serii, \"Żandarm z Saint-Tropez\", gdzie de Funès wcielił się w tę postać."}
{"id": "q_25", "question": "Jak nazywa się jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jacht do jazdy na lodzie wyposażony w ostre płozy nazywa się bojerem. Jest to jednostka żaglowa napędzana siłą wiatru, poruszająca się na płozach po zamarzniętych zbiornikach wodnych [3]. Bojery wykorzystują żagiel (lub rzadziej płat lotniczy) jako pędnik, a ich konstrukcja opiera się na kadłubie zamocowanym na płozach [3]. \n\nNajpopularniejsze klasy bojerów w Polsce to DN oraz Monotyp XV [3]. Bojery są wykorzystywane w regatach lodowych, a ich rozwój i promocja na świecie koordynowana jest przez International DN Ice Yacht Racing Association (IDNIYRA) [1]. W Polsce odpowiedzialny za to jest Polski Związek Żeglarski [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że bojery różnią się od żaglowozów, które poruszają się na kołach po suchym lądzie, np. po wyschniętych słonych jeziorach [7]."}
{"id": "q_27", "question": "Jak nazywa się dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dział geologii zajmujący się badaniem budowy i ruchów skorupy ziemskiej nazywa się **tektoniką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią [4].\n- W szczególności geotektonika zajmuje się procesami zachodzącymi w skorupie ziemskiej w skali globalnej lub regionalnej [3].\n- Skorupa ziemska składa się z kilkunastu płyt tektonicznych, a ich ruchem zajmują się teorie geotektoniczne, np. tektonika płyt [2].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że tektonika może być podzielona na różne działy w zależności od przedmiotu i metod badań, co potwierdza jej kluczową rolę w badaniu budowy i ruchów skorupy ziemskiej."}
{"id": "q_28", "question": "Jak nazywa się najwyższy szczyt Tatr?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najwyższy szczyt Tatr to **Gerlach** (2655 m n.p.m.). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Gerlach jest najwyższym szczytem Tatr oraz całych Karpat i Słowacji.  \n- W [2] wskazano, że Gerlach (wybitność 2355 m) jest najwyższym i najwybitniejszym szczytem Tatr.  \n- W [3] wymieniono Gerlach jako najwyższy szczyt Tatr Wysokich.  \n- W [9] potwierdzono, że Gerlach (2655 m) to najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat.  \n- W [10] opisano pomiary Ludwiga Greinera z 1837 r., które wykazały, że Gerlach jest najwyższym szczytem w Tatrach.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] szczegółowo opisano topografię masywu Gerlacha, w tym jego wierzchołki i sąsiednie szczyty."}
{"id": "q_30", "question": "Czy w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w hokeju na lodzie wykonuje się rzuty karne. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, rzuty karne są stosowane w przypadku, gdy mecz nie zostanie rozstrzygnięty po regulaminowym czasie gry ani po dogrywce. Wówczas sędzia zarządza wykonywanie rzutów karnych w seriach po trzy [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku meczów w ramach Pucharu Polski, jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, przeprowadzana jest seria rzutów karnych, po pięć najazdów każdej z drużyn [5]. \n\nRzut karny w hokeju na lodzie wykonywany jest przy udziale zawodnika i bramkarza drużyny przeciwnej, przy czym na tafli mogą wówczas przebywać jedynie sędziowie [1]."}
{"id": "q_33", "question": "Czy w warunkach naturalnych fluor jest gazem, czy cieczą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W warunkach naturalnych fluor jest gazem. W stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki i jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że w warunkach normalnych (temperatura pokojowa i ciśnienie atmosferyczne) fluor jest gazem, podobnie jak chlor, podczas gdy brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie podano, że w warunkach normalnych fluor i chlor są gazami. \n\nW [5] również zaznaczono, że fluor w warunkach standardowych występuje w postaci gazowej. \n\nWniosek: W warunkach naturalnych fluor jest gazem."}
{"id": "q_31", "question": "Według polskiej terminologii z ilu milionów składa się bilion?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Według polskiej terminologii bilion składa się z miliona milionów, czyli 1012. W krajach stosujących długą skalę (w tym w Polsce) bilion oznacza 1012, podczas gdy w krajach stosujących krótką skalę (głównie anglojęzycznych) bilion oznacza 109 (czyli polski miliard) [1][4]. \n\nW polskiej nomenklaturze liczba 109 nazywana jest miliardem, a 1012 – bilionem [2][4]. W układzie SI mnożnikowi 1012 odpowiada przedrostek jednostki miary tera (T), a jego odwrotności (jedna bilionowa) 10-12 odpowiada piko (p) [4]. \n\nPrzykładowo, w [6] podano, że w Polsce stosuje się długą skalę, gdzie \"1012 = bilion\"."}
{"id": "q_35", "question": "Jak miała na imię matka św. Jana Chrzciciela?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Matka św. Jana Chrzciciela miała na imię Elżbieta. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] napisano: *\"Elżbieta, sprawiedliwa (zm. w I wieku) – matka Jana Chrzciciela, żona kapłana Zachariasza i krewna Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [2] potwierdzono: *\"Według Ewangelii Elżbieta miałaby być krewną Marii z Nazaretu\"*.  \n- W [3] również wskazano: *\"Zachariasz, [...] mąż św. Elżbiety, krewny Marii matki Jezusa\"*.  \n- W [4] dodano: *\"Elżbieta, matka Jana Chrzciciela, była «krewną» (gr. syngenēs, συγγενής) Marii\"*.  \n\nImię to jest spójne we wszystkich wymienionych źródłach."}
{"id": "q_36", "question": "Czy komedia „Śluby Panieńskie” Aleksandra Fredry jest napisana prozą, czy wierszem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Komedia *Śluby Panieńskie* Aleksandra Fredry jest napisana wierszem. W [1] wyraźnie wskazano, że utwór jest „komedią w pięciu aktach, wierszem”. Dodatkowo potwierdza to informacja o zastosowaniu przez Fredrę różnych miar wierszowych, takich jak jedenastozgłoskowiec, ośmiozgłoskowiec czy trzynastozgłoskowiec [1]. \n\nW przeciwieństwie do niektórych innych komedii Fredry, np. *Damy i huzary* [2] czy *Dożywocie* [3], które były pisane prozą lub wierszem w zależności od wersji, *Śluby Panieńskie* od początku miały formę wierszowaną."}
{"id": "q_32", "question": "Kirasjerzy walczyli pieszo czy konno?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kirasjerzy walczyli konno, stanowiąc formację ciężkiej jazdy. W XVI i na początku XVII wieku kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. karakol. Dopiero w wojnie trzydziestoletniej zaczęto wykorzystywać ich do przeprowadzania szarż cwałem na białą broń, w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków [1]. \n\nW przeciwieństwie do dragonów, którzy byli formacją piechoty przemieszczającej się konno, ale walczącej pieszo [7], kirasjerzy byli typową jazdą ciężką, walczącą w zbrojach z płyt metalowych lub skórzanych, konno [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w XVII wieku obok typowych kirasjerów występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu arkebuzów, stanowiący specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i arkebuzerami [1]."}
{"id": "q_42", "question": "Jak brzmi imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Imię i nazwisko autora powieści „Ojciec chrzestny” to **Mario Puzo**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że powieść została napisana przez Maria Puzo.  \n- W [2] potwierdzono, że „Ojciec chrzestny” to najsłynniejsza książka tego autora.  \n- W [9] również wskazano, że Puzo jest twórcą „Ojca chrzestnego”.  \n\nDodatkowo, w [2] i [9] podano pełne dane biograficzne pisarza, w tym datę urodzenia i śmierci."}
{"id": "q_40", "question": "W ciągu 2 godzin przejechaliśmy 80 km. Z jaką prędkością się poruszaliśmy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aby obliczyć prędkość, należy wykorzystać wzór na prędkość średnią:  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{\\text{Droga}}{\\text{Czas}}$$  \n\nW tym przypadku:  \n- Droga: 80 km  \n- Czas: 2 godziny  \n\n$$\\text{Prędkość średnia} = \\frac{80 \\text{ km}}{2 \\text{ h}} = 40 \\text{ km/h}$$  \n\nOdpowiedź: Poruszaliśmy się z prędkością średnią 40 km/h.  \n\nWzór na prędkość średnią został opisany w [10], gdzie podano, że prędkość średnia to iloraz drogi i czasu."}
{"id": "q_38", "question": "Jak nazywano oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Oddziały tatarskie wydzielone z ordy i przeprowadzające zagony na terytorium przeciwnika nazywano **czambułami**. Były to specjalnie wydzielone oddziały, których zadaniem było dokonywanie zagonów w głębi terytorium nieprzyjaciela, celem zdezorganizowania zaplecza, odwrócenia uwagi od działań sił głównych oraz zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru [1]. \n\nPojęcie to dotyczy przede wszystkim oddziałów Tatarów ordy krymskiej i budziackiej, które najeżdżały ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej w okresie od XVI do XVII wieku [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że terminem „zagon” określano nie tylko sam oddział, ale także działania tego rodzaju, czyli wypady w głąb obcego terytorium w celu zdobycia łupów lub zdezorganizowania obrony przeciwnika [2]."}
{"id": "q_34", "question": "Jak nazywało się duże gospodarstwo rolne, wykorzystujące wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Duże gospodarstwo rolne, które wykorzystywało wcześniej pracę chłopów pańszczyźnianych, a od XIX wieku pracę najemną, nazywało się folwarkiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Folwark był jednostką gospodarczą własności ziemskiej, nastawioną na produkcję zboża i innych surowców agrarnych, wykorzystującą pracę przymusową pańszczyźnianych chłopów (pańszczyzna, najem przymusowy, darmocha). Po zniesieniu pańszczyzny zastąpiła ją całkowicie najemna i płatna siła robocza [1].\n2. W XVII wieku folwark stał się głównym źródłem dochodu z dóbr posiadanych przez szlachtę, kler i króla, opierając się głównie na darmowej i przymusowej pracy chłopów pańszczyźnianych oraz pracy najemnej [2].\n3. Wraz z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty na całkowicie najemnej i płatnej sile roboczej [2].\n4. Po uwłaszczeniu chłopów folwarki, pozbawione pańszczyzny, zaczęły się posługiwać pracownikami najemnymi, którzy byli wynagradzani w naturze (ordynaria) lub w pieniądzu [6].\n\nZatem folwark był tym dużym gospodarstwem rolnym, które przeszło ewolucję od wykorzystywania pracy przymusowej do pracy najemnej w XIX wieku."}
{"id": "q_37", "question": "Jaki rodzaj torfu ma właściwości lecznicze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rodzajem torfu o właściwościach leczniczych jest **borowina**, która jest peloidem, czyli torfem o dużym stopniu przetworzenia przez bakterie humifikujące [2]. Borowina jest stosowana w leczeniu chorób reumatycznych, schorzeń ginekologicznych oraz niektórych chorób narządów wewnętrznych [2]. W Polsce użyto borowiny do celów leczniczych po raz pierwszy w 1858 roku, a obecnie jest powszechnie stosowana w zabiegach uzdrowiskowych, takich jak kąpiele borowinowe, okłady czy zawijania [2].  \n\nBorowina charakteryzuje się dużą pojemnością cieplną przy małym przewodnictwie cieplnym, co umożliwia efekt silnego i równomiernego podgrzania części ciała poddanych zabiegowi (42–45 °C) [2]. Ponadto zawarte w niej kwasy organiczne i sole nadają jej właściwości przeciwzapalne, ściągające, bakteriostatyczne i bakteriobójcze [2].  \n\nWarto zaznaczyć, że borowina jest również uznawana za kopaliny leczniczą, czyli nieprzetworzone surowce mineralne mające zastosowanie w medycynie [3]. W Polsce złoża borowiny są własnością Skarbu Państwa i podlegają ochronie jako surowce strategiczne [3]."}
{"id": "q_41", "question": "Z którego państwa pochodzi mocne wino porto?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mocne wino porto pochodzi z Portugalii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Porto to miasto w północnej Portugalii, a wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii i metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście.  \n2. W [2] podano, że porto to wzmacniane wino portugalskie, wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro na północy kraju.  \n3. W [3] potwierdzono, że porto to wzmacniane wino produkowane w dolinie Douro w Portugalii.  \n4. W [5] wymieniono porto jako jedno z klasycznych wzmacnianych win portugalskich.  \n5. W [9] wskazano, że najbardziej znane na świecie są wino porto (pochodzące z doliny Douro) oraz wino madera, oba z Portugalii.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano region Alto Douro w Portugalii, gdzie produkowane jest wino porto."}
{"id": "q_39", "question": "Które koło bicykla było większe: przednie czy tylne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W oparciu na analizę dostępnych informacji, większe koło w bicyklu znajdowało się z przodu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Bicykl – rower (welocyped) z wielkim przednim i małym tylnym kołem\" [1]\n- \"Angielska nazwa bicykla – „penny-farthing” – wzięła się od dwóch brytyjskich monet: \"penny\" (większej) i \"farthing\" (mniejszej). Profil kół wyglądał jak większa \"penny\", po której następuje mniejsza \"farthing\", stąd nazwa\" [1]\n- \"Kierownica, pedały i siodełko zostały przymocowane do ramy w pobliżu większej przedniej opony, zaś małe koło z tyłu bicykla służyło jedynie stabilizacji\" [4]\n- \"Duża przednia opona i wysokie siedzenie oznaczały, że rowerzysta był w ciągłym niebezpieczeństwie wyrzucenia przez przednią kierownicę\" [4]\n\nZatem konstrukcja bicykla jednoznacznie wskazuje na to, że przednie koło było znacznie większe od tylnego."}
{"id": "q_43", "question": "Jak nazywa się łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałach Wenecji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Łódź spacerowa służąca do transportu ludzi i towarów na kanałch Wenecji nazywa się gondolą. Jest to tradycyjna wenecka łódź wiosłowa, napędzana i kierowana przez wioślarza zwanego gondolierem [1]. \n\nGondola charakteryzuje się asymetrycznym kadłubem z dużymi nawisami, co umożliwia używanie tylko jednego, długiego wiosła do napędu i sterowania. Ma bardzo małe zanurzenie i jest łodzią płaskodenną. Jej długość wynosi zwykle 10,87 metra, a szerokość 1,42 metra [1]. \n\nW przeszłości gondole służyły głównie do transportu towarów i ludzi po kanałach Wenecji, obecnie pełnią raczej funkcję atrakcji turystycznej [1]."}
{"id": "q_44", "question": "Czy Maria Walewska była żoną Napoleona?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Maria Walewska nie była żoną Napoleona Bonaparte. \n\nW [1] i [2] wskazano, że Maria Walewska była metresa cesarza Napoleona, a nie jego żoną. W tym samym czasie Napoleon był żonaty z Józefiną, a po rozwodzie z nią poślubił Marię Ludwikę, córkę cesarza Austrii [1]. \n\nDodatkowo w [3] opisano, że Maria Walewska poślubiła Filipa-Antoine’a d’Ornano w 1816 roku, już po rozstaniu z Napoleonem. \n\nW [4] i [10] wspomniano, że Maria Walewska była żoną Anastazego Walewskiego, a później Filipa-Antoine’a d’Ornano, ale nie Napoleona. \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że Napoleon i Maria Walewska kiedykolwiek wzięli ślub."}
{"id": "q_51", "question": "W której europejskiej stolicy funkcjonuje lunapark Tivoli?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lunapark Tivoli funkcjonuje w stolicy Danii, Kopenhadze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tivoli to park rozrywki położony w centrum Kopenhagi. Dodatkowo [2] potwierdza, że Tivoli w Kopenhadze jest drugim najstarszym wesołym miasteczkiem na świecie."}
{"id": "q_45", "question": "Jaką nazwę nosił pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, zwodowany w USA w 1954 roku, nosił nazwę USS Nautilus (SSN-571). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że był to \"amerykański okręt podwodny służący w US Navy w latach 1954–1980, pierwsza w historii jednostka pływająca z napędem jądrowym\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"17 stycznia 1955 roku, odbił od nabrzeża, pierwszy w historii okręt podwodny z napędem jądrowym\", a w [4] podkreślono, że \"Pierwszym okrętem podwodnym napędzanym przez okrętową siłownię jądrową był amerykański USS Nautilus (SSN-571), który wszedł do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych 30 września 1954 roku\".  \n- W [6] dodano, że \"21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany\", co potwierdza datę zwodowania.  \n\nNazwa nawiązywała do fikcyjnego okrętu z powieści Juliusza Verne'a [1]."}
{"id": "q_47", "question": "Słowo okamgnienie to jeden czy dwa wyrazy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowo „okamgnienie” jest jednym wyrazem, ponieważ w polskiej tradycji językoznawczej przyjmuje się kryterium morfologiczno-graficzne, w połączeniu z fonetycznym, gdzie granicę wyrazu wyznacza stały akcent na drugiej sylabie od końca [6]. W przypadku „okamgnienie” akcent pada na przedostatnią sylabę (okaMGNIE-nie), co potwierdza, że jest to jeden wyraz. \n\nDodatkowo, w kontekście tytułu książki Stanisława Lema, „Okamgnienie” również funkcjonuje jako jeden wyraz, co wynika z zapisu graficznego i braku spacji między „oka” a „mgnienie” [1]. \n\nWarto jednak zauważyć, że w języku polskim istnieją wyrazy, które mogą być akcentowane zarówno na pierwszej, jak i na drugiej sylabie, co wpływa na ich interpretację jako rzeczowniki/przymiotniki lub czasowniki [8]. Jednak w przypadku „okamgnienie” nie ma takiej dwuznaczności."}
{"id": "q_49", "question": "Do której rodziny zwierząt należy lama?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lama należy do rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że lamy to grupa średniej wielkości ssaków kopytnych z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [2] potwierdzono, że lama andyjska to gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych.  \n- W [3] i [4] wymieniono rodzaj *Lama* jako część rodziny Camelidae.  \n- W [10] podkreślono, że wielbłądowate to rodzina, do której należą zarówno wielbłądy, jak i lamy.  \n\nDodatkowo, w [8] i [9] wspomniano o wykorzystaniu lamy jako zwierzęcia jucznego, co również potwierdza jej przynależność do tej rodziny."}
{"id": "q_52", "question": "W którym państwie wynaleziono papier?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Papier został wynaleziony w Chinach. Wynalazcą był kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunuch Cai Lun, który około 105 r. n.e. opracował metodę produkcji papieru z użyciem szmat jedwabnych i lnianych [1]. \n\nWyniki badań archeologicznych wskazują jednak, że papier był znany już wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e., o czym świadczy odnaleziony skrawek papieru z chińskimi znakami w Nefrytowej Bramie [1]. \n\nCai Lun prawdopodobnie nie był pierwszym wynalazcą papieru, ale udoskonalił jego produkcję, co pozwoliło na masowe wytwarzanie tego materiału [1]."}
{"id": "q_54", "question": "W którym europejskim mieście działają kluby piłkarskie Real i Atletico?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kluby piłkarskie Real Madryt i Atlético Madryt działają w mieście Madryt, które jest stolicą Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Madryt jest siedzibą piłkarskiego królewskiego klubu Real Madryt\" oraz \"Jego rodzinnym rywalem jest Atlético Madryt, który również pochodzi z Madrytu\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"W mieście funkcjonują dwa potężne kluby piłkarskie: Real Madryt i Atlético Madryt\". \n\nWniosek: Real i Atletico to kluby piłkarskie działające w Madrycie, stolicy Hiszpanii [1][2]."}
{"id": "q_46", "question": "Który z wielkich kompozytorów utracił słuch, a pomimo to tworzył, a nawet czasem występował jako dyrygent?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Ludwig van Beethoven utracił słuch, a mimo to kontynuował twórczość kompozytorską, choć zrezygnował z występów publicznych jako pianista. W [1] opisano, że \"około 25. roku życia zaczął tracić słuch\", ale \"nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty\". W [4] potwierdzono, że \"głuchota Beethovena – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków\", co jednak nie przeszkodziło mu w komponowaniu. \n\nNatomiast Hans Guido von Bülow, choć był dyrygentem, nie stracił słuchu – w [8] nie ma wzmianki o takiej chorobie. Podobnie Gianandrea Gavazzeni, wymieniony w [7], nie miał problemów ze słuchem, a jego działalność dyrygencka trwała do późnych lat życia. \n\nPodsumowując, jedynym kompozytorem, który utracił słuch, a mimo to tworzył, był Ludwig van Beethoven [1][4]."}
{"id": "q_48", "question": "Jaki lud zamieszkiwał i zamieszkuje Puszczę Białą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Puszcza Biała była i jest zamieszkiwana przez różne grupy ludności, w tym:\n\n1. **Kurpie Białe** – grupa etnograficzna ludności polskiej, która została sprowadzona do Puszczy Białej w XVIII wieku przez biskupów płockich. Byli to głównie osadnicy z Puszczy Zielonej, specjalizujący się w gospodarce leśnej (bartnicy, smolarze, wypalacze potażu, krudownicy łąk, strzelcy) [1][3][5].  \n2. **Rdzenna ludność chłopska** – od średniowiecza na tym terenie zamieszkiwała ludność pańszczyźniana, która nie była związana z Kurpiami [6].  \n3. **Osadnicy niemieccy** – w mniejszym stopniu pojawili się na tych terenach, głównie w celach melioracyjnych, osiedlając się na zwartym obszarze (np. w Wincentowie, Nurach, Marianowie) [6].  \n4. **Ludność żydowska** – koncentrowała się w osadach rzemieślniczo-handlowych [8].  \n\nWspółcześnie obserwuje się wzrost świadomości tożsamości regionalnej wśród Kurpiów Białych, choć określenie to bywa błędnie rozciągane na wszystkich mieszkańców Puszczy Białej [6]."}
{"id": "q_56", "question": "Ile razy Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Urugwaj był mistrzem świata w piłce nożnej dwukrotnie. Pierwszy tytuł zdobył w 1930 roku, jako gospodarz pierwszych mistrzostw świata, pokonując w finale Argentynę 4:2 [7]. Drugie zwycięstwo odniósł w 1950 roku, podczas mistrzostw w Brazylii, gdzie w decydującym meczu grupy finałowej pokonał gospodarzy 2:1, zdobywając mistrzostwo [4]. \n\nWyniki te potwierdzają również inne fragmenty, np. [1], [6] i [9], gdzie wymieniono Urugwaj jako dwukrotnego zwycięzcę mistrzostw świata."}
{"id": "q_58", "question": "W którym mieście stoi rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rezydencja Prezydentów USA – Biały Dom – stoi w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Biały Dom (ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA, położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia\"*. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [3] i [8], gdzie wskazano, że Biały Dom znajduje się w nowej stolicy USA – Waszyngtonie."}
{"id": "q_50", "question": "W którym wieku żył Sofokles?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sofokles żył w V wieku p.n.e. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Sofokles zmarł w 406 roku p.n.e., a w [2] wskazano, że urodził się prawdopodobnie w 496 roku p.n.e. Oba te daty mieszczą się w V wieku p.n.e.  \n2. W [3] stwierdzono, że Sofokles stał się jednym z najbardziej szanowanych obywateli ateńskich w okresie największego rozkwitu Attyki, który przypada na lata po zwycięstwie nad Kserksesem I, czyli na V wiek p.n.e.  \n3. W [4] wspomniano, że Sofokles debiutował artystycznie w 470 lub 468 roku p.n.e., co również potwierdza, że jego działalność przypada na V wiek p.n.e.  \n4. W [6] podkreślono, że czas działalności Sofoklesa (obok Ajschylosa i Eurypidesa) obejmuje zaledwie 80 lat, a koniec ich epoki zbiega się z klęską Aten w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e., co dodatkowo wskazuje na V wiek p.n.e. jako okres jego życia.  \n\nZatem Sofokles żył w V wieku p.n.e., co wynika z analizy podanych dat i kontekstu historycznego."}
{"id": "q_55", "question": "Daglezja to drzewo liściaste czy iglaste?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Daglezja to drzewo iglaste należące do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że daglezja zielona to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, a w [4] potwierdzono, że rodzaj daglezja (Pseudotsuga) obejmuje zimozielone drzewa szpilkowe z tej samej rodziny.  \n2. W [3] podkreślono, że daglezja zielona jest najbardziej rozpowszechnionym drzewem iglastym pochodzenia amerykańskiego w Europie.  \n3. W [6] wymieniono daglezję zieloną jako jedną z roślin iglastych uprawianych w arboretum.  \n\nDodatkowo w [7] i [8] opisano cechy charakterystyczne daglezji, takie jak igły i szyszki, co potwierdza jej przynależność do klasy drzew iglastych."}
{"id": "q_62", "question": "W którym wieku rozpoczął się pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszy proces przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym w Hadze rozpoczął się 4 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że miał miejsce w XX wieku. Informacja ta znajduje się w [10], gdzie opisano proces Slavka Dokmanovicia, który był pierwszym zbrodniarzem wojennym z byłej Jugosławii postawionym przed Trybunałem."}
{"id": "q_59", "question": "Jaką wspólną nazwę noszą pododdział wojskowy i ptak z rodziny bekasowatych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wspólną nazwę \"batalion\" noszą pododdział wojskowy oraz ptak z rodziny bekasowatych, znany również jako bojownik batalion, bojownik zmienny, biegus bojownik lub bojownik odmienny (\"Calidris pugnax\") [1]. \n\nW przypadku ptaka, nazwa ta została ustalona przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji \"Systema Naturae\" jako \"Tringa Pugnax\" [1]. Później gatunek ten został przeniesiony do rodzaju \"Calidris\" na podstawie badań z 2012 roku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w języku polskim słowo \"batalion\" jest również używane jako określenie pododdziału wojskowego, co stanowi interesujący przykład homonimii w nazewnictwie zoologicznym i wojskowym."}
{"id": "q_57", "question": "Z ilu tomów składa się powieść Władysława Reymonta „Chłopi”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Powieść Władysława Reymonta *Chłopi* składa się z czterech tomów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [4] wskazano, że utwór został wydany w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff” w czterech tomach.  \n- W [6] potwierdzono, że powieść ukazywała się w formie książkowej partiami – pierwsze dwa tomy w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909.  \n- W [7] również podkreślono, że *Chłopi* to powieść w czterech tomach, zatytułowanych nazwami pór roku (od *Jesieni*).  \n\nDodatkowo w [3] i [5] wspomniano, że Tadeusz Modrzejewski przepisał ręcznie czterotomowe dzieło Reymonta."}
{"id": "q_53", "question": "W których latach XX wieku rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej – siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Produkcję samochodu osobowego Fiat 126p w Bielsku-Białej rozpoczęto w latach siedemdziesiątych XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że produkcja Fiata 126p w Polsce trwała od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że pierwsze egzemplarze powstały we Włoszech we wrześniu 1972 roku, a w Polsce produkcję uruchomiono po podpisaniu umowy licencyjnej z Fiatem w 1971 roku.  \n3. W [3] podano, że Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej powstała w 1971 roku, a pierwszym produkowanym tam samochodem była Syrena 104.  \n4. W [4] zaznaczono, że produkcję Fiata 126p w Bielsku-Białej i Tychach rozpoczęto w 1973 roku.  \n5. W [6] potwierdzono, że w 1973 roku uruchomiono produkcję modelu 126p w Bielsku-Białej i Tychach.  \n\nWnioski:  \n- Produkcja Fiata 126p w Bielsku-Białej rozpoczęła się w 1973 roku, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku [1][2][4][6].  \n- Wcześniej, w 1971 roku, powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych, która później zajęła się produkcją tego modelu [3]."}
{"id": "q_63", "question": "Jak miał na imię Gomułka, pierwszy sekretarz PZPR?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszy sekretarz PZPR miał na imię Władysław. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Władysław Gomułka, ps. „Wiesław”, „Ludwik”, „Feliks Duniak””. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w innych fragmentach, np. [2], [4], [9], gdzie również wymieniono jego imię."}
{"id": "q_64", "question": "Z której dynastii pochodzi obecny król Hiszpanii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obecny król Hiszpanii, Filip VI, pochodzi z dynastii Burbonów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Filip VI jest synem byłego króla Jana Karola I i królowej Zofii, a także w [3], gdzie wskazano, że obecnie w Hiszpanii panuje dynastia Burbonów. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Burbonowie są dynastią królewską sprawującą władzę w Hiszpanii."}
{"id": "q_60", "question": "W którym wieku Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Edward Jenner wynalazł szczepionkę przeciw ospie prawdziwej w XVIII wieku. Dokonał tego w 1796 roku, co zostało opisane w [1], [3], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano, że Jenner przeprowadził eksperyment zaszczepienia ośmioletniego chłopca materiałem zakaźnym ospy krowianki 14 maja 1796 roku. W [3] wskazano, że szczepionka została odkryta w 1796 przez Jennera. W [6] opisano, że Jenner zainfekował chłopca wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią w 1796 roku. W [7] podano, że Jenner zainfekował zdrowego ośmiolatka wydzieliną z krosty chorej na ospę krowią 14 maja 1796 roku. W [9] wskazano, że Jenner opisał swoją metodę w pracy naukowej z 1798 roku, ale eksperyment przeprowadził w 1796 roku. \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że Jenner wynalazł szczepionkę w XVIII wieku."}
{"id": "q_61", "question": "Hipotermia to stan obniżonej czy podwyższonej ciepłoty ciała?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hipotermia to stan obniżonej ciepłoty ciała. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hipotermia definiowana jest jako \"obniżenie temperatury wewnętrznej organizmów stałocieplnych poniżej normalnego zakresu jej zmian\" [1].\n2. U człowieka hipotermia występuje, gdy temperatura mierzona wewnątrz ciała spada poniżej 35 °C [1].\n3. W przypadku hipotermii bilans cieplny jest ujemny, co oznacza, że organizm traci więcej ciepła niż wytwarza [1].\n4. Objawy hipotermii obejmują m.in. dreszcze, osłabienie, zdrętwienie, a w ciężkich przypadkach utratę przytomności i zatrzymanie krążenia [6][7].\n\nW przeciwieństwie do tego, hipertermia (stan podwyższonej ciepłoty ciała) charakteryzuje się temperaturą przekraczającą 37 °C [2][3]. \n\nPodsumowując, hipotermia jest stanem obniżonej ciepłoty ciała, podczas gdy hipertermia dotyczy jej podwyższenia."}
{"id": "q_72", "question": "Kto napisał satyrę pt. „Żona modna”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Satyrę pt. „Żona modna” napisał Ignacy Krasicki. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że utwór jest satyrą autorstwa Ignacego Krasickiego. Dodatkowo w [4] wymieniono „Żonę modną” wśród satyr Krasickiego, które stały się sławne."}
{"id": "q_65", "question": "Rzecz nieosiągalna, nierealna to gruszki na czym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że gruszki na wierzbie są symbolem rzeczy nieosiągalnej lub nierealnej. W [1] wskazano, że \"z powodu liści podobnych do wierzby powstało powiedzenie „gruszki na wierzbie”\". \n\nDodatkowo w [6] pojawia się motyw gruszek zrywanych z drzewa sąsiada, co również nawiązuje do niemożliwości osiągnięcia czegoś, co nie należy do nas. Utwór kończy się morałem: \"nie należy zrywać gruszek z drzewa sąsiada, ponieważ powoduje to zbędne komplikacje\", co podkreśla nierealność takiego działania. \n\nW obu przypadkach gruszki na wierzbie lub na drzewie sąsiada są metaforą czegoś, co jest poza naszym zasięgiem lub nie powinno być osiągalne."}
{"id": "q_69", "question": "Czy planeta Merkury jest większa od Ziemi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że planeta Merkury jest mniejsza od Ziemi. \n\nŚrednica Merkurego wynosi 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą Układu Słonecznego [1]. Dla porównania, średnica Ziemi wynosi 12 742 km [3]. \n\nDodatkowo, masa Merkurego jest znacznie mniejsza niż masa Ziemi – wynosi 0,055 masy Ziemi [10]. \n\nPodsumowując, Merkury jest zarówno mniejszy pod względem średnicy, jak i masy w porównaniu z Ziemią."}
{"id": "q_71", "question": "W którym roku został utworzony Pakt Północnoatlantycki (NATO)?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pakt Północnoatlantycki (NATO) został utworzony w 1949 roku. Dokładna data to 4 kwietnia 1949, kiedy to podpisano Traktat Północnoatlantycki w Waszyngtonie [1][2][3][4]. Organizacja zaczęła oficjalnie funkcjonować od 24 sierpnia 1949 roku [1][2]. \n\nWcześniejsze etapy procesu tworzenia NATO obejmowały m.in. podpisanie traktatu z Dunkierki w 1947 roku oraz traktatu brukselskiego w 1948 roku, które stanowiły podstawę dla późniejszego traktatu waszyngtońskiego [2]."}
{"id": "q_66", "question": "Fagot to instrument o niskiej czy wysokiej skali?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Fagot jest instrumentem o niskiej skali. Jego zakres dźwięków muzycznych wynosi od B1 do f², przy czym górny dźwięk zależy od umiejętności grającego i może być wyższy [1]. W porównaniu z innymi instrumentami z grupy aerofonów stroikowych, takimi jak obój (skala od b do g3) [5] czy rożek angielski (skala od e do b2) [4], fagot ma znacznie niższy zakres. \n\nDodatkowo, fagot jest często używany jako instrument basowy w orkiestrze, co potwierdza jego niską skalę. Jego brzmienie opisywane jest jako głębokie i melancholijne [1]. Warto również zauważyć, że kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu, ma jeszcze niższą skalę (od B2 do f) [2], co dodatkowo podkreśla niski zakres fagotu. \n\nPodsumowując, fagot jest instrumentem o niskiej skali, co wynika zarówno z jego budowy, jak i zastosowania w muzyce."}
{"id": "q_67", "question": "Czy produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto przed, czy po II wojnie światowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Produkcję samochodów osobowych Warszawa rozpoczęto po II wojnie światowej. Pierwszy egzemplarz zjechał z taśmy produkcyjnej 6 listopada 1951 roku w Fabryce Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie [5]. Samochód ten był oparty na konstrukcji radzieckiego modelu M-20 Pobieda, a jego produkcja była możliwa dzięki umowie licencyjnej zawartej z ZSRR w 1950 roku [5]. \n\nWcześniejsze próby uruchomienia seryjnej produkcji samochodów osobowych w Polsce, np. na licencji Fiata w latach 40., zakończyły się niepowodzeniem z powodu zmian politycznych i zerwania umowy z Fiatem [2]. Dopiero po wojnie, w oparciu o radziecką technologię, udało się uruchomić masową produkcję Warszawy, która stała się pierwszym seryjnym samochodem osobowym w powojennej Polsce [1][5]."}
{"id": "q_70", "question": "Jaki oręż – oprócz ognia – pojawia się w tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tytule filmu historycznego z Michałem Żebrowskim, oprócz ognia, pojawia się miecz. Film ten nosi tytuł \"Ogniem i mieczem\" i jest adaptacją powieści Henryka Sienkiewicza o tym samym tytule [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Michał Żebrowski wcielił się w postać Jana Skrzetuskiego, rycerza i namiestnika chorągwi pancernej księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, który był uosobieniem honoru i odwagi, a jego broń – miecz – symbolizowała zarówno obronę, jak i walkę w imię wyższych wartości [6]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Ogniem i mieczem\" miecz jest nie tylko fizycznym orężem, ale także metaforą konfliktu i heroizmu, co podkreśla jego znaczenie w tytule [10]."}
{"id": "q_80", "question": "W którym wieku urodził się Horatio Nelson?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Horatio Nelson urodził się w XVIII wieku. Dokładna data jego urodzenia to 29 września 1758 roku [1]."}
{"id": "q_68", "question": "Jak nazywamy świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Świetlisty otok wokół postaci boskich lub świętych w sztuce chrześcijańskiej nazywany jest **nimbem** lub **aureolą**.  \n\n**Nimb** to świetlisty otok wokół głowy postaci, symbolizujący ich duchowe światło. Może mieć kształt koła, czworoboku, krzyża wpisanego w okrąg, trójkąta lub promieni rozchodzących się wokół głowy [1]. W tradycji bizantyjskiej nimby posiadały wizerunki osób panujących, a w sztuce islamu i hinduizmie/buddyzmie nimb oznaczał siłę duchową bogów [1].  \n\n**Aureola** to otok wokół całej postaci, podczas gdy nimb otacza tylko głowę [1][2]. Aureola może przybierać formę świetlistego owalu, kręgu lub mandorli (kształt migdała lub owalu), szczególnie w scenach manifestacji potęgi Bożej, takich jak Przemienienie czy Wniebowstąpienie [2].  \n\nNimb i aureola są często utożsamiane, choć różnią się zakresem i formą przedstawienia [1][2]."}
{"id": "q_75", "question": "Jakim kwiatem opiekował się Mały Książę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mały Książę opiekował się różą. Wątek róży w książce \"Mały Książę\" został rozszerzony przez Exupéry’ego po przyjeździe jego żony Consueli z Francji. Róża była pierwowzorem postaci żony pisarza, a on sam pisał o tym w liście do niej, porównując swoje uczucia do tych, które miał Mały Książę wobec róży: \"Ale ja chyba nie zawsze wiedziałem, jak troszczyć się o Ciebie\" [1]. \n\nDodatkowo, w fabule książki Mały Książę troszczył się o różę na swojej planecie, co symbolizowało jego odpowiedzialność i emocjonalne zaangażowanie [1]."}
{"id": "q_73", "question": "W którym roku rozpoczęły się w Europie ruchy zwane Wiosną Ludów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ruchy rewolucyjne i narodowowyzwoleńcze znane jako Wiosna Ludów rozpoczęły się w Europie w 1848 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Wiosna Ludów to seria zrywów rewolucyjnych w latach 1848–1849.  \n- W [3] opisano Rewolucję Marcową w Berlinie i Wiedniu jako początek Wiosny Ludów w Niemczech, która wybuchła w 1848 roku.  \n- W [6] podkreślono, że Wiosna Ludów w 1848 roku ogarnęła Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Związek Niemiecki, Włochy i Francję.  \n- W [9] wymieniono marzec 1848 roku jako początek rewolucyjnych wydarzeń w Cesarstwie Austrii.  \n\nZatem rok 1848 jest uznawany za początek Wiosny Ludów w Europie."}
{"id": "q_74", "question": "Jak nazywa się część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Część przyrządu elektronicznego służąca do doprowadzania lub odprowadzania nośników ładunku nazywa się elektrodą. Elektroda to końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, który wysyła ładunek elektryczny lub przyjmuje go z otoczenia, albo kształtuje pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu [1]. \n\nWyróżnia się trzy rodzaje elektrod: anodę, katodę oraz elektrody oddziałujące na przestrzeń swoim potencjałem (np. siatki w lampie elektronowej) [1]. Anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, natomiast katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni [1]. \n\nPrzykłady urządzeń, w których występują elektrody, to m.in. lampy rentgenowskie, lampy elektronowe czy kondensatory (gdzie elektrody nazywane są okładkami) [1][6]."}
{"id": "q_79", "question": "Które miasto jest stolicą Tunezji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Tunezji jest miasto Tunis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Arjana (Ariana), Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [1].  \n- \"Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis, Arjana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse)\" [3].  \n- \"Od 1956 Tunis jest stolicą niepodległej Tunezji\" [4].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] opisano Tunis jako główny ośrodek kulturalny i gospodarczy kraju, co potwierdza jego status stolicy."}
{"id": "q_76", "question": "Kto oddał życie za Franciszka Gajowniczka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święty Maksymilian Maria Kolbe oddał życie za Franciszka Gajowniczka. Zdarzenie to miało miejsce w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1941 roku. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Swoje życie oddał za niego święty Kościoła katolickiego Maksymilian Maria Kolbe\" [1]\n- \"Wówczas za niego zgłosił się zakonnik franciszkański o. Maksymilian Maria Kolbe\" [5]\n- \"Ojciec Maksymilian Kolbe, więzień obozowy, upomniał się w obozie śmierci o prawo do życia niewinnego człowieka – jednego z milionów. Ten człowiek (Franciszek Gajowniczek) żyje po dzień dzisiejszy\" [9]\n\nZdarzenie to zostało opisane jako akt dobrowolnej ofiary życia w zamian za skazanego na śmierć Gajowniczka, który był jednym z dziesięciu więźniów wybranych na śmierć głodową po ucieczce innego osadzonego [5]."}
{"id": "q_81", "question": "Czy polski astronom Mikołaj Kopernik miał tytuł doktora?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że Mikołaj Kopernik posiadał tytuł doktora prawa kanonicznego. W [1] wskazano, że był \"doktorem prawa kanonicznego i naukowcem\", a w [2] potwierdzono, że w 1503 roku \"pomyślny egzamin doktorski odbył się 31 maja 1503\" na Uniwersytecie w Ferrarze. \n\nNatomiast w [2] zaznaczono, że \"wbrew treści epitafium na grobie Kopernika we Fromborku astronom nigdy nie uzyskał stopnia doktora medycyny\", co sugeruje, że miał inny tytuł doktorski. \n\nPodsumowując, Kopernik był doktorem prawa kanonicznego, ale nie medycyny."}
{"id": "q_78", "question": "Jak brzmiała pełna nazwa konspiracyjnej organizacji posługującej się skrótem WIN, utworzonej w 1945 r. w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pełna nazwa konspiracyjnej organizacji utworzonej w 1945 r. w Polsce, posługującej się skrótem WiN, brzmiała: **Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość**. W niektórych dokumentach używano również formy **„Wolność i Niepodległość” (WiN)**, jednak oficjalna nazwa to **Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”** [1]. \n\nOrganizacja ta powstała 2 września 1945 r. w Warszawie, a jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj [1]. Warto zaznaczyć, że w późniejszym okresie (po 1982 r.) istniała również młodzieżowa organizacja konspiracyjna o nazwie **Organizacja Wolność i Niepodległość (WiN)**, jednak nie była ona bezpośrednio związana z tą z 1945 r. [2]."}
{"id": "q_82", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest Jan Ptaszyn Wróblewski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Ptaszyn Wróblewski był znany przede wszystkim z gry na saksofonie tenorowym i barytonowym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Grał na saksofonie tenorowym i barytonowym\"*. Dodatkowo, w [10] wspomniano, że skomponował utwór *\"Maesteso cobinato\"* na saksofon barytonowy i orkiestrę symfoniczną, co potwierdza jego związek z tym instrumentem. \n\nWcześniej, w trakcie edukacji, uczył się również gry na fortepianie, klarnecie i trąbce [1], jednak w późniejszej karierze muzycznej saksofon stał się jego głównym instrumentem."}
{"id": "q_84", "question": "Jak nazywał się nowozelandzki himalaista, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nowozelandzkim himalaistą, który jako pierwszy człowiek zdobył najwyższy szczyt świata Mount Everest w 1953 roku, był Edmund Percival Hillary. Wspólnie z Szerpą Tenzingiem Norgayem osiągnęli szczyt 29 maja 1953 roku [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hillary był nie tylko alpinistą, ale także polarnikiem i pszczelarzem z zawodu [1]. Jego wyczyn został uhonorowany m.in. tytułem szlacheckim oraz umieszczeniem jego podobizny na nowozelandzkim banknocie [1]."}
{"id": "q_77", "question": "Czy tzw. getta ławkowe miały miejsce w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że tzw. getta ławkowe wprowadzano głównie na uczelniach wyższych, takich jak uniwersytety i politechniki. \n\nW [1] wskazano, że getta ławkowe były formą dyskryminacji Żydów na polskich uczelniach w latach 30. XX wieku, wymieniając m.in. Politechnikę Lwowską, Uniwersytet Wileński i Lwowski. Podobnie w [2] i [3] mowa jest o wprowadzaniu gett ławkowych na uczelniach wyższych, np. Uniwersytecie Jagiellońskim, Politechnice Warszawskiej czy Uniwersytecie Warszawskim. \n\nW [6] potwierdzono, że getta ławkowe wprowadzono m.in. na Uniwersytecie Warszawskim, Politechnice Warszawskiej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. \n\nW [8] również wspomniano o wprowadzeniu gett ławkowych na Uniwersytecie Warszawskim w 1937 roku. \n\nNie ma natomiast informacji o wprowadzaniu gett ławkowych w szkołach średnich. \n\nPodsumowując, getta ławkowe były zjawiskiem występującym na uczelniach wyższych, a nie w szkołach średnich [1][2][3][6][8]."}
{"id": "q_85", "question": "Na mocy porozumienia z którym państwem Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w stolicy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na mocy porozumienia z ZSRR Polska w latach 80. rozpoczęła budowę metra w Warszawie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W 1982 rząd PRL zawarł umowę z ZSRR o pomocy przy budowie Warszawskiego Metra [1].\n2. 7 czerwca 1982 rządy PRL i ZSRR zawarły umowę o pomocy i współpracy gospodarczej przy budowie warszawskiego metra [2].\n3. W 1982 zdecydowano o wykorzystaniu wagonów radzieckich, a w latach 80. zawarto umowę między PRL a ZSRR na zakup 250 sztuk wagonów serii 81 dla warszawskiego metra [4]. \n\nDodatkowo, w [2] opisano, że w marcu 1982 w Warszawie przebywała delegacja radzieckich specjalistów, którzy doradzali w sprawie budowy metra, co potwierdza zaangażowanie ZSRR w ten projekt."}
{"id": "q_87", "question": "Z gry na którym instrumencie znany jest muzyk Zbigniew Namysłowski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zbigniew Namysłowski jest znany przede wszystkim jako saksofonista jazzowy. W młodości rozpoczął swoją przygodę z jazzem grając na puzonie w zespołach dixielandowych, jednak później odkrył jazz nowoczesny i rozpoczął karierę jako saksofonista [1]. Współpracował z wieloma znanymi muzykami, takimi jak Krzysztof Komedą, Czesław Niemen czy Michał Urbaniak, właśnie jako saksofonista [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w młodości Namysłowski uczył się gry na wiolonczeli i fortepianie, jednak nie są to instrumenty, z których jest powszechnie znany [1]."}
{"id": "q_90", "question": "Ilu towarzyszy było w tytule powieści Remarque'a?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tytule powieści Ericha Marii Remarque’a \"Trzej towarzysze\" (niem. \"Drei Kameraden\") pojawiają się trzej towarzysze. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano tytuł i opisano fabułę książki. \n\nCytat: *\"Trzej towarzysze (niem. Drei Kameraden) – powieść Ericha Marii Remarque’a, wydana w 1937 roku, opisująca życie w Berlinie w roku 1928 trzech niemieckich weteranów I wojny światowej.\"* [1]. \n\nDodatkowo w [2] również wspomniano o tej powieści, potwierdzając jej tytuł i tematykę."}
{"id": "q_88", "question": "Który zespół stworzył przeboje, takie jak „Satisfaction” i „Paint it black”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zespół, który stworzył przeboje „Satisfaction” i „Paint it black”, to The Rolling Stones. \n\nInformacje potwierdzające:\n1. „Satisfaction” to utwór skomponowany przez Keitha Richardsa z tekstem Micka Jaggera, członków The Rolling Stones [5]. \n2. „Paint it black” to utwór napisany przez Micka Jaggera i Keitha Richardsa, również członków The Rolling Stones [2]. \n3. Obie piosenki są wymienione jako część dorobku The Rolling Stones w biografii zespołu [8]. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że riff gitarowy w „Jumpin’ Jack Flash” (innym przeboju Stonesów) jest podobny do tego z „Satisfaction”, co potwierdza autorstwo zespołu."}
{"id": "q_86", "question": "Jak nazywał się legendarny bohater szwajcarski z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Legendarnym bohaterem szwajcarskim z okresu walk o niepodległość przeciw Habsburgom w XIV wieku był **Arnold Winkelried**. \n\nWinkelried wsławił się w bitwie pod Sempach w 1386 roku, gdzie rzucił się na włócznie habsburskiej piechoty, umożliwiając przełamanie ich szyków i osiągnięcie zwycięstwa przez Szwajcarów. Jego czyn jest symbolem poświęcenia życia dla dobra ojczyzny [1]. \n\nWinkelried jest uważany za postać fikcyjną, ponieważ źródła na temat jego czynu pojawiły się dopiero kilkadziesiąt lat po bitwie, a pierwsze wzmianki o ataku na nieprzyjacielskie kopie pochodzą z 1476 roku [1]. Mimo to stał się ikoną szwajcarskiego oporu przeciwko Habsburgom. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI wieku jego postać została powiązana z Arnoldem von Winkelriedem, który zginął w bitwie pod Bicoccą w 1522 roku, co mogło wpłynąć na ewolucję legendy [7]."}
{"id": "q_93", "question": "Pod jakim pseudonimem występuje gwiazda muzyki rockowej, której prawdziwe nazwisko brzmi Luiza Veronica Ciccone?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gwiazda muzyki rockowej o prawdziwym nazwisku Luiza Veronica Ciccone występuje pod pseudonimem **Madonna**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Madonna Louise Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska piosenkarka popowa, kompozytorka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna, tancerka, aktorka, producentka filmowa, reżyserka, scenarzystka, projektantka mody, pisarka, przedsiębiorczyni i filantropka.\"*"}
{"id": "q_89", "question": "Jak się nazywa waluta obowiązująca w Tajlandii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Waluta obowiązująca w Tajlandii to **bat tajlandzki** (język tajski: บาท, trb. \"baat\"). Jest to oficjalna jednostka monetarna tego kraju, a jej kurs wobec dolara amerykańskiego wynosił 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku) [1]. \n\nBat tajlandzki występuje w nominałach monetowych (1, 5, 10, 25, 50 satangów oraz 1, 2, 5, 10 bahtów) oraz banknotowych (20, 50, 100, 500, 1000 bahtów). Warto zaznaczyć, że monety 1, 5 i 10 satangów nie są już powszechnie używane w obiegu [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w 1997 roku Tajlandia doświadczyła kryzysu finansowego, który rozpoczął się od decyzji o upłynnieniu kursu bahta, wcześniej powiązanego z dolarem amerykańskim [3]."}
{"id": "q_92", "question": "Jak miał na imię pierwszy papież?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z tradycją katolicką pierwszym papieżem był św. Piotr Apostoł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"pierwszym biskupem Rzymu był Piotr Apostoł, który zginął tam śmiercią męczeńską\". \n\nDodatkowo w [3] potwierdzono, że Linus był \"drugim, po św. Piotrze Apostole, biskupem Rzymu, czyli według tradycji katolickiej drugim papieżem\". \n\nW [1] również zaznaczono, że \"Apostołowie Paweł i Piotr, z racji swej funkcji (apostolos = wysłannik), uważani są za organizatorów kościoła partykularnego (lokalnego) w Rzymie\". \n\nWniosek: pierwszym papieżem był Piotr Apostoł [1][3]."}
{"id": "q_83", "question": "Które najwyższe odznaczenie francuskie ustanowione przez Napoleona w 1802 roku nadawane jest osobom wojskowym i cywilnym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najwyższym odznaczeniem francuskim ustanowionym przez Napoleona Bonaparte w 1802 roku, które nadawane jest zarówno osobom wojskowym, jak i cywilnym, jest Order Narodowy Legii Honorowej (fr. \"L’Ordre national de la Légion d’honneur\"). \n\nOrder ten został ustanowiony 19 maja 1802 roku (według kalendarza rewolucyjnego \"29 floréala roku X\") przez Napoleona Bonapartego, pierwszego konsula Republiki Francuskiej, późniejszego cesarza Napoleona I [4]. Legia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, przyznawanym za znamienite zasługi w życiu wojskowym i cywilnym, zarówno obywatelom francuskim, jak i cudzoziemcom [1]. \n\nOrder składa się z pięciu klas, a jego członkami mogą być wyłącznie niekarani obywatele francuscy, przy czym 2/3 odznaczonych musi być wojskowych, a 1/3 cywilów. Cudzoziemcy mogą być odznaczani bez limitów, ale nie są zaliczani w poczet członków [1]. \n\nWielkim Mistrzem orderu jest każdorazowy prezydent Republiki Francuskiej, a Wielkim Kanclerzem – osoba wybrana spośród odznaczonych Krzyżem Wielkim na sześcioletnią kadencję [1]. \n\nLegia Honorowa jest najwyższym odznaczeniem w kolejności starszeństwa francuskich odznaczeń, wyprzedzając Order Wyzwolenia [1]."}
{"id": "q_94", "question": "Jakiej narodowości była św. Teresa od Dzieciątka Jezus?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święta Teresa od Dzieciątka Jezus, znana również jako Mała Teresa lub Mały Kwiatek, była Francuzką. Urodziła się jako Marie Françoise Thérèse Martin w Alençon we Francji [1]. \n\nWynika to z fragmentu:  \n*\"Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc.  Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa (OCD)\"* [1]."}
{"id": "q_91", "question": "Co oznacza skrót LOP?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Skrót LOP może odnosić się do kilku różnych znaczeń, w zależności od kontekstu:  \n\n1. **LOP – oznaczenie literowe powiatu opolskiego** na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce [1].  \n2. **Liga Ochrony Przyrody** – ogólnopolskie stowarzyszenie ekologiczne, posiadające status organizacji pożytku publicznego, którego celem jest ochrona przyrody. Najstarsza organizacja ekologiczna w Polsce, założona w 1928 roku [1].  \n3. **Łódzki Okręg Przemysłowy (ŁOP)** – okręg przemysłowy w województwie łódzkim, obejmujący Łódź i okoliczne miasta, znany z przemysłu włókienniczego i maszynowego [2].  \n4. **Program LOOP** – narzędzie teorii obliczalności służące do ustalania, czy dana funkcja jest obliczalna [3].  \n5. **Język lop (lop, lopnur lub lopnor)** – wschodnioturecki język używany w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur w Chinach [4].  \n\nW zależności od kontekstu, skrót LOP może odnosić się do jednego z powyższych znaczeń."}
{"id": "q_99", "question": "Z gry na którym instrumencie znana jest Kaja Danczowska?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kaja Danczowska jest znaną skrzypaczką. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest ona \"polską skrzypaczką i pedagogiem\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [3], gdzie opisano jej osiągnięcia jako skrzypaczki, w tym nagrania płytowe i współpracę z wybitnymi muzykami. \n\nDodatkowo, w [6] wymieniono ją wśród skrzypków, którzy występowali na koncertach, co również wskazuje na to, że jest znana z gry na skrzypcach. \n\nWnioski te są spójne z informacjami zawartymi w innych fragmentach, gdzie mowa jest o jej karierze muzycznej i pedagogicznej związanej ze skrzypcami [1][3]."}
{"id": "q_102", "question": "Cień którego ptaka występuje w tytule przeboju Varius Manx?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tytule przeboju Varius Manx występuje cień orła. Utwór nosi tytuł „Orła cień” [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wymieniono ten tytuł, np. [2], [4], [5]. Nie ma natomiast wzmianek o innych ptakach w kontekście tego utworu. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się również inne ptaki, takie jak modrzyk ciemny [9] czy chiński „szkarłatny ptak” [8], ale nie są one związane z tytułem tego konkretnego przeboju."}
{"id": "q_95", "question": "Grecja jest republiką czy monarchią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że Grecja jest republiką. \n\nW 1974 roku przeprowadzono referendum, w którym 69,2% głosujących opowiedziało się za republiką, a tylko 30,8% chciało powrotu monarchii [5]. Wyniki te ostatecznie potwierdziły republikański ustrój Grecji. \n\nDodatkowo, w [6] wskazano, że w 1973 roku monarchia została zniesiona, a po upadku junty wojskowej w 1974 roku przeprowadzono kolejne referendum, które ostatecznie utrwaliło republikę. \n\nW [9] podkreślono, że po trwającej sześć lat dyktaturze wojskowej (1967–1973) przeprowadzono referendum, w którym obywatele opowiedzieli się za zniesieniem monarchii i ustanowieniem demokracji parlamentarnej. \n\nW [10] wskazano, że od 1974 roku Grecja jest Trzecią Republiką Grecką, co potwierdza jej republikański charakter. \n\nZatem Grecja jest republiką od 1974 roku."}
{"id": "q_101", "question": "Czy Galapagos i Wyspy Żółwie to ta sama grupa wysp?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Galapagos i Wyspy Żółwie to określenia odnoszące się do tego samego archipelagu. Nazwa „Galapagos” pochodzi od hiszpańskiego słowa „galápago”, oznaczającego żółwia, co wiąże się z zamieszkującymi wyspy żółwiami słoniowymi [1]. Z kolei nazwa „Wyspy Żółwie” jest bezpośrednim tłumaczeniem hiszpańskiej nazwy „Islas Galápagos” [1]. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że archipelag jest znany pod wieloma nazwami, w tym „Archipiélago de Galápagos” oraz „Islas Galápagos”, co potwierdza, że oba określenia odnoszą się do tej samej grupy wysp."}
{"id": "q_97", "question": "Pod jakim nazwiskiem znana jest polska aktorka i piosenkarka, popularna gwiazda lat 30. – Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polska aktorka i piosenkarka, znana jako gwiazda lat 30., Maria Anna z Pietruszyńskich Tyszkiewiczowa, jest powszechnie znana pod pseudonimem artystycznym **Hanka Ordonówna**. Pseudonim ten przybrała za namową Karola Hanusza, debiutując w teatrzyku rewiowym „Sfinks” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych źródłach można znaleźć różne warianty zapisu jej imienia i nazwiska, np. Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska [1] lub Maria Tyszkiewicz [4]. Jednak jej sceniczną tożsamością, pod którą zapisała się w historii polskiej kultury, pozostaje **Hanka Ordonówna**. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że po ślubie z hrabią Michałem Tyszkiewiczem (w 1931 roku) jej małżeństwo początkowo uznano za mezalians, co mogło wpłynąć na późniejsze postrzeganie jej statusu społecznego. Mimo to, jako artystka nadal występowała pod pseudonimem, który stał się jej znakiem rozpoznawczym."}
{"id": "q_98", "question": "W którym roku Lech Wałęsa otrzymał pokojową nagrodę Nobla?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że \"5 października 1983 Komitet Noblowski ogłosił decyzję o przyznaniu mu Pokojowej Nagrody Nobla\".  \n- W [3] podano, że \"w 1983 gdańszczanin Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla\".  \n- W [4] potwierdzono, że \"w imieniu męża Danuta Wałęsa odebrała 10 grudnia 1983 Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [6] zaznaczono, że \"10 grudnia 1983 r. żona Lecha Wałęsy, Danuta, odebrała w Oslo Pokojową Nagrodę Nobla\".  \n- W [7] podkreślono, że \"Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983\".  \n- W [9] wspomniano, że \"dzisiaj wręczamy Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie\", co odnosi się do roku 1983.  \n\nZatem rok przyznania nagrody to **1983**."}
{"id": "q_105", "question": "Z którego państwa pochodzi ser ementalski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ser ementalski pochodzi ze Szwajcarii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to rodzaj szwajcarskiego sera produkowany z krowiego mleka. Dodatkowo w [3] wskazano, że nazwa sera pochodzi od doliny rzeki Emme w kantonie berneńskim w Szwajcarii."}
{"id": "q_100", "question": "Czy rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, rzeka Ural wpada do Morza Kaspijskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Ural jest jedną z większych rzek wpadających do Morza Kaspijskiego.  \n2. W [2] podano, że źródło Uralu znajduje się w górach Uralu Południowego, a rzeka uchodzi do Morza Kaspijskiego, tworząc deltę.  \n3. W [3] wymieniono Ural jako jedną z rzek zasilających Morze Kaspijskie.  \n4. W [4] potwierdzono, że Atyrau leży nad Uralem w pobliżu jego ujścia do Morza Kaspijskiego.  \n5. W [7] wskazano, że Ural należy do zlewiska Morza Kaspijskiego i uchodzi do niego w pobliżu miasta Atyrau.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] zaznaczono, że większość geografów uznaje Ural za granicę między Europą a Azją, co potwierdza jego przebieg w kierunku Morza Kaspijskiego."}
{"id": "q_107", "question": "Kto jest reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem filmu amerykańskiego „Park Jurajski” jest Steven Spielberg. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: „Park Jurajski ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Jurassic Park&lt;/&gt;) – amerykański film z 1993 roku, wyreżyserowany przez Stevena Spielberga na podstawie książki Michaela Crichtona o tym samym tytule”. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [2], gdzie wymieniono „Park Jurajski” jako jeden z filmów wyreżyserowanych przez Spielberga."}
{"id": "q_96", "question": "Który car zniósł poddaństwo chłopów w Rosji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Poddaństwo chłopów w Rosji zostało zniesione przez cara Aleksandra II Romanowa. Reforma uwłaszczeniowa, która wprowadziła tę zmianę, weszła w życie w 1861 roku. Na jej mocy 22 558 748 chłopów rosyjskich zyskało wolność osobistą, co oznaczało, że nie mogli już być przedmiotem transakcji kupna, sprzedaży, zastawu czy darowizny. Właściciele ziemscy utracili prawo do dowolnego przesiedlania i karania chłopów, a sami chłopi uzyskali szereg praw, takich jak możliwość podejmowania aktywności przemysłowej i handlowej, zawierania umów, kształcenia się, zawierania związków małżeńskich, nabywania dóbr oraz przechodzenia do stanów mieszczańskiego i kupieckiego [1]. \n\nProces przygotowania reformy był długotrwały i wynikał z czynników politycznych, w tym klęski Rosji w wojnie krymskiej, która podważyła zaufanie do dotychczasowego systemu [2]. Aleksander II, kontynuując wcześniejsze tendencje abolicjonistyczne, zdecydował się na zniesienie poddaństwa, choć reforma nie objęła wszystkich regionów, np. zachodnich Ziem Rosji [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby ograniczenia poddaństwa podejmowano już w XVIII wieku, m.in. w guberniach bałtyckich (1816–1819) [2], jednak powszechne zniesienie instytucji nastąpiło dopiero za panowania Aleksandra II."}
{"id": "q_103", "question": "W 1967 r. chirurg z Kapsztadu Christiaan Barnard dokonał przełomowej operacji. Czego dotyczyła?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 1967 roku Christiaan Barnard dokonał pierwszej na świecie transplantacji ludzkiego serca. Operacja ta została przeprowadzona 3 grudnia 1967 roku w szpitalu Groote Schuur w Kapsztadzie. Zespół lekarzy pod kierownictwem Barnarda przeszczepił serce od Denise Darvall, ofiary wypadku drogowego, do Louisa Washkansky'ego, który cierpiał na nieuleczalną chorobę serca [1][2][4]. \n\nOperacja ta była przełomowa, ponieważ po raz pierwszy w historii medycyny przeszczepiono ludzkie serce. Mimo że Washkansky zmarł po 18 dniach z powodu powikłań, operacja ta otworzyła nowy rozdział w chirurgii kardiochirurgicznej [2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że Barnard był pionierem w tej dziedzinie, a jego osiągnięcie zapoczątkowało rozwój transplantacji serca na całym świecie [2][6]."}
{"id": "q_109", "question": "W którym mieście działa Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej działa w Krakowie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to teatr w Krakowie, oraz w [3], gdzie wymieniono go jako jeden z teatrów w Krakowie. Dodatkowo [6] potwierdza, że teatr funkcjonuje w budynku przy placu Szczepańskim w Krakowie. \n\nW [10] opisano inny teatr noszący imię Heleny Modrzejewskiej, ale działa on w Legnicy, a nie w Krakowie."}
{"id": "q_106", "question": "Czy Szymon Peres jest laureatem nagrody Nobla?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Szymon Peres jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. W 1994 roku otrzymał ją wraz z Icchakiem Rabinem i Jasirem Arafatem za rozmowy pokojowe, które prowadził jako izraelski minister spraw zagranicznych, których skutkiem były tzw. porozumienia z Oslo [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wymieniono go jako laureata Pokojowej Nagrody Nobla [2][4]. W 1995 roku, po zabójstwie premiera Rabina, Peres został nominowany na premiera rządu, co dodatkowo podkreśla jego znaczącą rolę w polityce i procesach pokojowych [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Pokojowa Nagroda Nobla jest krytykowana przez niektórych, w tym norweskiego działacza pokojowego Fredrika S. Heffermehla, który uważa, że jej przyznanie Peresowi było niezgodne z intencjami fundatora [4]. Mimo to, Peres pozostaje oficjalnym laureatem tej nagrody."}
{"id": "q_104", "question": "Władcą którego państwa był cesarz Dioklecjan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cesarz Dioklecjan był władcą Cesarstwa Rzymskiego. Jego panowanie zapoczątkowało okres dominatu, w którym cesarz sprawował absolutną władzę, używając tytułu \"dominus et deus\" (pan i bóg) [2]. W 293 roku Dioklecjan stworzył tetrarchię, system rządów, w którym władzę sprawowało czterech panujących nad różnymi obszarami imperium: Dioklecjan (wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego), Maksymian (Italia, Afryka i Hiszpania), Galeriusz (dolina Dunaju i Bałkany) i Konstancjusz I Chlorus (Brytania i Galia) [1]. \n\nW późniejszym okresie, po reformach Dioklecjana i Konstantyna, Cesarstwo Rzymskie przekształciło się w dominat ze znacznie mocniejszą pozycją cesarską [3]. W 395 roku cesarstwo definitywnie rozpadło się na części zachodnią i wschodnią, jednak Dioklecjan rządził całością imperium w okresie swojego panowania [3]. \n\nPodsumowując, Dioklecjan był cesarzem Cesarstwa Rzymskiego, a jego reformy wpłynęły na ustrój i administrację tego państwa [1][2][3]."}
{"id": "q_111", "question": "Jak zatytułowany jest pierwszy film fabularny Andrzeja Wajdy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszym filmem fabularnym Andrzeja Wajdy był _Pokolenie_, zrealizowany w 1954 roku na podstawie powieści Bohdana Czeszki. Film miał premierę 26 stycznia 1955 roku [2]. Wcześniej Wajda nakręcił trzy etiudy szkolne, które uznał za nieudane i nie zgłosił do pracy dyplomowej [1]. \n\nWarto dodać, że _Pokolenie_ było oparte na porzuconym projekcie Aleksandra Forda, a w obsadzie znaleźli się m.in. Tadeusz Janczar, Roman Polański, Tadeusz Łomnicki i Zbigniew Cybulski [4]. Film ten uznawany jest za otwarcie trylogii wojennej Wajdy [4]."}
{"id": "q_108", "question": "Jak nazywał się najwybitniejszy rzeźbiarz starożytności, autor m.in. posągu Ateny na Akropolu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najwybitniejszym rzeźbiarzem starożytności, autorem posągu Ateny na Akropolu, był Fidiasz (ok. 490 p.n.e. – ok. 430 p.n.e.). Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Fidiasz był uważany za najwybitniejszego przedstawiciela greckiej rzeźby starożytnej okresu klasycznego. W [7] wymieniono jego dzieło – posąg Ateny Partenos („Ateny Dziewicy”) wykonany dla Partenonu na Akropolu ateńskim. \n\nDodatkowo, w [6] wspomniano, że Atena Lemnia, inny posąg Ateny stojący na Akropolu, również była dziełem Fidiasza. \n\nWarto zaznaczyć, że Fidiasz był nie tylko twórcą rzeźb ateńskich, ale także autorem słynnego posągu Zeusa w Olimpii, zaliczanego do siedmiu cudów świata [4][7]."}
{"id": "q_110", "question": "Nigeria i Niger to różne nazwy tego samego państwa w Afryce czy dwa różne państwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nigeria i Niger to dwa różne państwa w Afryce Zachodniej. \n\nNigeria jest najludniejszym państwem Afryki, położonym nad Zatoką Gwinejską, graniczącym z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem. Nazwa kraju pochodzi od rzeki Niger, a jego stolicą jest Abudża [2][3]. \n\nNiger to państwo śródlądowe, położone w głębi kontynentu afrykańskiego, bez dostępu do morza, graniczące z Algierią, Libią, Czadem, Nigerią, Beninem, Burkina Faso i Mali. Jego stolicą jest Niamey [4][5]. \n\nOba państwa są członkami Unii Afrykańskiej i ECOWAS, a ich nazwy pochodzą od rzeki Niger, która płynie przez oba kraje [1][2][5]."}
{"id": "q_116", "question": "Stolicą którego państwa jest Chartum?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Chartum jest stolicą Sudanu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Chartum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli „trąba słonia”) – stolica Sudanu, położona w miejscu, w których łączą się wody Nilu Białego i Błękitnego.\"* Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [6], gdzie Chartum wymieniono jako prowincję w środkowym Sudanie."}
{"id": "q_115", "question": "Vespa to marka włoskich skuterów i włoska nazwa którego owada?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Vespa to marka włoskich skuterów, a także włoska nazwa owada z rodziny osowatych (Vespidae). Nazwa skutera nawiązuje do kształtu pojazdu, który przypominał owada – wąską talię (przekrok) i szeroki odwłok (tylne nadkole) [1]. \n\nOwad, od którego pochodzi nazwa skutera, to osa (Vespa), rodzaj osowatych, obejmujący największe przedstawicieli tej rodziny, dorastające do 45 mm długości. Osy z tego rodzaju żywią się pszczołami, ćmami i innymi dużymi owadami [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że nazwa skutera Vespa była również inspiracją dla innych pojazdów, np. radzieckiej Wiatki i polskiej WFM Osa [3]."}
{"id": "q_112", "question": "Przedstawiciel którego zawodu wykonuje trwałą ondulację?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trwałą ondulację wykonuje fryzjer. Wynika to z opisu procesu chemicznego i mechanicznego, który jest stosowany podczas tego zabiegu, a także z historii wynalazku trwałej ondulacji, który został opracowany przez niemieckiego fryzjera Karla Ludwiga Neßlera (znanego jako Charles Nestlé) [1][2][3]. \n\nW [1] opisano, że trwała ondulacja jest zabiegiem fryzjerskim polegającym na zmianie struktury włosa środkami chemicznymi i nadaniu mu nowego kształtu za pomocą wałków. W [2] i [3] potwierdzono, że Nestlé był fryzjerem, który wynalazł i rozwinął tę metodę. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że rollerball (urządzenie wykorzystywane w trwałej ondulacji) jest narzędziem fryzjerskim, co również wskazuje na to, że zabieg ten jest wykonywany przez fryzjerów. \n\nNie ma informacji sugerujących, że trwałą ondulację wykonują przedstawiciele innych zawodów."}
{"id": "q_124", "question": "Z czym według przysłowia porywamy się na słońce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_121", "question": "W którym wieku urodził się Witold Gombrowicz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Witold Gombrowicz urodził się w XX wieku. Dokładna data jego narodzin to 4 sierpnia 1904 roku [1]. Informacja ta znajduje się w pierwszym zdaniu biografii pisarza. \n\nCytat: *\"Witold Marian Gombrowicz (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach, zm. 24 lipca 1969 w Vence) – polski powieściopisarz, nowelista, dramaturg i filozof.\"* [1]."}
{"id": "q_113", "question": "Które morskie zwierzęta z typu półstrunowców żyły od kambru do karbonu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że morskie zwierzęta z typu półstrunowców, które żyły od kambru do karbonu, to graptolity (†Graptolithina). \n\nWymienione są one w następujących fragmentach:\n- \"Graptolity (†Graptolithina, z gr. \"graptos\" – pisany + \"lithos\" – kamień) – wymarła gromada zwierząt zaliczanych do półstrunowców. Żyły w okresie od kambru do wczesnego karbonu\" [1].\n- \"Wymarłe graptolity żyły w okresie od kambru do wczesnego karbonu\" [2].\n- \"Dendroidy tworzyły wielogałązkowe, przypominające koronę drzew (stąd nazwa) kolonie osiadłe (bentos osiadły) i występowały od kambru po wczesny karbon\" [3].\n- \"Graptolity właściwe występowały od ordowiku do wczesnego dewonu\" [3].\n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że graptolity były zaliczane do półstrunowców na podstawie badań polskiego paleontologa Romana Kozłowskiego."}
{"id": "q_114", "question": "Brakiem której witaminy spowodowany jest szkorbut?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szkorbut jest chorobą wywołaną niedoborem kwasu askorbinowego, znanego jako witamina C [1]. Witamina C jest niezbędna do prawidłowej syntezy kolagenu, a jej brak prowadzi do charakterystycznych objawów choroby, takich jak krwawienie z dziąseł, wypadanie zębów, osłabienie naczyń krwionośnych czy zaburzenia gojenia się ran [1][2]. \n\nWynika to z faktu, że witamina C jest koenzymem hydroksylaz prolinowej i lizynowej, które katalizują powstanie poprzecznych wiązań kowalencyjnych między cząstkami tropokolagenu. Bez niej proces dojrzewania kolagenu jest zaburzony [1][4]. \n\nDodatkowo, wśród ssaków tylko naczelne i kawia domowa nie mają enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej, który syntezuje witaminę C, dlatego szkorbut występuje głównie u tych gatunków [1]. U człowieka objawy pojawiają się po około 70 dniach diety pozbawionej kwasu askorbinowego [1]. \n\nLeczenie szkorbutu polega na podawaniu witaminy C [1]."}
{"id": "q_117", "question": "Na której wyspie leży Dominikana?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dominikana leży na wyspie Haiti, która wchodzi w skład Wielkich Antyli. Zajmuje ona wschodnią część tej wyspy, podczas gdy zachodnia część należy do Republiki Haiti [1][2]. \n\nWyspa Haiti została odkryta przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku, a obecnie jest podzielona między dwa państwa: Dominikanę i Haiti [1][2]. Dominikana graniczy od zachodu z Haiti, a jej linia brzegowa wynosi 1288 km, oblewana jest przez Morze Karaibskie na południu i Ocean Atlantycki na północy [1]. \n\nDodatkowo, do Dominikany należy niewielka wyspa Isla Saona, położona kilka kilometrów od południowo-wschodnich wybrzeży [1][7]."}
{"id": "q_118", "question": "Na którym kontynencie rozgrywa się akcja „Czasu Apokalipsy” Coppoli?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcja filmu *Czas apokalipsy* Francisa Forda Coppoli rozgrywa się w Azji Południowo-Wschodniej, konkretnie podczas wojny wietnamskiej. Główny bohater, kapitan Benjamin Willard, otrzymuje zadanie zlikwidowania pułkownika Waltera Kurtza, który stworzył własną armię na pograniczu Kambodży [2]. \n\nDodatkowo, w filmie wykorzystano kultową muzykę, w tym utwór *The End* zespołu The Doors, co podkreśla ówczesny kontekst kulturowy i polityczny związany z wojną wietnamską [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że film ten był inspirowany opowiadaniem Josepha Conrada *Jądro ciemności*, co może sugerować pewne podobieństwa tematyczne, ale nie zmienia to faktu, że akcja filmu Coppoli osadzona jest w realiach wojny wietnamskiej [2]."}
{"id": "q_120", "question": "Jak po łacinie nazywa się okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Okres między datą ogłoszenia aktu prawnego a datą jego wejścia w życie po łacinie nazywa się \"vacatio legis\". Termin ten oznacza dosłownie \"próżnowanie ustawy\" i ma na celu umożliwienie zainteresowanym zapoznanie się z nowymi przepisami oraz przygotowanie do ewentualnych zmian wynikających z ich wejścia w życie [1]. \n\nW polskim prawie standardowy okres \"vacatio legis\" wynosi 14 dni od dnia ogłoszenia aktu normatywnego w dzienniku urzędowym, chyba że dany akt określi późniejszy termin. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest skrócenie tego okresu, a w szczególnych sytuacjach (np. gdy wymaga tego ważny interes państwa) akt może wejść w życie z dniem ogłoszenia [1][3]. \n\nAnalogiczne zasady dotyczą aktów prawa miejscowego oraz rozporządzeń wprowadzających stany nadzwyczajne [8]."}
{"id": "q_130", "question": "Jak nazywamy wykres funkcji tangens?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_122", "question": "Który zakon kryje się pod skrótem SJ?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pod skrótem SJ kryje się zakon Towarzystwo Jezusowe, znany również jako jezuici. Skrót ten pochodzi od łacińskiej nazwy \"Societas Jesu\" [1]. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że \"Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. \"Societas Jesu\"), jezuici – męski papieski zakon apostolski założony przez Ignacego Loyolę\".\n2. W [2] i [3] również użyto skrótu SJ w kontekście zakonu jezuitów, np. \"Adam Kozłowiecki SJ\" [2] oraz \"Jan Chrzciciel Machado SJ\" [3].\n3. W [4] i [7] potwierdzono przynależność do zakonu jezuitów poprzez wzmiankę o nowicjacie w Starej Wsi [4] oraz o spowiedniku nadwornym Stanisława Leszczyńskiego, który był jezuitą [7].\n\nNie ma innych zakonów wymienionych w dokumentach, które używałyby tego samego skrótu."}
{"id": "q_126", "question": "Do czyjej niewoli dostają się żołnierze angielscy w filmie „Most na rzece Kwai”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żołnierze angielscy w filmie „Most na rzece Kwai” dostają się do niewoli japońskiej. Informacja ta znajduje się w opisie fabuły filmu: „W czasie II wojny światowej brytyjscy jeńcy otrzymują od Japończyków rozkaz zbudowania w dzikiej dżungli mostu kolejowego na rzece Kwai w Tajlandii” [2]. Dodatkowo potwierdza to fragment: „Ich nadzorcą jest pułkownik Saito, który gardzi jeńcami, gdyż wbrew bushidō poddali się, zamiast honorowo popełnić samobójstwo” [1]."}
{"id": "q_119", "question": "W którym stanie znajduje się Cape Canaveral, główny poligon kosmiczny USA?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cape Canaveral znajduje się w stanie Floryda. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- \"Cape Canaveral – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Brevard\" [1].  \n- \"Canaveral ( < style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\">Cape Canaveral</>, w latach 1963–1973 Przylądek Kennedy’ego, ang. < lang=\"en\">Cape Kennedy</>) – przylądek znajdujący się na południowo-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, we wschodniej części półwyspu Floryda\" [2].  \n- \"Cape Canaveral Space Force Station (CCSFS) – kosmodrom i poligon rakietowy należący do Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. Położony na przylądku Canaveral, na Florydzie\" [3].  \n- \"Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego (ang. \"John F. Kennedy Space Center\", KSC) – kosmodrom amerykańskiej agencji kosmicznej NASA, położony na przylądku Canaveral w stanie Floryda\" [4].  \n\nDodatkowo, w [6] i [9] również wskazano, że Cape Canaveral leży na Florydzie."}
{"id": "q_134", "question": "Jak nazywa się cienki pomarszczony papier dekoracyjny, rodzaj bibuły?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_125", "question": "W której dziedzinie przyznawana jest nagroda Pritzkera?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nagroda Pritzkera jest przyznawana w dziedzinie architektury. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], nagroda ta honoruje żyjących architektów, którzy poprzez swoją sztukę, talent i wizjonerstwo wzbogacają otoczenie człowieka i jego środowisko budowlane. Laureaci otrzymują 100 tys. USD oraz brązowy medal. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Honorowa Nagroda SARP jest określana jako krajowy „Pritzker”, co potwierdza międzynarodowy charakter oryginalnej nagrody Pritzkera w dziedzinie architektury. \n\nW [3] i [4] przedstawiono przykłady laureatów Nagrody Pritzkera, którzy są architektami, co dodatkowo potwierdza, że nagroda ta jest związana z tą dziedziną. \n\nPodsumowując, Nagroda Pritzkera jest przyznawana w dziedzinie architektury [1][2][3][4]."}
{"id": "q_129", "question": "Co oznacza w dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie salto mortale?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W dosłownym tłumaczeniu włoskie określenie \"salto mortale\" oznacza \"skok śmierci\". Jest to niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem, wykonywany z dużej wysokości [1]. \n\nWarto zauważyć, że termin ten jest również używany w kontekście sportowym, np. w gimnastyce, gdzie oznacza salto wykonywane w pozycji rozkroku, z rozbiegiem i wybiciem z jednej nogi [1]. Jednak w oryginalnym znaczeniu, zwłaszcza w kontekście akrobatycznym, \"salto mortale\" odnosi się do ryzykownego skoku związane z dużym ryzykiem."}
{"id": "q_127", "question": "Co znajduje się w godle Izraela?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W godle Izraela znajduje się złoty świecznik menora, który jest głównym elementem herbu państwowego. Menora jest otoczona gałązkami oliwnymi, a nad nią umieszczony jest napis „ישראל” (Izrael) w języku hebrajskim. Symbolika herbu odwołuje się do wersetu z Księgi Zachariasza, gdzie menora jest opisana jako świecznik z siedmioma ramionami i dwiema oliwkami po bokach [6]. \n\nDodatkowo, gałązki oliwne mają symbolizować pokojowe zamiary i postawę Żydów, a także odgrywać rolę dekoracyjną [8]. Napis „ישראל” odzwierciedla nazwę państwa i jest częścią frazy „pokój Izraelowi” [8]. \n\nHerb Państwa Izrael występuje w kilku wersjach o różnych barwach, w tym w kolorze złotym i niebieskim [6]."}
{"id": "q_135", "question": "W którym wieku żyła francuska pisarka George Sand?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Francuska pisarka George Sand żyła w XIX wieku. Urodziła się 1 lipca 1804 roku w Paryżu, a zmarła 8 czerwca 1876 roku w Nohant [1]. W swoim życiu doświadczyła m.in. okresu napoleońskiego, romantyzmu oraz II Cesarstwa we Francji [2]."}
{"id": "q_133", "question": "Jakiej narodowości był Ernesto Guevara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ernesto Guevara był Argentyńczykiem. Urodził się w argentyńskim mieście Rosario w 1928 roku [1]. Jego rodzina wywodziła się z klasy średniej i miała korzenie hiszpańsko-irlandzkie [1]. W młodości uczęszczał do szkół w Argentynie, a później studiował medycynę na Uniwersytecie w Buenos Aires [1]. Dopiero w późniejszym okresie życia zaangażował się w rewolucję kubańską, ale jego pochodzenie było argentyńskie."}
{"id": "q_123", "question": "Która symfonia Beethovena kończy się „Odą do radości”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "IX Symfonia d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena kończy się „Odą do radości”. Jest to pierwsza w historii symfonia wokalno-instrumentalna, w której finałowej części wykorzystano tekst wiersza Friedricha von Schillera [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach: \n- W [3] wskazano, że Beethoven włączył tekst „Ody do radości” do finałowej części IX symfonii. \n- W [4] podkreślono, że w finale symfonii kompozytor wprowadził głosy wokalne, wykorzystując wiersz Schillera. \n- W [5] zaznaczono, że IX symfonia to pierwsza symfonia wokalno-instrumentalna, a tekstem wykorzystanym w finale jest właśnie „Oda do radości”. \n- W [6] wspomniano, że fragment finału IX symfonii z kantatą do słów „Ody do radości” został przyjęty jako hymn Unii Europejskiej. \n- W [7] „Oda do radości” z IX symfonii wymieniona jest jako przykład formy muzycznej ody. \n- W [8] i [9] potwierdzono, że finałowa kantata z IX Symfonii jest hymnem Unii Europejskiej. \n\nZatem odpowiedź na pytanie znajduje się w wielu fragmentach, a kluczowym dokumentem jest [1], gdzie szczegółowo opisano strukturę i charakterystykę IX symfonii."}
{"id": "q_128", "question": "Jak nazywamy głazy przyniesione przez lądolody?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Głazy przyniesione przez lądolody nazywane są głazami narzutowymi, eratykami lub narzutniakami. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa *errare*, oznaczającego \"błądzić\", co odnosi się do ich przemieszczania przez lądolód [1]. \n\nGłazy narzutowe to fragmenty skały litej, które zostały przetransportowane przez lądolód, często ze Skandynawii, na obszary północnej i środkowej Polski, a także do innych regionów Europy i Ameryki Północnej [1]. Są one zbudowane z odpornych skał, takich jak granity, amfibolity, gnejsy czy kwarcyty [1]. \n\nW niektórych przypadkach głazy narzutowe są nazywane \"diabelskimi kamieniami\" lub \"czarcimi głazami\", co wynika z lokalnych legend i wierzeń ludowych [2]. Przykłady takich głazów to m.in. \"Diabelski Kamień\" w Owśnicach [10] czy \"Głaz Królewski\" w Zalewie Kamieńskim [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że pojęcie eratyk bywa utożsamiane z bliskim terminem \"porwak lodowcowy\", który jednak odnosi się do skał plastycznych lub sypkich o znacznych wymiarach [1]."}
{"id": "q_131", "question": "Jak się nazywają religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, które wykonywane początkowo jedynie podczas nabożeństw kościelnych, zanim usamodzielniły się w latach 30. XX wieku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Religijne pieśni Murzynów amerykańskich, stanowiące jedno ze źródeł bluesa, nazywane są **negro spirituals**. Wykonywane były początkowo wyłącznie podczas nabożeństw kościelnych, a ich forma opierała się na schemacie, w którym lider śpiewał frazę, a tłum dośpiewywał dalszy ciąg [2]. \n\nNegro spirituals były jednym z gatunków, z których wywodzi się blues [2]. W latach 30. XX wieku usamodzielniły się, stając się odrębną formą muzyczną. Wcześniej, pod koniec XIX wieku, zaczęły przenikać także do kultury białych Amerykanów [2]. \n\nPrzykładem negro spirituals jest pieśń \"Go Down Moses\", która powstała w środowisku XIX-wiecznych niewolników i stała się znana poza środowiskiem afroamerykańskim dzięki zespołowi Fisk Jubilee Singers [5]."}
{"id": "q_132", "question": "Jak nazywał się sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku, który rozpadł się po 1915 roku po przystąpieniu Włoch do Ententy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sojusz polityczno-wojskowy Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 1882 roku nazywał się **Trójprzymierzem**. Został on zawarty 20 maja 1882 w Wiedniu jako tajny układ obronny, a jego celem było zabezpieczenie przed ewentualną agresją ze strony Rosji [1].  \n\nTrójprzymierze było rozwinięciem wcześniejszego **Dwuprzymierza** z 1879 roku, które łączyło tylko Niemcy i Austro-Węgry [1]. W 1915 roku sojusz rozpadł się, gdy Włochy przystąpiły do Ententy i wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom, kierując się własnymi interesami terytorialnymi [4][8][10].  \n\nPo odejściu Włoch termin „Trójprzymierze” czasem odnosił się do Niemiec, Austro-Węgier i Turcji, która w 1914 roku dołączyła do państw centralnych [4]."}
{"id": "q_142", "question": "Jakiego koloru jest liść klonu na kanadyjskiej fladze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liść klonu na kanadyjskiej fladze jest koloru czerwonego. Informacja ta znajduje się w opisie flagi Kanady: \"Prostokąt podzielony na trzy pionowe pasy: czerwony, biały i czerwony, z umieszczonym w centrum, na białym pasie, czerwonym liściem klonu\" [1]. Dodatkowo potwierdza to opis konstrukcji flagi: \"W środkowej części na białym tle umieszczony jest czerwony, stylizowany liść klonowy o jedenastu wierzchołkach\" [7]."}
{"id": "q_145", "question": "Jak brzmi nazwa Banku Centralnego w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nazwa Banku Centralnego w Polsce brzmi **Narodowy Bank Polski (NBP)**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"NBP jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej\". Potwierdza to również [2], wskazując, że \"W Polsce funkcję banku centralnego pełni Narodowy Bank Polski\"."}
{"id": "q_136", "question": "Prawo jazdy kategorii Am uprawnia do kierowania motorowerem, tramwajem czy trolejbusem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem, ale nie uprawnia do kierowania tramwajem ani trolejbusem. \n\nTok rozumowania:  \n1. Zgodnie z [2], motorower można prowadzić po drogach publicznych, a dokumentem uprawniającym do jego prowadzenia jest prawo jazdy kategorii AM lub jakiejkolwiek innej wyższej kategorii.  \n2. W [5] wyraźnie wskazano, że jedynym dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania tramwajem jest pozwolenie na kierowanie tramwajem, a nie prawo jazdy.  \n3. W [8] potwierdzono, że zawód motorniczego (kierującego tramwajem) wymaga pozwolenia na kierowanie tramwajem, a nie prawa jazdy.  \n4. W [9] również zaznaczono, że pozwolenie na kierowanie tramwajem jest odrębnym dokumentem od prawa jazdy.  \n\nWnioski:  \n- Prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem [2].  \n- Do kierowania tramwajem wymagane jest pozwolenie na kierowanie tramwajem, a nie prawo jazdy [5][8][9].  \n- Brak jest informacji o trolejbusach w podanych materiałach, ale można wnioskować, że wymagają one odrębnych uprawnień, podobnie jak tramwaje.  \n\nOdpowiedź opiera się na fragmentach [2], [5], [8] i [9]."}
{"id": "q_141", "question": "Gdzie znajduje się siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości znajduje się w Hadze, w Holandii. Informacja ta została potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że siedzibą Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) jest Haga, co może być mylone z Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości (MTS), ale w [2] wyraźnie podano, że Pałac Pokoju w Hadze jest siedzibą zarówno MTS, jak i Stałego Trybunału Arbitrażowego.  \n- W [3] wymieniono Hagę jako miasto, w którym znajdują się siedziby MTS i MTK, co dodatkowo potwierdza lokalizację.  \n- W [7] podkreślono, że w Holandii mają swoją siedzibę m.in. MTS i MTK, co również wskazuje na Hagię.  \n\nZatem odpowiedź opiera się na [2], [3] i [7]."}
{"id": "q_148", "question": "Jakim zdrobniałym imieniem męskim określa się poduszkę w sypialni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_139", "question": "Intarsja to sztuka polegająca na wykładaniu na powierzchniach drewnianych wzoru z którego materiału?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Intarsja to technika zdobnicza polegająca na wykładaniu powierzchni przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi [1]. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu [1]. \n\nW przypadku markieterii, która jest podobną techniką, wykorzystuje się również inne materiały, takie jak metal, kość słoniowa, szylkret czy marmur [2]. Jednak w ścisłym znaczeniu intarsja odnosi się głównie do wykorzystania różnych gatunków drewna. \n\nPrzykłady materiałów używanych w intarsji obejmują zarówno lokalne gatunki drewna (np. klon), jak i egzotyczne, takie jak amarant, heban, palisander czy morwa [4]. Dodatkowo, w celu uzyskania różnych efektów wizualnych, drewno może być poddawane zabiegom, takim jak krótkotrwałe zanurzenie w żarzącym się piasku, woskowanie czy wykorzystanie gorących igieł [4]. \n\nPodsumowując, intarsja to sztuka wykładania powierzchni drewnianych wzorami z różnych gatunków drewna, często wzbogaconymi o dodatkowe techniki dekoracyjne."}
{"id": "q_144", "question": "Jak w tenisie i siatkówce nazywa się dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tenisie i siatkówce dotknięcie siatki przez piłkę podczas serwowania nazywa się **netem**. \n\nW tenisie, jeśli piłka dotknie taśmy siatki, ale wpadnie w karo serwisowe, zostaje wywołana komenda „net”, a podający powtarza serwis. Net w tenisie nie jest uznawany za błąd serwisowy, ponieważ zawodnik ma do dyspozycji jeszcze drugi serwis [4]. \n\nW siatkówce, jeśli piłka po zagrywce dotknie górnej części siatki, ale przeleci na stronę przeciwnika, nie jest to uznawane za błąd (tzw. „net”). Błędem jest natomiast, gdy piłka dotknie siatki i nie przeleci na drugą stronę [1]. \n\nW obu dyscyplinach net nie powoduje utraty punktu, ale wymaga powtórzenia zagrywki lub serwisu."}
{"id": "q_150", "question": "Z jakiego miasta pochodzi Adam Małysz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Adam Małysz pochodzi z miasta Wisła. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że urodził się 3 grudnia 1977 w Wiśle. Dodatkowo w [6] wskazano, że Małysz urodził się i mieszkał przez szereg lat w dzielnicy Wisły o nazwie Kopydło."}
{"id": "q_143", "question": "Jak nazywa się dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dokument stwierdzający dokonanie ubezpieczenia nazywa się **polisą**. Zgodnie z informacjami zawartymi w [2], polisa to dokument, w którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia (art. 809 § 1 KC). Powinna ona zawierać elementy istotne dla umowy ubezpieczenia, takie jak dane ubezpieczyciela i ubezpieczonego, przedmiot i zakres ubezpieczenia, wysokość składki oraz czas trwania umowy. \n\nWarto zaznaczyć, że brak polisy nie oznacza automatycznie braku lub nieważności umowy ubezpieczenia, ale oznacza, że ciężar udowodnienia istnienia ważnej umowy spoczywa na osobie dochodzącej świadczenia [2]. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że ubezpieczyciel jest zobowiązany potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia, co potwierdza, że polisa jest właściwym dokumentem w tym przypadku."}
{"id": "q_137", "question": "Któremu procesowi należy poddać ropę naftową, aby otrzymać z niej użyteczne produkty?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aby otrzymać użyteczne produkty z ropy naftowej, należy poddać ją procesom przetwórstwa, które dzielą się na dwa główne etapy: przetwórstwo pierwotne i wtórne [1].  \n\n1. **Przetwórstwo pierwotne** obejmuje:  \n   - demineralizację ropy naftowej,  \n   - destylację ropy naftowej,  \n   - próżniową destylację mazutu,  \n   - procesy rozdziału frakcyjnego [1].  \n   W tym etapie nie zmienia się skład chemiczny produktów, dlatego nazywa się go również niedestrukcyjnym lub pierwszą destylacją [1].  \n\n2. **Przetwórstwo wtórne** obejmuje procesy destrukcyjne, takie jak:  \n   - kraking termiczny, katalityczny i radiacyjny,  \n   - reforming,  \n   - hydrokraking,  \n   - hydrooczyszczanie,  \n   - visbreaking,  \n   - izomeryzacja [1].  \n   Te procesy zmieniają skład chemiczny surowca, prowadząc do powstania mniejszych cząsteczek węglowodorowych, które stanowią podstawę produktów naftowych [1].  \n\nDodatkowo, w rafineriach stosuje się procesy zachowawcze (np. rektyfikację) i destrukcyjne (np. kraking), aby uzyskać paliwa, oleje, smary, asfalty i inne surowce [3].  \n\nPodsumowując, aby otrzymać użyteczne produkty, ropę naftową należy poddać zarówno przetwórstwu pierwotnemu, jak i wtórnemu, w zależności od docelowego zastosowania produktów [1][3]."}
{"id": "q_147", "question": "Grenlandia jest autonomiczną częścią którego państwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Grenlandia jest autonomiczną częścią Danii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii\" [1].  \n- \"Na mocy konstytucji duńskiej z 1953 roku Grenlandia jest integralną częścią Królestwa Danii, posiadającą od 1979 roku szeroką autonomię\" [3].  \n- \"Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – monarchia konstytucyjna tworzona przez właściwą Danię, Grenlandię i Wyspy Owcze\" [8].  \n\nDodatkowo, w [4] i [6] potwierdzono, że Grenlandia posiada autonomię w ramach Danii, a w [8] wskazano, że oba terytoria (Grenlandia i Wyspy Owcze) są regionami administracyjnymi Danii."}
{"id": "q_149", "question": "Do której rzeki wpada Nysa Łużycka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nysa Łużycka jest lewobrzeżnym dopływem Odry. Uchodzi do niej na 542,4 km biegu Odry, na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf [1]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się również w innych fragmentach, np. w [2] wskazano, że Nysa Łużycka kilkanaście kilometrów na północ od Gubina uchodzi do Odry, a w [6] wymieniono ją jako jeden z największych lewobrzeżnych dopływów Odry. \n\nDodatkowo w [5] podkreślono, że granica polsko-niemiecka biegnie wzdłuż Nysy Łużyckiej do miejsca, gdzie wpada ona do Odry."}
{"id": "q_138", "question": "Czy Juda Tadeusz był apostołem Jezusa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Juda Tadeusz był jednym z dwunastu apostołów Jezusa. Wskazują na to następujące fragmenty:\n\n1. W [1] podano, że Juda Tadeusz (zwany również Judą lub Judaszem) widnieje na listach Dwunastu Apostołów w Łk 6,16 oraz Dz 1,13 jako \"Juda Jakubowy\". Ewangelia Jana określa go słowami \"Juda, ale nie Iskariota\". Tradycja, przynajmniej zachodnia, utożsamia go z Judą, \"bratem Jakuba\" (por. Jud 1,1), który był synem Kleofasa. Juda był jednym z \"braci Pańskich\" i autorem nowotestamentalnego \"Listu Judy\".\n\n2. W [2] potwierdzono, że część tradycji chrześcijańskiej utożsamia autora Listu Judy z Judą Tadeuszem, jednym z dwunastu apostołów. Jednak sam autor nie nazywa siebie apostołem, a w wersecie 17. wydaje się odróżniać od innych apostołów. Dlatego częściej przyjmuje się, że chodzi o Judę wymienionego wraz z Jakubem w Ewangelii według Marka (Mk 6,3; BT) oraz według Mateusza (Mt 13,55; BT), gdzie zostali nazwani „braćmi Pana”.\n\n3. W [4] przedstawiono obraz El Greco \"Święty Juda Tadeusz\", który był częścią cyklu \"Apostolados\" obejmującego portrety apostołów i Chrystusa.\n\n4. W [8] opisano gotycki obraz Mistrza Teodoryka przedstawiający Judę Tadeusza jako apostoła, trzymającego książkę i miecz.\n\n5. W [9] opisano scenę Ostatniej Wieczerzy, gdzie Juda Tadeusz jest przedstawiony jako jeden z apostołów, dyskutujący z Mateuszem i Szymonem.\n\nZatem Juda Tadeusz był apostołem Jezusa, co potwierdzają zarówno źródła biblijne, jak i tradycja artystyczna."}
{"id": "q_152", "question": "Jak nazywa się dziennikarz, publicysta, założyciel i redaktor „Życia i Nowoczesności”, prezes SDP?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dziennikarzem, publicystą, założycielem i redaktorem „Życia i Nowoczesności”, a także prezesem SDP był **Stefan Bratkowski**. \n\nInformacje te znajdują się w następujących fragmentach:  \n- W [1] wymieniono go jako prezesa honorowego SDP.  \n- W [3] opisano jego rolę jako założyciela i pierwszego kierownika „Życia i Nowoczesności”.  \n- W [8] wskazano, że w latach 1980–1990 pełnił funkcję prezesa SDP, a później został honorowym prezesem tej organizacji.  \n\nDodatkowo w [4] i [10] potwierdzono jego związki z SDP oraz zaangażowanie w inicjatywy związane ze stowarzyszeniem."}
{"id": "q_140", "question": "Jak nazywa się dziedziczna choroba polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dziedziczną chorobą polegającą na zaburzeniu krzepnięcia krwi jest **hemofilia**. Jest to choroba recesywna jednogenowa sprzężona z płcią, powodująca poważne zaburzenia krzepliwości krwi, znana również jako \"krwawiączka\" lub \"choroba królów\" [1]. \n\nWyróżnia się cztery typy hemofilii:\n1. **Hemofilia A** – spowodowana mutacją w \"locus\" Xq28, powodującą niedobór VIII czynnika krzepnięcia krwi (czynnika antyhemolitycznego) [1].\n2. **Hemofilia B** – spowodowana mutacją w \"locus\" Xq27.1-q27.2, powodującą niedobór IX czynnika krzepnięcia krwi (czynnika Christmasa) [1].\n3. **Hemofilia C** – spowodowana mutacją w \"locus\" 4q35, powodującą niedobór XI czynnika krzepnięcia krwi (czynnika Rosenthala), dziedzicząca się autosomalnie recesywnie, najczęściej występująca w populacji Żydów Aszkenazyjskich [1].\n4. **Nabyta hemofilia** – jedna z najrzadszych postaci, spowodowana autoprzeciwciałami skierowanymi przeciwko czynnikowi VIII [1].\n\nObjawy hemofilii obejmują m.in. krwawienia wewnętrzne (np. do stawów, mięśni), krwawienia zewnętrzne (np. z błony śluzowej jamy ustnej) oraz krwawienia zagrażające życiu (np. do ośrodkowego układu nerwowego) [1]. \n\nHemofilia A i B są chorobami sprzężonymi z płcią, co oznacza, że geny odpowiedzialne za te choroby znajdują się na chromosomie X. Kobiety-nosicielki zmutowanego allelu genu posiadają drugi chromosom X z prawidłowym allelem i zwykle nie chorują, ale mogą przekazać mutację swoim dzieciom [4]. Hemofilia C dziedziczy się autosomalnie recesywnie i dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn [4]."}
{"id": "q_156", "question": "Z kim reprezentacja polski rozgrywała mecz finałowy w piłce nożnej na olimpiadzie w Monachium?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reprezentacja Polski w piłce nożnej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Monachium rozegrała mecz finałowy z reprezentacją Węgier. Polacy zwyciężyli 2:1, zdobywając złoty medal [1]. \n\nWynik ten został również potwierdzony w innym fragmencie, gdzie wskazano, że w finale zawodów reprezentacja Polski pokonała drużynę Węgier 2:1 [1]."}
{"id": "q_153", "question": "Jaki kryptonim nosił projekt stworzenia przez USA bomby atomowej w czasie II wojny światowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Projekt stworzenia przez Stany Zjednoczone bomby atomowej w czasie II wojny światowej nosił kryptonim **„Projekt Manhattan”**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że program budowy bomby atomowej miał kryptonim „Projekt Manhattan”.  \n- W [2] wymieniono „Projekt Manhattan” jako przykład kryptonimu używanego w działalności wojskowej i wywiadowczej.  \n- W [3] potwierdzono, że prace nad bronią jądrową prowadzone były pod kryptonimem „Projekt Manhattan”.  \n- W [5] również wspomniano, że program budowy bomby atomowej nosił nazwę „Projekt Manhattan”.  \n\nDodatkowo, w [4] i [7] opisano test nuklearny „Trinity” jako część „Projektu Manhattan”, co potwierdza, że był to główny kryptonim całego przedsięwzięcia."}
{"id": "q_151", "question": "Które fale mogą rozchodzić się w próżni: dźwiękowe czy radiowe?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W próżni mogą rozchodzić się fale radiowe (elektromagnetyczne), natomiast fale dźwiękowe nie mogą się w niej rozchodzić. \n\nFale radiowe (elektromagnetyczne) są falami, które nie wymagają ośrodka materialnego do propagacji. Prędkość rozchodzenia się tych fal w próżni jest stała i wynosi około 3·10^8 m/s [7]. W ośrodkach materialnych prędkość ta jest mniejsza [7]. Fale elektromagnetyczne rozchodzą się w próżni w postaci fali płaskiej, gdzie pole elektryczne i magnetyczne są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się fali [7]. \n\nFale dźwiękowe są falami mechanicznymi, które wymagają ośrodka materialnego (ciało stałe, ciecz lub gaz) do rozchodzenia się [2]. W próżni nie ma ośrodka, w którym mogłyby się rozchodzić drgania cząsteczek, dlatego fale dźwiękowe nie mogą się w niej rozchodzić [2]. \n\nPodsumowując, w próżni mogą rozchodzić się fale radiowe (elektromagnetyczne), ale nie fale dźwiękowe [2][7]."}
{"id": "q_155", "question": "Z którego języka pochodzi jednostka powierzchni „morga”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jednostka powierzchni „morga” pochodzi z języka niemieckiego. W [1] wskazano, że wyraz ten wywodzi się z niemieckiego słowa „Morgen” (ranek), a w staropolskim języku tłumaczono go jako „jutrzyna”. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że morga była używana w zaborze pruskim i austriackim, co wskazuje na jej niemieckie korzenie. \n\nCytaty potwierdzające:\n- „Morg al. Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać” [1]\n- „w XIX w. w zaborze pruskim określano powierzchnię gruntów w morgach pruskich, zaś w zaborze austriackim w morgach austriackich” [2]"}
{"id": "q_146", "question": "Jak nazywa się duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu, szpitalu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Duchowny pełniący obowiązki duszpasterskie w wojsku, więzieniu lub szpitalu nazywany jest kapelanem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Kapelan to duchowny w Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim, spełniający funkcje liturgiczne przy kaplicy zakonnej, szpitalnej lub przydzielony przez władzę kościelną do obsługi duszpasterskiej pewnej grupy osób lub środowisk, np. kapelan wojskowy, więzienny, szpitalny, uczelniany [1].\n2. W Wojsku Polskim II RP „kapelan” i „starszy kapelan” były tytułami duchownego wojskowego wyznania rzymsko- i greckokatolickiego, prawosławnego, ewangelicko-augsburskiego, ewangelicko-reformowanego [1].\n3. W służbie duszpasterskiej wyznania katolickiego w garnizonach i formacjach wojskowych funkcjonowali kapelani wojskowi, podlegający dowódcom tych formacji w sprawach wojskowych i administracyjnych [4].\n4. W przypadku duszpasterstwa więziennego również używa się terminu kapelan, np. ks. Sikorski pełnił funkcję naczelnego kapelana Więziennictwa RP [10].\n5. W szpitalach wojskowych ponad 250 łóżek przewidziano osobnego kapelana wojskowego dla prawosławnych [2].\n\nZatem termin „kapelan” jest stosowany w odniesieniu do duchownych pełniących służbę duszpasterską w wymienionych instytucjach."}
{"id": "q_154", "question": "W którym roku reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3 miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii pod kierownictwem Antoniego Piechniczka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła 3. miejsce na mistrzostwach świata w Hiszpanii w 1982 roku pod kierownictwem Antoniego Piechniczka. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wspomniano, że \"1982 – 3. miejsce na Mistrzostwach Świata\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"Polska zajęła na tym turnieju 3. miejsce\", a Grzegorz Lato był podstawowym zawodnikiem drużyny.  \n- W [3] szczegółowo opisano przebieg turnieju, w tym mecz o 3. miejsce z Francją (3:2).  \n- W [4] wymieniono wszystkie mecze kadencji Piechniczka, w tym te z MŚ 1982.  \n- W [7] podkreślono, że \"W 1981 zawodnicy wznowili grę w eliminacjach hiszpańskiego mundialu\", a w [8] wspomniano o \"Mistrzostwach Świata w 1982 w Hiszpanii (3. miejsce – srebrny medal)\".  \n\nDodatkowo w [9] i [10] znajdują się wzmianki o tym sukcesie w kontekście kariery Władysława Żmudy i Bogusława Hajdasa."}
{"id": "q_158", "question": "Jak nazywa się podróżnik, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Podróżnikiem, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, był Vasco da Gama. Portugalski odkrywca opłynął Afrykę od południa, co usprawniło Europejczykom handel z Azją Południową [1]. \n\nWcześniej próbę dotarcia do Indii poprzez opłynięcie Afryki podjęli bracia Vivaldi w 1291 roku, jednak ich wyprawa zakończyła się niepowodzeniem [3]. Vasco da Gama osiągnął ten cel w 1498 roku, docierając do południowych wybrzeży Półwyspu Indyjskiego [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Krzysztof Kolumb próbował znaleźć drogę do Indii przez Ocean Atlantycki, jednak w 1492 roku dotarł do Ameryki, nie zdając sobie sprawy, że odkrył nowy kontynent [7]."}
{"id": "q_161", "question": "Które państwo szczyciło się flotą wojenną zwaną Wielką Armadą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Flotą wojenną zwaną Wielką Armadą szczyciła się Hiszpania. Nazwa ta odnosi się do hiszpańskiej floty, która w 1588 roku wzięła udział w nieudanej wyprawie na Anglię. Wielka Armada (hiszp. \"Grande y Felicísima Armada\") była również nazywana Niezwyciężoną Armiadą lub Hiszpańską Armiadą [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin \"Wielka Armia\" (fr. \"Grande Armée\") odnosi się do armii lądowej utworzonej przez Napoleona Bonaparte, a nie do floty wojennej [1]."}
{"id": "q_163", "question": "Jak nazywał się program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Program naukowy prowadzony przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego nosił tytuł *Sonda*. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] i [2] wymieniono, że obaj dziennikarze byli współprowadzącymi programu *Sonda*.  \n- W [3] opisano szczegółowo historię i charakterystykę programu *Sonda*, wskazując, że był on emitowany w latach 1977–1989.  \n- W [8] potwierdzono, że *Sonda* była programem popularnonaukowym, którego gospodarzami byli Kurek i Kamiński.  \n\nDodatkowo w [5] i [6] wspomniano o programie *Sonda* w kontekście jego emisji i twórców."}
{"id": "q_157", "question": "Jakim zwierzęciem był Behemot z powieści Mistrz i Małgorzata?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Behemot z powieści \"Mistrz i Małgorzata\" Michaiła Bułhakowa był kotem-przemieńcem, który potrafił przybierać zarówno postać zwierzęcą, jak i ludzką. W swojej pierwotnej formie był ogromnym, czarnym kotem o przerażających rozmiarach, co nawiązywało do biblijnego Behemota o potężnej sylwetce [1]. W powieści Behemot często zmieniał się w człowieka, zachowując jednak pewne kocie cechy, takie jak kocia twarz czy umiejętność szurania tylną łapą [9]. \n\nW tradycji biblijnej i demonologicznej Behemot był utożsamiany z różnymi zwierzętami, takimi jak hipopotam, słoń czy nawet dinozaur, jednak w powieści Bułhakowa postać ta została jednoznacznie powiązana z kotem [1][2][4]. Dodatkowo, Behemot w powieści reprezentował demona grzechu obżarstwa, co wiązało się z jego naturą jako symbolu materialnych i cielesnych pożądliwości [7]. \n\nPodsumowując, Behemot z \"Mistrza i Małgorzaty\" był kotem-przemieńcem, który łączył w sobie cechy zwierzęce i ludzkie, a jego postać nawiązywała do tradycji demonologicznych i folklorystycznych [1][7][9]."}
{"id": "q_159", "question": "W którą szczególną noc raz w roku zakwita paproć?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z wierzeniami słowiańskimi, paproć zakwita raz w roku w czasie przesilenia letniego, podczas najkrótszej nocy w roku, która przypada na około 21-22 czerwca [1]. Jest to noc związana ze świętem Kupały, a poszukiwanie mitycznego kwiatu paproci stało się stałym elementem obchodów tego święta [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Słowianie wierzyli, iż paproć zakwita tylko raz w roku w dzień św. Jana, co również odpowiada około 21-22 czerwca. W [3] potwierdzono, że Noc Kupały to wigilia Narodzenia Jana Chrzciciela, co dodatkowo łączy tę noc z kultem św. Jana. \n\nW [4] opisano łotewskie święto Līgo, które również jest obchodzone w nocy z 23 czerwca na 24 czerwca i ma podobną symbolikę do Nocy Kupalnej, w tym poszukiwanie kwiatu paproci. \n\nPodsumowując, szczególna noc, w którą zakwita paproć, to noc przesilenia letniego (około 21-22 czerwca), związana ze świętem Kupały lub dniem św. Jana [1][2][3][4]."}
{"id": "q_160", "question": "Jak nazywamy zbiór zasad używania znaków przestankowych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zbiór zasad używania znaków przestankowych nazywamy interpunkcją. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa *interpunctio*, co dosłownie oznacza \"wstawianie punktów w tekst\" [1]. Interpunkcja obejmuje zarówno sam zestaw znaków przestankowych (w języku polskim jest ich 10), jak i normy ich stosowania, które służą m.in. do oddzielania członów wypowiedzenia, wyodrębniania fragmentów tekstu czy zapewnienia jednoznaczności zapisu [1]. \n\nWspółczesna polska interpunkcja opiera się głównie na zasadzie składniowej, choć uwzględnia również aspekty semantyczne i rytmiczne [2]. Większość przepisów interpunkcyjnych ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że ich stosowanie jest obowiązkowe w konkretnych kontekstach [2]. \n\nPrzykładowo, użycie przecinka w wyrażeniu \"babcia, Zosia i ja\" w porównaniu z \"babcia Zosia i ja\" zmienia znaczenie wypowiedzi, co ilustruje kluczową rolę interpunkcji w komunikacji pisemnej [1]."}
{"id": "q_164", "question": "Kto grał z gospodarzami w meczu finałowym w mistrzostwach świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W meczu finałowym mistrzostw świata w piłce nożnej w Argentynie w 1978 roku gospodarze (Argentyna) zmierzyli się z reprezentacją Holandii. Mecz zakończył się zwycięstwem Argentyny 3:1 po dogrywce, a królem strzelców turnieju został Mario Kempes z 6 bramkami na koncie [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach: \"Mecz finałowy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1978 odbył się 25 czerwca 1978 roku na stadionie Monumental w Buenos Aires w Argentynie. Spotkały się w nim reprezentacja Argentyny z reprezentacją Holandii\" [2]. \n\nDodatkowo, w opisie przebiegu meczu podkreślono, że Holandia grała bez swojej gwiazdy Johanna Cruyffa, a finał był drugim z rzędu przegranym przez Holendrów z gospodarzami (wcześniej w 1974 roku) [3]."}
{"id": "q_162", "question": "Czubatka to polska rasa kur czy kaczek?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że termin \"czubatka\" odnosi się zarówno do rasy kur, jak i do gatunków kaczek.  \n\n1. **Czubatka jako rasa kur**:  \n   - W [1] i [3] opisano \"czubatka polską\" jako rasę kury czubatej, której krajem pochodzenia jest Polska.  \n   - W [2] wymieniono różne rasy kur czubatych, w tym \"czubatka polska\", \"sułtan\" i \"kura pawłowska\".  \n   - W [4] szczegółowo opisano cechy \"czubatki polskiej brodatej\" oraz \"czubatki dworskiej\".  \n\n2. **Czubatka jako gatunek kaczek**:  \n   - W [7] i [8] opisano dwa gatunki kaczek: \"czubokaczka\" (*Lophonetta specularioides*) oraz \"czernica\" (*Aythya fuligula*), nazywaną również \"kaczką czubatą\".  \n\nPodsumowując, \"czubatka\" to zarówno nazwa rasy kur, jak i gatunków kaczek. W kontekście polskim najczęściej odnosi się do rasy kur, ale w ornitologii występują również kaczki o tej nazwie."}
{"id": "q_167", "question": "Na którym kontynencie leży Nizina La Platy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nizina La Platy leży na kontynencie Ameryki Południowej. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że nizina ta jest położona w Ameryce Południowej, a także w [2], gdzie wymieniono ją jako jedną z głównych nizin tego kontynentu. Dodatkowo, w [3] i [4] potwierdzono, że Ameryka Południowa obejmuje rozległe obszary nizinne, w tym Nizinę La Platy. \n\nCytowania:\n- \"Nizina La Platy – nizina w Ameryce Południowej\" [1]\n- \"Nizina Orinoko, Nizina Amazonki i Nizina La Platy\" [2]\n- \"Nizina La Platy\" [3]\n- \"rozległą Nizinę La Platy\" [4]"}
{"id": "q_166", "question": "Enrico Caruso był słynnym basem czy tenorem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Enrico Caruso był słynnym tenorem. W [1] opisano go jako \"Początkowo tenor liryczny, później tenor dramatyczny. Nazywany „królem tenorów” w pierwszym 20-leciu XX wieku\". W [2] wspomniano, że \"Caruso miał w repertuarze około 70 partii operowych; był pierwszym tenorem, który zaczął nagrywać swe kreacje na płytach gramofonowych\". W [7] również potwierdzono, że \"Znany włoski tenor, Enrico Caruso, wywodził się z Neapolu\". \n\nDodatkowo w [5] porównano go do basa Fiodora Szalapina, co wskazuje na różnicę między ich głosami: \"obok tenora Enrica Carusa najwybitniejszy śpiewak przełomu XIX i XX wieku\". \n\nWniosek: Caruso był tenorem, a nie basem."}
{"id": "q_165", "question": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem którego pierwiastka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tryt jest promieniotwórczym izotopem wodoru. Jego jądro (tryton) składa się z jednego protonu i dwóch neutronów, oznaczany jest symbolem 3H lub T [3]. Jest to nietrwały izotop wodoru, który ulega rozpadowi beta minus z okresem połowicznego rozpadu wynoszącym 12,33 lat, przekształcając się w jądro helu-3 (3He) [3]. \n\nWystępuje naturalnie w śladowych ilościach w atmosferze, głównie w wyniku oddziaływania promieniowania kosmicznego z gazami atmosferycznymi, ale jest również produktem reakcji jądrowych [1]. Tryt jest wykorzystywany m.in. jako wskaźnik izotopowy w badaniach naukowych [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że tryt jest jednym z trzech naturalnie występujących izotopów wodoru, obok protu (1H) i deuteru (2H), przy czym prot i deuter są stabilnymi izotopami, podczas gdy tryt i masywniejsze izotopy wodoru są radioaktywne [1]."}
{"id": "q_170", "question": "W której konkurencji wielokrotnym rekordzistą był Waldemar Baszanowski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Waldemar Baszanowski był wielokrotnym rekordzistą w podnoszeniu ciężarów. Ustanowił 24 rekordy świata oraz 61 rekordów Polski w tej dyscyplinie [1]. Był również dwukrotnym mistrzem olimpijskim, pięciokrotnym zwycięzcą mistrzostw świata i sześciokrotnym mistrzem Europy w tej konkurencji [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach nie ma informacji o innych konkurencjach, w których Baszanowski mógłby być rekordzistą."}
{"id": "q_173", "question": "Na jakim instrumencie grała prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prześliczna instrumentalistka w piosence Skaldów grała na wiolonczeli. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie utwór jest opisany jako \"Prześliczna wiolonczelistka\", a także w [4], gdzie Anna Wójtowicz, pierwowzór bohaterki piosenki, jest określona jako wiolonczelistka zespołu Anawa. Dodatkowo w [1] wskazano, że w teledysku do utworu w roli wiolonczelistki wystąpiła Ewa Szykulska."}
{"id": "q_168", "question": "Z okazji jakiego wydarzenia Józef Verdi skomponował operę „Aida”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Giuseppe Verdi skomponował operę „Aida” na zamówienie Ismaila Paszy, kedywa Egiptu, z okazji otwarcia Opery w Kairze. Opera miała uświetnić to wydarzenie, jednak ostatecznie została wykorzystana do uświetnienia otwarcia kanału Sueskiego po kilku latach [1]. \n\nW 1869 roku Paul Draneth Bey, dyrektor Opery Kairskiej, zwrócił się do Verdiego z prośbą o napisanie hymnu na otwarcie nowego budynku opery, ale kompozytor odmówił. Później jednak, po przesłaniu gotowego scenariusza opracowanego przez Auguste Mariette’a, Verdi zainteresował się projektem, zwłaszcza ze względu na atrakcyjne warunki finansowe i artystyczne [1]. \n\nPremiera „Aidy” odbyła się 24 grudnia 1871 roku w Kairze, z Giovannim Bottesinim jako dyrygentem [2]. Opera została entuzjastycznie przyjęta przez publiczność i stała się jedną z najpopularniejszych dzieł Verdiego [5]."}
{"id": "q_177", "question": "Który starożytny lekarz żył wcześniej: Galen czy Hipokrates?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hipokrates żył w latach ok. 460 p.n.e. – ok. 377 p.n.e./ok. 375 p.n.e. [2], natomiast Galen urodził się w 129/ok. 130 n.e. i zmarł ok. 200/ok. 216 n.e. [1]. \n\nZatem Hipokrates żył wcześniej niż Galen."}
{"id": "q_171", "question": "Jak odczytać rzymską liczbę zapisaną jako CCC?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rzymska liczba zapisana jako CCC oznacza wartość **300**. Wynika to z powtarzania litery C, która w systemie rzymskim reprezentuje wartość 100. W wczesnym średniowieczu wielokrotność setek oznaczano właśnie przez powtarzanie litery C, np. CCC = 300 [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku cyfr rzymskich, brak odejmowania (np. CCXC zamiast CCLXXXX) było powszechne w zapisie stosowanym przez Rzymian, a upowszechniło się dopiero w średniowieczu [4]. \n\nPodsumowując, CCC to po prostu trzykrotność wartości 100, czyli 300."}
{"id": "q_174", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Siedmiu samurajów”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem filmu „Siedmiu samurajów” jest Akira Kurosawa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że film został wyreżyserowany przez Akirę Kurosawę.  \n- W [2] wymieniono „Siedmiu samurajów” jako jeden z najważniejszych filmów w dorobku Kurosawy.  \n- W [4] potwierdzono, że Kurosawa nakręcił ten film w 1954 roku.  \n\nDodatkowo, w [3] i [8] wspomniano, że anime „Samurai 7” oraz włoski film „Siedmiu wspaniałych gladiatorów” były luźno oparte na filmie Kurosawy, co pośrednio potwierdza jego autorstwo."}
{"id": "q_169", "question": "Jak nazywa się pracownia rzeźbiarza, malarza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pracownia rzeźbiarza lub malarza może być określana jako **atelier** (fr. wym. atelje) lub **pracownia artysty**.  \n\n- **Atelier** to pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, stanowiących miejsce pracy twórczej artysty, dostosowanych do jego indywidualnych upodobań i charakteru wykonywanej profesji (np. rzeźbiarza, malarza). Często są to przestrzenie z dużymi oknami (w przypadku pracowni malarskiej) lub specjalnym oświetleniem (np. zaciemnione studio fotograficzne) [1].  \n- **Pracownia artysty** to również określenie miejsca pracy twórczej, np. w kontekście obrazu Gustave’a Courbeta *Pracownia artysty* (1855) [3].  \n\nW przypadku rzeźbiarzy, takich jak Alfons Karny, ich pracownie były miejscem tworzenia rzeźb, co potwierdza ekspozycja *Pracownia rzeźbiarza* w Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku [10].  \n\nPodsumowując, oba terminy – **atelier** i **pracownia artysty** – są używane w kontekście miejsc pracy rzeźbiarzy i malarzy."}
{"id": "q_172", "question": "Kogo Latynosi pogardliwie nazywają gringo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Latynosi pogardliwie nazywają \"gringo\" cudzoziemców oraz osoby niemówiące po hiszpańsku, a także osoby pochodzące ze Stanów Zjednoczonych lub Anglii. Słowo to pierwotnie oznaczało osoby o urodzie charakterystycznej dla krajów północy [1]. \n\nW kontekście historycznym, podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej, żołnierze amerykańscy śpiewali piosenkę \"Green grow the grass\", której pierwsze słowa wymawiane z hiszpańska brzmiały \"gringo\". Wówczas słowo to stało się synonimem nienawistnych i zaborczych Anglosasów [2]. \n\nWspółcześnie \"gringo\" jest również potocznym określeniem turysty w Ameryce Południowej [1]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych kontekstach (np. w piłce nożnej) słowo \"gringo\" może być używane jako pseudonim lub przybriskie, bez negatywnego wydźwięku [3][4]."}
{"id": "q_176", "question": "Z flotą którego kraju Polacy walczyli w bitwie pod Oliwą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W bitwie pod Oliwą Polacy walczyli ze Szwedami. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że bitwa toczyła się między flotą polską a eskadrą okrętów szwedzkich.  \n- W [2] potwierdzono, że bitwa była częścią wojny ze Szwedami.  \n- W [6] podkreślono, że Szwedzi utrzymywali blokadę Gdańska, a bitwa pod Oliwą była próbą jej przełamania.  \n- W [7] wspomniano, że bitwa miała znaczenie propagandowe, ponieważ pokazała, że polska flota może pokonać szwedzką.  \n\nDodatkowo w [8] i [10] również pojawiają się wzmianki o konflikcie polsko-szwedzkim w kontekście bitwy pod Oliwą."}
{"id": "q_179", "question": "Jak nazywał się kolega żaby Moniki, bohater popularnego w latach 90. programu „Ciuchcia”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kolegą żaby Moniki w programie „Ciuchcia” był Kulfon, kukiełkowy bohater pochodzący z planety Kulfocentauris. Głosu Kulfonowi użyczył Mirosław Wieprzewski [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że Kulfon był asystentem Docenta Doświadczalskiego, antagonisty Profesora Ciekawskiego, a także że zakochał się w żabie Monice od pierwszego wejrzenia. W [3] wskazano, że Monika i Kulfon prowadzili razem program „Ciuchcia” w latach 1990–2000. \n\nW [1] i [2] wymieniono również seriale animowane, w których pojawili się Kulfon i Monika: „Kulfon, co z ciebie wyrośnie?” oraz „Bardzo przygodowe podróże Kulfona”."}
{"id": "q_182", "question": "Jaka jest częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Częstotliwość sieci zasilającej prądu przemiennego w Polsce wynosi **50 Hz**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że w Polsce napięcie sieciowe ma częstotliwość 50 Hz (230 V / 50 Hz).  \n- W [3] potwierdzono, że w Europie, w tym w Polsce, sieć niskiego napięcia dostarcza prąd przemienny o częstotliwości 50 Hz.  \n- W [5] podkreślono, że w Europie (w tym w Polsce) częstotliwość napięcia w sieci elektroenergetycznej wynosi 50 Hz.  \n- W [9] zaznaczono, że nominalna częstotliwość napięcia w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE) wynosi 50 Hz.  \n\nDla porównania, w niektórych krajach (np. w USA) stosuje się częstotliwość 60 Hz [5]."}
{"id": "q_181", "question": "Imię którego reżysera, a zarazem wieloletniego dyrektora nosi Teatr Powszechny w Warszawie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teatr Powszechny w Warszawie nosi imię Zygmunta Hübnera, reżysera i aktora, który był związany z tą instytucją od 1974 roku aż do swojej śmierci w 1989 roku. Hübner pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego teatru od 1977 roku, a wcześniej był kierownikiem artystycznym [1][5]. Jego imię zostało nadane teatrowi, aby upamiętnić jego wkład w rozwój sceny, która pod jego kierownictwem stała się jedną z najlepszych w kraju [5][7]. \n\nWarto dodać, że Hübner był również patronem innych inicjatyw, takich jak Fundacja Teatru Myśli Obywatelskiej im. Zygmunta Hübnera, założona przez Jana Buchwalda, kolejnego dyrektora teatru [9]."}
{"id": "q_175", "question": "Odznaczenie wojskowe Krzyż Walecznych zostało ustanowione w Polsce przed czy po II wojnie światowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krzyż Walecznych został ustanowiony w Polsce przed II wojną światową. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że Krzyż Walecznych został ustanowiony rozporządzeniem Rady Obrony Państwa z dnia 11 sierpnia 1920 roku.  \n2. W [2] potwierdzono, że odznaczenie to zostało przyjęte jako odznaczenie wojenne w Polsce Ludowej dekretem z 22 grudnia 1944 roku, ale było kontynuacją wcześniejszego odznaczenia.  \n3. W [7] i [8] również wspomniano o nadawaniu Krzyża Walecznych w latach 1921–1923 oraz w okresie II wojny światowej, co potwierdza jego przedwojenne pochodzenie.  \n\nCytowania:  \n- \"Krzyż Walecznych (KW) – polskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1920 roku\" [1].  \n- \"W dniu 22 grudnia 1944 roku dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego przyjęto Krzyż Walecznych jako odznaczenie wojenne w Polsce Ludowej\" [2].  \n- \"W latach 1940–1945 w Polskich Siłach Zbrojnych nadano łącznie około 25 tys. Krzyży Walecznych\" [7].  \n- \"Nadawanie Krzyży Walecznych zakończono w dniu 29 maja 1923 roku\" [8]."}
{"id": "q_178", "question": "Jak nazywamy szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca jest podstawą pożywienia dla następnej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szereg organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzedzająca grupa stanowi źródło pokarmu dla następnej, nazywamy **łańcuchem pokarmowym** lub **łańcuchem troficznym**. Łańcuchy te tworzą sieć zależności pokarmowych, umożliwiając zachodzenie cykli biogeochemicznych w ekosystemach [1]. \n\nW skład typowego łańcucha pokarmowego wchodzą następujące poziomy troficzne: \n- producenci (np. rośliny), \n- konsumenci (np. owady, ssaki), \n- reducenci (np. bakterie, grzyby) [1]. \n\nWyróżnia się również różne typy łańcuchów pokarmowych, np. łańcuch pastwiskowy (roślinożercy-drapieżcy) czy łańcuch detrytusowy (rozkładające się szczątki organiczne–detritusożercy–drapieżcy) [1]. \n\nDodatkowo, łańcuchy pokarmowe tworzą **sieć troficzną**, czyli złożony układ zależności pokarmowych w ekosystemie [6]."}
{"id": "q_183", "question": "Przychylny stosunek do którego kraju ma germanofil?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Germanofil to osoba o przychylnym stosunku do Niemiec, ich historii, języka, kultury, obyczajów czy do samych Niemców. Termin ten jest analogiczny do rusofilii, która odnosi się do Rosji [1]. \n\nW podanych materiałach znajdują się również przykłady osób określanych jako germanofile, np. Władysław Studnicki, który uważał, że mieszkańcy Wielkopolski są zgermanizowanymi materialistami i niekoniecznie powinni być przyłączeni do przyszłego państwa polskiego [3]. Ksawery Zakrzewski, który był przeciwnikiem germanofilii, zrywał kontakty z osobami o takich poglądach [3]. \n\nW innych fragmentach mowa jest o polityce germanizacji prowadzonej przez Niemcy wobec Słowian, co również wskazuje na negatywny stosunek do tego zjawiska [6]. \n\nPodsumowując, germanofil to osoba o pozytywnym nastawieniu do Niemiec, ich kultury i wpływów, co jest przeciwieństwem germanofobii [1]."}
{"id": "q_188", "question": "W którym roku odbyła się konferencja w Jałcie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Konferencja w Jałcie odbyła się w dniach od 4 do 11 lutego 1945 roku [1][2][3][6][7][8][10]. Informacja ta jest powtarzana w wielu fragmentach, co potwierdza jej wiarygodność."}
{"id": "q_186", "question": "Z kim, pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło wojsko polskie w bitwie pod Raszynem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W bitwie pod Raszynem wojsko polskie, dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego, walczyło z korpusem wojsk austriackich pod dowództwem arcyksięcia Ferdynanda Karola d'Este [1]. W początkowej fazie kampanii Polaków wspierały również sojusznicze oddziały Królestwa Saksonii [2]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"stoczona została w czasie wojny z Austrią [...] przez wojska polskie i saskie, dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego, z korpusem wojsk austriackich, pod dowództwem arcyksięcia Ferdynanda Karola d'Este\" [1]\n- \"W bitwie pod Raszynem na początku kampanii armię Księstwa Warszawskiego, dowodzoną przez księcia Józefa Poniatowskiego, wspierały sojusznicze oddziały Królestwa Saksonii\" [2]"}
{"id": "q_184", "question": "Jak inaczej nazywamy dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, według Biblii objawionych Mojżeszowi na górze Synaj?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dziesięcioro przykazań, będących podstawą moralności żydowskiej i chrześcijańskiej, nazywane jest w Biblii różnymi określeniami. Według podanych informacji, najczęściej używane nazwy to:  \n\n1. **Dekalog** – pochodzi od greckiego słowa \"δεκάλογος\" (\"dekalogos\"), oznaczającego \"dziesięć słów\" [1].  \n2. **Dziesięć przykazań** – bezpośrednie tłumaczenie liczby i funkcji tych zasad [1][4].  \n3. **Dziesięć Oświadczeń** – w tradycji żydowskiej określane jako \"Aseret ha-Dibrot\" [1].  \n\nDodatkowo, w kontekście chrześcijańskim, Dekalog bywa nazywany **Prawem Mojżeszowym**, choć to określenie obejmuje również szerszy zbiór przepisów zawartych w Torze [3][6].  \n\nWszystkie te nazwy odnoszą się do tych samych dziesięciu zasad moralnych, które – według Biblii – Bóg przekazał Mojżeszowi na górze Synaj [1][4][5]."}
{"id": "q_185", "question": "Mydło działa lepiej w wodzie twardej czy w miękkiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aby odpowiedzieć na pytanie, należy przeanalizować informacje dotyczące wpływu twardości wody na działanie mydła. \n\nW [3] wskazano, że twardość wody ma wpływ na jej napięcie powierzchniowe, a im większe napięcie powierzchniowe, tym trudniej woda zwilża powierzchnie, co utrudnia czyszczenie. Dodatkowo podkreślono, że twarda woda wymaga stosowania większych ilości mydła, ponieważ powoduje wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli kwasów tłuszczowych i metali odpowiedzialnych za twardość wody. \n\nW [10] opisano metody zmiękczania wody, co pośrednio sugeruje, że woda miękka jest preferowana w procesach czyszczących, w tym przy użyciu mydła. \n\nZatem można wnioskować, że mydło działa lepiej w wodzie miękkiej, ponieważ twarda woda utrudnia jego rozpuszczanie i efektywne czyszczenie. Wskazują na to fragmenty: \"Twarda woda wymaga stosowania większych ilości mydła\" [3] oraz opis metod zmiękczania wody [10]."}
{"id": "q_189", "question": "Kto, według Ewangelii św. Jana, powiedział o Chrystusie: „Oto człowiek”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Według Ewangelii św. Jana słowa „Oto człowiek” (łac. *Ecce homo*) wypowiedział Poncjusz Piłat, prezentując ubiczowanego i poniżonego Chrystusa tłumowi. Scena ta została opisana w Ewangelii św. Jana 19,5 [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Piłat ukazał Chrystusa ludowi ze słowami *Ecce homo* [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że motyw *Ecce homo* jest często przedstawiany w sztuce chrześcijańskiej, ukazując ubiczowanego Jezusa w koronie cierniowej, zwykle w towarzystwie Piłata [3]."}
{"id": "q_191", "question": "Które państwo jako pierwsze uchwaliło konstytucję?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że pierwszą konstytucją na świecie była Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, uchwalona w 1787 roku. Wskazują na to następujące fragmenty:\n\n- \"Historycznie pierwszą konstytucją pisaną była Konstytucja Stanów Zjednoczonych z 1787 roku\" [1].  \n- \"Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki jest często uznawana za pierwszą post-oświeceniową ustawę zasadniczą świata\" [5].  \n- \"W 1787 r. obowiązujące do tej pory artykuły konfederacji i wieczystej unii zastąpiła jedna z pierwszych w świecie konstytucji\" [9].  \n\nKonstytucja 3 maja z 1791 roku była pierwszą konstytucją w Europie, ale drugą na świecie [2][4]."}
{"id": "q_194", "question": "Jak miał na imię heros, którego matką była Alkmena?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Heros, którego matką była Alkmena, miał na imię Herakles (gr. Ἡρακλῆς). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Alkmena była matką herosa Heraklesa, spłodzonego przez Zeusa.  \n- W [2] podano, że Alkmena urodziła dziecko, które później stało się znane jako Herakles, najsławniejszy z herosów mitologii greckiej.  \n- W [6] potwierdzono, że Herakles był synem Zeusa i Alkmeny, a jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules.  \n\nDodatkowo w [3] i [7] wspomniano, że Herakles był potomkiem Perseusza poprzez Alkmenę, co również potwierdza jego tożsamość."}
{"id": "q_199", "question": "W którym państwie leży miasto Tulon, niegdyś kolonia grecka, potem należące do Cesarstwa Rzymu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_190", "question": "Jak nazywa się wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wymiana jednego towaru na drugi bez posługiwania się pieniądzem nazywa się **handlem wymiennym** lub **barterem**.  \n\n**Handel wymienny** to forma wymiany, w której towary są wymieniane bezpośrednio na inne towary, bez użycia pieniądza jako pośrednika [1]. Istnieją trzy podstawowe formy handlu wymiennego, choć w tekście nie wymieniono ich szczegółowo.  \n\n**Barter** to wymiana towaru lub usługi na inny towar lub usługę, gdzie strony transakcji dążą do zrównoważenia wartości wymienianych dóbr. Barter może być stosowany zarówno w wymianie dwustronnej, jak i wielostronnej, gdzie uczestnicy społeczności barterowej rejestrują transakcje, aby utrzymać saldo w ramach przyznanego limitu [2].  \n\nW historii gospodarki handel wymienny był powszechny przed wprowadzeniem pieniądza, np. w kulturach pierwotnych, gdzie wymieniano towary o niekoniecznie równych wartościach [5]. Z czasem zastąpiono go pośrednikami wymiany, takimi jak sól, zboże czy metale szlachetne, które stały się podstawą pieniądza [5][7].  \n\nPodsumowując, terminy **handel wymienny** i **barter** odnoszą się do tej samej praktyki wymiany dóbr bez użycia pieniądza."}
{"id": "q_197", "question": "Ile medali na igrzyskach w Atenach zdobyła Otylia Jędrzejczak?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Otylia Jędrzejczak zdobyła na igrzyskach olimpijskich w Atenach w 2004 roku **3 medale**: 1 złoty i 2 srebrne. Była to największa liczba medali zdobytych przez jednego polskiego sportowca podczas tych igrzysk, co wyrównało rekord Ireny Szewińskiej [1]. \n\nSzczegółowe informacje o medalach:\n- **Złoto**: 200 m stylem motylkowym (czas 2:06,05) [9]\n- **Srebro**: 100 m stylem motylkowym [8]\n- **Srebro**: 400 m stylem dowolnym [8]\n\nWarto dodać, że Jędrzejczak przekazała swój złoty medal na aukcję charytatywną, a uzyskaną kwotę przeznaczyła na cele dobroczynne [8]."}
{"id": "q_187", "question": "Z którego państwa przybył do Polski Zakon Ojców Paulinów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zakon Ojców Paulinów przybył do Polski z Węgier. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że zakon został założony na Węgrzech w 1215 lub 1225 roku przez bł. Euzebiusza z Ostrzyhomia.  \n2. W [2] i [5] potwierdzono, że paulini zostali sprowadzeni do Polski przez Władysława Opolczyka z Węgier w latach 1367–1372.  \n3. W [6] wspomniano, że klasztor jasnogórski został założony przez Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika, który powstał na Węgrzech.  \n\nCytowania:  \n- „Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika (potocznie paulini, […] Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae, skrót zakonny: OSPPE) – zakon założony w roku 1215 (tak podaje Annuario Pontificio) lub 1225 na Węgrzech przez bł. Euzebiusza z Ostrzyhomia” [1].  \n- „Paulini zostali sprowadzeni do Polski przez Władysława Opolczyka z Węgier w latach 1367–1372” [1].  \n- „Początki istnienia klasztoru sięgają dnia 22 czerwca 1382, kiedy to do Polski zostali sprowadzeni paulini z macierzystego klasztoru św. Wawrzyńca pod Budą na Węgrzech przez księcia Władysława Opolczyka” [2].  \n- „Klasztor jasnogórski został założony i do dziś jest prowadzony przez Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika (paulinów), powstałego w I poł. XIII w. na Węgrzech” [6]."}
{"id": "q_192", "question": "Jakiego koloru była czapka frygijska?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czapka frygijska występowała w różnych kolorach w zależności od kontekstu historycznego i symboliki.  \n\n1. **Czerwony** – najczęściej kojarzony z rewolucjami i wolnością. W czasie rewolucji francuskiej czerwona czapka frygijska stała się symbolem ruchu sankiulotów i Marianny, personifikacji Francji [1]. W okresie II wojny światowej czerwona czapka z kokardą \"tricolore\" była symbolem komunistycznej organizacji ruchu oporu we Francji [2].  \n2. **Inne kolory** – w zależności od kontekstu kulturowego lub wojskowego. Na przykład w Legii Włoskiej i 1 Pułku Piechoty Legii Nadwiślańskiej czapka frygijska na chorągwiach była czerwona, ale towarzyszyły jej barwy narodowe Francji (niebiesko-biało-czerwone) [5][7]. W herbach i symbolach państwowych, takich jak godło Salwadoru czy herb Argentyny, również występowała w kolorze czerwonym [3][4].  \n\nW przypadku polskich formacji wojskowych, takich jak Legia Włoska czy Legia Nadwiślańska, czapka frygijska na chorągwiach była czerwona, ale w otoczeniu barw francuskich (niebiesko-biało-czerwonych) [5][7]."}
{"id": "q_196", "question": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 r. armia szwedzka została pokonana przez armię polską dowodzoną przez kogo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W bitwie pod Kircholmem w 1605 roku armia szwedzka została pokonana przez armię Rzeczypospolitej dowodzoną przez Jana Karola Chodkiewicza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Armia Rzeczypospolitej, licząca 3750 żołnierzy (w tym 1750 husarzy) pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza, pobiła trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką\" [1].  \n- \"W 1605 odniósł kolejne zwycięstwo nad Szwedami w bitwie pod Kircholmem. Jego czterotysięczny oddział pobił czternastotysięczny korpus szwedzki\" [6].  \n- \"27 września wojska podeszły pod Kircholm jednak nie uzyskały przewagi zaskoczenia\" [8], co wskazuje na obecność Chodkiewicza jako dowódcy.  \n\nDodatkowo potwierdza to [9], gdzie wymieniono, że \"Chodkiewicz został odwołany do kraju\", co sugeruje jego kluczową rolę w bitwie."}
{"id": "q_195", "question": "Jak nazywamy określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego, np. metodą izotopów węgla 12C i 14C?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Określanie wieku materiałów przy wykorzystaniu praw rozpadu promieniotwórczego nazywamy **datowaniem izotopowym** lub **datowaniem radiowęglowym** w przypadku wykorzystania izotopów węgla 12C i 14C.  \n\nTerminy te są używane w kontekście metod opartych na pomiarze proporcji między izotopami promieniotwórczymi a trwałymi, np. węgiel 14C (promieniotwórczy) do węgla 12C (trwały). Proces ten pozwala określić, kiedy dany organizm pobrał węgiel z atmosfery, a następnie obliczyć czas, jaki upłynął od jego śmierci na podstawie zmniejszającej się ilości 14C [1][2][3].  \n\nDodatkowo, w przypadku innych izotopów, stosuje się ogólniejszy termin **datowanie radioizotopowe** lub **radiodatowanie**, które obejmuje również metody wykorzystujące np. uran-ołów czy potas-argon [3][8].  \n\nPrzykłady użycia tych terminów:  \n- *\"Datowanie radiowęglowe – metoda badania wieku przedmiotów oparta na pomiarze proporcji między izotopem promieniotwórczym węgla 14C a izotopami trwałymi 12C i 13C\"* [1].  \n- *\"Datowanie izotopowe (radiodatowanie) – metody datowania próbek, oparte na zjawisku niezależności od warunków fizycznych szybkości przebiegu rozpadu promieniotwórczego\"* [3]."}
{"id": "q_201", "question": "Podgórze i Prądnik – to dzielnice którego miasta?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Podgórze i Prądnik są dzielnicami Krakowa. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w następujących fragmentach:\n- Podgórze jest obszarem Krakowa obejmującym zachodnią część obecnej dzielnicy XIII [2].\n- Współcześnie Podgórze jest podzielone na 6 dzielnic samorządowych Krakowa, w tym m.in. Dzielnica XIII Podgórze [1].\n- Prądnik Biały i Prądnik Czerwony są wymienione jako dzielnice Krakowa w kontekście rzeki Prądnik [5].\n\nDodatkowo, w [6] i [10] potwierdzono, że Podgórze było włączone do Krakowa w różnych okresach historycznych, co również wskazuje na jego przynależność do tego miasta."}
{"id": "q_193", "question": "„Bachantki” Eurypidesa to tragedia, komedia czy misterium?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "\"Bachantki\" Eurypidesa są tragedią, co wynika z analizy ich tematyki, fabuły oraz kontekstu historyczno-literackiego. \n\n1. **Gatunek literacki**: Utwór jest klasyfikowany jako tragedia, co potwierdzają źródła. W [1] i [2] wyraźnie wskazano, że jest to ostatnia z tragedii Eurypidesa, wystawiona w 405 p.n.e. Podkreślono również, że sztuka zdobyła pośmiertne zwycięstwo dla autora na agonie, co było typowym kontekstem dla tragedii greckich. \n\n2. **Tematyka i fabuła**: Utwór przedstawia dramatyczne losy króla Penteusza, który ginie w wyniku konfliktu z Dionizosem. W [4] szczegółowo opisano wątki mitologiczne, w tym zemstę boga na siostrach Semele, co jest charakterystyczne dla tragedii, gdzie kluczowym motywem jest nieuchronna klęska bohatera. \n\n3. **Kontekst kultowy**: Mimo że \"Bachantki\" nawiązują do kultu Dionizosa, który miał charakter misteryjny i orgiastyczny [1], [6], to ich forma literacka i dramaturgiczna wpisuje się w tradycję tragedii greckiej. W [8] wskazano, że tragedia wywodzi się z obrzędów dionizyjskich, ale sama nie jest misterium – jest utworem dramatycznym o określonej strukturze i celu artystycznym. \n\n4. **Interpretacje**: W [2] i [5] podkreślono, że \"Bachantki\" są utworem wyjątkowym w twórczości Eurypidesa, ale nadal pozostają tragedią. Zwrócono uwagę na ich mistyczny wydźwięk i trudności interpretacyjne, co jednak nie zmienia ich gatunkowej przynależności. \n\nPodsumowując, \"Bachantki\" to tragedia, co potwierdzają zarówno źródła antyczne, jak i współczesne analizy literaturoznawcze."}
{"id": "q_200", "question": "W którym mieście odbywa się jarmark dominikański?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jarmark dominikański odbywa się w kilku miastach, w tym w Gdańsku [1][2][3], Tarnobrzegu [4] oraz w Choroszczy (w przeszłości) [7]. W Gdańsku jest to największa tego typu impreza plenerowa w Europie, trwająca 3 tygodnie i przyciągająca około 1,5 mln odwiedzających [3]. W Tarnobrzegu jarmark ma charakter pikniku rodzinnego i prezentacji wyrobów regionalnych [4]. W Choroszczy jarmark odbywał się w przeszłości, związany z dominikańskim klasztorem i sanktuarium Matki Bożej [7]. \n\nWspółcześnie prawie każdy konwent dominikański organizuje taką imprezę, choć często ogranicza się ona do kilkunastu kramów z pamiątkami [2]."}
{"id": "q_202", "question": "Jak się nazywał reprezentant Polski, który zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reprezentantem Polski, który zdobył tytuł olimpijski w jeździectwie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku, był Jan Kowalczyk. Wywalczył on złoty medal w indywidualnym konkursie skoków przez przeszkody na koniu Artemor, co było pierwszym i jak dotąd jedynym złotem dla Polski w tej dyscyplinie [1]. \n\nDodatkowo, Jan Kowalczyk był również członkiem drużyny, która zdobyła srebrny medal w skokach drużynowych [1]. Jego kariera jeździecka trwała od 1955 do 1991, a na igrzyskach olimpijskich startował trzykrotnie (w 1968, 1972 i 1980) [3]."}
{"id": "q_203", "question": "Co było waleczne w tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tytule filmu Mela Gibsona nagrodzonego Oscarami w 1996 roku słowo \"waleczne\" odnosi się do serca głównego bohatera, Williama Wallace’a. Film nosi tytuł \"Braveheart. Waleczne serce\" [1][4]. \n\nW kontekście fabuły, Wallace był przywódcą szkockiego powstania przeciwko rządom Anglii, a jego determinacja i odwaga w walce o niepodległość Szkocji stały się symbolem waleczności. W filmie pokazano, jak Wallace zyskał przydomek \"Braveheart\" (Waleczne Serce) po tym, jak poprowadził Szkotów do zwycięstwa w bitwie pod Stirling [4]. \n\nTytuł podkreśla więc nie tylko fizyczną odwagę, ale także niezłomny duch walki i poświęcenie dla sprawy narodowej."}
{"id": "q_210", "question": "Azowie to ród bogów skandynawskich czy azteckich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_198", "question": "W której religii najważniejszymi świętami są Święto Zakończenia Postu i Święto Ofiar?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najważniejszymi świętami, które odpowiadają opisowi, są:\n\n1. **Id al-Fitr** (Święto Zakończenia Postu) – obchodzone w islamie na zakończenie miesiąca Ramadanu. Jest to dzień radości, modlitwy i dziękczynienia Bogu za przeżycie czasu świętego postu [2].  \n2. **Id al-Adha** (Święto Ofiarowania) – najważniejsze święto muzułmańskie, upamiętniające ofiarę Abrahama. W tym dniu składa się ofiary ze zwierząt, a mięso dzieli się między potrzebujących, krewnych i na wspólną ucztę [1].  \n\nOba święta są kluczowe dla islamu i mają charakter zarówno religijny, jak i społeczny. W innych religiach, takich jak chrześcijaństwo czy judaizm, nie ma bezpośrednich odpowiedników tych świąt w takiej formie.  \n\nCytowania:  \n- Id al-Fitr: „święto dziękczynienia obchodzone w islamie na zakończenie świętego miesiąca postu – ramadanu” [2].  \n- Id al-Adha: „najważniejsze święto muzułmańskie, rozpoczynające się 10. dnia miesiąca zu al-hidżdża” [1]."}
{"id": "q_209", "question": "W którym państwie toczy się akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcja powieści „Komu bije dzwon” Ernesta Hemingwaya toczy się w Hiszpanii podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939). Informacja ta znajduje się w opisie fabuły zarówno filmu [1], jak i powieści [2]. W obu przypadkach wskazano, że główny bohater, Robert Jordan, działa w górach Hiszpanii w 1937 roku [1] oraz że powieść opowiada o oddziale partyzanckim walczącym po stronie republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej [2]."}
{"id": "q_204", "question": "Co znaczy pochodzące z greki słowo ewangelia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowo „ewangelia” (z gr. „εὐαγγέλιον”, „euangelion”) oznacza dosłownie „dobrą nowinę”. W Nowym Testamencie termin ten jest tożsamy z głoszeniem kerygmatu o śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa [1]. W Ewangelii Marka słowo to odnosi się do przekazywania wieści o nowym sensie wydarzenia historycznego, jakim było spotkanie Jezusa [1]. \n\nW szerszym kontekście „ewangelia” to także określenie gatunku literatury chrześcijańskiej, opisującego życie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa [4]. W tym znaczeniu wchodzi w skład Nowego Testamentu jako jedna z czterech ewangelii kanonicznych [4]. \n\nW języku polskim tytuł „Neon Genesis Evangelion” oznacza „Ewangelię nowego rodzaju”, gdzie „neon” to ‘nowy’ lub ‘młody’, „genesis” to ‘pochodzenie’ lub ‘narodziny’, a „evangelion” to ‘dobrą nowinę’ [2]. \n\nPodsumowując, słowo „ewangelia” ma zarówno znaczenie teologiczne, jak i literackie, zawsze jednak nawiązujące do pozytywnej, zbawiennej wieści."}
{"id": "q_212", "question": "Jak w starożytnym Rzymie nazywano niewolników walczących na arenie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W starożytnym Rzymie niewolników walczących na arenie nazywano gladiatorami. Nazwa ta pochodzi od łacińskiego słowa \"gladius\", oznaczającego miecz [1]. Gladiatorzy byli najczęściej niewolnikami, choć zdarzały się również kobiety (gladiatorki) oraz osoby wolne, które z różnych powodów (np. nędzy lub długów) trafiały do szkół gladiatorskich [1]. Walki gladiatorów były popularną rozrywką, a ich treningi i występy na arenie często przyciągały tłumy widzów [1][2]."}
{"id": "q_207", "question": "Kto jest odpowiednikiem sierżanta w marynarce wojennej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Odpowiednikiem stopnia sierżanta w Marynarce Wojennej jest bosman. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wskazano, że \"Równorzędnym wobec sierżanta jest stopień bosmana w Marynarce Wojennej\". Potwierdza to również [2], gdzie podano, że \"Stopień bosmana powstał w Polsce w 1921 [...] i przez cały czas istnienia 'bosman' jest odpowiednikiem 'sierżanta'\". \n\nDodatkowo, w [4] i [7] potwierdzono, że odpowiednikami sierżanta w Marynarce Wojennej są odpowiednio starszy bosman (dla starszego sierżanta) oraz bosman sztabowy (dla sierżanta sztabowego). \n\nWynika z tego, że głównym odpowiednikiem sierżanta w Marynarce Wojennej jest bosman, a w zależności od rangi – starszy bosman lub bosman sztabowy."}
{"id": "q_208", "question": "Jak nazywał się według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Według Starego Testamentu patriarcha izraelski, którego żoną była Sara, nazywał się Abraham. Początkowo jego imię brzmiało Abram, ale Bóg zmienił je na Abraham, gdy zapowiedział urodzenie Izaaka [1][2][3]. \n\nW Księdze Rodzaju opisano, że Sara była żoną Abrahama: „Imię żony Abrama było Saraj” [1]. Później, w związku z przymierzem zawartym z Bogiem, imię Abrama zostało zmienione na Abraham, a imię jego żony z Saraj na Sara [1][2]. \n\nAbraham jest również opisywany jako mąż Sary w innych fragmentach, np. gdy Bóg obiecuje mu potomstwo [2] lub gdy Sara umiera i Abraham ją grzebie [2]. \n\nW tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej Abraham jest uznawany za pierwszego z patriarchów, a Sara za jego żonę i matkę Izaaka [1][2][3]."}
{"id": "q_206", "question": "Jak nazywa się europejski półwysep, na którym istniał Emirat Grenady?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Półwyspem, na którym istniał Emirat Grenady, jest Półwysep Iberyjski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Emirat Grenady (#PATRZ) – muzułmańskie królestwo na Półwyspie Iberyjskim, istniejące w latach 1237–1492\" [1].  \n- \"Po 1248 jedyny muzułmański kraj na Półwyspie Iberyjskim\" [1].  \n- \"W latach 80. emirowie podjęli próbę uniezależnienia się od Kastylii, jednak w 1492 Grenada została podbita\" [1].  \n- \"Długi okres czwarty, kiedy na Półwyspie Iberyjskim istniało ostatnie państwo muzułmańskie, Emirat Grenady\" [2].  \n- \"Finałem państwowości muzułmańskiej na półwyspie Iberyjskim była kapitulacja Grenady w 1492\" [6].  \n\nWszystkie te cytaty jednoznacznie wskazują, że Emirat Grenady znajdował się na Półwyspie Iberyjskim."}
{"id": "q_205", "question": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to które azjatyckie drapieżniki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "O dynamicznie rozwijających się państwach Azji mówi się, że to \"azjatyckie tygrysy\". Termin ten pierwotnie odnosił się do czterech wschodnioazjatyckich państw: Korei Południowej, Tajwanu, Singapuru i Hongkongu, które w latach 1960−1995 odnotowywały szybki wzrost PKB (od kilku do kilkunastu procent rocznie) [5]. Później termin ten został poszerzony o kolejne kraje regionu, takie jak Malezja, Tajlandia, Chiny, Filipiny i Indonezja, które weszły na podobną ścieżkę rozwoju pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX wieku [5]. \n\nWarto również zauważyć, że podobne określenia, takie jak \"bałtycki tygrys\", były używane w odniesieniu do Estonii, Łotwy i Litwy w okresie ich gwałtownego wzrostu gospodarczego na początku XXI wieku [2]. \n\nCzynniki sukcesu \"azjatyckich tygrysów\" obejmują m.in. gospodarkę opartą na eksporcie, stabilizację polityczną, niskie podatki dla firm oraz inwestycje w nowoczesne technologie [5][6]. Jednak w latach 1996–2000 gospodarki tych państw przeżyły spowolnienie wzrostu lub nawet załamanie, co było spowodowane m.in. przegrzaniem koniunktury i konkurencją taniej chińskiej siły roboczej [5]."}
{"id": "q_219", "question": "Jak nazywa się poddawanie tkaniny kilkakrotnie na przemian działaniu nasyconej pary i suszeniu (np. w wyniku prasowania)?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_213", "question": "Z którego dramatu pochodzi rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rola Starego Wiarusa, odtwarzana przez Ludwika Solskiego, pochodzi z dramatu *Warszawianka* Stanisława Wyspiańskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Solski był szczególnie znany z tej roli, a w [3] opisano scenę, w której Stary Wiarus pojawia się jako ordynans gen. Żymirskiego, przynosząc raport z bitwy o Olszynkę Grochowską.  \n- W [4] potwierdzono, że postać Wiarusa to najbardziej charakterystyczna rola w *Warszawiance*, symbolizująca prostego żołnierza i kontrastująca z elitami powstania listopadowego.  \n- W [2] dodano, że nagroda teatralna im. Solskiego przedstawia go właśnie w tej roli.  \n\nDramat *Warszawianka* miał premierę w 1898 roku w Teatrze Miejskim w Krakowie, a Solski był jego reżyserem [9]."}
{"id": "q_211", "question": "Który prezydent RP podpisał w 1928 r. rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rozporządzenie ustanawiające Bibliotekę Narodową w 1928 roku zostało podpisane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wskazano, że \"Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928\". Dodatkowo w [5] potwierdzono, że uroczystość otwarcia Biblioteki Narodowej w nowej siedzibie odbyła się 28 listopada 1930 z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego. \n\nW [4] również wspomniano, że w 2013 roku prezydent Bronisław Komorowski odznaczył Zdzisława Pietrzyka orderem \"w czasie uroczystości w 85. rocznicę podpisania przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego rozporządzenia o powołaniu Biblioteki Narodowej\". \n\nZatem odpowiedź brzmi: Ignacy Mościcki."}
{"id": "q_221", "question": "Kto był ojcem Jana Kazimierza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ojcem Jana Kazimierza był Zygmunt III Waza, król Polski i Szwecji. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Jan Kazimierz Waza był synem Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki."}
{"id": "q_217", "question": "Kogo zagrał amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller w filmie Irvinga Thalberga?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykański mistrz olimpijski w pływaniu Johnny Weissmuller zagrał rolę Tarzana w filmie \"Miłość Tarzana\" (\"Tarzan and His Mate\", 1934), którego producentem był Irving Thalberg [3]. Warto zaznaczyć, że w tym filmie występowała również Maureen O’Sullivan, która w jednej ze scen pojawiła się w skąpym stroju, co spotkało się z kontrowersjami i interwencją cenzury [3]."}
{"id": "q_215", "question": "Jaka ciecz jest najczęściej mierzona w baryłkach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że najczęściej mierzona w baryłkach jest ropa naftowa. Baryłka jest jednostką objętości (ok. 159 l) cieczy i ciał sypkich, która poza krajami anglosaskimi jest używana głównie w handlu ropą naftową [1]. Dodatkowo, w [2] mowa jest o \"baryłce przeliczeniowej ropy\", co potwierdza, że baryłka jest ściśle związana z pomiarami objętości ropy naftowej. \n\nW innych dokumentach nie ma informacji o innych cieczach mierzonych w baryłkach, co sugeruje, że ropa naftowa jest dominującym medium w tym kontekście."}
{"id": "q_220", "question": "„Der Spiegel” to tygodnik, dziennik czy miesięcznik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Der Spiegel” to tygodnik. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to „niemiecki tygodnik opinii”. Potwierdza to również [2], gdzie wymieniono „Der Spiegel” wśród tygodników opinii. Dodatkowo w [5] wskazano, że tygodnik ten publikował artykuły w wydaniach oznaczonych numerami tygodnia (np. „41/1962”)."}
{"id": "q_214", "question": "Kto stał na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na czele partii w Związku Radzieckim w latach 1964–1982 stał Leonid Breżniew. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Breżniew objął urząd I sekretarza KC KPZR (od 1966 sekretarza generalnego KC KPZR) po odsunięciu od władzy Chruszczowa w 1964 roku. Okres jego rządów trwał do 1982 roku. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Komitet Centralny wybierał Politbiuro (zwane Prezydium w latach 1952–1966), które było \"de facto\" najwyższym urzędem w ZSRR, a sekretarz generalny, zawsze będący członkiem Politbiura, skutecznie wiódł partię i kraj. Breżniew pełnił tę funkcję przez cały wymieniony okres. \n\nW [8] potwierdzono również, że wszyscy liderzy Związku Radzieckiego przed Gorbaczowem zmarli w swoim miejscu pracy, co wskazuje na ciągłość sprawowania władzy przez Breżniewa do 1982 roku."}
{"id": "q_216", "question": "Jak nazywa się substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Substancja obojętna dla organizmu podawana pacjentom w celach terapeutycznych nazywa się placebo. Jest to substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) niemające wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane jako terapia, przy czym pacjent nie wie, że nie jest to prawdziwe leczenie. Placebo jest stosowane m.in. w badaniach nad działaniem leków, zabiegów medycznych i niekonwencjonalnych, używając go w ślepych i podwójnie ślepych próbach [1]. \n\nPrzykłady historycznego stosowania placebo obejmują np. operacje usunięcia migdałków czy wycinanie okrężnicy, które przynosiły wyraźną poprawę stanu zdrowia, mimo że były pozbawione medycznego uzasadnienia [1]. Efekt placebo polega na tym, że pacjent, który przyjął placebo, naprawdę zdrowieje, co może wynikać z poprawy stanu psychicznego lub innych mechanizmów [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że stosowanie placebo w terapii budzi kontrowersje, zwłaszcza gdy pacjent jest wprowadzany w błąd, co może być postrzegane jako paternalizm i naruszenie autonomii leczonego [4]."}
{"id": "q_222", "question": "Kto był królem strzelców na Mistrzostwach Świata w 1974 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Królem strzelców na Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej 1974 roku został Grzegorz Lato, reprezentant Polski, który zdobył 7 goli. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że \"Królem strzelców z 7 golami na koncie został Grzegorz Lato\".  \n- W [3] wskazano, że \"Królem strzelców turnieju został Grzegorz Lato (7 goli)\".  \n- W [6] potwierdzono, że \"7 goli zdobył Grzegorz Lato\".  \n- W [9] również zaznaczono, że \"Grzegorz Lato z 7 bramkami został królem strzelców turnieju\".  \n\nDodatkowo, w [7] wymieniono Latę wśród królów strzelców finałów mistrzostw świata."}
{"id": "q_225", "question": "W 1812 r. wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez którą rzekę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wycofujące się spod Moskwy wojska poniosły duże straty podczas przeprawy przez rzekę Berezynę. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Ostatnie ciężkie straty Francuzi i ich sojusznicy ponieśli podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na terenach dzisiejszej Białorusi. W tej ostatniej wielkiej bitwie szczególnie odznaczyły się, ale też największe straty poniosły, oddziały polskie\" [1].  \n- \"Kolejne ciężkie straty Francuzi ponieśli podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na Białorusi\" [3].  \n- \"W listopadzie zaledwie 27 tys. żołnierzy przekroczyło mosty na Berezynie\" [8].  \n\nDodatkowo bitwa nad Berezyną (26–29 listopada 1812) jest opisywana jako kluczowe starcie, w którym Wielka Armia Napoleona odniosła znaczne straty [2][7]."}
{"id": "q_218", "question": "Wieś Lipce to miejsce akcji „Chłopów” czy „Wesela”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wieś Lipce jest miejscem akcji powieści *Chłopi* Władysława Reymonta, a nie dramatu *Wesele* Stanisława Wyspiańskiego. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że Władysław Reymont umieścił akcję powieści *Chłopi* (1904–1909) właśnie we wsi Lipce Reymontowskie. \n2. W [3] potwierdzono, że powieść *Chłopi* ukazuje życie społeczności zamieszkującej wieś Lipce na przestrzeni czterech pór roku. \n3. W [9] wyjaśniono, że akcja powieści *Chłopi* toczy się we wsi Lipce, która nie odpowiada w pełni rzeczywistej wsi o tej nazwie (obecnie Lipce Reymontowskie), ale jest to fikcyjna lokalizacja stworzona na potrzeby utworu. \n\nNatomiast *Wesele* Stanisława Wyspiańskiego, zgodnie z [6] i [8], rozgrywa się w bronowickiej chałupie pod Krakowem, a nie we wsi Lipce. \n\nPodsumowując, wieś Lipce jest związana z *Chłopami* Reymonta, a nie z *Weselem* Wyspiańskiego."}
{"id": "q_224", "question": "Ile pełnych tygodni ma rok kalendarzowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rok kalendarzowy w kalendarzu gregoriańskim składa się z 52 pełnych tygodni oraz jednego dodatkowego dnia w latach zwykłych (365 dni) lub dwóch dodatkowych dni w latach przestępnych (366 dni). \n\nWynika to z następujących informacji:\n- W roku zwykłym (365 dni) pierwszy i ostatni dzień roku przypadają na ten sam dzień tygodnia, co oznacza, że rok zawiera 52 pełne tygodnie plus jeden dodatkowy dzień [10].\n- W latach przestępnych (366 dni) dodatkowy dzień (29 lutego) powoduje, że od końca lutego kolejne niedziele oznaczane są inną literą niedzielną (np. AG zamiast A) [10].\n- W kalendarzu gregoriańskim rok zwykły ma 365 dni, co odpowiada 52 tygodniom plus jednemu dniowi, a rok przestępny ma 366 dni, co odpowiada 52 tygodniom plus dwóm dniom [1].\n\nZatem rok kalendarzowy ma zawsze 52 pełne tygodnie, a dodatkowe dni (1 lub 2) nie tworzą pełnego tygodnia."}
{"id": "q_223", "question": "Kto jest wynalazcą peryskopu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wynalazcą prototypu peryskopu, zwanego polemoskopem, był gdański astronom Jan Heweliusz. Jego urządzenie zostało skonstruowane w 1637 roku i opisane w dziele \"Selenographia sive lunae descriptio\" w 1647 roku [1]. Polemoskop był pierwotnie używany do obserwacji pola bitwy, umożliwiając ukrytą obserwację zza przeszkód terenowych [3]. \n\nW późniejszym okresie, w 1854 roku, Francuz Marie Davey opracował tubę obserwacyjną dla okrętów podwodnych, która wykorzystywała dwa lustra ustawione pod kątem 45°, jednak już w 1872 roku lustra zastąpiono pryzmatami [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że podobny przyrząd opisał w latach 30. XV wieku Johannes Gutenberg, co sugeruje, że koncepcja peryskopu mogła być rozwijana niezależnie przez różnych wynalazców [5]. \n\nPodsumowując, Jan Heweliusz jest uznawany za wynalazcę prototypu peryskopu, jednak rozwój tej technologii był kontynuowany przez innych konstruktorów w późniejszych latach [1][3][5]."}
{"id": "q_226", "question": "Kto dowodził wojskami Kartaginy podczas II wojny punickiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Podczas II wojny punickiej wojskami Kartaginy dowodził Hannibal, syn Hamilkara Barkasa. Był on głównym wodzem kartagińskim, który przeprowadził słynny przemarsz przez Alpy i odniósł szereg zwycięstw w Italii, m.in. pod Trebią, nad Jeziorem Trazymeńskim oraz pod Kannami [1][3][5]. \n\nW Hiszpanii, gdzie toczyły się równoległe walki, dowódcami kartagińskimi byli również bracia Hannibala: Hazdrubal Barkas i Magon Barkas. Hazdrubal próbował przeprawić się przez Alpy z odsieczą dla Hannibala, ale został rozbity nad rzeką Metaurus [3]. Magon natomiast dowodził w Hiszpanii po wycofaniu się Hazdrubala do Italii i odpowiadał za rekrutację lokalnych plemion, takich jak Celtyberowie i Balearowie [2]. \n\nWarto również wspomnieć, że przed śmiercią Hazdrubala Pięknego w 221 p.n.e. to on pełnił funkcję głównodowodzącego w Hiszpanii, a Hannibal przejął dowództwo dopiero po jego śmierci [8]."}
{"id": "q_227", "question": "Kiszona kapusta ma kwaśny smak, ponieważ zawiera kwas askorbinowy, mlekowy czy octowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kwaśny smak kiszonej kapusty wynika z obecności kwasu mlekowego, który powstaje w wyniku fermentacji cukrów zawartych w świeżej kapuście przez bakterie mlekowe (np. *Leuconostoc*, *Lactobacillus plantarum* i *Pediococcus*) [1]. \n\nProces fermentacji prowadzi do rozkładu cukrów prostych na kwas mlekowy, co nadaje kapuście charakterystyczny kwaśny smak [1]. Wartość pH kiszonej kapusty jest niska (około 4,0), co wynika z wysokiej zawartości kwasu mlekowego (1–1,8%) [4]. \n\nNależy jednak zaznaczyć, że nieuczciwi producenci żywności mogą dodawać kwas octowy w celu szybkiego zakwaszenia kapusty, jednak taka praktyka nie jest zgodna z tradycyjnym procesem kiszenia i prowadzi do powstania kapusty marynowanej lub konserwowej, a nie kiszonej [1]. \n\nKwas askorbinowy (witamina C) jest obecny w kiszonej kapuście, ale nie odpowiada za jej kwaśny smak – jest natomiast ważnym składnikiem odżywczym [4]."}
{"id": "q_229", "question": "W którym państwie odbywa się festiwal Jazz Jamboree?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Festiwal Jazz Jamboree odbywa się w Polsce, a konkretnie w Warszawie. Jest to jeden z większych i najstarszych festiwali jazzowych w Europie [1]. \n\nWskazówki:\n1. W [1] wyraźnie podano, że festiwal ten ma miejsce w Warszawie.\n2. W [3], [5], [7], [8] i [9] również potwierdzono, że Jazz Jamboree odbywa się w Warszawie, wymieniając go jako jeden z festiwali, w których występowali muzycy. \n\nNie ma informacji sugerujących, że festiwal odbywa się w innym państwie."}
{"id": "q_228", "question": "Wokalistkami którego brytyjskiego girlsbandu były Mel C. i Victoria Adams?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Melanie Chisholm (Mel C) i Victoria Adams (obecnie Beckham) były wokalistkami brytyjskiego girlsbandu Spice Girls. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono Mel C jako jedną z członkiń Spice Girls (\"Sporty Spice\"), a także wspomniano o jej udziale w tworzeniu musicalu \"VIVA FOREVER\" opartego na karierze zespołu.  \n- W [2] potwierdzono, że Victoria Adams (Posh Spice) była członkinią Spice Girls, a także opisano jej rolę w negocjacjach kontraktów dla zespołu.  \n- W [4] i [5] wymieniono obie artystki jako część składu Spice Girls, wraz z pseudonimami scenicznych (Melanie C – \"Sporty Spice\", Victoria – \"Posh Spice\").  \n\nDodatkowo, w [6] i [7] wspomniano o ich udziale w nagraniach albumów zespołu, takich jak \"Spiceworld\" czy \"Spice\"."}
{"id": "q_230", "question": "Włoskie wino chianti jest słodkie czy wytrawne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Włoskie wino Chianti jest winem wytrawnym. W [1] wskazano, że jest to \"włoskie wino wytrawne, intensywnie czerwone\", a także podkreślono, że jego nazwa pochodzi od krainy historycznej w środkowej Toskanii. Dodatkowo w [1] opisano szczegółowo skład winogron używanych do produkcji Chianti, co potwierdza jego wytrawny charakter. \n\nW przypadku wątpliwości co do słodyczy wina, warto zwrócić uwagę na zawartość alkoholu, która dla Chianti wynosi 11,5-12,5% [1], co jest typowe dla win wytrawnych. Wina słodkie zwykle mają wyższą zawartość cukru resztkowego, co wpływa na ich smak i charakter. \n\nPodsumowując, Chianti jest winem wytrawnym, co wynika zarówno z jego opisu, jak i parametrów technicznych."}
{"id": "q_231", "question": "Od którego roku Święto Pracy obchodzone jest 1 maja?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święto Pracy, obchodzone 1 maja, zostało ustanowione w 1889 roku przez II Międzynarodówkę w celu upamiętnienia wydarzeń z pierwszych dni maja 1886 w Chicago [1]. W Polsce święto to jest obchodzone od 1950 roku jako święto państwowe [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w Ameryce Północnej Święto Pracy obchodzi się w pierwszy poniedziałek września, co zostało wprowadzone w 1887 roku [3]. W Polsce natomiast tradycja obchodów 1 maja sięga 1890 roku, kiedy to po raz pierwszy zorganizowano strajki i demonstracje w Warszawie, Lwowie i Bielsku-Białej [5]. \n\nPodsumowując:\n- Światowe obchody 1 maja: od 1889 roku [1]\n- Polskie obchody 1 maja: od 1950 roku (jako święto państwowe) [1], choć tradycja sięga 1890 roku [5]."}
{"id": "q_236", "question": "Podaj pełną polską nazwę armii UPA?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pełna polska nazwa armii UPA to **Ukraińska Powstańcza Armia**. Nazwa ta jest wymieniona w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Ukraińska Powstańcza Armia, Ukraińska Armia Powstańcza, UPA\"), [2] (\"Ukraińska Powstańcza Armia\") oraz [4] (\"Ukraińska Powstańcza Armia\"). W innych dokumentach używane są również skróty \"UPA\" lub \"Ukraińska Armia Powstańcza\", ale pełna nazwa zawsze brzmi tak samo."}
{"id": "q_235", "question": "Ryza to 100, 500 czy 1500 arkuszy papieru?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ryza to tradycyjna jednostka liczby arkuszy papieru, której wartość zależy od gramatury papieru. Początkowo ryza liczyła 480 arkuszy papieru piśmiennego, jednak obecnie równa jest 500 arkuszom papieru przeznaczonego do druku o gramaturze 80g [1]. W przypadku papierów o większej gramaturze, np. 350g, ryza może obejmować mniejszą liczbę arkuszy, np. 125 [1]. \n\nW innych kontekstach, np. w odniesieniu do pieniędzy papierowych z czasów insurekcji kościuszkowskiej, ryza oznaczała 100 arkuszy [4]. \n\nPodsumowując, ryza może oznaczać:\n- 500 arkuszy papieru do druku (80g) [1],\n- 125 arkuszy papieru o gramaturze 350g [1],\n- 100 arkuszy w kontekście historycznym [4]."}
{"id": "q_233", "question": "Na co wlazł kotek w dziecięcej piosence?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W dziecięcej piosence kotek wchodzi na płotek. Jest to tytułowy utwór, który rozpoczyna się słowami: „Wlazł kotek na płotek i mruga” [1]. Melodia tej piosenki jest znana większości mieszkańców Polski i często wykorzystywana jako kołysanka lub jeden z pierwszych samodzielnie wykonywanych utworów przez początkujących muzyków [1]. \n\nOryginalne słowa piosenki według Oskara Kolberga brzmią: „Wlazł kotek na płotek i mruga, / piękna to piosneczka niedługa” [1]. W późniejszych interpretacjach, np. w wersji Władysława Syrokomli, tekst został rozwinięty, ale pierwsza strofa pozostała niezmieniona [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieją również regionalne warianty tekstu, np. „Niedługa, niekrótka, a w sam raz. / Zaśpiewaj koteczku jeszcze raz” [4], jednak podstawowa wersja zawsze zawiera motyw kotka wspinającego się na płotek."}
{"id": "q_234", "question": "Jak nazywa się trwała cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodząca w skład jądra atomowego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trwałą cząstką elementarną o dodatnim ładunku elektrycznym, wchodzącą w skład jądra atomowego, jest **proton**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Proton jest trwałą cząstką subatomową z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej ok. 1 u [7].  \n- Wraz z neutronami stanowi nukleony, elementy jąder atomowych, a jego liczba w jądrze określa liczbę atomową pierwiastka [7].  \n- Proton jest zbudowany z dwóch kwarków górnych (ładunek +2/3) i jednego dolnego (ładunek −1/3), co daje wypadkowy ładunek +1 [2].  \n- W jądrze atomowym protony odpychają się elektrostatycznie, ale są trzymane przez oddziaływanie silne [8].  \n\nDodatkowo, w [4] i [9] potwierdzono, że proton jest podstawowym składnikiem jądra atomowego, obok neutronów."}
{"id": "q_238", "question": "Adwersarz to sprzymierzeniec czy przeciwnik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Adwersarz to przeciwnik, a nie sprzymierzeniec. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wyjaśniono, że \"antagonista (dosł. „oponent, przeciwnik, adwersarz”) – postać literacka, istotna dla fabuły utworu, która jest przeciwnikiem głównego bohatera\". \n2. W [2] podkreślono, że \"przeciwnik, wróg, nieprzyjaciel – osoba, grupa osób \"(zorganizowana lub niezorganizowana)\", wojska lub siły paramilitarne, elementy narodowe lub sojusznicze, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania wymierzone przeciwko stronie przeciwnej i z którymi należy walczyć z użyciem, w razie konieczności, siły\". \n\nZatem termin \"adwersarz\" jest synonimem słów takich jak \"przeciwnik\", \"wróg\" czy \"nieprzyjaciel\", co jednoznacznie wskazuje na jego negatywny charakter w kontekście relacji międzyludzkich lub literackich."}
{"id": "q_232", "question": "Ilu było apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że liczba apostołów powołanych przez Jezusa Chrystusa zależy od kontekstu i tradycji:\n\n1. **Dwunastu apostołów** – najbardziej znana grupa, wymieniona w Ewangeliach synoptycznych i Dziejach Apostolskich. Składała się z dwunastu uczniów wybranych osobiście przez Jezusa, w tym Piotra, Jakuba, Jana i innych [1][6][8]. Po śmierci Judasza Iskarioty do grona dołączył Maciej, wybrany losowo [9].\n\n2. **Siedemdziesięciu dwóch (lub siedemdziesięciu) uczniów** – grupa wysłańców, o której wspomina Ewangelia św. Łukasza. Byli to uczniowie wyznaczeni do głoszenia Dobrej Nowiny w miejscach, które zamierzał odwiedzić Jezus [2]. Ich imiona nie są znane, ale tradycja prawosławna wymienia niektórych świętych jako członków tej grupy [2].\n\n3. **Dwunastu nefickich uczniów** – według wierzeń mormonów, Jezus powołał również dwunastu apostołów podczas swojej wizyty na starożytnym kontynencie amerykańskim. Ich imiona są wymienione w 3. Księdze Nefiego, a ich rola była podobna do roli Dwunastu apostołów z Ewangelii [3].\n\nPodsumowując, w zależności od kontekstu, liczba apostołów waha się od **dwunastu** (główna grupa) do **siedemdziesięciu dwóch** (uczniów-ewangelizatorów) lub **dwudziestu czterech** (łącznie z nefickimi). W tradycji chrześcijańskiej najbardziej rozpowszechniona jest liczba **dwunastu**, symbolizująca dwanaście pokoleń Izraela [4][6]."}
{"id": "q_241", "question": "W bitwie pod którym miastem zginął książę Józef Poniatowski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Książę Józef Poniatowski zginął w bitwie pod Lipskiem. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] opisano, że Poniatowski zginął w nurtach rzeki Elstery podczas bitwy pod Lipskiem.  \n- W [2] wskazano, że podczas bitwy pod Lipskiem Poniatowski utonął w rzece, próbując sforsować Elsterę na koniu.  \n- W [4] podano, że śmierć Poniatowskiego nastąpiła podczas próby przeprawy przez Elsterę w trakcie odwrotu armii francuskiej po bitwie pod Lipskiem.  \n- W [9] potwierdzono, że bitwa pod Lipskiem (16–19 października 1813) zakończyła się klęską wojsk Napoleona i śmiercią Poniatowskiego.  \n\nDodatkowo w [3] i [4] wspomniano, że Poniatowski został mianowany marszałkiem Francji właśnie podczas tej bitwy."}
{"id": "q_240", "question": "Za rządów którego przywódcy ZSRR doszło do interwencji wojsk radzieckich w Afganistanie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Interwencja wojsk radzieckich w Afganistanie miała miejsce za rządów Leonida Breżniewa. Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [3] podano, że w 1979 roku ZSRR rozpoczął interwencję w Afganistanie, a w tym samym roku Breżniew był przywódcą ZSRR.  \n- W [6] stwierdzono, że Breżniew zgodził się na pełną interwencję wojsk radzieckich w Afganistanie, zaniepokojony utratą wpływów w Azji Środkowej.  \n- W [10] potwierdzono, że zmiana władzy w Afganistanie (po operacji Sztorm-333) rozpoczęła radziecką interwencję, a Breżniew był wówczas przywódcą ZSRR.  \n\nDodatkowo w [5] i [8] opisano operację Sztorm-333, która zapoczątkowała interwencję, co również wskazuje na okres rządów Breżniewa."}
{"id": "q_239", "question": "Jak nazywa się główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Główny bohater zabawy ludowej związanej z legendą o napadzie tatarskim w Krakowie, jeżdżący na drewnianym koniu, nazywany jest **lajkonikiem**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] opisano go jako „lajkonik (konik zwierzyniecki, tatarzyn)” – brodatego jeźdźca w pseudoorientalnym stroju, poruszającego się na sztucznym koniku z drewna przytwierdzonym do pasa.  \n- W [2] wspomniano, że zabawa nawiązuje do legendy o obronie Krakowa przed Tatarami, a jej głównym bohaterem jest postać kojarzona z tatarskim najeźdźcą.  \n- W [3] potwierdzono, że tatarzyn (lajkonik) przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Główny.  \n- W [8] wyjaśniono, że pochód urządzali zwierzynieccy włóczkowie, a główną postacią był „konik zwierzyniecki”, później nazywany lajkonikiem.  \n\nNazwa „lajkonik” ma różne teorie etymologiczne, m.in. wywodzi się od staroniemieckiego „lai” (bractwo cechowe) lub skrótu okrzyku „lej” („bij!”) [1]."}
{"id": "q_237", "question": "Ile tzw. wojen punickich (kartagińskich) stoczył Rzym z Kartaginą w latach 264–146 p.n.e.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W latach 264–146 p.n.e. Rzym stoczył z Kartaginą trzy wojny, które są znane jako wojny punickie (kartagińskie). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że \"Owocem starcia były trzy wojny punickie (ostatnia zakończyła się zniszczeniem Kartaginy w 146 p.n.e.)\".  \n- W [2] potwierdzono, że \"Skutkiem było całkowite zniszczenie Kartaginy i wzrost potęgi Rzymu na arenie międzynarodowej\", co dotyczy III wojny, ale w kontekście całego konfliktu.  \n- W [3] wymieniono wszystkie trzy wojny: \"Pierwsza wojna punicka w latach 264–241 p.n.e. [...] druga wojna punicka w latach 218–201 p.n.e. [...] Ostatnia, trzecia wojna punicka w latach 149–146 p.n.e.\".  \n- W [8] również wspomniano o \"serii wojen z Rzymem (wojny punickie)\", choć bez podania liczby, ale w [9] wyraźnie napisano: \"Konflikt interesów między Kartaginą i rosnącym w potęgę Rzymem doprowadził do wybuchu w 264 p.n.e. pierwszej wojny punickiej\".  \n\nDodatkowo w [10] podkreślono, że \"W tym samym stuleciu [III w. p.n.e.] wdała się w serię wojen z Rzymem (wojny punickie), które zakończyły się zagładą miasta w 146 p.n.e.\", co potwierdza trzy konflikty w tym okresie."}
{"id": "q_244", "question": "Który znak zodiaku przypada na okres 24.10–22.11?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, znak zodiaku przypisany na okres od 24 października do 22 listopada to **Skorpion** (♏). \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] podano, że według Evangeline Adams (1868–1932) okres panowania Skorpiona obejmuje właśnie daty 24 października – 23 listopada. \n- W [4] wskazano, że Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Wagi pomiędzy 31 października a 23 listopada, co sugeruje, że część tego okresu (po 23 listopada) przypada już na znak Strzelca. \n\nDodatkowo, w [1] i [4] potwierdzono, że granice znaków zodiaku mogą być umowne i zależą od przyjętej konwencji, jednak w tym przypadku źródła wskazują na Skorpiona."}
{"id": "q_250", "question": "Które owady afrykańskie powodują znaczne szkody zjadając drewno?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_243", "question": "Kształty rubensowskie to sylwetka szczupła czy pełna?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kształty rubensowskie odnoszą się do pełnych, zaokrąglonych sylwetek kobiecych, które były idealizowane w sztuce barokowej, szczególnie w twórczości Petera Paula Rubensa. W [1] opisano, że w kulturze barokowej preferowano kobiety o \"mocnych, bujnych, pełnych zaokrąglonych kształtach\", co jest charakterystyczne dla stylu Rubensa. W [3] podkreślono, że sztuka Rubensa, w tym jego przedstawienia kobiet, cechowała się \"bujnością kształtów\", co również wskazuje na pełne, krągłe sylwetki. \n\nDodatkowo w [6] opisano, że Rubens \"znał malarstwo weneckie\" i stosował techniki malarskie, które podkreślały \"kształtowanie formy\" poprzez barwę, co mogło wzmacniać wrażenie pełności i obfitości ciał. \n\nWnioskiem jest więc, że kształty rubensowskie to sylwetka pełna, a nie szczupła."}
{"id": "q_245", "question": "W którym miesiącu roku wypada dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aby odpowiedzieć na pytanie, należy przeanalizować informacje dotyczące podziału roku na półowę. \n\nZgodnie z [1], 2 lipca jest środkowym dniem roku zwyczajnego, a o godzinie 12:00 tego dnia mija połowa roku. Dodatkowo, o godzinie 0:00 w nocy z 1 na 2 lipca mija połowa roku przestępnego. \n\nW [3] potwierdzono, że o godzinie 24:00 w nocy z 1 na 2 lipca mija połowa roku przestępnego. \n\nZatem dzień, który dzieli rok dokładnie na połowę, wypada w **lipcu**. Dokładna data i godzina zależą od tego, czy jest to rok zwyczajny czy przestępny."}
{"id": "q_242", "question": "Jak się nazywa jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jednostka dziedziczenia zajmująca określone miejsce w chromosomie i warunkująca występowanie cech organizmu nazywa się **genem**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Gen jest podstawową jednostką dziedziczności, zawierającą specyficzną część informacji genetycznej, która ujawnia się w postaci ekspresji genu [1].\n2. Fragmenty cząsteczki DNA stanowiące jednostki funkcjonalne są nazywane genami, a ich sekwencje zasad azotowych różnią się między sobą [2].\n3. Geny są ułożone liniowo na chromosomach i zajmują ściśle określone miejsca, zwane **locus** [3].\n4. Termin \"gen\" został wprowadzony przez Wilhelma Johannsena w 1909 roku jako pojęcie teoretyczne odnoszące się do koncepcji dziedziczenia cech sformułowanej przez Grzegorza Mendla [6].\n\nDodatkowo, w [8] potwierdzono, że \"locus\" to określony obszar chromosomu zajmowany przez gen, a w [10] wskazano, że geny kontrolują cechy dziedziczne organizmu."}
{"id": "q_246", "question": "Ile komór ma ludzkie serce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ludzkie serce ma dwie komory: prawą i lewą. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n- \"U człowieka, tak jak u innych ssaków serce podzielone jest na cztery jamy: położone u góry dwa przedsionki, prawy i lewy oraz leżące poniżej nich dwie komory, prawą i lewą\" [1].  \n- \"Serce człowieka jest narządem czterojamowym, składa się z 2 przedsionków i 2 komór\" [2].  \n- \"Serce posiada cztery jamy, dwa położone wyżej przedsionki, jamy przyjmujące krew i dwie niżej leżące komory, wypompowujące krew\" [3].  \n- \"Serce ptaków i ssaków jest czteroczęściowe\" [6].  \n\nDodatkowo, w [7] i [8] potwierdzono, że serce człowieka ma dwie komory, opisując ich budowę i funkcje."}
{"id": "q_251", "question": "Jaki kolor ma sierść konia bułanego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sierść konia bułanego ma kolor bułany, który jest opisywany jako mieszanka kolorów szarego i brązowego. W przypadku konia bułanego, sierść na grzbiecie jest bułana, natomiast na brzuchu i zadzie koloru białego [4]. \n\nDodatkowo, w przypadku rasy koni fiordzkich, które są znane z umaszczenia bułanego, sierść może mieć różne odcienie, od jasnego do ciemnego brązu, z jaśniejszymi włosami na brzuchu i wewnętrznych częściach nóg [8]. \n\nWarto również zauważyć, że umaszczenie bułane jest jednym z podstawowych typów umaszczeń koni, obok takich jak kasztanowate, gniade czy siwe [1]."}
{"id": "q_248", "question": "Jak nazywają się pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pozostałości meteoroidów, które spadły na Ziemię, nazywają się meteorytami. Jest to ciało stałe, które dotarło do powierzchni planety po przejściu przez atmosferę. Większość meteoroidów ulega całkowitemu unicestwieniu podczas przelotu przez atmosferę, ale niektóre, zwłaszcza większe obiekty, mogą przetrwać i osiągnąć powierzchnię Ziemi [1]. \n\nPrzykłady meteorytów opisane w dokumentach to m.in.:\n- Hoba – największy znany meteoryt pozostający w całości, o masie szacowanej na przeszło 60 ton [2],\n- Almahata Sitta – fragmenty meteorytu odnalezione po upadku meteoroidu 2008 TC3 [10],\n- Czelabińsk – fragmenty meteoroidu, który spadł w 2013 roku, należące do chondrytów zwyczajnych [5].\n\nWarto zaznaczyć, że meteoryty są przedmiotem badań meteorytyki, nauki zajmującej się ich składem, pochodzeniem i wszystkimi aspektami z nimi związanymi [1]."}
{"id": "q_252", "question": "Co znaczy dosłownie angielski termin „big beat”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Angielski termin „big beat” dosłownie oznacza „mocne uderzenie”. W kontekście muzycznym, w krajach bloku wschodniego, był używany jako określenie rock and rolla i pokrewnych gatunków muzycznych, zastępując nieakceptowaną przez władze nazwę „rock and roll” [1]. W kulturze anglojęzycznej „big beat” oryginalnie odnosił się nie do gatunku muzycznego, ale do cechy muzyki, tj. pulsacji [1]. \n\nW brytyjskim gatunku muzyki elektronicznej z lat 90. „big beat” również odnosi się do mocnego, wyeksponowanego rytmu, charakterystycznego dla tego stylu [2]. \n\nPodsumowując, „big beat” w dosłownym tłumaczeniu oznacza „mocne uderzenie”, co odzwierciedla zarówno polskie, jak i brytyjskie użycie tego terminu w kontekście muzycznym."}
{"id": "q_249", "question": "Która część oka decyduje o jego kolorze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kolor oka jest determinowany głównie przez tęczówkę, a konkretnie przez trzy główne elementy w jej obrębie:  \n1. **Zawartość pigmentów (melaniny) w nabłonku tęczówki** – obecna w oczach wszystkich kolorów, ale jej ilość w zrębie tęczówki wpływa na ostateczny fenotyp [1].  \n2. **Zawartość melaniny w zrębie tęczówki** – decyduje o intensywności koloru, np. ciemne oczy mają dużo melaniny, a jasne – mało [1].  \n3. **Zagęszczenie komórek zrębu tęczówki** – wpływa na absorpcję światła, co może modyfikować postrzeganą barwę [1].  \n\nDodatkowo, w przypadku oczu szarych, istotne jest również **rozszczepienie światła przez kolagen** w przedniej części tęczówki, co nadaje charakterystyczny odcień [8].  \n\nPodsumowując, kluczowym organem jest **tęczówka**, a jej wewnętrzna struktura (pigmentacja i budowa) bezpośrednio kształtuje kolor oka."}
{"id": "q_247", "question": "Jak nazywa się kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kolej łącząca europejską część Rosji z Syberią nazywa się Kolej Transsyberyjska. Jest to najdłuższa linia kolejowa na świecie, która prowadzi z Moskwy do Władywostoku przez Niżny Nowogród, Perm, Jekaterynburg, Omsk, Nowosybirsk, Krasnojarsk, Irkuck, Ułan Ude i Czytę [7]. \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano, że budowę Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęto w 1891 roku, a ukończono w 1916 roku. Linia ta miała kluczowe znaczenie dla gospodarczego rozwoju Syberii, umożliwiając transport towarów i ludzi na ogromne odległości. \n\nW [8] podkreślono również, że Kolej Transsyberyjska wzmacniała spoistość państwa, łącząc odległe tereny Syberii z centrum Rosji. \n\nW [9] wskazano, że po wybudowaniu Kolei Transsyberyjskiej w 1905 roku znacząco zwiększył się napływ ludności na Syberię. \n\nW [7] wymieniono również alternatywną linię kolejową, Kolej Bajkalsko-Amurską (BAM), która biegnie równolegle do Kolei Transsyberyjskiej, ale jest położona około 680–840 km na północ od niej."}
{"id": "q_254", "question": "Mikołaj Rej był kalwinem czy metodystą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mikołaj Rej był kalwinem. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Mikołaj Rej z Rejowca (syn Mikołaja Reja) był działaczem kalwińskim i założył zbór kalwiński w Rejowcu.  \n- W [2] opisano, że Mikołaj Rej (pisarz) przeszedł na kalwinizm około 1548 roku i aktywnie uczestniczył w życiu religijnym protestantów, zakładając zbory i szkoły.  \n- W [4] potwierdzono, że Rej był kalwinistą, a jego działalność religijna i polemiki z katolikami były związane z tym wyznaniem.  \n- W [6] podkreślono, że Rej był teologiem ewangelickim, co również wskazuje na jego przynależność do protestantyzmu, a konkretnie do kalwinizmu, zgodnie z innymi źródłami.  \n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że był metodystą – ten nurt powstał dopiero w XVIII wieku, a Rej zmarł w 1569 roku [6]."}
{"id": "q_255", "question": "W którym warszawskim gmachu Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Gabriela Narutowicza w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"16 grudnia 1922 w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, w sali nr 1 Niewiadomski oddał do Narutowicza z małej odległości trzy strzały z pistoletu\" [1].  \n- \"16 grudnia, kiedy podczas wizyty w gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych Narutowicz został zastrzelony przez powiązanego z endecją malarza Eligiusza Niewiadomskiego\" [3].  \n- \"16 grudnia 1922 w pałacu 'Zachęty' został zamordowany pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Gabriel Narutowicz\" [7].  \n\nDodatkowo, w [5] opisano szczegóły zamachu, w tym moment, gdy prezydent został zastrzelony podczas zwiedzania wystawy w sali nr 1."}
{"id": "q_259", "question": "Jak nazywał się herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Herold wojsk greckich o przysłowiowym, donośnym głosie, postać z „Iliady” Homera, nazywał się Stentor. Jego głos równał się sile głosu pięćdziesięciu mężczyzn, co stało się podstawą określenia „stentorowy głos” (lub śmiech), oznaczającego bardzo silny i donośny dźwięk [1]."}
{"id": "q_263", "question": "Oszukać, przechytrzyć kogoś to wyprowadzić kogoś gdzie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_256", "question": "Które państwo zamieszkują Khmerowie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Khmerowie zamieszkują głównie Kambodżę, gdzie stanowią około 12,1 mln ludności [1]. Ponadto mieszkają również w Wietnamie (ok. 1 mln), Tajlandii (ok. 1,1 mln), a także w mniejszych grupach w USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii [1]. \n\nW Wietnamie Khmerowie są drugą co do wielkości mniejszością etniczną, zamieszkującą głównie deltę Mekongu, gdzie są uważani za rdzenną ludność [9]. W Tajlandii Khmerowie Północni (\"Khmer Surin\") stanowią znaczną grupę etniczną [1]. \n\nW Kambodży Khmerowie są dominującą grupą etniczną, stanowiącą 94% ludności [8]."}
{"id": "q_253", "question": "Kto był ukochaną Erosa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Eros miał kilka ukochanych, w zależności od kontekstu mitologicznego lub literackiego:  \n\n1. **Psyche** – w mitologii greckiej była główną ukochaną Erosa, z którą miał córkę Hedone. Ich związek był burzliwy, a Psyche musiała przejść wiele prób, zanim została boginią i połączyła się z Erosem na Olimpie [1].  \n2. **Afrodyta** – w niektórych wersjach mitów Eros był synem Afrodyty, a ona sama była jego towarzyszką i opiekunką. Jednak w innych wersjach Eros był starszy od Afrodyty i nie był z nią związany [8].  \n3. **Nerites** – w mitologii greckiej Nerites był młodzieńcem, którego Afrodyta pokochała, zanim wzniosła się na Olimp. Jednak ostatecznie Nerites został zamieniony w małża, a Afrodyta podarowała jego skrzydła Erosowi [5].  \n\nW literaturze bizantyńskiej (np. w *Libistros i Rodamne*) Eros pojawia się jako bóg miłości, ale nie ma tam wzmianki o jego konkretnej ukochanej [10].  \n\nPodsumowując, najbardziej znana ukochana Erosa to **Psyche**, choć w innych kontekstach pojawiają się również Afrodyta i Nerites."}
{"id": "q_257", "question": "Pijawka, skorpion czy kameleon – które z tych zwierząt jest gadem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żadne z wymienionych zwierząt nie jest gadem. Pijawki należą do typu pierścienic (Annelida) [1], skorpiony są pajęczakami [3], a kameleony są gadami, ale należą do rzędu łuskonośnych (Squamata) [2]. \n\nGady (Reptilia) to grupa kręgowców, do której należą m.in. jaszczurki, węże, krokodyle i żółwie [8]. Kameleony, jako przedstawiciele łuskonośnych, są gadami, ale pozostałe wymienione zwierzęta (pijawki i skorpiony) nie należą do tej grupy. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach nie ma informacji sugerujących, że pijawki lub skorpiony są gadami."}
{"id": "q_258", "question": "Jak nazywa się w Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W Indiach człowiek nie należący do żadnej kasty, pozbawiony wszelkich praw, określany jest jako \"pozakastowiec\". Osoby takie są wykluczone poza system ortodoksyjnego hinduizmu, często w wyniku zaniechania obowiązków religijnych i społecznych wynikających z warny i dźati. Są one postrzegane jako istoty nie podlegające prawu karmy, czyli nie posiadające potencjału dla reinkarnowania w kolejnym ciele po śmierci [10]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w przeszłości osoby takie były nazywane \"niedotykalnymi\" (\"untouchables\") lub \"pariasami\" (\"outcasts\"), jednak obecnie preferowane jest określenie \"dalit\" (\"uciskani\") [1]. W indyjskich aktach prawnych stosuje się również terminy angielskie, takie jak \"scheduled castes\" [9]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, w okresie władzy brytyjskiej grupy te określane były jako \"depressed classes\" (klasy uciskane) [8]."}
{"id": "q_265", "question": "Które ptaki roznoszą pocztę w świecie Harry'ego Pottera, bohatera książek Joanne Rowling?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W świecie Harry’ego Pottera pocztę roznoszą sowy. Wskazuje na to fragment: „sowy pełnią funkcję posłańców listów” [3]. Dodatkowo, w opisie postaci Harry’ego Pottera wspomniano, że jego sowa, Hedwiga, była puchaczem śnieżnym [9], co potwierdza rolę ptaków w systemie pocztowym tego uniwersum. \n\nWarto jednak zauważyć, że w innej serii książek dla dzieci, \"Poczta Doktora Dolittle\", pocztę roznoszą jaskółki i inne ptaki wędrowne [1], ale nie ma to związku z światem Harry’ego Pottera."}
{"id": "q_268", "question": "Jak nazywana jest żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żona właściciela gospodarstwa rolnego na Podhalu nazywana jest \"gaździną\". Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"żona gazdy to 'gaździna'\". \n\nCytat:  \n*\"Gazda – właściciel gospodarstwa wiejskiego na Podhalu i w Beskidach Zachodnich. [...] żona gazdy to 'gaździna', jego gospodarstwo 'gazdostwo' lub 'gazdówka', a gospodarzyć to 'gazdować'.\"* [1]"}
{"id": "q_260", "question": "Mianem której Rzeszy określano Niemcy za Hitlera?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Niemcy za rządów Adolfa Hitlera określane były mianem III Rzeszy (niem. \"Drittes Reich\"). Nazwa ta została formalnie przyjęta 15 marca 1933 roku podczas proklamacji w Poczdamie, choć często stosowana jest również w odniesieniu do okresu od objęcia przez Hitlera funkcji kanclerza (30 stycznia 1933) do kapitulacji w 1945 roku [1]. \n\nW późniejszym okresie, po aneksji Austrii w 1938 roku, obszar Niemiec i przyłączonych terytoriów określano także jako Rzeszę Wielkoniemiecką (\"Großdeutsches Reich\") lub Wielkie Niemcy (\"Großdeutschland\") [1]. Propaganda nazistowska wykorzystywała również określenie Rzesza Tysiącletnia (\"Tausendjähriges Reich\") [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że oficjalna nazwa państwa w tym okresie brzmiała Rzesza Niemiecka (\"Deutsches Reich\") [2]."}
{"id": "q_262", "question": "Jak nazywa się zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do której sypie się proch?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zagłębienie w górnej części lufy broni skałkowej, do którego sypie się proch, nazywa się **panewką**. \n\nInformacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że panewka to część dawnej broni palnej, w której umieszcza się porcję prochu potrzebną do odpalenia ładunku miotającego w lufie. W przypadku broni strzeleckiej panewka miała postać zagłębienia na boku lufy, połączonego z zapałem (otworem prowadzącym do wnętrza lufy) [1]. \n\nDodatkowo, w [4] i [7] potwierdzono, że w zamku skałkowym proch na panewce zapalał się od iskier powstających przy uderzeniu krzemienia o krzesiwo, a płomień przenosił się przez zapał do komory nabojowej. \n\nPodsumowując, właściwym terminem jest **panewka**, co wynika z [1], [4] i [7]."}
{"id": "q_261", "question": "Jak nazywa się grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Grupa kupców lub podróżnych wędrująca przez step lub pustynię wraz ze zwierzętami jucznymi obarczonymi ładunkiem towaru nazywa się karawaną. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Karawana to grupa kupców podróżujących razem ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąca ze sobą juczne zwierzęta, zmotoryzowana lub piesza [1].\n2. Karawany poruszające się za pomocą jucznych zwierząt (wielbłądy, muły, osły itp.) były znane już w starożytności, a w średniowieczu stanowiły niemal jedyny sposób podróżowania po Azji Środkowej i Afryce Północnej [2].\n3. Zwierzęta juczne, takie jak wielbłądy, muły, osły, jaki, dzo i renifery, są wykorzystywane do transportowania towarów [3].\n\nDodatkowo, w kontekście Sahary, karawany były tradycyjnym sposobem transportu towarów przez Tuaregów, którzy prowadzili handel wymienny z mieszkańcami oaz [2]."}
{"id": "q_266", "question": "Do którego roku Bonn było stolicą RFN?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bonn było stolicą Republiki Federalnej Niemiec do 1991 roku. W tym roku, po zjednoczeniu Niemiec, stolicą ponownie stał się Berlin. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"W latach 1949–1991 miasto było stolicą RFN; po zjednoczeniu dwóch państw niemieckich stolicą ponownie stał się Berlin\" [1].  \n- \"Po tym jak w 1991 roku, w następstwie zjednoczenia RFN z NRD, Bundestag podjął decyzję o przeniesieniu swojej siedziby do Berlina\" [8].  \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że Bonn było stolicą RFN od 1949 roku, a w [8] wskazano, że w 1991 roku nastąpiło przeniesienie siedziby władz do Berlina."}
{"id": "q_267", "question": "Jaka waluta obowiązuje w Irlandii Północnej – euro czy funt brytyjski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W Irlandii Północnej obowiązującą walutą jest funt brytyjski (GBP). \n\nTok rozumowania:  \n1. Zgodnie z [3], funt szterling (GBP) jest oficjalną jednostką monetarną w Wielkiej Brytanii, w skład której wchodzi Irlandia Północna.  \n2. W [7] potwierdzono, że Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, co wskazuje na obowiązywanie tam brytyjskiego systemu walutowego.  \n3. Dodatkowo w [2] wspomniano, że banknoty emitowane przez lokalne banki Irlandii Północnej nie są prawnym środkiem płatniczym poza tym regionem, co sugeruje, że podstawową walutą pozostaje funt brytyjski.  \n\nNie ma informacji o obowiązywaniu euro w Irlandii Północnej w podanych źródłach."}
{"id": "q_264", "question": "Który generał stworzył legiony polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Generałem, który stworzył Legiony Polskie we Włoszech w epoce napoleońskiej, był **Jan Henryk Dąbrowski**. \n\nInformacje potwierdzające:  \n- W [1] wskazano, że Legiony Polskie we Włoszech zostały utworzone z inicjatywy Jana Henryka Dąbrowskiego przez Francuzów w północnych Włoszech.  \n- W [2] podkreślono, że Dąbrowski był twórcą Legionów Polskich we Włoszech.  \n- W [4] wymieniono, że decyzja o utworzeniu Legionów została uzyskana dzięki spotkaniom Dąbrowskiego z Napoleonem Bonaparte, a 9 stycznia 1797 roku Dąbrowski podpisał konwencję z rządem Lombardii w sprawie ich powstania.  \n- W [6] potwierdzono, że w styczniu 1797 roku generał Jan Henryk Dąbrowski, na mocy umowy z rządem lombardzkim, utworzył Legiony Polskie.  \n\nDodatkowo, w [3] i [7] wspomniano, że Dąbrowski był wspierany przez innych oficerów, takich jak Antoni Amilkar Kosiński czy Karol Kniaziewicz, ale to on był głównym inicjatorem i dowódcą Legionów."}
{"id": "q_271", "question": "Czy Marylin Monroe była laureatką Oscara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że Marilyn Monroe nigdy nie zdobyła Oscara. W [2] wymieniono jej najważniejsze role i osiągnięcia, ale nie ma wzmianki o nagrodzie Akademii Filmowej. W [4] wspomniano, że w 1951 roku wręczała statuetkę na ceremonii, ale nie jako laureatka. W [9] potwierdzono, że w 1959 roku otrzymała Złotego Globa za rolę w filmie \"Pół żartem, pół serio\", co sugeruje, że mogła być nominowana do Oscara, ale nie zdobyła go. \n\nWniosek: Monroe nigdy nie wygrała Oscara, choć była związana z ceremonią jako wręczająca nagrodę i prawdopodobnie nominowana."}
{"id": "q_273", "question": "Jak nazywa się główny bohater komedii Gogola „Rewizor”, który ośmieszył mieszczan małego rosyjskiego miasteczka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Głównym bohaterem komedii *Rewizor* jest Chlestakow, który został omyłkowo wzięty za wysokiego rangą urzędnika przybywającego z Petersburga. Mieszkańcy miasteczka, przerażeni kontrolą, zaczęli traktować go jak dygnitarza, mimo jego prób wyjaśnienia pomyłki. Dopiero po jego wyjeździe okazało się, że prawdziwy rewizor jeszcze nie przybył [1]. \n\nKomedia ta jest satyrą na biurokrację i strach przed władzą, a postać Chlestakowa ukazuje absurdalność sytuacji, w której zwykły człowiek zostaje uwikłany w intrygę urzędniczą [1][4]."}
{"id": "q_274", "question": "Jak nazywał się ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ojciec Azji, bohatera powieści Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”, nazywał się Tuhaj-bej. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Azja był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego, znanego z powieści „Ogniem i mieczem”. W [4] również potwierdzono, że Azja Tuhaj-bejowicz był synem Tuhaj-beja. \n\nCytowanie:  \n*„Był synem Tatara Tuhaj-beja, wodza krymskiego, znanego z powieści »Ogniem i mieczem«”* [2].  \n*„Azja Tuhaj-bejowicz – fikcyjna postać literacka stworzona przez Henryka Sienkiewicza. Występuje w powieści »Pan Wołodyjowski«”* [4]."}
{"id": "q_269", "question": "Na kanwie której sztuki George'a Bernarda Shawa powstało libretto jednego z najsłynniejszych musicali „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Libretto musicalu „My Fair Lady”, wystawionego w Nowym Jorku w 1956 roku, powstało na kanwie dramatu George’a Bernarda Shawa zatytułowanego „Pigmalion” [1]. Musical opowiada historię kwiaciarki Elizy Doolittle, która pod wpływem profesora fonetyki Henry’ego Higginsa zmienia się w damę [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że Shaw początkowo odmówił zgody na adaptację „Pigmaliona” w musical, ale po jego śmierci w 1950 roku producent filmowy Gabriel Pascal zwrócił się do Alana Jaya Lernera z propozycją napisania musicalu [1]. Lerner i kompozytor Frederick Loewe rozpoczęli pracę, ale napotkali trudności związane z konstrukcją dramatu, który nie spełniał kluczowych zasad musicalu [1]. Ostatecznie, po dwóch latach przerwy, powrócili do projektu i ukończyli dzieło [1]. \n\nPremiera musicalu na Broadwayu odbyła się 15 marca 1956 roku w Mark Hellinger Theatre w Nowym Jorku [7]."}
{"id": "q_272", "question": "Jak nazywa się dynastia aktualnie panująca w Danii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aktualnie panująca w Danii dynastia to Glücksburgowie (właśc. Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Glücksburgowie (l. poj. Glücksburg, właśc. Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg) – dynastia europejska pochodzenia niemieckiego, panująca w Danii od 1863\". Dodatkowo w [2] wskazano, że \"Obecnie na tronie duńskim zasiada król Fryderyk X, z dynastii oldenburskiej, linii Sonderburg-Glücksburg\", co potwierdza tę informację. \n\nWarto również zauważyć, że Glücksburgowie są boczną linią Oldenburgów, o czym wspomniano w [1] (\"boczna linia Oldenburgów\") oraz w [8] (\"Główna linia Oldenburgów wygasła w 1863 r. na królu Fryderyku VII. Tron duński przeszedł na młodszą linię Holstein-Sonderburg-Glücksburg\")."}
{"id": "q_275", "question": "Jak nazywał się papież sprawujący urząd podczas II wojny światowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Papieżem sprawującym urząd podczas II wojny światowej był Pius XII (właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli). Jego pontyfikat trwał od 2 marca 1939 do 9 października 1958, a więc obejmował cały okres II wojny światowej [7]. \n\nWarto zaznaczyć, że Pius XII podejmował działania na rzecz pokoju, m.in. wysyłając listy do Hitlera i Mussoliniego z prośbą o uniknięcie wojny [1]. Podczas konfliktu organizował również pomoc humanitarną i udzielał schronienia Żydom [1]. Jednocześnie był krytykowany za brak zdecydowanego potępienia okrucieństw hitlerowskich [1]. \n\nW kontekście II wojny światowej warto również wspomnieć, że istniał plan uprowadzenia lub internowania Piusa XII przez Niemców (tzw. Operacja Rabat), choć ostatecznie nie został on zrealizowany [4]."}
{"id": "q_270", "question": "Jak nazywa się konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Konstrukcja językowa, której znaczenia nie da się wyprowadzić ze znaczenia poszczególnych wyrazów ją tworzących, nazywa się **idiomem** (lub **idiomatem**, **idiomatyzmem**). \n\nIdiomy są wyrażeniami frazeologicznymi, których znaczenie jest swoiste i nie wynika bezpośrednio z znaczeń składników. Przykładowo, wyrażenie \"rzucać grochem o ścianę\" oznacza marnowanie wysiłku na coś, co jest beznadziejne, mimo że dosłowne znaczenia słów \"rzucać\", \"grochem\" i \"ścianą\" nie sugerują tego sensu [1]. \n\nIdiomy należy odróżnić od kolokacji, które są związkami wyrazowymi o ustalonej łączliwości, ale dających się rozumieć dosłownie [1]. W niektórych ujęciach idiomy są traktowane jako podzbiór frazeologizmów, czyli utrwalonych wyrażeń językowych, które mogą mieć znaczenie przenośne lub stałe [4]. \n\nPrzykłady idiomów obejmują m.in. \"mieć muchy w nosie\" (być obrażonym bez powodu) czy \"płakać jak bóbr\" (bardzo płakać) [1]."}
{"id": "q_277", "question": "Kto podpisał akt kapitulacji ze strony Niemiec 7 maja 1945 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "7 maja 1945 roku akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec podpisał ze strony niemieckiej generał Alfred Jodl, reprezentujący Prezydenta Rzeszy Karla Dönitza. Jodl był wówczas jednym z najwyższych oficerów niemieckich sił zbrojnych i pełnił funkcję szefa OKW (Oberkommando der Wehrmacht) po aresztowaniu marszałka Wilhelma Keitla [1]. \n\nDodatkowo, w ceremonii uczestniczyli również: \n- admirał Hans-Georg von Friedeburg – zastępca dowódcy Kriegsmarine [7], \n- generał Wilhelm Oxenius – przedstawiciel Luftwaffe [3]. \n\nPodpisy złożono w kwaterze głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych generała Eisenhowera w Reims we Francji [3]."}
{"id": "q_276", "question": "Jak nazywa się miejscowość na Kujawach znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Miejscowość na Kujawach, znana ze zwycięstwa wojsk Władysława Łokietka nad armią krzyżacką w 1331 roku, to Płowce. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] wskazano, że wieś Płowce jest znana z bitwy między wojskami króla Władysława I Łokietka i Krzyżakami, która miała miejsce 27 września 1331 r.  \n- W [3] i [4] opisano bitwę pod Płowcami jako starcie zakończone porażką Krzyżaków, choć niektóre źródła określają ją jako nierozstrzygniętą [1][3].  \n- W [6] podkreślono, że bitwa pod Płowcami zrealizowała cel polski, uniemożliwiając Krzyżakom zdobycie Brześcia i podbój Kujaw.  \n- W [8] i [10] również wspomniano o tym zwycięstwie, choć bez podania nazwy miejscowości.  \n\nDodatkowo w [9] wskazano, że bitwa pod Płowcami była kluczowym epizodem kampanii, która zmusiła Krzyżaków do wycofania się z Kujaw."}
{"id": "q_278", "question": "W którym wieku zbudowano w Berlinie Reichstag?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reichstag w Berlinie został zbudowany w XIX wieku. Neorenesansowy budynek powstał w latach 1884–1894 według projektu Paula Wallota [1]. Wcześniej, od 1871 roku, parlament Rzeszy Niemieckiej obradował w tymczasowych siedzibach, takich jak pałac Schwerin czy budynek dawnej manufaktury porcelany przy Leipziger Straße [6]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że ostatni zwornik gmachu położono 5 grudnia 1894 roku, co ostatecznie zakończyło budowę. Koszty wyniosły 24 miliony marek, a finansowanie pochodziło z reparacji wojennych zapłaconych przez Francję po wojnie z Prusami w latach 1870–1871. \n\nWarto również zaznaczyć, że budynek był później modernizowany i przebudowywany, m.in. w latach 60. XX wieku przez Paula Baumgartena oraz po zjednoczeniu Niemiec w latach 1991–1999 według projektu Normana Fostera [1]."}
{"id": "q_281", "question": "Który polski bokser zdobył dwa złote medale olimpijskie w Tokio i w Meksyku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim w boksie, który zdobył tytuły zarówno w Tokio (1964), jak i w Meksyku (1968), był **Jerzy Zdzisław Kulej**. \n\nW [1] podano, że:  \n* \"Pierwszy złoty medal olimpijski wywalczył na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964. W walce finałowej pokonał reprezentanta ZSRR Jewgienija Frołowa.\"  \n* \"Na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 powtórzył osiągnięcie z Tokio – po pojedynku z Kubańczykiem Enrique Regüeiferosem zdobył drugi złoty medal\".  \n\nDodatkowo w [1] wskazano, że Kulej był dwukrotnym mistrzem Europy (1963, 1965) oraz stoczył 348 walk, z czego 317 wygrał."}
{"id": "q_279", "question": "W którym wieku doszło do rozbicia Polski na dzielnice?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rozbicie Polski na dzielnice nastąpiło w XII wieku. Dokładna data to 1138 rok, kiedy to na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego państwo zostało podzielone między jego synów, co zapoczątkowało okres rozbicia dzielnicowego [1][3][4][7]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, np.:  \n- \"W 1138 roku na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego, który dał początek rozbiciu dzielnicowemu Polski\" [3].  \n- \"W 1138 roku, Polska została podzielona między potomków Bolesława III Krzywoustego, co zapoczątkowało trwające prawie 200 lat rozbicie dzielnicowe\" [4].  \n- \"W efekcie tzw. ustawy sukcesyjnej księcia Bolesława Krzywoustego ziemie polskie uległy na 150 lat pogłębiającemu się rozbiciu dzielnicowemu\" [7].  \n\nOkres rozbicia trwał do 1320 roku, kiedy to Władysław Łokietek dokonał zjednoczenia kraju [1][4][7]."}
{"id": "q_280", "question": "Dzięki któremu zjawisku nietoperze mogą w ciemnościach omijać przeszkody?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nietoperze w ciemnościach omijają przeszkody dzięki echolokacji. Zjawisko to polega na wytwarzaniu przez nietoperze krótkotrwałych dźwięków o wysokiej częstotliwości, które odbijają się od przeszkód. Na podstawie kierunku, czasu powrotu i natężenia powracającego dźwięku, nietoperze określają kierunek, odległość i wielkość przeszkody [1]. \n\nDodatkowo, niektóre gatunki (np. nietoperze) potrafią określić prędkość obiektu na podstawie przesunięcia dopplerowskiego, analizując echo drugiej harmonicznej [1]. Echolokacja umożliwia nietoperzom sprawną nawigację w ciemnościach, unikanie przeszkód oraz wykrywanie zdobyczy [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że echolokacja jest również wykorzystywana przez inne zwierzęta, takie jak walenie czy ptaki, ale w przypadku nietoperzy jest szczególnie rozwinięta [1][3]."}
{"id": "q_282", "question": "Co kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe niż normalny kaftan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kaftan bezpieczeństwa ma znacznie dłuższe rękawy niż normalny kaftan. Jest to specjalny typ ubioru wykonany z mocnej i wytrzymałej tkaniny, którego rękawy są o wiele dłuższe niż ręce osoby krępowanej. Rękawy te zawija się wokół osoby i wiąże z tyłu w supeł lub mocuje za pomocą specjalnych pasów [1]. \n\nW przeciwieństwie do tego, normalne kaftany, takie jak te opisane w innych fragmentach, mają rękawy o standardowej długości, dopasowanej do długości ramion. Na przykład, kaftan opisany w [3] nie ma rękawów w ogóle, a w [4] kaftan ma rękawy, ale nie są one szczególnie długie. \n\nZatem jedyną cechą, która jest znacznie dłuższa w kaftanie bezpieczeństwa w porównaniu do normalnego kaftana, są właśnie rękawy."}
{"id": "q_284", "question": "Co wisiało nad Damoklesem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nad Damoklesem wisiał ostry miecz zawieszony na końskim włosie. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] opisano, że Dionizjusz Starszy, aby unaocznić Damoklesowi prawdziwy los władcy, kazał zawiesić ostry miecz na końskim włosie tak, aby wisiał nad głową Damoklesa podczas wieczornej uczty.  \n- W [2] potwierdzono, że tyran nakazał zawiesić nad Damoklesem ostry miecz na cienkim końskim włosiu, aby unaocznić mu niebezpieczeństwa grożące władcy.  \n- W [5] wspomniano, że przysłowiowe stało się pojęcie „miecz Damoklesa”, nawiązujące do tej historii.  \n\nZatem odpowiedź opiera się na [1], [2] i [5]."}
{"id": "q_288", "question": "W którym mieście południowoamerykańskim odbyły się w 1992 roku obrady Szczytu Ziemi – Międzynarodowej Konferencji „Środowisko i Rozwój”, poświęconej problemom środowiska naturalnego i ekologii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szczyt Ziemi – Międzynarodowa Konferencja „Środowisko i Rozwój” w 1992 roku odbyła się w Rio de Janeiro w Brazylii [1]. Konferencja ta, znana również jako II Konferencja ONZ, miała miejsce w dniach 3–14 czerwca 1992 roku i uczestniczyły w niej 172 rządy oraz około 2400 przedstawicieli organizacji pozarządowych [1]."}
{"id": "q_285", "question": "W którym włoskim mieście rozgrywa się akcja opery „Tosca” Pucciniego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcja opery *Tosca* Giacoma Pucciniego rozgrywa się w Rzymie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że opera dotyczy Rzymu, a akcja toczy się w czerwcu 1800 roku.  \n- W [2] podano, że według libretta akcja ma miejsce w Rzymie w czerwcu 1800 roku, z dokładniejszym określeniem czasu (17–18 czerwca) zgodnie ze sztuką Sardou.  \n- W [3] opisano scenę na tarasie Zamku św. Anioła w Rzymie, co potwierdza lokalizację.  \n- W [8] wspomniano, że Ricordi zaaranżował premierę w Rzymie ze względu na miejsce akcji opery.  \n\nDodatkowo w [4] opisano starania Pucciniego, aby w operze znalazły się autentyczne dźwięki dzwonów rzymskich, co również wskazuje na Rzym jako miejsce akcji."}
{"id": "q_286", "question": "Jak nazywa się nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nauka o pochodzeniu wyrazów i ich pierwotnym znaczeniu nazywa się **etymologią**. Jest to dział językoznawstwa, który zajmuje się badaniem źródłosłowów wyrazów, ich ewolucji semantycznej oraz struktury morfologicznej [1]. \n\nEtymologia odróżnia się od etymologii ludowej, która opiera się na potocznych skojarzeniach fonetycznych, a nie na naukowych podstawach [1]. Celem badań etymologicznych jest odtworzenie wyjściowej postaci wyrazu oraz wyjaśnienie jego rozwoju znaczeniowego [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że etymologia jest częścią lingwistyki historycznej i porównawczej, a jej zadaniem jest m.in. rekonstrukcja prajęzykowych form wyrazów [1]."}
{"id": "q_283", "question": "Które państwo dokonało aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aneksji Bośni i Hercegowiny w 1908 roku dokonały Austro-Węgry. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że aneksja Bośni i Hercegowiny przez Austro-Węgry była skutkiem okupacji z 1878 roku.  \n- W [2] podano, że manifest cesarski o włączeniu tych terenów do Austro-Węgier został ogłoszony na przełomie 6 i 7 października 1908 roku.  \n- W [3] potwierdzono, że Austro-Węgry zajęły w pełni terytorium Bośni i Hercegowiny w 1908 roku, co wywołało kryzys bośniacki.  \n- W [4] również zaznaczono, że aneksja w 1908 roku była dokonana przez Austro-Węgry.  \n- W [5] wspomniano, że cesarz Franciszek Józef I ogłosił aneksję Bośni i Hercegowiny przez Austro-Węgry w manifeście z 5 października 1908 roku.  \n- W [7] podkreślono, że w wyniku rewolucji młodotureckiej Austro-Węgry dokonały pełnej aneksji Bośni i Hercegowiny.  \n- W [8] potwierdzono, że Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni i Hercegowiny 5 października 1908 roku.  \n\nZatem odpowiedź na pytanie jest jednoznaczna: aneksji dokonały Austro-Węgry."}
{"id": "q_294", "question": "Jakie imiona noszą amerykańskie tenisistki siostry Williams?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykańskie tenisistki siostry Williams noszą imiona Venus i Serena. \n\nInformacje te znajdują się w następujących fragmentach:  \n- Venus Ebony Starr Williams [1]  \n- Serena Jameka Williams [2]  \n- siostry Venus i Serena Williams [4]  \n- jej starszą siostrą Venus Williams [2]  \n- młodszą siostrą tenisistki Venus Williams [1]  \n\nWszystkie powyższe cytowania potwierdzają, że siostry Williams mają na imię Venus i Serena."}
{"id": "q_289", "question": "Jak potocznie nazywa się cienkie wysokie obcasy w damskich butach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Potocznie cienkie wysokie obcasy w damskich butach nazywa się \"szpilkami\". Termin ten odnosi się zarówno do samego obcasa, jak i całego rodzaju obuwia, które go posiada. Szpilki charakteryzują się zwężającym się ku dołowi obcasem, często z metalowym zakończeniem, co w połączeniu z małą powierzchnią styku z podłożem może prowadzić do niszczenia podłóg [1]. \n\nWysokie obcasy, w tym szpilki, są również określane jako \"wysokie obcasy\" w kontekście damskiego obuwia, zwłaszcza gdy zwężają się ku podstawie i zakończone są flekiem [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że szpilki uchodzą za najbardziej estetyczne pantofle damskie, ale ich częste noszenie może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak haluksy czy wykrzywienie palców u nóg [1]."}
{"id": "q_290", "question": "Pod jaką nazwą przeszły do historii wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wojny starożytnego Rzymu z Kartaginą przeszły do historii pod nazwą **wojen punickich**. Nazwa ta pochodzi od słowa \"poeni\", którym Rzymianie nazywali Kartagińczyków jako potomków Fenicjan; stąd przydomek \"punicus\" – punicki [1]. \n\nWojny te toczyły się w okresie od 264 do 146 p.n.e. i obejmowały trzy główne konflikty: pierwszą wojnę punicką (264–241 p.n.e.), drugą wojnę punicką (218–201 p.n.e.) oraz trzecią wojnę punicką (149–146 p.n.e.) [2]. \n\nNazwa \"wojny punickie\" jest używana w historiografii do opisania tych konfliktów, które miały kluczowe znaczenie dla kształtowania się potęgi Rzymu w basenie Morza Śródziemnego [2]."}
{"id": "q_287", "question": "Ile medali zdobył na Olimpiadzie w Monachium amerykański pływak Mark Spitz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykański pływak Mark Spitz zdobył na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Monachium w 1972 roku siedem złotych medali. W każdej konkurencji, w której startował, pobił rekord świata [1]. Jego osiągnięcie zostało pobite dopiero w 2008 roku przez Michaela Phelpsa, który zdobył osiem złotych medali na igrzyskach w Pekinie [2][3][4]. \n\nWyniki Spitza w poszczególnych konkurencjach:\n- 200 m stylem dowolnym – złoto (rekord świata: 1:52,78) [5],\n- 100 m stylem dowolnym – złoto (rekord świata: 51,22) [6],\n- 200 m stylem motylkowym – złoto (rekord świata: 2:00,70) [7],\n- 100 m stylem motylkowym – złoto (rekord świata: 54,27) [9],\n- sztafeta 4 × 100 m stylem zmiennym – złoto (rekord świata: 3:48,16) [8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Spitz zdobył również medale na poprzednich igrzyskach w Meksyku w 1968 roku (2 złote, srebrny i brązowy) [3]."}
{"id": "q_292", "question": "Do którego państwa należą wyspy Kanaryjskie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wyspy Kanaryjskie należą do Hiszpanii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że archipelag jest \"jednym z regionów (wspólnot autonomicznych) Hiszpanii\".  \n- W [3] podkreślono, że Teneryfa (największa wyspa archipelagu) \"jest integralną częścią Hiszpanii i Unii Europejskiej\", a obowiązującą walutą jest euro.  \n- W [4] zaznaczono, że Gran Canaria \"należy do Hiszpanii\" i jest częścią archipelagu Wysp Kanaryjskich.  \n- W [6] wspomniano, że prezydent Wysp Kanaryjskich jest szefem rządu jednej z 17 wspólnot autonomicznych Hiszpanii, podczas gdy król Hiszpanii pozostaje głową państwa.  \n- W [9] wymieniono Wyspy Kanaryjskie jako część terytorium Hiszpanii, obok innych wysp (np. Baleary) i enklaw w Afryce Północnej.  \n\nDodatkowo w [10] potwierdzono, że Wyspy Kanaryjskie są integralną częścią Hiszpanii, podobnie jak Ceuta i Melilla, choć tradycyjnie zaliczane do Afryki ze względu na położenie geograficzne."}
{"id": "q_291", "question": "Jakie imię nosiła czarodziejka z legendy o królu Arturze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W legendzie o królu Arturze pojawiają się różne czarodziejki, które noszą różne imiona. W zależności od wersji legendy, mogą to być następujące postacie:  \n\n1. **Hellawes (Elen, Elena)** – była czarodziejką, która kochała Lancelota, jednak jej uczucie nie zostało odwzajemnione [1].  \n2. **Morgana Le Fay (Morgaine, Morgain)** – przyrodnia siostra Artura, często przedstawiana jako obdarzona wielką mocą czarodziejka, która działała przeciwko królowi Arturowi i Ginewrze [2].  \n3. **Pani Jeziora (Dame du Lac)** – sojuszniczka Merlina, która wychowywała Lancelota. W różnych wersjach nazywana jest Morganą, Morgianą, Nimue, Nimueh, Niniae, Nimianą, Vivianą lub utożsamiana z Marią Magdaleną [4].  \n5. **Nimue (Viviane, Elaine, Niniane, Nivian, Nyneve)** – czarodziejka, która uwięziła Merlina w kryształowej grocie lub pień drzewa [8].  \n\nW zależności od kontekstu, imię czarodziejki może się różnić. W przypadku Hellawes i Morgany Le Fay są to konkretne imiona, podczas gdy Pani Jeziora i Nimue to raczej tytuły lub przydomki."}
{"id": "q_295", "question": "Ile państw podpisało układ monachijski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Układ monachijski został podpisany przez cztery państwa: Niemcy, Włochy, Wielką Brytanię i Francję. Konferencja odbyła się w Monachium w dniach 29–30 września 1938 roku, a Czechosłowacja, której terytorium było przedmiotem rozmów, nie została zaproszona do udziału w negocjacjach [1][2][3]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"30 września 1938 roku Francja, Wielka Brytania, Niemcy i Włochy podpisały Układ Monachijski\" [1]\n- \"zawarty pomiędzy Niemcami, Włochami, Wielką Brytanią i Francją, przy nieobecności Czechosłowacji\" [2]\n- \"29 września 1938 roku w Monachium odbyło się spotkanie przedstawicieli Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch\" [3]"}
{"id": "q_298", "question": "Jak nazywa się wybitny rosyjski tancerz i baletmistrz, odtwórca głównej roli w amerykańskim filmie „Białe noce”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wybitnym rosyjskim tancerzem i baletmistrzem, który zagrał główną rolę w amerykańskim filmie *Białe noce* (1985), jest **Michaił Barysznikow**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono jego najważniejsze role filmowe, w tym *Białe noce* Taylora Hackforda. Dodatkowo w [6] potwierdzono, że Barysznikow wystąpił w tej produkcji w głównej roli. \n\nCytowania:\n- „Wystąpił również w głównej roli w filmie *Białe noce* z 1985 roku” [1]\n- „W *Białych nocach* Taylora Hackforda (1985) zagrał główną rolę” [6]"}
{"id": "q_296", "question": "Jak nazywa się muzeum, w którym znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Mona Lisa”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obraz Leonarda da Vinci *Mona Lisa* znajduje się w muzeum Luwr w Paryżu. Informacja ta została potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Luwr (fr. *Musée du Louvre*) to dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki, w którym znajdują się zbiory dzieł sztuki, w tym *Mona Lisa* Leonarda da Vinci.  \n- W [2] podano, że obraz *Mona Lisa* trafił do stałej ekspozycji w Luwrze w 1797 roku i jest własnością rządu Francji.  \n- W [6] wspomniano, że po rewolucji francuskiej zbiory królewskie, w tym *Mona Lisa*, przeniesiono do Luwru.  \n\nDodatkowo w [3] i [4] potwierdzono, że *Mona Lisa* jest eksponowana w Luwrze, co stanowi kolejne źródło tej informacji."}
{"id": "q_301", "question": "Kto gra postać Jima Lovella w filmie „Apollo 13”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W filmie „Apollo 13” postać Jima Lovella gra Tom Hanks. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: „W roli głównej wystąpił Tom Hanks. Sam astronauta pojawił się w końcowej sekwencji filmu jako dowódca lotniskowca USS „Iwo Jima””."}
{"id": "q_297", "question": "W którym mieście wznosi się Złota Góra, na której ostatnio stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Złota Góra, na której stanął 14-metrowy pomnik Jana Pawła II, znajduje się w Częstochowie. Informacja ta pochodzi z [8], gdzie opisano Park Miniatur Sakralnych „Złota Góra” w Częstochowie, zlokalizowany w dzielnicy Zawodzie-Dąbie na stokach Złotej Góry (281 m n.p.m.). W parku tym odsłonięto w 2013 roku największą na świecie figurę Jana Pawła II o wysokości 13,8 metra i wadze 10 ton. \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Złota Góra to dwudzieste pod względem wysokości wzgórze w granicach Częstochowy, co wskazuje na to, że chodzi o to samo wzniesienie. \n\nW innych dokumentach ([2], [4], [7]) opisano również wzgórza o nazwie Złota Góra, ale nie ma w nich wzmianki o pomniku Jana Pawła II."}
{"id": "q_299", "question": "Redaktorem naczelnym którego pisma był od 1945 roku Jerzy Turowicz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jerzy Turowicz był redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego” od 1945 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Od założenia w 1945 współtworzył »Tygodnik Powszechny«”. Dodatkowo w [2] wskazano, że „W 1956 pismo zostało zwrócone prawowitej redakcji. Poparł gomułkowskie przemiany Października 1956 roku”, co potwierdza, że Turowicz pełnił tę funkcję również po przerwie w latach 1953–1956. \n\nW [5] również podkreślono, że „W 1956 pismo wróciło do pierwotnej redakcji, którą w kolejnych latach tworzyli m.in. Jerzy Turowicz jako redaktor naczelny”, co dodatkowo potwierdza jego rolę w tym czasopiśmie. \n\nWniosek: Jerzy Turowicz był redaktorem naczelnym „Tygodnika Powszechnego” od 1945 roku, z przerwą w latach 1953–1956 [1][2][5]."}
{"id": "q_293", "question": "Jak nazywały się opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Opłaty pobierane za przejazd drogą lądową lub wodną przez mosty lub miasta nazywały się **myto**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- **Myto** to opłata pobierana za przejazd drogą, autostradą, mostem, tunelem itp., jako podatek centralny bądź lokalny lub przez prywatnego właściciela obiektu [1].  \n- Początkowo, w średniowieczu, myto było pobierane za przewożone towary, a na przełomie XIV-XV w. oddzielono je od cła, przyjmując formę opłaty za usługę, przeprawę, przejazd czy przewóz [1].  \n- W przypadku mostów, myto było pobierane np. za przejazd przez most Ponińskiego w Warszawie, gdzie stawki zależały od rodzaju pojazdu (np. 2 grosze od człowieka pieszego, 4 grosze od konia) [4].  \n- W kontekście dróg wodnych, w Fordonie pobierano opłaty celne i kontrolowano ruch statków, co było związane z podatkiem wodnym „fordon” (czwartym groszem) [5].  \n\nDodatkowo, w średniowieczu istniał **przymus drogowy**, który zmuszał kupców do poruszania się po określonych drogach, gdzie pobierano cło i myto [7].  \n\nPodsumowując, termin **myto** obejmował różne formy opłat za przejazd, zarówno lądowy, jak i wodny, w tym przez mosty i miasta."}
{"id": "q_302", "question": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne czy składnik ludzkiej krwi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Fitofagi to zwierzęta roślinożerne, a nie składnik ludzkiej krwi. Termin \"fitofag\" odnosi się do organizmów odżywiających się roślinami lub ich częściami, takich jak przeżuwacze, owady, nicienie czy pasożytnicze grzyby [1]. W ekosystemie fitofagi stanowią pierwszy poziom konsumentów, czyli organizmów heterotroficznych, które pobierają energię i składniki odżywcze z roślin [4]. \n\nW podanych materiałach nie ma żadnych informacji sugerujących, że fitofagi są składnikiem ludzkiej krwi."}
{"id": "q_300", "question": "Synami którego z bogów byli Remus i Romulus?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Remus i Romulus byli synami boga Marsa, rzymskiego boga wojny. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- Według rzymskich historyków, przede wszystkim Liwiusza, bracia byli wnukami króla miasta Alba Longa, Numitora, jednak ich matka, Rea Sylwia, twierdziła, że ojcem dzieci jest sam bóg Mars [1].  \n- Inne wersje mitu głoszą, że Mars uwiódł Reę Sylwię podczas snu lub w świętym gaju, co potwierdza jego ojcostwo [2].  \n- W tradycji rzymskiej przyjmowano, że ojcem bliźniąt był Mars, a ich matka, Rea Sylwia, była westalką [3].  \n- Mars był czczony jako ojciec Romulusa i Remusa, co potwierdza również fakt, że poświęcono mu pierwszy miesiąc w kalendarzu rzymskim – marzec [4].  \n\nDodatkowo, w mitologii rzymskiej Mars był odpowiednikiem greckiego Aresa, boga wojny, co wzmacnia jego związek z legendarnymi założycielami Rzymu [4]."}
{"id": "q_306", "question": "W którym wieku miała miejsce odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Odsiecz oblężonego przez Turków Wiednia miała miejsce w XVII wieku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Pierwsze oblężenie Wiednia przez Turków miało miejsce w 1529 roku, ale nie było wówczas odsieczy [1].\n2. Słynna odsiecz wiedeńska, dowodzona przez Jana III Sobieskiego, odbyła się w 1683 roku [3][6][7].\n3. W 1532 roku Turcy zmienili plany i zamiast Wiednia oblegli miasteczko Kőszeg (Güns), co również nie było związane z odsieczą [4][9].\n\nZatem jedyna udokumentowana odsiecz Wiednia miała miejsce w XVII wieku."}
{"id": "q_304", "question": "Jak nazywa się owoc dębu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Owoc dębu nazywa się żołędzią lub żołędziem. Jest to owoc szupinkowy (pozorny) składający się z orzecha i miseczki owocowej (kupuli), ewentualnie odnoszący się do samego orzecha, czyli owocu właściwego [1]. \n\nBudowa żołędzi obejmuje:\n- miseczkę owocową (kupulę), która może obejmować tylko nasadę orzecha lub go w całości [1],\n- orzech kulisty lub owalny, otoczony twardą, drewniejącą owocnią [1],\n- wewnątrz orzecha znajduje się jedno (rzadko dwa) nasiono otoczone cienką łupiną nasienną, z liścieniami pełniącymi funkcję spichrzową [1].\n\nŻołędzie dojrzewają jesienią pierwszego roku u gatunków z podrodzaju \"Quercus\" lub w drugim roku u podrodzajów \"Cerris\" i \"Erythrobalanus\" [1]."}
{"id": "q_303", "question": "Jak w religii chrześcijańskiej nazywa się anioł z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W religii chrześcijańskiej anioł z najwyższego w hierarchii chóru anielskiego, przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł, nazywa się **serafin**. \n\nInformacja ta znajduje się w [5], gdzie opisano, że serafini są członkami pierwszego i najwyższego chóru anielskiego, a ich wizerunki w sztuce często przedstawiają trzy pary skrzydeł. Dodatkowo w [7] potwierdzono, że serafini zajmują najwyższą pozycję w hierarchii anielskiej, stojąc najbliżej Boga. \n\nCytat z [5] precyzuje:  \n*\"W tradycji chrześcijańskiej otrzymały w klasyfikacji aniołów pierwsze miejsce, jako członkowie jednego z dziewięciu chórów anielskich [...] Serafin lub Seraf [...] wymieniony w Starym Testamencie przez proroka Izajasza (Iz 6,1-3) [...] przedstawiany w sztuce z trzema parami skrzydeł.\"*  \n\nW [7] również wskazano, że serafini są najdoskonalszymi z aniołów, stojącymi na czele hierarchii."}
{"id": "q_309", "question": "Jak nazywał się pierwszy król Polski z dynastii Piastów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszym królem Polski z dynastii Piastów był **Bolesław I Chrobry**. Jego koronacja miała miejsce w 1025 roku [1][3][5]. Był on synem Mieszka I, pierwszego historycznego władcy Polski, i Dobrawy, czeskiej księżniczki [3]. Bolesław I Chrobry znany jest również jako **Bolesław Wielki** [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Bolesław I Chrobry był pierwszym władcą Polski, który został koronowany, jednak niektóre źródła wskazują, że w tym samym roku koronowany został również Mieszko II Lambert, syn i następca Bolesława Chrobrego [5]."}
{"id": "q_308", "question": "Która drużyna była przeciwnikiem „Górnika Zabrze” w finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W finale Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 roku „Górnik Zabrze” zmierzył się z angielskim klubem Manchester City. Mecz odbył się 29 kwietnia 1970 roku na stadionie Praterstadion w Wiedniu i zakończył się wynikiem 1:2 na korzyść Manchesteru City [5]. \n\nWarto dodać, że w drodze do finału Górnik Zabrze pokonał w półfinale AS Romę po rzucie monetą, ponieważ trzeci mecz zakończył się wynikiem 1:1 po dogrywce [5]. Włodzimierz Lubański został królem strzelców tych rozgrywek z 7 bramkami [5]."}
{"id": "q_305", "question": "Jak nazywa się koczowniczy lud berberyjski w środkowej Saharze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Koczowniczym ludem berberyjskim zamieszkującym środkową Saharę są Tuaregowie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tuaregowie to lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Dodatkowo w [5] wskazano, że na płaskowyżu Adrar des Iforas w południowej części Sahary żyje klan Tuaregów, który zajmuje się hodowlą i sprzedażą wielbłądów, kóz i owiec. \n\nW [6] wspomniano również, że Garamantowie, północnoafrykański lud berberyjski z południowej Libii, byli przodkami współczesnego ludu Tuaregów, co potwierdza ich związki z tym regionem. \n\nNazwa \"Tuareg\" bywa odrzucana przez samych Berberów ze względu na negatywne konotacje, ale jest powszechnie używana w literaturze i tekstach źródłowych [1]."}
{"id": "q_310", "question": "Jak brzmi nazwisko św. Ignacego, założyciela potężnego, charakteryzującego się ściśle przestrzeganą regułą posłuszeństwa, zakonu jezuitów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święty Ignacy, założyciel zakonu jezuitów, nosił nazwisko Loyola. Jego pełne imię i nazwisko brzmiało Iñigo López de Oñaz y Loyola [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dorosłym życiu zmienił imię z Íñigo na Ignacy, co było spowodowane większym upowszechnieniem tego imienia i odwołaniem do biskupa i męczennika Ignacego Antiocheńskiego [1]. \n\nZakon jezuitów, założony przez św. Ignacego Loyolę, charakteryzuje się m.in. ścisłym przestrzeganiem posłuszeństwa, dyscypliną i działalnością misyjną, często w trudnych warunkach [2]."}
{"id": "q_307", "question": "Czy mszaki mają korzenie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych. Zamiast tego posiadają chwytniki (ryzoidy), które pełnią funkcję utrzymującą je w podłożu [1]. \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że mszaki nie mają korzeni, a ich gametofit jest pokoleniem dominującym, co odróżnia je od roślin naczyniowych, gdzie dominuje sporofit. \n\nW [2] wskazano, że mszaki (wraz z glewikami, wątrobowcami i mchami) są wczesnymi roślinami lądowymi, które nie wykształciły korzeni, a ich organizmy są związane głównie z siedliskami wilgotnymi lub wodnymi. \n\nPodsumowując, mszaki nie mają korzeni, a ich funkcję spełniają chwytniki [1][3]."}
{"id": "q_311", "question": "Jak nazywa się prosta mająca jeden punkt wspólny z okręgiem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prosta mająca dokładnie jeden punkt wspólny z okręgiem nazywa się styczną do okręgu. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] stwierdzono, że \"Prostą mająca dokładnie jeden punkt wspólny nazywa się styczną do okręgu\".  \n- W [2] potwierdzono tę definicję, wskazując, że w przypadku okręgu styczna to \"prosta mająca jeden (i tylko jeden) punkt z nim wspólny\".  \n\nDodatkowo, w [4] opisano styczną jako granicę siecznych, co również ilustruje jej charakterystyczną własność."}
{"id": "q_316", "question": "Kto jest autorem komedii „Skąpiec”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem komedii „Skąpiec” (fr. „L'Avare”) jest Molier (właśc. Jean Baptiste Poquelin). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że „Skąpiec” to prozatorska komedia Moliera, wystawiona po raz pierwszy w 1668 roku. Dodatkowo w [4] potwierdzono, że „Skąpiec” (wyst. 1668) jest jednym z najbardziej znanych utworów tego francuskiego komediopisarza."}
{"id": "q_319", "question": "Jak inaczej nazywa się trąbka słuchowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trąbka słuchowa jest nazywana również trąbką Eustachiusza, trąbką Eustachius, przewodem Eustachiusza, przewodem słuchowym, tubą Eustachiusza, tubą Eustachii, tubą pharyngotympanica lub salpinx [1]. Nazwa pochodzi od włoskiego anatoma Bartolomeo Eustachiusza, który jako pierwszy opisał ten kanał [1]."}
{"id": "q_315", "question": "Jaki kierunek rozpoczął na uniwersytecie w Charkowie Józef Piłsudski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Józef Piłsudski rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim jesienią 1885 roku [1]. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] znajduje się informacja, że Piłsudski \"rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Charkowskim\".  \n2. Potwierdza to również [2], gdzie wskazano, że \"studia medyczne odbył na Wydziale Lekarskim UCh Bolesław Szarecki\", co sugeruje, że Piłsudski również studiował medycynę na tej uczelni, choć bez powodzenia.  \n\nNie ma innych wzmianek o alternatywnych kierunkach studiów Piłsudskiego w Charkowie w podanych materiałach."}
{"id": "q_314", "question": "Jaki sport uprawia bohaterka filmu Clinta Eastwooda \"Za wszelką cenę\"?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bohaterka filmu Clinta Eastwooda *Za wszelką cenę* (ang. *Million Dollar Baby*) uprawia boks zawodowy. Maggie Fitzgerald (grana przez Hilary Swank) jest trzydziestokilkuletnią kobietą, która próbuje osiągnąć sukces w tej dyscyplinie, trenując pod okiem doświadczonego trenera Frankiego Dunna (Clint Eastwood). Jej kariera rozwija się błyskotliwie, aż do tragicznego wypadku podczas walki o mistrzostwo wagi półciężkiej [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że tytuł *Za wszelką cenę* odnosi się również do innych produkcji, takich jak serial o gimnastyczkach (*Make It or Break It*) [3] czy reality show o boksie (*The Contender*) [4], jednak w kontekście filmu Eastwooda mowa jest wyłącznie o boksie."}
{"id": "q_312", "question": "Jak nazywa się element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Element kwiatu produkujący pyłek, składający się u roślin okrytonasiennych z główki i nitki, nazywa się pręcikiem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Pręcik (łac. \"stamen\") to męski organ płciowy w kwiecie, który wytwarza pyłek. Składa się on z nitki i główki tworzonej zazwyczaj przez dwa pylniki zawierające woreczki pyłkowe [1].\n- U roślin okrytonasiennych pręcik zbudowany jest z nitki pręcikowej (\"filamentum\") i główki (\"anthera\"), która zróżnicowana jest zazwyczaj na dwa pylniki (\"thecae\") połączone płonnym łącznikiem (\"connectivum\") [3].\n- Podstawową funkcją pręcików jest wytwarzanie pyłku. W pylnikach podczas sporogenezy powstają mikrospory z komórek sporogennych [7].\n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że pręciki są organami generatywnymi w kwiatach roślin okrytonasiennych, a w [8] wskazano, że pręciki z woreczkami pyłkowymi to męskie organy płodne w kwiatach."}
{"id": "q_313", "question": "Którą wyspę Morza Śródziemnego wykorzystywali Anglicy w czasie II wojny światowej jako bazę morską i lotniczą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W czasie II wojny światowej Anglicy wykorzystywali Maltę jako bazę morską i lotniczą na Morzu Śródziemnym. Wyspa ta stanowiła kluczowy punkt strategiczny, położony w połowie drogi między Gibraltarem a Aleksandrią, umożliwiający kontrolę szlaków komunikacyjnych i zaopatrzeniowych w regionie [1][2][3][5][7].  \n\nMalta pełniła rolę bazy dla okrętów i lotnictwa, które zagrażały liniom zaopatrzeniowym państw Osi w Afryce Północnej [3]. Mimo intensywnych bombardowań przez lotnictwo włoskie i niemieckie, wyspa pozostawała ważnym punktem oporu, a jej utrzymanie miało istotny wpływ na przebieg kampanii afrykańskiej [1][3][5].  \n\nDodatkowo, Gibraltar – choć nie był wyspą, lecz półwyspem – również służył jako baza morska i lotnicza, kontrolująca dostęp na Morze Śródziemne od zachodu [4]. Jednak głównym tematem pytania jest Malta, która była wyspą wykorzystywaną przez Brytyjczyków w tym celu."}
{"id": "q_324", "question": "Jak nazywa się żaba, jedna z głównych postaci „The Muppet Show”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Główną postacią „The Muppet Show” jest Kermit Żaba. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono go jako konferansjera programu, oraz w [2], gdzie opisano go jako muppeta stworzonego przez Jima Hensona. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że Kermit był ulubionym muppetem Hensona, który osobiście go animował i użyczał mu głosu."}
{"id": "q_320", "question": "Kto jest autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści, na kanwie której powstał film „Ziemia obiecana”, jest Władysław Reymont. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że film z 1974 roku został stworzony na podstawie powieści Władysława Reymonta pod tym samym tytułem.  \n- W [3] potwierdzono, że film Wajdy był adaptacją powieści Reymonta, która miała wymowę antysemicką, ale reżyser złagodził ten wątek.  \n- W [5] podano, że „Ziemia obiecana” to powieść panoramiczna Władysława Reymonta, opublikowana w latach 1897–1898 w „Kurierze Codziennym”.  \n- W [6] wymieniono, że postacie z powieści były wzorowane na rzeczywistych osobach, co dodatkowo potwierdza autorstwo Reymonta.  \n- W [8] podkreślono, że „Ziemia obiecana” to jedna z najwybitniejszych powieści Reymonta, po „Chłopach” najczęściej tłumaczona i filmowana.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Władysława Reymonta jako autora literackiego pierwowzoru filmu."}
{"id": "q_325", "question": "Jak nazywa się pierwsza wokalistka zespołu Varius Manx?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszą wokalistką zespołu Varius Manx była Anita Lipnicka. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie podano, że Lipnicka była wokalistką zespołu w latach 1993–1996 i nagrała z nim dwa albumy studyjne: \"Emu\" (1994) i \"Elf\" (1995). Dodatkowo w [1] wspomniano, że Lipnicka odeszła z zespołu pod koniec 1995 roku, aby rozpocząć karierę solową."}
{"id": "q_322", "question": "Czy Epikur był filozofem greckim, czy rzymskim?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Epikur był filozofem greckim. Urodził się na wyspie Samos, a jego rodzice pochodzili z Aten. Większość życia spędził w Grecji, zakładając szkołę filozoficzną zwaną Ogrodem w Atenach. Jego filozofia, epikureizm, rozwijała się głównie w środowisku greckim, choć później zyskała popularność także w Rzymie [1]. \n\nW Rzymie epikureizm był reprezentowany przez takich filozofów jak Lukrecjusz, Amafiniusz czy Filodemos, jednak sam Epikur nie był Rzymianinem [2]. Warto również zauważyć, że filozofia rzymska, w tym epikureizm, była silnie związana z greckimi korzeniami i często rozwijana przez Greków działających w Rzymie [4]. \n\nPodsumowując, Epikur był Grekiem, a jego filozofia, choć obecna w Rzymie, pozostawała częścią greckiej tradycji filozoficznej [1][2][4]."}
{"id": "q_317", "question": "Czy oceany tworzą jedną całość, czy nie sąsiadują ze sobą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Oceany tworzą jedną całość, co jest określane mianem Wszechoceanu lub Oceanu Światowego. Wszystkie oceany są ze sobą połączone, tworząc jeden globalny system wodny. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Systemy oceaniczne zebrane razem tworzą Ocean Światowy bądź Wszechocean [1].\n2. Wszystkie te zasoby wodne Ziemi określa się łącznie mianem wszechoceanu [4].\n3. Wszechocean (Ocean światowy) – ogólne określenie całości wód morskich na powierzchni Ziemi, tj. oceanów i wchodzących w ich skład mórz; główna część hydrosfery [6].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że oceany są ze sobą połączone poprzez mniejsze obszary wodne, takie jak morza, zatoki, kanały, zalewy i cieśniny, które mogą być oddzielone półwyspami, wyspami lub archipelagami. Przykładem takiego połączenia jest Morze Azowskie połączone z Oceanem Atlantyckim poprzez Cieśninę Kerczeńską, Morze Czarne, Cieśninę Bosfor, Morze Marmara, Cieśninę Dardanele, Morze Egejskie, Morze Śródziemne i Cieśninę Gibraltarską [1]. \n\nPodsumowując, oceany są ze sobą połączone i tworzą jedną całość, co jest nazywane Wszechoceanem lub Oceanem Światowym."}
{"id": "q_326", "question": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w którym materiale?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ceroplastyka to sztuka rzeźbienia w wosku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Ceroplastyka (łac. \"cera\" – wosk, \"plastica\" – modelowanie) – sztuka modelowania i rzeźbienia w wosku\". Dodatkowo w tym samym fragmencie wskazano, że \"Wosk uważany był za idealne tworzywo imitujące ciało ludzkie\"."}
{"id": "q_321", "question": "W którym mieście znajduje się Muzeum Historii Żydów Polskich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muzeum Historii Żydów Polskich znajduje się w Warszawie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że muzeum mieści się w budynku przy ul. Anielewicza 6 w Warszawie.  \n2. W [2] podkreślono, że muzeum powstało w Warszawie z inicjatywy Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.  \n3. W [4] zaznaczono, że miasto stołeczne Warszawa przekazało działkę na Muranowie pod budowę placówki.  \n4. W [5] wymieniono, że budynek muzeum został wzniesiony w centrum dawnej dzielnicy żydowskiej Warszawy, zwanej Dzielnicą Północną.  \n5. W [7] potwierdzono, że muzeum zostało utworzone w Warszawie na mocy umowy z miastem stołecznym i Ministerstwem Kultury.  \n\nDodatkowo w [3] i [8] wymieniono Warszawę jako jedno z miast, w których znajdują się instytucje związane z historią Żydów, co również potwierdza lokalizację muzeum."}
{"id": "q_323", "question": "Jak nazywa się czeski reżyser, twórca filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czeskim reżyserem, twórcą filmów „Lot nad kukułczym gniazdem” i „Amadeusz”, jest Miloš Forman. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono go jako twórcę „Lotu nad kukułczym gniazdem” (1975) i „Amadeusza” (1984).  \n- W [3] potwierdzono, że „Lot nad kukułczym gniazdem” (1975) został wyreżyserowany przez Miloša Formana.  \n- W [4] wskazano, że „Lot nad kukułczym gniazdem” zdobył Złote Globy, a reżyserem był Miloš Forman.  \n- W [5] wymieniono go jako laureata Złotych Globów za reżyserię „Lotu nad kukułczym gniazdem” (1975) i „Amadeusza” (1984).  \n- W [7] podkreślono, że Forman wyreżyserował ekranizację „Lotu nad kukułczym gniazdem” (1975) oraz „Amadeusza” (1984).  \n\nDodatkowo w [2] wspomniano, że Forman kręcił sceny do „Amadeusza” w teatrze, co potwierdza jego związek z tym filmem."}
{"id": "q_332", "question": "Jeden decygram ile to gram?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jeden decygram (dg) to 0,1 grama (g). Wynika to z faktu, że przedrostek \"deci\" oznacza mnożnik 0,1 = 10-1 (jedna dziesiąta) [6]. \n\nPrzeliczenie:\n1 decygram (dg) = 0,1 grama (g) [6]. \n\nWarto zauważyć, że decygram jest rzadko stosowaną jednostką masy, a jego użycie jest typowo praktyczne [6]."}
{"id": "q_318", "question": "Jak nazywa się spółgłoska podwojona np. w wyrazie „panna”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Spółgłoska podwojona, taka jak np. \"nn\" w wyrazie \"panna\", nazywana jest **geminatą**. Termin ten oznacza spółgłoskę podwojoną, która może występować w różnych językach, w tym w języku polskim [1][3]. \n\nW języku polskim geminaty mogą mieć podłoże w reprezentacji głębokiej lub powstawać na granicach morfemów i klityk [3]. Przykłady geminat w języku polskim obejmują m.in. \"panna\", \"getto\", \"Jagiełło\", \"leki\", \"pana\", \"gama\" [1][3]. \n\nWymowa geminat może być różna w zależności od języka i kontekstu. W języku polskim geminaty są wymawiane jako wydłużone wersje pojedynczych spółgłosek lub jako dwie kolejno wymawiane spółgłoski, przy czym ta druga opcja jest rzadsza [1]. W innych językach, np. w języku szwedzkim, podwójna spółgłoska wymawiana jest jak geminata, a nie jak dwie spółgłoski znajdujące się obok siebie [7]. \n\nW języku arabskim geminacja jest fonemiczna i oznaczana znaczkiem \"szadda\" nad literą [3]. W języku fińskim zjawisko podwojenia spółgłoski nazywane jest \"loppukahdennus\" lub \"rajageminaatio\" [2]. \n\nW języku włoskim podwójne spółgłoski (geminaty) wymawia się oddzielnie, np. w wyrazie \"sorella\" (siostra) [5]. \n\nPodsumowując, spółgłoska podwojona, taka jak \"nn\" w wyrazie \"panna\", nazywana jest geminatą, a jej wymowa i zapis mogą się różnić w zależności od języka [1][3]."}
{"id": "q_327", "question": "Czyją żoną była Izolda Jasnowłosa, bohaterka średniowiecznego eposu o miłości?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Izolda Jasnowłosa była żoną króla Marka z Kornwalii. W legendzie celtyckiej \"Tristan i Izolda\" opisano, jak Tristan, rycerz króla Marka, został wysłany do Irlandii, aby przywieźć Izoldę jako wybrankę swojego wuja i króla. Po drodze jednak Izolda i Tristan przez przypadek wypili napój miłosny, który wywołał u nich nieszczęśliwą miłość [2]. \n\nMimo że Izolda została żoną króla Marka, jej uczucia do Tristana przetrwały, co stało się przyczyną tragicznych wydarzeń opisanych w legendzie [3]. Warto zaznaczyć, że w niektórych wersjach legendy pojawia się również postać Izoldy o Białych Dłoniach, która była żoną Tristana, jednak nie jest to główna bohaterka eposu [1]. \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że król Marek był mężem Izoldy Jasnowłosej, a w [7] wspomniano, że małżeństwo Izoldy i króla Marka zostało zaaranżowane, co również wskazuje na ich związek."}
{"id": "q_331", "question": "Czy dla każdego pierwiastka znane są izotopy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że nie dla każdego pierwiastka znane są izotopy. Wśród 80 pierwiastków posiadających stabilne izotopy, 27 ma tylko jeden stabilny izotop [1]. Istnieją również pierwiastki, które nie mają stabilnych izotopów, np. technet (liczba atomowa 43), promet (liczba atomowa 61) oraz wszystkie pierwiastki o liczbach atomowych większych od 82 (ołów) [1]. \n\nDodatkowo, wśród pierwiastków sztucznych, takich jak roentgen (liczba atomowa 111) czy seaborg (liczba atomowa 106), nie znane są stabilne izotopy, a jedynie radioaktywne, o krótkim czasie połowicznego rozpadu [6][8]. \n\nPodsumowując, nie wszystkie pierwiastki mają znane izotopy, a wśród tych, które je posiadają, nie zawsze są to izotopy stabilne."}
{"id": "q_328", "question": "Kto skomponował muzykę do opery „Król Roger”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muzykę do opery „Król Roger” skomponował Karol Szymanowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że „Król Roger” to opera Karola Szymanowskiego, z librettem jego autorstwa i Jarosława Iwaszkiewicza.  \n- W [2] wymieniono „Króla Rogera” jako jedno z dzieł Szymanowskiego, które powstało pod wpływem podróży po Sycylii.  \n- W [5] podkreślono, że Szymanowski napisał dwie opery, w tym „Króla Rogera”, uznawanego za „najwybitniejszą polską operę”.  \n- W [7] i [8] „Król Roger” wymieniony jest jako jedno z najważniejszych dzieł Szymanowskiego, obok innych jego kompozycji.  \n- W [9] potwierdzono, że Szymanowski był twórcą „Króla Rogera”, a opera ta przypisywana jest do drugiego etapu jego twórczości.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Karola Szymanowskiego jako kompozytora muzyki do „Króla Rogera”."}
{"id": "q_330", "question": "Dyskalkulia to zaburzenie której umiejętności?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dyskalkulia to zaburzenie zdolności wykonywania działań arytmetycznych. Jest to specyficzne zaburzenie rozwojowe o podłożu środowiskowym lub genetycznym [1]. Osoby cierpiące na dyskalkulię mają znaczne deficyty w zakresie elementarnych procesów umysłowego przetwarzania liczb, co objawia się m.in. trudnościami w liczeniu na palcach i popełnianiem licznych błędów podczas obliczeń [3]. \n\nW klasyfikacji DSM-IV dzieci z dyskalkulią są umieszczone w kategorii trudności w uczeniu się, co oznacza, że nie mogą osiągnąć adekwatnego do wieku poziomu biegłości w procesach matematycznych pomimo inteligencji w normie i sprzyjających warunków edukacyjnych [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że dyskalkulia może współwystępować z innymi zaburzeniami, takimi jak dyspraksja czy agnozja palców, co dodatkowo utrudnia wykonywanie obliczeń [3]."}
{"id": "q_329", "question": "Jak miała na imię radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Radziecka sanitariuszka zakochana w Janku Kosie miała na imię Marusia. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że Marusia była radziecką sanitariuszką, w której zakochał się Janek. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Marusia była narzeczoną, a w finale żoną Janka Kosa. \n\nCytowania:\n- \"Towarzyszą im inni żołnierze polscy i radzieccy: radiotelegrafistka Lidka Wiśniewska, kochająca się bez wzajemności w Janku, radziecka rudowłosa sanitariuszka Marusia Ogoniok, w której z kolei zakochuje się Janek\" [1]\n- \"Jest radziecką sanitariuszką, graną w serialu przez Polę Raksę. Na jej cześć czołg tytułowych pancernych został nazwany „Rudy” − jest ona rudowłosa (stąd przydomek „Ogoniok” - z ros. ogieniek, płomyk). [...] Była narzeczoną, a w finale żoną Janka Kosa\" [2]"}
{"id": "q_333", "question": "Jak nazywa się zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zmętnienie soczewki oka, powodujące niedowidzenie lub ślepotę, nazywa się **zaćmą** (łac. *cataracta*). Jest to wrodzona lub degeneracyjna choroba oczu, która prowadzi do zmętnienia soczewki, utrudniając przedostanie się promieni świetlnych do siatkówki i upośledzając ostrość wzroku [1]. Zaćma jest najczęstszą przyczyną ślepoty na świecie, dotykającą około 20 milionów ludzi, w tym około 800 tysięcy w Polsce [1]. \n\nObjawy zaćmy obejmują m.in. nieostre widzenie, olśnienie przy patrzeniu na źródła światła, widzenie plamek lub punktów w polu widzenia, a w skrajnych przypadkach – znaczne upośledzenie widzenia lub całkowitą ślepotę [3]. Leczenie zaćmy jest możliwe wyłącznie operacyjnie, poprzez wszczepienie nowej soczewki [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że zmętnienie rogówki (a nie soczewki) nazywa się **bielmem** (leukomą) [4], jednak pytanie dotyczyło zmętnienia soczewki, co jednoznacznie wskazuje na zaćmę."}
{"id": "q_334", "question": "Nad jaką rzeką leży Białystok?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Białystok leży nad rzeką Białą, która jest lewym dopływem Supraśli. Informacja ta znajduje się w [1] (\"Białystok – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, położone na Nizinie Północnopodlaskiej, nad rzeką Białą\") oraz w [3] (\"Miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą lewym dopływem Supraśli\"). \n\nDodatkowo, w [3] podano, że rzeka Biała bierze swój początek pod Protasami i uchodzi do Supraśli niedaleko Fast. W [5] wspomniano również, że żołnierze 42 Pułku Piechoty zostali przyjęci w Białymstoku \"nad rzeką Białą\". \n\nWarto zaznaczyć, że w [8] i [9] mowa jest o innej rzece o nazwie Biała, która płynie przez Bielsko-Białą i jest dopływem Wisły, jednak pytanie dotyczyło miasta Białystok, a nie Bielska-Białej."}
{"id": "q_337", "question": "Które miasto jest stolicą Bawarii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Bawarii jest Monachium. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Monachium jest \"stolicą kraju związkowego Bawaria\". Potwierdza to również [5], gdzie wymieniono Monachium jako \"stolice Bawarii\". \n\nDodatkowo, w [9] wskazano, że Monachium jest \"największym miastem regionu\" (Starej Bawarii), co również sugeruje jego znaczenie jako centrum administracyjnego. \n\nWniosek: Stolicą Bawarii jest Monachium [1][5][9]."}
{"id": "q_336", "question": "Jak nazywa się polski kompozytor, autor muzyki do filmu Coppoli „Dracula”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polskim kompozytorem, który stworzył muzykę do filmu Francisa Forda Coppoli *Dracula*, jest **Wojciech Kilar**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono współpracę Kilara z Coppolą oraz sukces komercyjny muzyki do tego filmu. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Kilar skomponował muzykę do *Draculi* wśród innych znanych dzieł filmowych. \n\nCytowania:  \n- *\"O ile sukcesy religijnych utworów komponowanych w ostatnich latach właściwie ograniczają się do polskiej publiczności, to międzynarodowym uznaniem i popularnością cieszy się jego muzyka filmowa, a wyjątkowy sukces kompozytor odniósł \"Drakulą\"* [1].  \n- *\"Jednym z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych kompozytorów muzyki poważnej i filmowej był Wojciech Kilar, który m.in. skomponował muzykę do takich filmów jak \"Pan Tadeusz\", \"Dracula\", \"Ziemia obiecana\" i \"Pianista\"* [2]."}
{"id": "q_335", "question": "Starosta zarządza powiatem czy gminą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Starosta zarządza powiatem, a nie gminą. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Starosta jest przewodniczącym zarządu powiatu, reprezentuje powiat na zewnątrz i jest zwierzchnikiem służbowym kierowników powiatowych jednostek organizacyjnych [1].  \n2. W miastach na prawach powiatu zadania starosty wykonuje prezydent miasta, co potwierdza, że starosta działa w kontekście powiatu, a nie gminy [1][3].  \n3. Starosta wybierany jest przez radę powiatu, a jego kompetencje dotyczą zarządzania powiatem, np. kierowania starostwem powiatowym czy wykonywania zadań administracji publicznej na szczeblu powiatowym [1][2][3].  \n\nW przypadku gmin organem wykonawczym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie starosta [7][10]. Starosta nie pełni również funkcji w strukturach gminnych, takich jak gminne przedstawicielstwo czy starostwo gminne [10].  \n\nPodsumowując, starosta zarządza powiatem, a nie gminą, co wynika z jego pozycji ustrojowej i zakresu kompetencji."}
{"id": "q_338", "question": "Dokąd jechała winda w piosence zespołu 2 plus 1?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W piosence *Windą do nieba* zespołu 2 plus 1 winda jechała do nieba. Tytuł utworu jednoznacznie wskazuje na ten kierunek, a treść słów opowiada o rozterkach dziewczyny przygotowującej się do ślubu, co może symbolizować podróż do nieba jako metaforę przemiany lub nowego etapu życia [2]. \n\nDodatkowo, w teledysku do utworu akcja rozgrywa się na wiejskim weselu, gdzie członkowie zespołu wykonują piosenkę, co podkreśla weselny kontekst i potwierdza interpretację tytułu [2]. \n\nWarto również zauważyć, że piosenka stała się popularna podczas uroczystości weselnych, co dodatkowo wzmacnia jej symboliczne znaczenie [2]."}
{"id": "q_341", "question": "Jakie pokrewieństwo łączyło Jacka Soplicę i Sędziego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jacek Soplica i Sędzia byli braćmi. Jacek był starszym bratem Sędziego, co wynika z informacji o tym, że Jacek był nieformalnym przywódcą rodu Sopliców, prawdopodobnie dzięki swoim cechom, takim jak fantazja, bitność i inteligencja [1]. Sędzia był młodszym bratem Jacka, co potwierdza również fragment: \"Sędzia Soplica — postać z poematu epickiego Adama Mickiewicza \"Pan Tadeusz\". Stryj Tadeusza, młodszy brat Jacka Soplicy, którego nigdy nie widział\" [3]. \n\nDodatkowo, w [1] wskazano, że Jacek oddał syna na wychowanie młodszemu bratu, co potwierdza relację pokrewieństwa między nimi."}
{"id": "q_340", "question": "Jaki tytuł nosi utwór Szymona Szymonowica którego bohaterami są Oluchna i Pietrucha?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Utwór Szymona Szymonowica, którego bohaterkami są Oluchna i Pietrucha, nosi tytuł *Żeńcy*. Jest to realistyczny obraz z życia wiejskiego, przedstawiający scenę ciężkiej pracy żeńców oraz konflikt między nimi a okrutnym Starostą [1]. \n\nW utworze Pietrucha jest odważną kobietą o ciętym języku, która udaje śpiewanie pieśni pochwalnej w obecności Starosty, a gdy się oddala, złorzeczy mu. Oluchna natomiast obawia się, że gdyby Starosta o tym wiedział, zbiłby Pietruchę do krwi [1]. \n\n*Żeńcy* nie są sielanką w tradycyjnym sensie, lecz antysielanką lub sielanką niekonwencjonalną, obnażającą trudne realia wiejskiego życia [1]."}
{"id": "q_349", "question": "Dokończ przysłowie: „co kraj to...”", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_345", "question": "Z którego kontynentu pochodzi język suahili?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Język suahili pochodzi z kontynentu afrykańskiego. Jest używany w Afryce Środkowej i Wschodniej, głównie w takich krajach jak Tanzania, Kenia, Demokratyczna Republika Konga i Uganda [1]. Nazwa „kiswahili” pochodzi od arabskiego słowa oznaczającego wybrzeże, co odnosi się do mieszkańców i języka wybrzeża Afryki Wschodniej [1]. Język ten należy do rodziny języków bantu, które są szeroko rozpowszechnione w Afryce [5]."}
{"id": "q_348", "question": "Za rolę w którym filmie Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tom Hanks otrzymał drugiego w swej karierze Oscara za rolę w filmie \"Forrest Gump\" (1994). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Hanks zdobył Oscara za tę rolę, stając się zarazem drugim (po Spencerze Tracy) aktorem, któremu udało się zdobyć Nagrodę Akademii Filmowej dwa razy z rzędu."}
{"id": "q_344", "question": "Kto jest reżyserem filmu: „Wałęsa, człowiek z nadziei”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem filmu *„Wałęsa. Człowiek z nadziei”* jest Andrzej Wajda. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Andrzej Wajda wyraził chęć zrealizowania filmu o Lechu Wałęsie już w 2008 roku.  \n- W [2] potwierdzono, że w 2013 roku Wajda wyreżyserował film biograficzny o Wałęsie, zatytułowany *„Wałęsa. Człowiek z nadziei”*.  \n- W [6] podano, że film wszedł na ekrany kin w 2013 roku, a jego reżyserem jest Andrzej Wajda.  \n\nDodatkowo w [9] wymieniono ten film w kontekście nagród festiwalowych, również z nazwiskiem Wajdy jako reżysera."}
{"id": "q_343", "question": "Jak nazywa się ta część rośliny, której zasadniczą funkcją jest fotosynteza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zasadniczą funkcją fotosyntezy jest przeprowadzanie procesu fotosyntezy, który zachodzi głównie w liściach roślin. Liście są podstawowymi organami asymilacyjnymi, zawierającymi komórki z chloroplastami, które przeprowadzają fotosyntezę [4]. \n\nW przypadku roślin, u których blaszka liściowa uległa redukcji lub pełni inną funkcję niż asymilacyjna, funkcję tę może przejąć spłaszczony ogonek liściowy, nazywany liściakiem (fyllodium) [3]. Dodatkowo, funkcje asymilacyjne liści może czasem przejmować także łodyga, zwłaszcza w przypadku spłaszczonych łodyg nazywanych platykladiami (np. opuncja) lub gałęziaków (fyllokladia), które są ukształtowane na podobieństwo liści [3][5]. \n\nPodsumowując, głównym organem roślinnym odpowiedzialnym za fotosyntezę są liście, ale w niektórych przypadkach funkcję tę mogą pełnić także liściaki, platykladia lub gałęziaki [3][4][5]."}
{"id": "q_342", "question": "Kto był twórcą potęgi Karolingów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Twórcą potęgi Karolingów był Karol Młot. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. Karol Młot był faktycznym władca państwa Franków i twórcą potęgi dynastii Karolingów, jednocząc rozbite na królestwa Austrazji, Neustrii, Burgundii i Akwitanii [1].  \n2. To on stworzył podwaliny systemu karolińskiego i rozszerzył wpływy Karolingów poza granice państwa Franków [4].  \n3. Jego zwycięstwo pod Poitiers w 732 roku powstrzymało ekspansję Saracenów w Europie, co umocniło pozycję Franków [1].  \n4. W historiografii uznaje się, że to Karol Młot zapoczątkował erę dominacji Karolingów w Europie, choć koronacja Karola Wielkiego w 800 roku była symbolicznym ukoronowaniem tej potęgi [6].  \n\nDodatkowo, w [2] i [4] podkreślono, że Karol Młot był kluczową postacią w umocnieniu władzy Karolingów, mimo że formalnie tytuł królewski objął dopiero jego syn, Pepin Krótki."}
{"id": "q_347", "question": "Jak brzmi tytuł operetki Franza Lehara, z której pochodzi aria „Usta milczą, dusza śpiewa”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aria „Usta milczą, dusza śpiewa” pochodzi z operetki Franza Lehára pt. *Kraina uśmiechu* (niem. *Das Land des Lächelns*). Premiera tej operetki odbyła się 10 października 1929 roku w Berlinie w Metropol-Theater. Libretto zostało napisane przez Ludwiga Herzera i Fritza Löhnera-Bedę [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że *Kraina uśmiechu* jest kontynuacją wcześniejszej operetki Lehára *Żółty kaftan* (niem. *Der gelbe Jacke*), która jednak nie odniosła sukcesu. W nowej wersji kompozytor wprowadził m.in. tę znaną arię [10]."}
{"id": "q_350", "question": "Jak brzmi nazwisko tancerza polskiego urodzonego w 1944 roku, solisty m.in. baletu Teatru Wielkiego w Warszawie i Baletu XX Wieku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tancerzem polskim urodzonym w 1944 roku, solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Baletu XX Wieku, był **Gerard Wilk**. \n\nInformacje te znajdują się w [1], gdzie podano, że Gerard Wilk urodził się 12 stycznia 1944 roku w Gliwicach, a w latach 1966–1970 był solistą baletu Teatru Wielkiego w Warszawie. W [2] wymieniono go wśród czołowych solistów baletu Teatru Wielkiego. Dodatkowo w [7] wspomniano, że w 1979 roku dołączył do Baletu XX Wieku Maurice’a Béjarta w Brukseli, występując pod uproszczonym nazwiskiem Wolk. \n\nWniosek: Nazwisko tancerza to **Wilk**."}
{"id": "q_352", "question": "Flamandowie czy Walonowie mają więcej mieszkańców w Belgii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Flamandowie stanowią większą część populacji Belgii niż Walonowie. \n\nW [3] podano, że grupy etniczne w Belgii dzielą się następująco: Flamandowie – 57%, Walonowie – 33%. \n\nDodatkowo w [4] wskazano, że Belgowie niderlandojęzyczni (Flamandowie) stanowią 55% populacji, podczas gdy francuskojęzyczni (Walonowie) – 45%. \n\nZatem Flamandowie są liczniejszą grupą etniczną w Belgii."}
{"id": "q_346", "question": "Jak nazywa się umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Umowa o charakterze międzynarodowym zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a konkretnym państwem nazywa się **konkordat**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Konkordat to umowa międzynarodowa zawierana między państwem a Stolicą Apostolską, regulująca sprawy dotyczące obu stron, takie jak pozycja Kościoła katolickiego w danym państwie, wolność nauczania religii czy ważność małżeństw sakramentalnych [1].  \n- Nazwa \"konkordat\" pochodzi od łacińskiego *concordare* (zgadzać się) i historycznie używano również innych określeń, takich jak *concordia*, *pactum* czy *conventio* [1].  \n- Przykłady konkordatów obejmują m.in. umowę między Stolicą Apostolską a III Rzeszą z 1933 roku [2], konkordat hiszpański z 1953 roku [6] oraz konkordat między Stolicą Apostolską a Polską z 1993 roku [4].  \n\nDodatkowo, w [7] wskazano, że Stolica Apostolska jest suwerennym podmiotem prawa międzynarodowego, co potwierdza, że konkordaty są umowami międzynarodowymi."}
{"id": "q_353", "question": "Częścią którego oceanu jest Morze Hebrydzkie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Morze Hebrydzkie jest częścią Oceanu Atlantyckiego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że \"Morze Hebrydzkie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Sea of the Hebrides&lt;/&gt;) – część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji\". Dodatkowo, w [10] wymieniono Morze Hebrydzkie jako jedno z mórz układu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego. \n\nCytowania:\n- \"Morze Hebrydzkie ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Sea of the Hebrides&lt;/&gt;) – część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji\" [1].\n- \"Morza układu oceanicznego – Ocean Atlantycki: [...] Morze Hebrydzkie\" [10]."}
{"id": "q_358", "question": "W których górach leży Łysa Polana?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Łysa Polana leży w Tatrach Wysokich. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to duża polana w Dolinie Białki, położona na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego i jego słowackiego odpowiednika TANAP. Dodatkowo w [4] wskazano, że Łysa Skałka (1129 m n.p.m.) wznosi się tuż po zachodniej stronie Łysej Polany, co potwierdza lokalizację w Tatrach Wysokich."}
{"id": "q_355", "question": "W którym miesiącu wypada w Polsce prima aprilis?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prima aprilis wypada w Polsce w kwietniu, a dokładnie pierwszego dnia tego miesiąca. Jest to obyczaj polegający na celowym wprowadzaniu ludzi w błąd, obchodzony w wielu krajach, w tym w Polsce [1][2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że kwiecień jest czwartym miesiącem w roku według kalendarza gregoriańskiego i ma 30 dni [10]. Nazwa miesiąca pochodzi od kwitnących wtedy kwiatów, co jest zgodne z etymologią słowa \"kwiecień\" w języku polskim [10]. \n\nPrima aprilis jest tradycją związaną z pierwszym dniem kwietnia, a jego pochodzenie nie jest dokładnie wyjaśnione, choć istnieją różne teorie na ten temat [2][4]. W Polsce obyczaj ten dotarł z Europy Zachodniej przez Niemcy w XVI wieku i od tego czasu jest obchodzony w podobnej formie [1]."}
{"id": "q_351", "question": "Którego dnia roku kościół katolicki obchodzi Święto Trzech Króli?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święto Trzech Króli w Kościele katolickim obchodzone jest 6 stycznia. Jest to uroczystość Objawienia Pańskiego, która upamiętnia przybycie Trzech Mędrców (Króli) do nowonarodzonego Jezusa. \n\nPotwierdzenie tej daty znajduje się w następujących fragmentach:  \n- \"W kościele katolickim 6 stycznia, dwanaście dni po Bożym Narodzeniu, obchodzone jest święto Objawienia Pańskiego, zwane tradycyjnie również świętem Trzech Króli\" [1].  \n- \"Liturgiczną celebracją złożenia hołdu magów pogańskich Jezusowi, w Kościele katolickim jest uroczystość Objawienia Pańskiego obchodzona 6 stycznia – w Polsce nazywana potocznie świętem Trzech Króli\" [3].  \n- \"Objawienie Pańskie w Kościele katolickim obchodzone 6 stycznia\" [4].  \n- \"Światowy Dzień Misyjny Dzieci – święto obchodzone corocznie w Kościele katolickim w dniu Objawienia Pańskiego ('Trzech Króli') tj. 6 stycznia\" [7].  \n- \"W wielu miastach w Polsce uroczystość Objawienia Pańskiego świętowana jest przez Orszak Trzech Króli\" [8].  \n\nDodatkowo, w [2] wspomniano, że św. Andrzej Corsini zmarł w dzień Objawienia Pańskiego, potocznie nazywany \"Świętem Trzech Króli\", co również potwierdza tę datę."}
{"id": "q_359", "question": "Jak nazywa się kwas zwany także niacyną albo witaminą PP?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kwas zwany także niacyną lub witaminą PP to kwas nikotynowy. Jest to pochodna pirydyny, która wchodzi w skład witaminy B3 obok nikotynamidu [1]. Nazwa „witamina PP” pochodzi od pierwotnej anglojęzycznej nazwy „Pellagra-Preventing factor”, ponieważ niacyna zapobiega pelagrze [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że niacyna może być produkowana w organizmie z tryptofanu, ale w niewielkich ilościach, dlatego jej głównym źródłem powinno być pożywienie [1]."}
{"id": "q_356", "question": "Czy liofilizacja żywności to pozbawienie jej wody, czy tłuszczu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liofilizacja żywności polega na pozbawieniu jej wody, a nie tłuszczu. Proces ten polega na usunięciu od 70% do 96% wody z produktu spożywczego, co zapobiega rozwojowi mikroorganizmów i spowalnia procesy enzymatyczne [1]. \n\nW liofilizacji wykorzystuje się sublimację, czyli bezpośrednie przejście stanu stałego (lodu) w stan gazowy (parę wodną) z pominięciem etapu stanu ciekłego. W ten sposób woda jest usuwana z żywności, a tłuszcz pozostaje nienaruszony [2]. \n\nDodatkowo, w [3] i [4] potwierdzono, że suszenie żywności, w tym liofilizacja, ma na celu usunięcie wody, co uniemożliwia rozwój drobnoustrojów i spowalnia procesy enzymatyczne. Nie ma tam wzmianki o usuwaniu tłuszczu. \n\nPodsumowując, liofilizacja żywności to proces pozbawiania jej wody, a nie tłuszczu."}
{"id": "q_357", "question": "Jak nazywa się chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Chorobliwy lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach nazywa się **klaustrofobią**. Jest to jedna z odmian fobii, charakteryzująca się niczym nieuzasadnionym, patologicznym lękiem przed przebywaniem w niedużych, zamkniętych pomieszczeniach, takich jak małe pokoje czy windy [1]. \n\nKlaustrofobia może być spowodowana traumatycznym doświadczeniem, np. utknięciem w windzie lub wagonie metra, lub wynikać z teorii o pozostałościach po porodzie (im dłuższy i trudniejszy poród, tym większe prawdopodobieństwo silnego strachu przed zamkniętą przestrzenią) [1]. \n\nPrzeciwieństwem klaustrofobii jest **agorafobia**, czyli lęk przed przebywaniem w otwartej przestrzeni [1]."}
{"id": "q_360", "question": "Które miasto leży i nad Wisłą, i nad Drwęcą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że jedynym miastem, które leży zarówno nad Wisłą, jak i nad Drwęcą, jest Toruń. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- Toruń jest położony \"we wschodniej części Kotliny Toruńskiej\" i \"po obu stronach Wisły\" [2].\n- Końcowy odcinek Drwęcy stanowi granicę Torunia i Złotorii [1].\n- W [8] potwierdzono, że Drwęca była rzeką graniczną w latach 1815–1920, a w okolicy Złotorii i Lubicza działały posterunki graniczne, co dodatkowo wskazuje na obecność Drwęcy w pobliżu Torunia.\n\nNie ma innych miast wymienionych w dokumentach, które spełniałyby ten warunek."}
{"id": "q_361", "question": "Jakiej narodowości był architekt Antonio Gaudi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Architekt Antonio Gaudí był Katalończykiem (Hiszpanem). Wskazują na to następujące fragmenty:  \n\n- W [1] określono go jako \"katalońskiego (hiszpańskiego) architekta\".  \n- W [3] podkreślono, że był \"katalońskim nacjonalistą\", a w swych projektach nawiązywał do tradycji katalońskiej.  \n- W [4] wspomniano, że mówił wyłącznie po katalońsku, co również wskazuje na jego tożsamość narodową.  \n\nDodatkowo, w [8] wymieniono go jako głównego twórcę secesji w Hiszpanii, co potwierdza jego przynależność do tego kraju."}
{"id": "q_362", "question": "Do którego rzędu owadów należą świtezianki i łątki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Świtezianki i łątki należą do rzędu ważek (Odonata). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie świteziankowate (Calopterygidae) są określone jako rodzina owadów z rzędu ważek, oraz w [3], gdzie łątkowate (Coenagrionidae) są wymienione jako rodzina owadów z rzędu ważek, należąca do podrzędu ważek równoskrzydłych. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że świtezianki (rodzaj \"Calopteryx\") to ważki równoskrzydłe, a w [6] wskazano, że łątki (rodzaj \"Coenagrion\") to ważki z rodziny łątkowatych. \n\nPodsumowując, zarówno świtezianki, jak i łątki są ważkami, co wynika z ich przynależności do odpowiednich rodzin w obrębie rzędu Odonata."}
{"id": "q_366", "question": "Czy Honduras ma dostęp do Pacyfiku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Honduras ma dostęp do Oceanu Spokojnego (Pacyfiku). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Honduras, Republika Hondurasu [...] pomiędzy Morzem Karaibskim a Oceanem Spokojnym (zatoka Fonseca)\" [1].  \n- \"Wybrzeże pacyficzne należące do Hondurasu to wdzierająca się w głąb lądu zatoka Fonseca\" [3].  \n- \"San Lorenzo – miasto portowe w południowym Hondurasie, nad Zatoką Fonseca\" [4].  \n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że \"Kraj od północy oblewają wody Morza Karaibskiego, a od południa wody Oceanu Spokojnego\"."}
{"id": "q_363", "question": "Jak brzmi nazwa ziemniaków pochodząca z języka niemieckiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W języku niemieckim ziemniaki nazywane są „Kartoffeln”. Nazwa ta została zapożyczona do języka polskiego w formie „kartofle”, co jest germanizmem [4]. Warto zauważyć, że w niektórych regionach Polski, zwłaszcza na Śląsku, używa się niemieckiej formy „grule” lub „gruli” [10]. \n\nDodatkowo, w kuchni niemieckiej ziemniaki są podstawowym składnikiem wielu potraw, takich jak sałatki ziemniaczane, purée, potrawy z ziemniaków gotowanych, smażonych na patelni („Bratkartoffeln”) lub w pierogach („Kartoffelknödel”) [3]. \n\nW przypadku odmian ziemniaków, w Niemczech popularna jest odmiana „Vineta”, która jest jedną z najpopularniejszych odmian ziemniaka na świecie [7]."}
{"id": "q_364", "question": "W którym roku nastąpił I rozbiór Polski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "I rozbiór Polski nastąpił w 1772 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"I rozbiór Polski – cesja terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów dokonana w 1772 r. na rzecz Królestwa Prus, Monarchii Habsburgów i Imperium Rosyjskiego\" [1].  \n- \"Podpisanie traktatów, dotyczących I rozbioru Rzeczypospolitej nastąpiło w Petersburgu 5 sierpnia 1772\" [2].  \n- \"I rozbiór Polski – rok 1772\" [3].  \n- \"I rozbiór Polski 1772\" [4].  \n- \"W 1772, za panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, miał miejsce I rozbiór Polski\" [8].  \n- \"18 września 1772 roku Rosja, Austria i Prusy notyfikowały Rzeczypospolitej fakt rozbioru\" [4].  \n\nWszystkie te źródła wskazują ten sam rok – 1772."}
{"id": "q_368", "question": "W którym państwie prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prezydent Giorgio Napolitano został wybrany na drugą kadencję w Republice Włoskiej. Wynika to z informacji zawartych w [1], gdzie podano, że \"20 kwietnia 2013 podczas szóstego głosowania Giorgio Napolitano zdobył 738 głosów. Został tym samym wybrany na drugą kadencję jako pierwszy prezydent w historii Włoch\". Dodatkowo w [3] potwierdzono, że wybory prezydenckie odbyły się we Włoszech w dniach 18–20 kwietnia 2013 roku, a Napolitano został wybrany w ramach partyjnego kompromisu."}
{"id": "q_365", "question": "Czy warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do tzw. Traktu Królewskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, warszawskie Aleje Ujazdowskie należą do tzw. Traktu Królewskiego. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [2] wskazano, że Trakt Królewski w Warszawie obejmuje ciąg ulic: „Krakowskim Przedmieściem, Nowym Światem, Alejami Ujazdowskimi, Belwederską i Sobieskiego do Wilanowa”.  \n2. Potwierdza to również [3], gdzie podano, że Trakt Królewski „biegnie ulicami Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Alejami Ujazdowskimi i prowadzi do rezydencji królewskich w Łazienkach i Wilanowie”.  \n3. Dodatkowo w [5] i [7] wspomniano, że Aleje Ujazdowskie są częścią Traktu Królewskiego, co potwierdza ich przynależność do tego szlaku.  \n\nCytowania:  \n- „Trakt Królewski zaczyna się na placu Zamkowym i biegnie ulicami: Krakowskim Przedmieściem, Nowym Światem, Alejami Ujazdowskimi, Belwederską i Sobieskiego do Wilanowa” [2].  \n- „Trakt Królewski rozpoczyna się od placu Zamkowego, biegnie ulicami Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Alejami Ujazdowskimi i prowadzi do rezydencji królewskich w Łazienkach i Wilanowie” [3]."}
{"id": "q_369", "question": "Bakburta to lewa czy prawa burta statku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bakburta to lewa burta statku. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. W [1] wskazano, że \"Prawa burta, to po polsku sterburta [...] lewa to bakburta\".  \n2. W [2] potwierdzono, że \"Burty są dwie – lewa i prawa (patrząc od rufy w stronę dziobu jednostki)\".  \n3. W [3] użyto określeń \"backburta (lewej)\" i \"sterburta (prawej)\", co dodatkowo potwierdza tę klasyfikację.  \n4. W [5] również wspomniano o \"prawej i lewej burcie\", co jest spójne z wcześniejszymi definicjami.  \n\nZatem bakburta jest synonimem lewej burty statku."}
{"id": "q_375", "question": "Mowa jest srebrem. A czym jest milczenie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_370", "question": "Nad którą rzeką leży Malbork?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Malbork leży nad rzeką Nogat. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że miasto jest położone nad Nogatem. Potwierdzenie tej lokalizacji można również znaleźć w [2], gdzie wskazano, że Malbork rozwijał się dzięki połączeniom drogami wodnymi z Wisłą i Nogatem. Dodatkowo w [9] wspomniano, że w Malborku znajduje się most kolejowy na rzece Nogat. \n\nCytowania:\n- \"Malbork (łac. \"Mariaeburgum\", \"Mariae castrum\", \"Marianopolis\", niem. \"Marienburg\") – miasto powiatowe, w województwie pomorskim nad Nogatem\" [1]\n- \"Miasto rozwijało się dzięki dogodnemu połączeniu drogami wodnymi z Wisłą i Nogatem do Chełmna, Grudziądza, Torunia i Elbląga, a także do potężnego Gdańska\" [2]\n- \"Most kolejowy w Malborku – dwutorowy most kolejowy w Malborku na rzece Nogat\" [9]"}
{"id": "q_367", "question": "Z ilu okresów składa się układ okresowy pierwiastków?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że układ okresowy pierwiastków składa się z siedmiu okresów. Współczesna wersja układu okresowego, publikowana przez IUPAC, zawiera 118 pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 118, rozłożonych na siedem okresów [1]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że okresy odpowiadają numerowi powłoki walencyjnej atomu, a liczba pierwiastków w jednym okresie wynika z liczby orbitali na powłoce walencyjnej. Przedstawiono tam schemat zapełniania orbitali dla siedmiu okresów, np.:\n- 1. okres: 1s – 2 pierwiastki \n- 2. okres: 2s 2p – 8 pierwiastków\n- 3. okres: 3s 3p – 8 pierwiastków\n- itd., aż do 7. okresu: 7s 5f 6d 7p – 32 pierwiastki.\n\nW [3] również potwierdzono, że współczesny układ okresowy dzieli się na siedem okresów, odpowiadających kolejnym powłokom elektronowym. \n\nW [6] i [7] wspomniano o hipotetycznym ósmym okresie, ale dotychczas nie odkryto żadnych pierwiastków z tego okresu, a ich istnienie pozostaje kwestią spekulacji. \n\nPodsumowując, aktualnie układ okresowy składa się z siedmiu okresów, co wynika z [1], [2] i [3]."}
{"id": "q_372", "question": "Jak nazywał się system umocnień obronnych długości ok. 4000 km zbudowany w czasie II wojny światowej przez Niemców w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "System umocnień obronnych o długości ok. 4000 km, zbudowany przez Niemców w czasie II wojny światowej w celu zabezpieczenia Europy Zachodniej przed inwazją aliantów od strony morza, nazywał się **Wał Atlantycki**. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w [1], gdzie podano, że Wał Atlantycki to system umocnień ciągnących się na długości 3862 km wzdłuż zachodnich wybrzeży Europy, od granic Hiszpanii do północnych krańców Norwegii. Został wzniesiony przez Niemców podczas II wojny światowej na okupowanych terenach i miał stanowić podstawę obrony niemieckiej w przypadku inwazji wojsk alianckich na kontynent europejski. \n\nDodatkowo w [9] potwierdzono, że Wał Atlantycki rozciągał się od granicy francusko-hiszpańskiej do Norwegii, a jego budowa trwała w latach 1942–1944."}
{"id": "q_371", "question": "Kto jest autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem kolumnady na placu przed bazyliką św. Piotra jest Giovanni Lorenzo Bernini. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że plac otacza \"portyk Berniniego zbudowany w latach 1656–1667\", a kolumnada ma \"związek z kontrreformacją\".  \n- W [2] opisano, że Bernini zaprojektował plac jako owal z kolumnadą, aby optycznie skorygować proporcje fasady bazyliki.  \n- W [3] podkreślono, że Bernini był architektem odpowiedzialnym za przebudowę placu św. Piotra i objęcie go \"monumentalną kolumnadą\".  \n- W [4] wymieniono, że Bernini poprowadził budowę eliptycznego placu z kolumnadą złożoną z 284 kolumn.  \n- W [6] potwierdzono, że papież Aleksander VII zlecił Berniniemu otoczenie placu \"półkolistą kolumnadą\".  \n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że biała linia na placu św. Piotra wyznaczająca granicę Watykanu znajduje się na wysokości kolumnady Berniniego."}
{"id": "q_373", "question": "Akcyza to podatek pośredni czy bezpośredni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcyza jest podatkiem pośrednim. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. W [1] stwierdzono, że \"Podatek akcyzowy (Akcyza, z  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;accisia&lt;/&gt;) – podatek pośredni nakładany na niektóre wyroby konsumpcyjne\".  \n2. W [9] wymieniono akcyzę jako jeden z podatków pośrednich w Polsce, obok VAT i podatku od gier.  \n3. W [7] wskazano, że podatek konsumpcyjny (w tym akcyza) jest zwykle podatkiem pośrednim, co potwierdza również [9], gdzie podkreślono, że podatki pośrednie są płacone przy nabywaniu dobra lub usługi, a nie bezpośrednio w urzędzie skarbowym.  \n\nDodatkowo, w [8] wyjaśniono, że podatek obrotowy (który również jest pośredni) może obejmować akcyzę, co potwierdza pośredni charakter tego podatku."}
{"id": "q_376", "question": "Wadą którego narządu jest astygmatyzm?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Astygmatyzm jest wadą narządu wzroku, w szczególności rogówki lub soczewki oka. Występuje, gdy elementy optyczne oka nie są symetryczne względem jego osi, co prowadzi do nieprawidłowego ogniskowania światła na siatkówce. W efekcie osoba z astygmatyzmem widzi obraz nieostro w pewnych obszarach pola widzenia, niezależnie od odległości [1]. \n\nAstygmatyzm może również dotyczyć układów optycznych w ogólności, gdzie promienie światła w prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach, co powoduje obraz nieostry i zniekształcony [2]. W kontekście oka ludzkiego jest to jednak przede wszystkim wada narządu wzroku, spowodowana niesymetrycznym kształtem oka [2]. \n\nDodatkowo, astygmatyzm jest wymieniany jako jedna z wad wzroku obok krótkowzroczności, nadwzroczności czy starczowzroczności, co potwierdza jego związek z narządem wzroku [4][9]."}
{"id": "q_378", "question": "Co znaczy włoskie zawołanie „Eviva l'arte!”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Włoskie zawołanie „Eviva l’arte!” znaczy „Niech żyje sztuka!”. Wyrażenie to pochodzi z języka włoskiego i jest używane jako okrzyk na cześć sztuki, szczególnie w kontekście artystycznym. Wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera, który nosi ten tytuł, postuluje niezależność artystów od reszty społeczeństwa, nazywanej „filistrami” [1]. \n\nWarto również zauważyć, że podobne zawołania, takie jak „Viva Verdi!” w kontekście włoskim, mogą mieć dodatkowe znaczenia polityczne lub narodowe, np. jako wyraz poparcia dla zjednoczenia Włoch [7]. Jednak w przypadku „Eviva l’arte!” głównym znaczeniem jest celebracja sztuki jako wartości samej w sobie."}
{"id": "q_374", "question": "W którym mieście urodził się Chrystus?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Jezus Chrystus urodził się w Betlejem. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Obie jako miejsce urodzenia przyszłego Mesjasza wskazują Betlejem w zachodniej Judei\" [2]\n- \"Ewangelia Łukasza i Mateusza zgodne są co do tego, że Jezus urodził się w wiosce Betlejem niedaleko Jerozolimy\" [3]\n- \"Według Ewangelii Łukasza Maria mieszkała w galilejskim mieście Nazaret razem z poślubionym jej cieślą Józefem. Tam nastąpiło zwiastowanie (obwieszczenie przez archanioła Gabriela wieści o tym, że urodzi Jezusa) i poczęcie za sprawą Ducha Świętego (Łk 1,26-38)\" [4], jednak narodziny miały miejsce w Betlejem, co potwierdzają również inne fragmenty [2][3]\n- \"Historyczność miejsca narodzin Chrystusa poświadczona jest w pismach Justyna Męczennika i Orygenesa (II–III wiek)\" [8]\n\nIstnieją również wzmianki o możliwości, że Jezus mógł urodzić się w Nazarecie, jednak większość źródeł wskazuje na Betlejem jako miejsce narodzin [2][3][8]."}
{"id": "q_377", "question": "Komu poświęcone jest muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muzeum znajdujące się we dworze w Nagłowicach jest poświęcone renesansowemu poecie i prozaikowi Mikołajowi Rejowi. Placówka ta mieści się w klasycystycznym dworku Walewskich, otoczonym parkiem w stylu angielskim, i została utworzona w 1969 roku z okazji 400-lecia śmierci pisarza [1]. \n\nWśród zbiorów muzeum eksponowane są rękopisy utworów Mikołaja Reja, takie jak \"List do sąsiada\" czy \"Zeznanie podatkowe\", a także przedstawiane są związki pisarza z Nagłowicami oraz jego życie i dorobek [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że wstęp do muzeum jest płatny, a godziny otwarcia różnią się w zależności od pory roku (od poniedziałku do soboty, w niedziele i święta tylko w sezonie letnim) [1]."}
{"id": "q_381", "question": "Które miasto jest konstytucyjną stolicą Holandii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Konstytucyjną stolicą Holandii jest Amsterdam. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Amsterdam – miasto i stolica konstytucyjna Holandii, w prowincji Holandia Północna\" [1].  \n- \"Amsterdam jest największym miastem Holandii i jej stolicą konstytucyjną\" [3].  \n- \"Amsterdam, stolica kraju\" [9].  \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że Haga jest \"stolicą administracyjną Holandii\", co potwierdza, że Amsterdam pełni funkcję stolicy konstytucyjnej."}
{"id": "q_379", "question": "Kto w kościele katolickim mianuje biskupa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W Kościele katolickim biskupa mianuje papież. Proces ten jest opisany w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że \"pod koniec XIII i w XIV wieku papieże zarezerwowali sobie prawo mianowania biskupów\".  \n2. W [2] potwierdzono, że nominacja biskupa następuje poprzez \"prekonizację\", czyli \"uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji nowego biskupa\".  \n3. W [10] podkreślono, że \"władza papieża ogniskuje się w prawie do nominacji biskupów – żaden biskup w Kościele katolickim nie może być konsekrowany bez zgody papieża\".  \n\nDodatkowo w [7] wspomniano, że w historii Polski król przedstawiał kandydatów, ale ostateczne potwierdzenie należało do papieża."}
{"id": "q_380", "question": "Jak nazywają się ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ustawy antyżydowskie wydane w Niemczech w 1935 roku nazywają się ustawami norymberskimi (niem. *Nürnberger Gesetze*). Zostały one uchwalone przez niemiecki Reichstag 15 września 1935 roku i ogłoszone na zjeździe NSDAP w Norymberdze. W ich skład wchodziły m.in. *ustawa o obywatelstwie Rzeszy* oraz *ustawa o ochronie niemieckiej krwi i czci*, które wprowadzały dyskryminujące przepisy wobec Żydów, Romów i przedstawicieli tzw. rasy czarnej [1]. \n\nUstawy te pozbawiały Żydów obywatelstwa Rzeszy, ochrony prawnej i własności, zakazywały im pełnienia służby w urzędach państwowych i wojsku, a także zabraniały zawierania małżeństw między „Aryjczykami” a „nie-Aryjczykami” [1][2][3]. Współtwórcą ustaw był Hans Globke [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że ustawy norymberskie stały się podstawą prawną dla późniejszych prześladowań i eksterminacji Żydów w III Rzeszy [1][3][7]."}
{"id": "q_384", "question": "W którym mieście powstał Teatr 13 Rzędów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że teatr funkcjonował w latach 1958–1965 w Opolu, oraz w [3], gdzie wskazano, że w 1958 roku grupa aktorów Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej założyła Teatr 13 Rzędów w Opolu. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że w latach 60. Teatr 13 Rzędów działał w Opolu, a w 1965 roku przeniósł się do Wrocławia. \n\nWniosek: Teatr 13 Rzędów powstał w Opolu [1][3][4]."}
{"id": "q_385", "question": "Król Lear to mityczny król Brytanii czy Irlandii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Król Lear to mityczny król Brytanii. \n\nW [1] stwierdzono, że fabuła dramatu \"Król Lear\" Williama Shakespeare’a oparta jest na legendzie o Llyrze, mitycznym królu Brytanii. Akcja dramatu dzieje się w Brytanii, w legendarnych czasach, a wydarzenia rozgrywają się w różnych miejscach na terenie Brytanii, takich jak pałac króla Leara, pałac księcia Albany czy zamek hrabiego Gloucestera [1]. \n\nNie ma natomiast żadnych informacji sugerujących, że Król Lear miałby być mitycznym królem Irlandii. W [7] i [9] wymieniono mitycznych królów Irlandii, takich jak Eochaid mac Eirc czy Foidbgen, ale nie ma tam wzmianki o Królu Learze. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Król Lear to mityczny król Brytanii."}
{"id": "q_387", "question": "Jak nazywane było ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ugrupowanie polityczne działające w okresie rewolucji francuskiej, które miało siedzibę w klasztorze św. Jakuba w Paryżu, nazywane było **jakobinami**. Nazwa ta pochodzi od łacińskiej formy imienia \"Jakub\" (Jacobus), ponieważ ich siedziba znajdowała się w dominikańskim klasztorze św. Jakuba przy ulicy Saint-Honoré [1]. \n\nOficjalna nazwa klubu brzmiała **Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji**, ale powszechnie używano określenia \"jakobini\" [1]. Przewodniczącym klubu był Maximilien de Robespierre [1]. Jakobini byli skrajnie lewicowym ugrupowaniem, które wykorzystywało terror jako główną metodę walki politycznej [1]."}
{"id": "q_382", "question": "Jak nazywa się popularny szkodnik ziemniaków, w latach 50. rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Popularnym szkodnikiem ziemniaków, który w latach 50. był rzekomo zrzucany przez Amerykanów na polskie pola, jest stonka ziemniaczana (\"Leptinotarsa decemlineata\"). \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W 1950 roku \"Trybuna Ludu\" opublikowała komunikat Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych, według którego stonka ziemniaczana miała zostać zrzucona przez amerykańskie samoloty do Bałtyku, skąd rozprzestrzeniła się na pola uprawne [1].\n- W tym samym roku gazeta zatytułowała tekst na ten temat: „Niesłychana zbrodnia imperialistów amerykańskich”, co wskazuje na propagandowe wykorzystanie tej teorii [1][2].\n- W 1953 roku rząd PRL podjął uchwałę w sprawie walki społeczeństwa ze stonką ziemniaczaną, nazywaną wówczas „żukiem kolorado” [1][2].\n- W latach 50. stonka była przedstawiana jako główny powód niedoborów żywności, a jej występowanie tłumaczono jako dywersję wrogów socjalizmu [1][2][6].\n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że stonka ziemniaczana to chrząszcz z rodziny stonkowatych, który jest pospolitym szkodnikiem upraw ziemniaków."}
{"id": "q_383", "question": "Jak nazywał się dramaturg francuski, żyjący w latach 1732–99, autor komedii „Cyrulik Sewilski” i „Wesele Figara”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Francuski dramaturg, autor komedii *Cyrulik sewilski* i *Wesele Figara*, nazywał się **Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais**. Urodził się 24 stycznia 1732 roku w Paryżu, a zmarł tamże 18 maja 1799 roku [1]. \n\nJego twórczość obejmowała również inne dziedziny, takie jak zegarmistrzostwo, muzyka (był harfistą, śpiewakiem i kompozytorem) oraz działalność dyplomatyczna i finansowa. Był również wolnomularzem i podejrzewany o szpiegostwo [1]. \n\nNajbardziej znane są jego komedie, w tym trylogia o Figarze, do której należą *Cyrulik sewilski* (wystawiony w 1775) i *Wesele Figara* (wystawione w 1784) [1][2]. Te utwory stały się inspiracją dla wielu kompozytorów, w tym Mozarta i Rossiniego, którzy stworzyli na ich podstawie słynne opery [2][4][5]."}
{"id": "q_386", "question": "Jak nazywamy procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Procesy powstawania skamieniałości w wyniku przemian organicznych szczątków roślin i zwierząt w nieorganiczne składniki skorupy ziemskiej nazywamy **fosylizacją**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji, który polega na zastąpieniu pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi, takimi jak węglan wapnia, krzemionka, dolomit, syderyt, limonit, piryt lub fosforany [1].\n2. Fosylizacja może również obejmować zachowanie szczątków w bursztynie (kopalnej żywicy) lub w martwicach wapiennych [1].\n3. Skrzemienienie (sylifikacja) jest jednym z procesów fosylizacyjnych prowadzących do tworzenia się skamieniałości, polegającym na wzbogaceniu skał, minerałów lub szczątków organicznych krzemionką [2].\n\nProcesy te są związane z diagenezą skał osadowych i prowadzą do zachowania śladów życia w postaci skamieniałości [1][2]."}
{"id": "q_394", "question": "W którym roku odbyła się konferencja teherańska?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Konferencja teherańska odbyła się w dniach 28 listopada – 1 grudnia 1943 roku [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. [2] i [4], gdzie podano te same daty."}
{"id": "q_388", "question": "Jak nazywa się tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek, słowo pochodzi z francuskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tajne głosowanie z użyciem białych i czarnych kartek nazywa się **balotażem**. Słowo to pochodzi z języka francuskiego (\"bollotage\") i oznaczało pierwotnie głosowanie za pomocą białych i czarnych kul (lub kart) w celu wyrażenia poparcia lub sprzeciwu, np. przy przyjmowaniu do organizacji [1]. \n\nWspółcześnie termin ten odnosi się również do procedury wyborczej, w której w przypadku braku większości bezwzględnej w pierwszym głosowaniu, przeprowadza się ponowne głosowanie nad kandydaturami, które zdobyły największe poparcie. Zwycięża osoba uzyskująca względną większość głosów [1]. \n\nBalotaż wywodzi się z francuskiego prawa konstytucyjnego i jest stosowany m.in. w Polsce, Francji, USA, Australii i Portugalii [1]. Przykładem jego zastosowania były wybory prezydenckie w Polsce w 2005 roku, gdzie po pierwszej turze (w której Donald Tusk uzyskał 33,66% głosów) przeprowadzono balotaż między Tuskiem a Lechem Kaczyńskim [1]."}
{"id": "q_392", "question": "Jakiej narodowości był Honoriusz Balzac?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Honoriusz Balzac był Francuzem. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Balzac był \"francuskim powieściopisarzem\", oraz w [6], gdzie wskazano, że jego twórczość dotyczyła francuskiego społeczeństwa XIX wieku. Dodatkowo w [2] i [3] opisano miejsca związane z jego życiem i twórczością we Francji, co potwierdza jego francuską narodowość."}
{"id": "q_390", "question": "Którą dziedziną nauki zajmował się amerykański uczony Norbert Wiener?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykański uczony Norbert Wiener zajmował się przede wszystkim matematyką i cybernetyką. Był twórcą cybernetyki, a jego prace dotyczyły podstaw matematyki, rachunku prawdopodobieństwa i analizy funkcjonalnej [1]. W swoich badaniach opisał m.in. filtr Wienera stosowany w cyfrowym przetwarzaniu sygnałów oraz proces Wienera w teorii procesów stochastycznych [1]. Wiener był również filozofem i wykładał na prestiżowych uniwersytetach, takich jak MIT, Harvard i Columbia [1]. Jego najbardziej znane dzieło, \"Cybernetyka, czyli sterowanie i komunikacja w zwierzęciu i maszynie\", stało się fundamentem nowej dziedziny nauki, która zajmuje się systemami sterowania i komunikacji w organizmach żywych i maszynach [3][5]."}
{"id": "q_395", "question": "W którym roku urodził się prozaik polski Tadeusz Konwicki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prozaik polski Tadeusz Konwicki urodził się 22 czerwca 1926 roku w Nowej Wilejce [1]. Informacja ta znajduje się również w innych fragmentach, np. [2], gdzie podano tę samą datę urodzenia."}
{"id": "q_389", "question": "Zdobycie przez Rosjan której części Warszawy stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zdobycie przez Rosjan prawobrzeżnej części Warszawy, zwanej Pragą, stało się faktycznym końcem Insurekcji Kościuszkowskiej. Bitwa o Pragę, nazywana również rzezią Pragi, miała miejsce 4 listopada 1794 roku i była ostatnim starciem zbrojnym powstania [1]. \n\nPo klęsce pod Maciejowicami i wzięciu do niewoli Tadeusza Kościuszki, nowy naczelnik powstania Tomasz Wawrzecki planował obronę Warszawy na linii Wisły, jednak ostatecznie doszło do walk na Pradze [1]. Siły rosyjskie pod dowództwem Aleksandra Suworowa (ok. 23 tys. żołnierzy i 104 armaty) przeważały nad obrońcami (ok. 13 tys. ludzi) [1]. Bitwa zakończyła się zdobyciem Pragi przez Rosjan, co oznaczało koniec zorganizowanego oporu. \n\n16 listopada 1794 roku w Radoszycach nastąpiła ostateczna kapitulacja insurekcji, a Warszawa skapitulowała po rzezi Pragi [2][6]. Wydarzenia te zakończyły powstanie kościuszkowskie, a w następnym roku doszło do III rozbioru Polski [2][4]."}
{"id": "q_393", "question": "Który utwór powstał wcześniej: „Dziady” czy „Pan Tadeusz”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na podstawie analizy dostępnych informacji można stwierdzić, że „Dziady” powstały wcześniej niż „Pan Tadeusz”. \n\nWynika to z następujących faktów:\n1. „Dziady” część II, która jest chronologicznie pierwszą częścią cyklu, powstawały w latach 1820–1821 [4]. \n2. „Pan Tadeusz” został ukończony i opublikowany dopiero w 1834 roku [7]. \n\nDodatkowo, w [5] wskazano, że „Dziady” (wraz z „Panem Tadeuszem”) należą do ważnych dzieł Mickiewicza powstałych w okresie porozbiorowym, co potwierdza, że „Dziady” są utworem wcześniejszym. \n\nPodsumowując, „Dziady” (przynajmniej w swojej pierwotnej wersji) powstały przed „Panem Tadeuszem” o co najmniej kilka lat."}
{"id": "q_400", "question": "Która rocznica Powstania Warszawskiego wypadnie w 2024 r.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 2024 roku przypada 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w opisie banknotu kolekcjonerskiego [1], albumu muzycznego *WAWA* [2], życiorysie Barbary Sowy [3], a także w kontekście wydania książki i wystaw historycznych [6]."}
{"id": "q_397", "question": "Przekraczając którą rzekę Cezar wypowiedział następujące słowa: „Kości zostały rzucone”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cezar wypowiedział słowa „Kości zostały rzucone” („alea iacta est”), przekraczając rzekę Rubikon. Wydarzenie to miało miejsce 10 stycznia 49 p.n.e. i oznaczało rozpoczęcie wojny domowej w republice rzymskiej przeciwko Pompejuszowi i optymatom [1][2]. \n\nWarto zaznaczyć, że Rubikon stanowił granicę między Italią a Galią Przedalpejską, a jego przekroczenie przez Cezara na czele wojska było jawnym przeciwstawieniem się legalnej władzy Senatu [1]. Słowa te stały się symbolem podjęcia nieodwołalnej decyzji, podobnie jak rzut kośćmi przez gracza [2]. \n\nDodatkowo, Plutarch w swoim dziele podaje, że Cezar krzyknął po grecku: „Niech kostka będzie rzucona” („Ἀνερρίφθω κύβος”), co również odnosi się do tego wydarzenia [2]."}
{"id": "q_391", "question": "Który król powołał w XVI w. Komisję Morską, czyli pierwszy Polski urząd do spraw żeglugi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Komisję Morską, czyli pierwszy polski urząd do spraw żeglugi, powołał w 1568 roku król Zygmunt II August [1][2][3]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Komisja Morska (KM) – pierwsza polska admiralicja, utworzona w 1568 przez króla Zygmunta II Augusta\" [1].  \n- \"W marcu 1568 roku Zygmunt August powołał Komisję Morską\" [2].  \n- \"W Polsce naczelnym organem 'administracji morskiej' jest minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, któremu podlegają sprawy żeglugi morskiej i śródlądowej. Terenowymi organami są dyrektorzy urzędów morskich, którym z kolei podlegają kapitanaty i bosmanaty portów. Sprawy te reguluje ustawa z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej. Z historycznego punktu widzenia pierwszym organem sprawującym funkcję Urzędu morskiego była Komisja Morska powołana w 1568 roku przez króla Zygmunta II Augusta\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja, że Komisja Morska działała w Gdańsku pod kierunkiem Jana Kostki [1] oraz że jej powstanie wywołało niepokój wśród władz Gdańska, które obawiały się ingerencji w ich interesy [2]."}
{"id": "q_399", "question": "Jaki był tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tytuł serialu telewizyjnego o dramatycznej miłości bogatego plantatora do pięknej niewolnicy to \"Niewolnica Isaura\" (port. \"Escrava Isaura\"). Serial opowiada historię Isaury, młodej i pięknej niewolnicy o jasnym kolorze skóry, która jest obiektem uczuć Leoncio, dziedzica plantacji bawełny. Isaura jednak kocha innego, Tobiasa, dziedzica z sąsiedniej plantacji, co prowadzi do konfliktów i dramatycznych wydarzeń [1]. \n\nSerial został wyprodukowany w Brazylii i odniósł międzynarodowy sukces, w tym w Polsce, gdzie był emitowany w oryginalnej, 100-odcinkowej wersji przez TV Puls [4]. W 2004 roku powstała nowa wersja serialu, emitowana również w Polsce przez telewizję Zone Romantica [4]."}
{"id": "q_396", "question": "Góry Białe, Góry Zielone – to pasma których amerykańskich gór?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Góry Białe (ang. \"White Mountains\", fr. \"Montagnes Blanches\") oraz Góry Zielone (ang. \"Green Mountains\", fr. \"Montagnes Vertes\") są pasmami górskimi wchodzącymi w skład Appalachów Północnych w Ameryce Północnej.  \n\nGóry Białe znajdują się w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych (stany New Hampshire i Maine), na północ od Bostonu, a ich najwyższy szczyt to Góra Waszyngtona (1917 m n.p.m.) [1]. Góry Zielone ciągną się na długości ok. 400 km na osi północ-południe, obejmując stany Vermont i Massachusetts w USA oraz prowincję Quebec w Kanadzie [2].  \n\nOba pasma są częścią systemu Appalachów, który rozciąga się od Niziny Zatokowej do Nowej Fundlandii, osiągając najwyższe wzniesienie w Mount Mitchell (2037 m n.p.m.) [8]. W klasyfikacji Nevina Fennemana z 1931 r. Góry Białe i Zielone wchodzą w skład prowincji Nowej Anglii (nr 9) w ramach Appalachów [4]."}
{"id": "q_403", "question": "Książę Pan to przeciwnik tytułowego bohatera bajki „Rumcajs” czy „Porwanie Baltazara Gąbki”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Książę Pan jest przeciwnikiem tytułowego bohatera bajki „Rumcajs”. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono, że „Wrogami Rumcajsa byli Książę Pan i Księżna Pani; wokół tego konfliktu toczyła się fabuła bajki”. \n\nW przypadku „Porwanie Baltazara Gąbki” głównym antagonistą jest Największy Deszczowiec, który uwięził profesora Gąbkę i próbował wykorzystać jego badania do celów militarnych [5]. Dodatkowo w [4] i [7] potwierdzono, że w książce i serialu animowanym „Porwanie Baltazara Gąbki” nie pojawia się postać Księcia Pana. \n\nPodsumowując, Książę Pan jest przeciwnikiem Rumcajsa, a nie Baltazara Gąbki."}
{"id": "q_402", "question": "Który reżyser zadebiutował w kinie wcześniej: Andrzej Wajda czy Krzysztof Zanussi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Andrzej Wajda zadebiutował w kinie wcześniej niż Krzysztof Zanussi. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Andrzej Wajda zadebiutował trzema etiudami szkolnymi w latach 1951–1953, a następnie ukończył studia w łódzkiej szkole filmowej i został współpracownikiem Aleksandra Forda [5].  \n- Krzysztof Zanussi ukończył studia reżyserskie w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi dopiero w 1966, a jego debiut kinowy, *Struktura kryształu*, miał miejsce w 1969 roku [1][4].  \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że Zanussi zadebiutował w kinach dopiero w 1969 roku, co potwierdza późniejszy debiut w porównaniu z Wajdą."}
{"id": "q_401", "question": "Kto na mocy testamentu politycznego sporządzonego 29.04.1945 roku przez Adolfa Hitlera został jego następcą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na mocy testamentu politycznego sporządzonego przez Adolfa Hitlera 29 kwietnia 1945 roku, jego następcą na stanowisku prezydenta Rzeszy został wielki admirał Karl Dönitz, natomiast na stanowisko kanclerza Rzeszy wyznaczony został Joseph Goebbels [1][2][4][6][9]. \n\nWynika to z faktu, że Hitler postanowił rozdzielić połączone przez siebie wcześniej urzędy prezydenta i kanclerza Rzeszy. Dönitz objął urząd prezydenta Rzeszy, jednak jego \"prezydentura\" nie miała umocowania prawnego, ponieważ naruszała przepisy konstytucji weimarskiej [2][4]. Goebbels formalnie pełnił urząd kanclerza przez około 29 godzin, po czym popełnił samobójstwo 1 maja 1945 roku [3][6]. \n\nDodatkowo, w testamencie Hitler pozbawił stanowisk i członkostwa w NSDAP Heinricha Himmlera i Hermanna Göringa, uznając ich za zdrajców [5][8]."}
{"id": "q_409", "question": "Na którym kontynencie żyją jaki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_398", "question": "Jak nazywa się przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości albo do różnego natężenia światła?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przystosowanie oka do widzenia przedmiotów z różnych odległości nazywa się **akomodacją** (nastawnością oka). Jest to zjawisko dostosowania się oka do oglądania obiektów znajdujących się w różnych odległościach, polegające na odpowiednim doborze długości ogniskowej układu optycznego oka, aby na siatkówce powstawał ostry obraz [1].  \n\nMechanizmy akomodacji obejmują zmianę kształtu soczewki oka dzięki mięśniowi rzęskowemu. W przypadku patrzenia na obiekt bliski mięsień ten się kurczy, co powoduje zaokrąglenie soczewki, natomiast przy patrzeniu na obiekt daleki mięsień rozluźnia się, spłaszczając soczewkę [1].  \n\nZ kolei przystosowanie oka do różnego natężenia światła to **odruch źreniczny**. Jest to mechanizm adaptacji oka do zmieniającej się ilości światła padającego na siatkówkę, polegający na zmianie średnicy źrenicy. W warunkach jasnych źrenica się zwęża, a w ciemnych – rozszerza, co pozwala na optymalne dostosowanie ilości światła docierającego do oka [4].  \n\nDodatkowo, w kontekście dostosowania do natężenia światła, warto wspomnieć o **widzeniu fotopowym** (dziennym), które jest typem pracy narządu wzroku w warunkach normalnego oświetlenia, wykorzystującym głównie czopki (receptory barwne) [8]. W ciemnościach natomiast dominuje **widzenie skotopowe** (nocne), oparte na pręcikach, które postrzegają świat w skali szarości [8]."}
{"id": "q_407", "question": "W którym państwie przyznawany jest medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” jest polskim odznaczeniem resortowym, nadawanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że medal ten zastąpił odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” i jest przyznawany w oparciu o ustawę z dnia 17 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. \n\nDodatkowo, w [2], [4], [5], [6], [7], [8], [9] i [10] wymieniono konkretne osoby, które otrzymały ten medal, co potwierdza, że jest to odznaczenie przyznawane w Polsce."}
{"id": "q_404", "question": "Czy turkuć podjadek, owad z rodziny świerszczy, większość życia spędza pod ziemią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Turkuć podjadek (*Gryllotalpa gryllotalpa*) nie należy do rodziny świerszczy (Gryllidae), lecz do turkuciowatych (Gryllotalpidae) [2]. Większość życia spędza pod ziemią, kopiąc rozgałęziające się korytarze, w których nie może się odwrócić – porusza się tylko do przodu lub do tyłu [1]. Samica opiekuje się larwami pod ziemią, a młode osobniki kopią kanaliki, w których zimują [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że turkucie są przystosowane do życia pod ziemią, a w [3] wskazano, że turkuć podjadek dobrze przystosował się do życia w ziemi, gdzie spędza większość czasu. \n\nPodsumowując, turkuć podjadek większość życia spędza pod ziemią, co jest zgodne z informacjami zawartymi w [1], [2] i [3]."}
{"id": "q_406", "question": "Dokończ przysłowie: „i wilk syty, i...”", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przysłowie to brzmi: „i wilk syty, i owca cała”. Jest to polskie przysłowie, które oznacza rozwiązanie sytuacji, w której obie strony są zadowolone i nie ponoszą strat. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] przysłowie to jest przywołane jako analogia do metody rozwiązywania konfliktów, gdzie obie strony osiągają swoje cele bez szkody dla drugiej. \n- W [2] przysłowie to jest użyte w kontekście podziału stanowisk między okrętami, co odnosi się do sytuacji, w której obie strony są zadowolone. \n- W [4] przysłowie to jest wymienione jako przykład polskiego przysłowia, które odzwierciedla mądrość ludową i kulturową. \n\nDodatkowo, w [8] przysłowie to jest wymienione jako jedno z znanych polskich przysłów, co potwierdza jego popularność i rozpoznawalność w polskiej kulturze."}
{"id": "q_408", "question": "W którym stanie USA leży Hollywood?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hollywood to nazwa kilku miejscowości w Stanach Zjednoczonych, zlokalizowanych w różnych stanach. Na podstawie analizy dokumentów można wskazać następujące lokalizacje:\n\n1. **Karolina Południowa** – Hollywood w hrabstwie Charleston [1].  \n2. **Alabama** – Hollywood w hrabstwie Jackson [2].  \n3. **Floryda** – Hollywood w hrabstwie Broward, nad Oceanem Atlantyckim [3].  \n4. **Kalifornia** – Hollywood jako dzielnica Los Angeles [4].  \n\nDodatkowo, w Kalifornii znajduje się również miasto **West Hollywood**, graniczące z Los Angeles [5].  \n\nW zależności od kontekstu, nazwa \"Hollywood\" może odnosić się do różnych miejsc, przy czym najbardziej znana jest dzielnica Los Angeles, związana z przemysłem filmowym."}
{"id": "q_410", "question": "W której dyscyplinie sportu rekordzistą świata był Janusz Sidło?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Janusz Sidło był rekordzistą świata w rzucie oszczepem. Ustanowił rekord świata 30 czerwca 1956 roku w Mediolanie, osiągając wynik 83,66 m. Rekord ten poprawił Egil Danielsen 26 listopada 1956 roku podczas igrzysk olimpijskich w Melbourne, rzucając na odległość 85,71 m [7][10]. \n\nWarto zaznaczyć, że Sidło był również rekordzistą Europy w tej samej dyscyplinie, gdy 2 października 1953 roku w Jenie rzucił oszczepem na odległość 80,15 m, stając się pierwszym Europejczykiem, który przekroczył barierę 80 metrów [2][4]."}
{"id": "q_405", "question": "Jak nazywa się proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier i tlen?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Proces w przyrodzie, który przekształca dwutlenek węgla i wodę w cukier (węglowodany) oraz tlen, nazywa się fotosyntezą. Jest to złożony proces biochemiczny zachodzący w komórkach zawierających chlorofil lub bakteriochlorofil, przy udziale światła. W uproszczonej formie sumaryczny przebieg fotosyntezy można zapisać jako:  \n6H₂O + 6CO₂ + *hν* (energia świetlna) → C₆H₁₂O₆ + 6O₂↑; ΔE = −2872 kJ/mol (–687 kcal/mol) [1].  \n\nFotosynteza składa się z dwóch etapów: fazy jasnej (przemiany energii), gdzie światło jest absorbowane i zamieniane na energię wiązań chemicznych, oraz fazy ciemnej (przemiany substancji), gdzie energia ta jest wykorzystywana do syntezy związków organicznych [1]. Produktami ubocznymi są tlen oraz węglowodany, takie jak glukoza [1][2].  \n\nProces ten jest kluczowy dla życia na Ziemi, ponieważ dostarcza organizmom autotroficznym (np. roślinom) energii i materiału budulcowego, a także utrzymuje wysoki poziom tlenu w atmosferze [1][2][7]."}
{"id": "q_411", "question": "Jak się nazywa otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Otwarta w 1928 roku w Warszawie centralna biblioteka państwowa nazywała się Biblioteka Narodowa. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że „Biblioteka Narodowa została utworzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z mocą ustawy z dnia 24 lutego 1928 (weszło w życie 1 marca)”. Dodatkowo w [7] wskazano, że w 1930 roku Biblioteka Narodowa rozpoczęła działalność w tymczasowej siedzibie w gmachu Biblioteki Wyższej Szkoły Handlowej. \n\nWcześniej, w [1], podkreślono, że Biblioteka Narodowa jest „najważniejszą biblioteką naukową o profilu humanistycznym, głównym archiwum piśmiennictwa narodowego i krajowym ośrodkiem informacji bibliograficznej o książce”, co potwierdza jej centralną rolę w systemie bibliotecznym Polski."}
{"id": "q_415", "question": "W którym mieście znajduje się obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obraz Leonarda da Vinci „Dama z łasiczką” (znany również jako „Dama z gronostajem” lub „Portret Cecylii Gallerani”) znajduje się w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Od 29 grudnia 2016 roku obraz należy do Skarbu Państwa [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w latach 2012–2017 obraz był eksponowany na Wawelu, a od maja 2017 do grudnia 2019 roku w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie. Od 20 grudnia 2019 roku powrócił do Muzeum Książąt Czartoryskich po zakończeniu remontu placówki [6]."}
{"id": "q_418", "question": "W którym mieście odbyły się ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ostatnie przed II wojną światową Letnie Igrzyska Olimpijskie odbyły się w Berlinie w 1936 roku. Były to XI Letnie Igrzyska Olimpijskie (oficjalnie Igrzyska XI Olimpiady), które trwały od 1 do 16 sierpnia [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w 1940 roku planowano zorganizować igrzyska w Tokio, a następnie w Helsinkach, jednak zostały one odwołane z powodu wybuchu II wojny światowej [10]."}
{"id": "q_414", "question": "Ile ramion mają zwykle gwiazdki ze śniegu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zwykle gwiazdki śniegu mają sześć ramion. Wynika to z ich symetrycznej struktury, która powstaje w procesie krystalizacji lodu w chmurach. Jak wskazano w [1], \"Większość kryształków śniegu jest płaska i ma po sześć, w przybliżeniu identycznych, ramion\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"sześć niezależnie rosnących ramion kryształu przyjmuje identyczny kształt\", co jest charakterystyczne dla tego typu opadów atmosferycznych. \n\nNależy jednak zaznaczyć, że w zależności od warunków atmosferycznych (temperatury, wilgotności, ciśnienia) mogą powstawać również inne formy, takie jak kolumny, igły, płytki czy grudki, które niekoniecznie mają sześć ramion [1]."}
{"id": "q_417", "question": "W której dziedzinie Nagrodę Nobla dostał Samuel Beckett?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Samuel Beckett otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za rok 1969 [1]. Informacja ta znajduje się w biografii Becketta, gdzie podano, że został uhonorowany tą nagrodą, choć nie odebrał jej osobiście. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że Nagroda Nobla przyznawana jest w czterech dziedzinach naukowych, w tym w literaturze, co współgra z wcześniejszą informacją o Becketcie. \n\nW [7] wymieniono również literaturę jako jedną z kategorii Nagrody Nobla, co dodatkowo potwierdza, że Beckett otrzymał ją w tej właśnie dziedzinie."}
{"id": "q_421", "question": "Jak miał na imię polski muzyk jazzowy Karolak?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polski muzyk jazzowy miał na imię Wojciech. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko: „Wojciech Krzysztof Karolak”."}
{"id": "q_413", "question": "Czy kościół prawosławny uznaje tę samą liczbę sakramentów co katolicki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że zarówno Kościół prawosławny, jak i katolicki uznają siedem sakramentów, jednak różnią się w podejściu do ich klasyfikacji i dogmatyzacji tej liczby. \n\nW Kościele prawosławnym, podobnie jak katolickim, wymienia się najczęściej siedem sakramentów, ale teologia ortodoksyjna nie dogmatyzuje tej liczby, uznając ją za wygodną klasyfikację o zachodniej genezie [1]. W Pismach teologów prawosławnych można znaleźć różne wyliczenia – od dwóch (chrzest i eucharystia) po uznawanie za sakramenty gestów takich jak obmycie nóg w Wielki Czwartek [1]. \n\nW Kościele katolickim natomiast siedem sakramentów jest uznawane dogmatycznie, co zostało potwierdzone w Katechizmie Kościoła Katolickiego [3]. \n\nPodsumowując, oba Kościoły wymieniają tę samą liczbę sakramentów, ale różnią się w podejściu do ich dogmatyzacji – prawosławie traktuje tę liczbę jako tradycyjną, a nie dogmatyczną [1][2]."}
{"id": "q_416", "question": "Które miasto jest stolicą Demokratycznej Republiki Konga?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Demokratycznej Republiki Konga jest Kinszasa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Kinszasa jest stolicą DR Konga, a wcześniej nazywała się Léopoldville.  \n- W [2] potwierdzono, że Kinszasa jest stolicą i największym miastem DR Konga.  \n- W [3] wymieniono Kinszasę jako jedną z 26 prowincji, mającą status miasta na prawach prowincji.  \n- W [4] również wspomniano, że Kinszasa jest stolicą DR Konga, w przeciwieństwie do Brazzaville, które jest stolicą sąsiedniego Konga.  \n\nDodatkowo w [6] i [7] Kinszasa jest wymieniana jako największe miasto DR Konga, co potwierdza jej status stołeczny."}
{"id": "q_412", "question": "Eksport to przywóz z zagranicy towarów, kapitału i usług, czy też ich wywóz za granicę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Eksport nie oznacza przywozu towarów, kapitału i usług z zagranicy, lecz ich wywóz za granicę. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Eksport definiowany jest jako sprzedaż towarów lub usług wytwarzanych w danym państwie podmiotom zagranicznym [1]. \n2. W kontekście prawa podatkowego UE eksportem określa się sprzedaż towarów lub usług poza Unię Europejską [1].\n3. Eksport kapitału również oznacza lokowanie kapitału za granicą, a nie jego przywóz [5].\n4. Handel międzynarodowy, w którym eksport jest kluczowym elementem, dotyczy wymiany towarów i usług między podmiotami z różnych państw, co potwierdza kierunek wywozowy [7].\n\nPrzykładowo, w przypadku Polski eksport towarów oznacza ich wywóz poza terytorium kraju lub UE, a nie przywóz [8]. \n\nPrzywóz (import) jest natomiast określany jako zakup towarów lub usług za granicą w celu wykorzystania na rynku wewnętrznym [4] lub dostarczanie towarów z zagranicy [6]. \n\nPodsumowując, eksport dotyczy wywozu, a nie przywozu."}
{"id": "q_420", "question": "Wisła czy Sekwana – która rzeka jest dłuższa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że dłuższą rzeką jest Wisła. \n\nDługość Wisły wynosi 1022 km [1], natomiast Sekwana ma długość 774,8 km [2]. Warto jednak zauważyć, że w niektórych źródłach podawana jest dłuższa długość Wisły – 1047 km [5], co również potwierdza, że jest ona dłuższa od Sekwany. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że najdłuższą rzeką Francji jest Loara (1020 km), a Sekwana jest drugą co do długości, co pośrednio potwierdza, że Wisła jest dłuższa. \n\nPodsumowując, Wisła jest dłuższa od Sekwany o około 250 km."}
{"id": "q_424", "question": "Jak nazywa się gruba warstwa skały osadowej szczególnie wyraźnie odróżniająca się od skał sąsiednich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gruba warstwa skały osadowej, która szczególnie wyraźnie odróżnia się od skał sąsiednich, nazywana jest **ławicą skalną**. Ławica jest wyraźnie oddzielona od góry i dołu równoległymi płaszczyznami, a różni się od pozostałych warstw barwą lub odmienną strukturą [1]. \n\nPojęcie to najczęściej dotyczy skał zwięzłych, ale może być również stosowane do skał luźnych, szczególnie w sedymentologii [1]. Warto zaznaczyć, że ławica może być częścią większej jednostki warstwowania, np. warstwy, która składa się z kilku mniejszych warstw lub lamin [4]."}
{"id": "q_419", "question": "Czy azot wchodzi w skład białek?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, azot wchodzi w skład białek. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Azot jest podstawowym składnikiem wielu związków organicznych, w tym białek. Wchodzi w skład aminokwasów tworzących białka oraz zasad azotowych nukleotydów wchodzących w skład DNA i RNA [1].\n2. W składzie elementarnym białek, oprócz węgla, wodoru, tlenu i siarki, znajduje się także azot (15,65%) [8].\n3. Białka są zbudowane z aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi, a głównymi pierwiastkami wchodzącymi w ich skład są C, O, H, N i S [10].\n4. Azot jest czwartym co do ilości pierwiastkiem występującym w roślinach i wchodzi w skład aminokwasów budujących białka oraz nukleotydów budujących kwasy nukleinowe [5].\n\nZatem azot jest niezbędnym składnikiem białek, zarówno jako element aminokwasów, jak i innych związków organicznych związanych z białkami."}
{"id": "q_422", "question": "Jak nazywa się odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby, strony?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, liczby i strony nazywa się **koniugacją**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Koniugacja (z łac.) – odmiana czasownika przez osoby, czasy, tryby, strony, liczby, aspekty i inne kategorie gramatyczne\" [1].  \n- \"Przy odmianie czasownika, którą określa się jako koniugację, rozróżnia się osoby, liczby, czasy, tryby i strony\" [3].  \n- \"Czasownik (verbum) w języku łacińskim podlega koniugacji, tj. odmianie przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony\" [2].  \n\nTermin ten jest używany w kontekście wielu języków, w tym łacińskiego, polskiego, a także w opisie języków sztucznych, takich jak esperanto [10]."}
{"id": "q_429", "question": "Ile wulkanów wznosiło się na planecie Małego Księcia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_423", "question": "Który król nadał prawa miastu o nazwie Kazimierz Dolny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prawa miejskie miastu Kazimierz Dolny nadał Kazimierz III Wielki. Dokument [3] wskazuje, że 27 lutego 1335 roku król wydał przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim, a miasto odtąd nosiło imię króla – \"Civitas Kazimiriensis\". \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Władysław Jagiełło w 1406 roku dokonał lokacji miasta na prawach magdeburskich, jednak była to ponowna lokacja, a nie nadanie praw miejskich po raz pierwszy. \n\nW [5] wspomniano również, że Władysław Łokietek w 1325 roku ufundował kościół parafialny w Kazimierzu, ale nie dotyczy to nadania praw miejskich. \n\nZatem odpowiedź brzmi: prawa miejskie Kazimierzowi Dolnemu nadał Kazimierz III Wielki w 1335 roku [3]."}
{"id": "q_426", "question": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną czy spawaną?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wieża Eiffla jest konstrukcją nitowaną. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- W [1] wskazano, że konstrukcja wieży składa się z elementów metalowych połączonych około 2,5 mln nitów.  \n- W [3] podkreślono, że wieża została wykonana z prefabrykowanych elementów, które następnie montowano na miejscu w Paryżu.  \n- W [7] potwierdzono, że konstrukcja wieży została wykonana z nitowanych elementów, co było podyktowane m.in. koniecznością wykonania ok. 7 milionów otworów na nity.  \n\nNie ma informacji sugerujących, że wieża jest konstrukcją spawaną."}
{"id": "q_430", "question": "Za którą rzeką i górą rozgrywa się często akcja baśni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_427", "question": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana którego minerału?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Kryształ górski ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;κρύσταλλος&lt;/&gt; \"krystallos\" ‘lód’) – bezbarwna, przezroczysta odmiana kwarcu\" [1].  \n- \"Czysty kryształ kwarcu jest przezroczysty i bezbarwny, nazywany jest kryształem górskim\" [3].  \n- \"Krystaliczny ditlenek krzemu minerał występujący w naturze, zwany jest również kryształem górskim\" [10].  \n\nWszystkie te cytaty potwierdzają, że kryształ górski to bezbarwna odmiana kwarcu."}
{"id": "q_428", "question": "Z którego języka pochodzi nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nazwa nadwozia małego samochodu ciężarowego „pick up” pochodzi z języka angielskiego. W dosłownym tłumaczeniu oznacza ona „zabrać” lub „podwieźć” [1]. \n\nWynika to z opisu zawartego w [1], gdzie wyjaśniono, że termin ten został zapożyczony z języka angielskiego i odnosi się do typu nadwozia dostawczego lub terenowego samochodu osobowego, charakteryzującego się skrzynią ładunkową znajdującą się zaraz za kabiną pasażerską. \n\nDodatkowo, w [5] również potwierdzono angielskie pochodzenie nazwy, wskazując, że wywodzi się ona od określenia „highly-luxurious”, co w języku angielskim oznacza „bardzo luksusowy”. \n\nZatem odpowiedź na pytanie znajduje potwierdzenie w obu fragmentach [1] i [5]."}
{"id": "q_432", "question": "Którego króla uwiecznił Jan Matejko na obrazie „Hołd pruski”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na obrazie „Hołd pruski” Jan Matejko uwiecznił króla Zygmunta I Starego. W centrum obrazu umieszczone są postacie króla Zygmunta I Starego i klęczącego przed nim Albrechta Hohenzollerna [1]. \n\nDodatkowo, w opisie historycznym wydarzenia związanego z obrazem, wskazano, że hołd lenny złożony został królowi Zygmuntowi I Staremu przez Albrechta Hohenzollerna, księcia w Prusach, 10 kwietnia 1525 roku w Krakowie [3]. \n\nWymieniono również, że Matejko sportretował na obrazie postacie historyczne związane z tym wydarzeniem, w tym m.in. Piotra Opalińskiego, ochmistrza dworu, oraz Bartolommeo Berrecci, architekta zamku królewskiego na Wawelu [1]."}
{"id": "q_436", "question": "Które miasto jest stolicą Egiptu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Egiptu jest Kair. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] podano, że Kair jest \"stolicą i najludniejszym miastem Egiptu\".  \n2. W [4] wskazano, że Kair jest \"stolicą administracyjną\" prowincji gubernatorskiej o tej samej nazwie.  \n3. W [5] wymieniono Kair jako \"stolicę kraju\".  \n4. W [8] potwierdzono, że Kair \"pozostał stolicą i największym miastem Egiptu do dziś\".  \n5. W [10] wspomniano, że w 973 roku Kair stał się \"stolicą kalifatu fatymidzkiego\".  \n\nDodatkowo w [3] wspomniano, że planowana jest budowa Nowej Stolicy Administracyjnej, która ma zastąpić Kair jako stolicę, jednak obecnie Kair nadal pełni tę funkcję."}
{"id": "q_425", "question": "Jak nazywa się zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zjawisko unoszenia się w powietrzu ciał materialnych nazywa się lewitacją. Może ono występować w różnych kontekstach i na różne sposoby, w zależności od mechanizmu działania.  \n\n1. **Lewitacja w ujęciu technicznym** – to unoszenie się obiektu w wyniku oddziaływania sił równoważących siłę grawitacji, bez kontaktu z podłożem. Może być wywołana m.in. przez oddziaływania hydro- i aerodynamiczne, akustyczne, optyczne, elektrostatyczne lub elektromagnetyczne [1]. Przykłady obejmują:  \n   - Lewitację opartą na sile wyporu (np. balony) [1].  \n   - Lewitację aero- i hydrodynamiczną (np. stabilizację obiektu w strumieniu powietrza) [1].  \n   - Lewitację magnetyczną i elektromagnetyczną (np. unoszenie ciał ferromagnetycznych przez pole magnetyczne) [2].  \n\n2. **Lewitacja w kontekście parapsychologicznym** – to zjawisko rzekomego unoszenia się przedmiotów lub osób bez użycia środków fizycznych lub technologicznych, uznawane za paranormalne i nieudowodnione naukowo [3].  \n\n3. **Lewitacja w mistyce chrześcijańskiej** – uznawana za dar charyzmatyczny, opisywana m.in. w przypadku świętych (np. św. Józefa z Kupertynu) lub Jezusa i Piotra Apostoła (chodzenie po wodzie) [4].  \n\nW zależności od kontekstu, lewitacja może być zjawiskiem fizycznym, technicznym, lub uznawanym za mistyczne/paranormalne."}
{"id": "q_434", "question": "Na którym kontynencie występuje puna, wysokogórska formacja roślinna?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Puna, wysokogórska formacja roślinna, występuje na kontynencie południowoamerykańskim. Zajmuje ona rozległe obszary w Andach, od Peru przez Boliwię po Chile i Argentynę [1]. Formacja ta wykształca się na wysokościach od 3200 do 6600 m n.p.m. i charakteryzuje się suchym i chłodnym klimatem oraz specyficzną roślinnością, taką jak murawy kępkowe i zarośla wrzosowiskopodobne [1]. \n\nDodatkowo, w [8] i [9] potwierdzono, że puna występuje w Argentynie, a także w innych krajach Ameryki Południowej, co wskazuje na jej obecność na tym kontynencie. \n\nPodsumowując, puna jest formacją roślinną typową dla Ameryki Południowej, a dokładniej dla Andów."}
{"id": "q_439", "question": "Nazwa którego owocu używana jest na określenie bardzo dużego zysku, zarobku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_435", "question": "Sekretarz jest ptakiem, ssakiem czy gadem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sekretarz (\"Sagittarius serpentarius\") jest ptakiem drapieżnym, jedynym przedstawicielem rodziny sekretarzy (Sagittariidae). Występuje w Afryce Subsaharyjskiej i preferuje otwarte tereny trawiaste, unikając lasów i gęstych zakrzaczeń [1]. \n\nEtymologia nazwy \"sekretarz\" nie jest jasna, ale istnieje hipoteza, że pochodzi od czubka na głowie, który kojarzył się z gęsimi piórami noszonymi za uchem przez dawnych urzędników [1]. \n\nSekretarz poluje na małe gryzonie, szarańczaki, żaby, jaszczurki, a najchętniej na węże (stąd inna spotykana nazwa: \"sekretarz wężojad\") [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach pojawiają się również inne znaczenia słowa \"sekretarz\", np. jako urzędnik samorządowy [7] czy osoba wykonująca prace biurowe [6], jednak w kontekście pytania o zwierzę, odpowiedź dotyczy wyłącznie ptaka."}
{"id": "q_431", "question": "W którym roku generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem w 1920 roku. Ceremonia odbyła się 10 i 11 lutego 1920 roku w Pucku i w Wielkiej Wsi [1]. W tym samym roku, 18 stycznia 1920, rozpoczęło się przejmowanie ziem pomorskich przez oddziały 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty, co było częścią planu pokojowego odzyskania Pomorza zgodnie z ustaleniami traktatu wersalskiego [1][4]. \n\nDodatkowo, w 1920 roku Haller pełnił funkcję dowódcy Frontu Pomorskiego, który odpowiadał za przejęcie terytorium Pomorza przyznanego Polsce [4]. W ramach tych działań 10 lutego 1920 roku w Pucku odbyły się uroczyste zaślubiny, podczas których Haller wrzucił do morza platynowy sygnet, symbolizując przynależność Polski do Bałtyku [5][6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w 1945 roku odbyły się kolejne zaślubiny Polski z morzem w Dziwnówku, Mrzeżynie i Kołobrzegu, jednak były one powtórzeniem ceremonii z 1920 roku [1]."}
{"id": "q_437", "question": "Która figura przestrzenna ma więcej wierzchołków: dwunastościan czy dwudziestościan foremny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dwunastościan foremny ma 20 wierzchołków, natomiast dwudziestościan foremny ma 12 wierzchołków. Zatem dwunastościan foremny ma więcej wierzchołków niż dwudziestościan foremny. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Dwunastościan foremny: \"Ma 30 krawędzi i 20 wierzchołków\" [2].\n- Dwudziestościan foremny: \"Ma 30 krawędzi i 12 wierzchołków\" [1]."}
{"id": "q_440", "question": "Na jakim dystansie rozgrywa się najdłuższy bieg sprinterski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najdłuższy bieg sprinterski rozgrywa się na dystansie **400 metrów**. Jest to najdłuższy dystans spośród biegów krótkich, który na standardowym stadionie stanowi dokładnie jedno okrążenie stadionu po wewnętrznym torze. W hali jest to dystans dwóch okrążeń [1]. \n\nWśród biegów sprinterskich wymienia się również:\n- 60 metrów (hala) [3],\n- 100 metrów [3],\n- 200 metrów [1][3],\n- sztafety 4 × 100 metrów i 4 × 400 metrów [1][3].\n\nDystans 400 metrów jest zatem najdłuższym indywidualnym biegiem sprinterskim."}
{"id": "q_433", "question": "Czy obywatele Polscy wylatujący do państw strefy Schengen muszą odbywać na lotniskach odprawę paszportową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, obywatele Polski wylatujący do państw strefy Schengen nie muszą odbywać odprawy paszportowej na lotniskach. Wynika to z faktu, że Polska jest częścią strefy Schengen od 21 grudnia 2007 roku, a w ramach tej strefy zniesiono kontrole graniczne na granicach wewnętrznych, w tym również na lotniskach [6]. \n\nDodatkowo, w [5] wskazano, że w strefie Schengen obowiązują przepisy dotyczące zniesienia kontroli granicznych na granicach wewnętrznych, co obejmuje również lotnicze przejścia graniczne. W [8] potwierdzono, że od momentu wstąpienia Polski do strefy Schengen przekraczanie granicy z innymi krajami tej strefy nie wymaga okazywania dokumentów, choć istnieje obowiązek posiadania przy sobie dowodu osobistego lub paszportu na wypadek kontroli na terytorium innego państwa strefy. \n\nJednakże, w [6] zaznaczono, że obywatele krajów spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego muszą ubiegać się o wizę Schengen, aby móc podróżować do Polski lub innych krajów strefy. \n\nPodsumowując, obywatele Polski wylatujący do państw strefy Schengen nie muszą odbywać odprawy paszportowej na lotniskach, ale mogą być zobowiązani do okazania dokumentu tożsamości w przypadku kontroli na terytorium innego państwa strefy [6][8]."}
{"id": "q_438", "question": "Jak nazywa się bestsellerowa gra komputerowa studia Mojang?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bestsellerową grą komputerową studia Mojang jest \"Minecraft\". Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Mojang Studios jest odpowiedzialne m.in. za stworzenie \"Minecrafta\".  \n- W [3] opisano \"Minecraft\" jako grę komputerową stworzoną przez Markusa Perssona i rozwijaną przez Mojang Studios.  \n- W [6] podkreślono, że \"Minecraft\" (2011) autorstwa Markusa Perssona i Jensa Bergenstena, wydana przez Mojang Studios, odniosła szczególny sukces (20 milionów sprzedanych egzemplarzy w ciągu dwóch lat od premiery).  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że Jens Bergensten, członek Mojang Studios, jest głównym programistą gry \"Minecraft\"."}
{"id": "q_443", "question": "W jakim czasie światło przemierza milion kilometrów: w około trzy sekundy, trzy minuty czy trzy godziny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Światło w próżni pokonuje milion kilometrów w około trzy sekundy. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Minuta świetlna to odległość, jaką światło przebywa w ciągu jednej minuty, wynosząca około 18 milionów kilometrów [1].  \n- Godzina świetlna to odległość pokonywana przez światło w ciągu jednej godziny, czyli około 1,08 miliarda kilometrów [2].  \n\nPonieważ milion kilometrów jest mniejszy niż minuta świetlna, a znacznie krótszy niż godzina świetlna, czas potrzebny na pokonanie tej odległości wynosi około trzy sekundy. Dokładne obliczenia można przeprowadzić, dzieląc milion kilometrów przez prędkość światła (ok. 300 000 km/s)."}
{"id": "q_442", "question": "Waluty którego z sąsiednich państw używają mieszkańcy Liechtensteinu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mieszkańcy Liechtensteinu używają waluty szwajcarskiej, czyli franka szwajcarskiego (CHF). Wynika to z unii monetarnej ze Szwajcarią, która została wprowadzona w 1859 roku, kiedy to gulden austriacki został zastąpiony przez franka szwajcarskiego jako oficjalną walutą księstwa [6]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [10], gdzie wskazano, że frank szwajcarski jest walutą zarówno Szwajcarii, jak i Liechtensteinu. Dodatkowo w [2] podkreślono, że Liechtenstein znajduje się w unii monetarnej ze Szwajcarią, co oznacza, że obowiązująca waluta to frank szwajcarski. \n\nWcześniej, przed 1859 rokiem, w Liechtensteinie obowiązywał gulden austriacki, jednak po wstąpieniu do austriackiego systemu monetarnego i późniejszej zmianie na franka szwajcarskiego, waluta ta pozostaje w użyciu do dziś [6]."}
{"id": "q_444", "question": "Z ilu przedsionków zbudowane jest serce płazów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Serce płazów zbudowane jest z dwóch przedsionków. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Serce płazów jest trzydziałowe (dwa przedsionki, komora oraz zatoka żylna)\" [1].  \n- \"Serce składa się z trzech części: dwóch przedsionków i pojedynczej komory\" [4].  \n- \"U płazów następuje zanik naczyń dwóch pierwszych łuków skrzelowych oraz przerwanie ciągłości aort między naczyniami łuku trzeciego i czwartego. [...] Wyróżnia się w sercu dwa przedsionki i komorę\" [5].  \n- \"U płazów ogoniastych mających płuca pojawia się przegroda mięśniowa dzieląca przedsionek serca\" [6].  \n\nDodatkowo, w schemacie serca płaza w [3] wskazano dwa przedsionki (lewy i prawy)."}
{"id": "q_445", "question": "Jak nazywamy instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie bądź pocieranie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Instrumenty, których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie, nazywamy **perkusją**. Termin ten obejmuje zarówno membranofony (np. bęben, tamburyn), jak i idiofony uderzane (np. talerze, trójkąt) [1]. \n\nW klasyfikacji praktycznej perkusja to grupa instrumentów, w których dźwięk wydobywa się poprzez uderzanie, potrząsanie lub pocieranie membrany (np. bęben) lub twardego przedmiotu (np. talerze) [1]. W systematyce naukowej membranofony i idiofony uderzane (w tym potrząsane i skrobane) również są zaliczane do perkusji [1]. \n\nPrzykłady instrumentów z tej grupy to m.in. bęben, tamburyn, gruchawka (idiofon potrząsany) [5] czy shekere (idiofon z nanizanymi muszelkami) [8]."}
{"id": "q_446", "question": "Jaką śmiercią zmarła królowa Bona?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Królowa Bona zmarła w wyniku otrucia. Została otruta przez swojego zaufanego dworzanina Jana Wawrzyńca Pappacodę. Inicjatorami zabójstwa byli Habsburgowie, którzy mieli zyskać na sfałszowaniu jej testamentu i uniknięciu spłaty pożyczki w wysokości 430 tys. dukatów [4]. \n\nDodatkowo, w [5] wspomniano, że Bona była podejrzewana o trucicielstwo wobec innych osób, co może sugerować, że sama padła ofiarą podobnej praktyki."}
{"id": "q_451", "question": "W którym państwie powstał pierwszy dom aukcyjny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_441", "question": "Jak nazywa się pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pisemny przekaz pieniężny do banku zlecający wypłacenie okazicielowi oznaczonej na nim sumy z rachunku wystawcy nazywa się **czekiem**. \n\nCzek jest dokumentem wystawionym w ściśle przewidzianej przez prawo czekowe formie, zawierającym polecenie wystawcy skierowane do banku, aby wypłacić okazicielowi czeku lub wymienionej osobie określoną kwotę pieniężną ze środków, jakimi wystawca dysponuje w tym banku. Polecenie wypłacenia środków musi być bezwarunkowe [1]. \n\nCzek jest przede wszystkim środkiem zapłaty, wręczanym zamiast pieniądza przy zakupie towarów lub usług. Podstawą prawną funkcjonowania czeków w Polsce jest ustawa Prawo czekowe z 28 kwietnia 1936 r. [1]. \n\nWystawca czeku nosi nazwę **trasanta**, a bank prowadzący rachunek trasanta to **trasat**. Czek może być wystawiony na okaziciela lub na określoną osobę (czek imienny) [1]. \n\nPrzykładem szczególnej formy czeku jest **czek podróżniczy**, który również jest rodzajem polecenia wypłaty skierowanego przez bank do innych banków, wystawianego na standardową kwotę w różnych walutach [10]."}
{"id": "q_447", "question": "Ile cyfr ma kod pocztowy w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kod pocztowy w Polsce ma format **dd-ddd**, gdzie **d** oznacza cyfrę. Składa się zatem z **pięciu cyfr**. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się w następujących fragmentach:  \n- *\"Polski kod pocztowy ma format dd-ddd (d oznacza cyfrę) i umieszcza się go z lewej strony nazwy miejscowości\"* [1].  \n- *\"Konkretny kod pocztowy może być przypisany do konkretnej miejscowości [...] Kod pocztowy wbrew powszechnej opinii nie jest przypisany do danego regionu czy gminy\"* [2].  \n\nDodatkowo, w [5] opisano znaczenie poszczególnych cyfr w polskim kodzie pocztowym, co potwierdza jego pięcioznakową strukturę."}
{"id": "q_448", "question": "Kto w Potopie powiedział: „Kończ Waść, wstydu oszczędź”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W powieści \"Potop\" Henryka Sienkiewicza słowa „Kończ waść, wstydu oszczędź” wypowiedział Andrzej Kmicic podczas pojedynku na szable z Michałem Wołodyjowskim. Kmicic, świadomy swojej przegranej i upokorzenia, prosił Wołodyjowskiego o zakończenie pojedynku, aby uniknąć dalszych upokorzeń [1]. \n\nScena ta została również ukazana w filmie Jerzego Hoffmana \"Potop\" z 1974 roku, gdzie w rolę Kmicica wcielił się Daniel Olbrychski, a Wołodyjowskiego – Tadeusz Łomnicki [1]. \n\nFrazeologizm ten jest często błędnie interpretowany, ponieważ oznacza prośbę o oszczędzenie wstydu osobie wypowiadającej, a nie zwrócenie uwagi na kompromitację przeciwnika [2]."}
{"id": "q_457", "question": "Kto napisał powieść o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści o romansie Anny Kareniny z Aleksym Wrońskim jest Lew Tołstoj. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Anna Karenina (ros. \"Анна Каренина\") – klasyczna powieść psychologiczna rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja\". W [2] i [3] również potwierdzono, że adaptacje filmowe oparte są na \"klasycznej powieści Lwa Tołstoja pod tym samym tytułem\"."}
{"id": "q_454", "question": "Jak nazywa się wielki park w zachodniej części Paryża?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielki park w zachodniej części Paryża nazywa się Lasek Buloński (fr. *Bois de Boulogne*). Jego powierzchnia wynosi 846 hektarów, co czyni go jednym z największych parków miejskich w stolicy Francji [7]. \n\nLasek Buloński został utworzony na bazie resztek starego lasu dębowego i pełnił funkcję terenu łowieckiego dla królów Francji. W XIX wieku, z inspiracji Napoleona III, park został przekształcony i udostępniony mieszkańcom Paryża jako przestrzeń rekreacyjna [8]. \n\nPark ten jest położony w 16. dzielnicy Paryża i stanowi popularne miejsce wypoczynku oraz aktywności sportowych dla mieszkańców zachodniej części miasta [7]."}
{"id": "q_449", "question": "Piosenki którego zespołu znalazły się na ścieżce dźwiękowej filmu „Mamma Mia”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na ścieżce dźwiękowej filmu *Mamma Mia!* znalazły się piosenki szwedzkiego zespołu ABBA. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W opisie filmu wskazano, że fabuła opiera się na piosenkach ABBA [1].  \n2. Ścieżka dźwiękowa zawiera 18 utworów wykonywanych przez obsadę filmu, w tym Meryl Streep i Amandę Seyfried, a tytuł albumu to *Mamma Mia! The Movie Soundtrack Featuring the Songs of ABBA* [2].  \n3. W części dotyczącej piosenek wymieniono, że są to utwory zespołu ABBA, a ich lista została uwzględniona w osobnym artykule [1].  \n4. W kontekście produkcji filmu wspomniano, że Björn Ulvaeus (członek ABBA) udzielił wywiadu, w którym zapowiedział ekranizację musicalu opartego na piosenkach zespołu [1].  \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że ścieżka dźwiękowa z filmu *Mamma Mia!* zawiera piosenki ABBA i sprzedała się w nakładzie ponad 5 mln egzemplarzy na świecie."}
{"id": "q_450", "question": "Jaką nazwę nosi krzyżówka polegająca na odgadnięciu nie tylko haseł, ale i miejsc, w których powinny zostać wpisane?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krzyżówka, w której należy odgadnąć nie tylko hasła, ale także miejsca ich wpisania, nosi nazwę **jolki**. Jest to rodzaj krzyżówki, w której określenia do haseł są wypisane bez podania miejsca wpisywania, najczęściej w kolejności losowej lub rzadziej alfabetycznej [4]. \n\nPrzykładowo, w jolce może pojawić się zestaw określeń, takich jak:  \n- Achillesa  \n- Damoklesa  \n- francuskie  \n- losu  \n- cicha  \n\nZadaniem rozwiązującego jest nie tylko odgadnięcie haseł (np. PIĘTA, MIECZ, CIASTO, IRONIA, WODA), ale także poprawne rozmieszczenie ich w diagramie, często przy użyciu dodatkowych wskazówek, takich jak ujawniona litera (np. S) [4]. \n\nNazwa „jolka” pochodzi od pseudonimu autorki pierwszej takiej krzyżówki, Marii Zagórskiej, która opublikowała ją w 1977 roku [4]."}
{"id": "q_453", "question": "Jak nazywa się alfabet dotykowy dla niewidomych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Alfabet dotykowy dla niewidomych nazywa się alfabetem Braille’a. Został on stworzony przez Louisa Braille’a w 1825 roku, aby umożliwić osobom niewidomym zapisywanie i odczytywanie tekstów [4]. Alfabet ten składa się z wypukłych kropek uformowanych w jednostki zwane komórkami brajlowskimi, które można odczytywać za pomocą palców [10]. W Polsce adaptacją systemu Braille’a do polskiego systemu fonetycznego zajęły się zakonnice Elżbieta Róża Czacka oraz Teresa Landy, a oficjalnie został on przyjęty w 1934 roku [4]. \n\nDodatkowo, w przypadku osób głuchoniewidomych, stosowany jest również alfabet Lorma, który polega na umieszczaniu punktów, linii i znaków dotykowych na dłoni [1]. Jednak w kontekście pytania o alfabet dotykowy dla niewidomych, odpowiedzią jest alfabet Braille’a."}
{"id": "q_452", "question": "Jak nazywa się cieśnina, która łączy Morze Czarne z Morzem Marmara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara to Bosfor. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Bosfor (tur. \"Bogaziçi\", \"İstanbul Boğazı\";  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;Βόσπορος&lt;/&gt;, \"bosporos\" – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji.\"* \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [2], gdzie wskazano, że *\"Morze Marmara [...] przez cieśninę Bosfor (na północy) łączy się z Morzem Czarnym\"*. \n\nDodatkowo w [4] wymieniono Bosfor jako jedną z cieśnin tureckich, obok Dardaneli, podkreślając, że *\"Stanowią granicę pomiędzy Europą a Azją\"*."}
{"id": "q_455", "question": "Tenor Placido Domingo to Włoch, Francuz czy Hiszpan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tenor Plácido Domingo jest Hiszpanem. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Urodził się w Madrycie w Hiszpanii [1].\n2. Jego rodzice byli Hiszpanami (matka Baskijka, ojciec pochodził z rodziny katalońsko-aragońskiej) [1].\n3. W 1946 roku rodzina przeniosła się do Meksyku, ale nie zmienia to jego hiszpańskiego pochodzenia [1].\n4. W późniejszych latach życia związał się z operą i muzyką hiszpańską, m.in. występując w zarzuelach [1].\n5. Współpracował z hiszpańskimi i włoskimi artystami, takimi jak José Carreras i Luciano Pavarotti, ale sam pozostawał związany z kulturą hiszpańską [2][4].\n\nNie ma w dokumentach informacji sugerujących, że miałby być Włochem lub Francuzem."}
{"id": "q_456", "question": "Jak nazywa się rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rezystor półprzewodnikowy, którego rezystancja silnie zależy od temperatury, nazywa się termistorem. Jest to rezystor wykonany z materiałów półprzewodnikowych, takich jak tlenki metali (np. manganu, niklu, kobaltu, miedzi, glinu, wanadu, litu), których właściwości zmieniają się w zależności od temperatury [1]. \n\nTermistory dzielą się na dwa główne typy:\n- NTC (Negative Temperature Coefficient) – o ujemnym współczynniku temperaturowym, gdzie rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury [1],\n- PTC (Positive Temperature Coefficient) – o dodatnim współczynniku temperaturowym, gdzie rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury [1].\n\nZależność rezystancji od temperatury dla termistorów (z wyjątkiem typu CTR) można przybliżyć liniowo, co wyraża wzór:\n$$R_T = R_{T_0} \\cdot [1 + \\alpha (T - T_0)]$$\ngdzie:\n- $R_T$ – rezystancja w temperaturze $T$,\n- $R_{T_0}$ – rezystancja w temperaturze odniesienia $T_0$,\n- $\\alpha$ – główny współczynnik temperaturowy termistora [1].\n\nTermistory znajdują zastosowanie m.in. w pomiarach temperatury, kompensacji temperaturowej oraz zabezpieczeniach przeciwzwarciowych [1]."}
{"id": "q_458", "question": "Boryna brał udział w powstaniu styczniowym czy listopadowym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Skorb ps. „Boryna” brał udział w kampanii wrześniowej podczas II wojny światowej oraz w działaniach Armii Krajowej, a nie w powstaniach listopadowym czy styczniowym. Informacje na ten temat znajdują się w [1], gdzie opisano jego udział w wojnie i konspiracji, ale nie ma wzmianki o powstaniach XIX-wiecznych. \n\nW przypadku innych postaci wymienionych w dokumentach, takich jak Bolesław Rożen [2] czy Leon Rutkowski [4], potwierdzono ich udział w powstaniu listopadowym, jednak w kontekście „Boryny” nie ma takich danych. \n\nOdpowiedź: Jan Skorb ps. „Boryna” nie brał udziału w powstaniu styczniowym ani listopadowym [1]."}
{"id": "q_461", "question": "W którym mieście ma siedzibę Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia ma siedzibę w Katowicach. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że siedziba orkiestry znajduje się przy placu W. Kilara 1 w Katowicach.  \n- W [2] podano, że orkiestra została reaktywowana w Katowicach w 1945 roku.  \n- W [3] potwierdzono, że nowa siedziba orkiestry w Katowicach została otwarta 1 października 2014 roku.  \n- W [7] i [8] również wymieniono Katowice jako miejsce funkcjonowania orkiestry.  \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że siedziba orkiestry znajduje się przy placu Wojciecha Kilara 1 w Katowicach."}
{"id": "q_459", "question": "Jak nazywa się odmiana rzeczownika przez przypadki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Odmiana rzeczownika przez przypadki nazywa się **deklinacją**. Termin ten występuje w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że \"odmianę rzeczowników przez przypadki określa się mianem deklinacji\".  \n- W [2] podkreślono, że \"odmianie przez przypadki (deklinacji) ulegają rzeczowniki, przymiotniki, zaimki i liczebniki\".  \n- W [4] wyjaśniono, że \"odmianę tę nazywa się deklinacją\".  \n- W [9] potwierdzono, że \"odmiana rzeczownika, przymiotnika, imiesłowu przymiotnikowego, zaimka rzeczownego, przymiotnego, liczebnego i liczebnika przez przypadki i liczby w języku polskim\" to właśnie deklinacja.  \n\nW [10] również użyto tego terminu w kontekście łacińskim, gdzie \"odmiana przez 6 przypadków, 2 liczby i 3 rodzaje nazywana jest deklinacją\"."}
{"id": "q_464", "question": "Jaki park narodowy położony na terytorium USA słynie przede wszystkim z gejzerów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Park Narodowy Yellowstone słynie przede wszystkim z gejzerów. Jest on najstarszym parkiem narodowym na świecie i znajduje się na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho. W parku tym występują liczne gejzery, gorące źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady [1]. \n\nDodatkowo, w parku Yellowstone znajduje się Old Faithful – jeden z najpopularniejszych gejzerów, który wybucha regularnie i jest przewidywalny [2]. Inne gejzery w parku to m.in. Giantess, który wyrzuca wodę na wysokość 50-70 metrów [3]. \n\nPark Yellowstone został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO w 1978 roku [1]."}
{"id": "q_463", "question": "Jak nazywa się luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Luksusowe pomieszczenie na widowni teatralnej, przeznaczone przeważnie dla kilku osób, nazywa się lożą. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Loża to \"małe, kilku-, kilkunastoosobowe pomieszczenie wyodrębnione w teatrach, salach widowiskowych, na stadionach. Także półotwarta empora lub ganek\" [2].\n- Loże były umieszczane na balkonach, zwłaszcza na pierwszym piętrze, a najbardziej reprezentacyjne miejsca znajdowały się w loży balkonu I piętra, na wprost sceny [3].\n- W lożach zasiadała głównie arystokracja, a wstęp do nich był najdroższy (5 szylingów) [9].\n\nDodatkowo, w [3] wspomniano, że przy lożach, zwłaszcza przy loży środkowej, umieszczano mały gabinet służący do odpoczynku i spotkań towarzyskich w trakcie antraktu."}
{"id": "q_462", "question": "„Pierwszy”, „drugi” – jaki to rodzaj liczebników?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liczebniki „pierwszy” i „drugi” należą do kategorii liczebników porządkowych. Liczebniki porządkowe wskazują na kolejność w danym szeregu i są tworzone od liczebników głównych za pomocą określonych końcówek [2]. W języku polskim, podobnie jak w innych językach, liczebniki porządkowe odmieniają się przez przypadki, rodzaje i liczby, a ich forma zależy od kontekstu gramatycznego [1][3][7]. \n\nW przypadku liczebników wielowyrazowych tylko ostatni człon przyjmuje postać liczebnika porządkowego, np. „dwudziesty trzeci” [2]. Liczebniki porządkowe są również klasyfikowane jako przymiotniki w niektórych systemach klasyfikacji części mowy [6]. \n\nPrzykłady odmiany liczebników porządkowych można znaleźć w [3] (język fiński) oraz [7] (język rosyjski), gdzie pokazano, jak zmieniają się one w zależności od przypadka i rodzaju."}
{"id": "q_465", "question": "Pod jakim pseudonimem występowała na scenie Jadwiga Helena Misel?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jadwiga Helena Misel występowała na scenie pod pseudonimem **Modrzejewska**. Pseudonim ten przybrała na początku swojej kariery scenicznej [1]. W późniejszym okresie, po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych, używała również spolszczonej formy swojego nazwiska – **Modjeska** [4]. \n\nWarto zaznaczyć, że w młodości, zanim przyjęła pseudonim Modrzejewska, występowała jednorazowo pod nazwiskiem **Sarska** [2]."}
{"id": "q_460", "question": "Który alfabet został opracowany wcześniej: cyrylica czy grażdanka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cyrylica została opracowana wcześniej niż grażdanka. \n\nTok rozumowania:  \n1. Cyrylica powstała w IX wieku jako alfabet oparty na greckiej majuskule, stworzony przez uczniów św. Cyryla i Metodego, takich jak Kliment Ochrydzki lub Konstantyn Presławski [3].  \n2. Grażdanka, będąca zmodernizowaną wersją cyrylicy, została wprowadzona dopiero w latach 1708–1711 przez Piotra I Wielkiego [1].  \n3. Potwierdza to również informacja, że reformy cyrylicy, które doprowadziły do powstania grażdanki, miały miejsce na początku XVIII wieku [2].  \n\nCytowania:  \n- „Cyrylica została oparta na greckiej majuskule. Za twórcę cyrylicy uznaje się któregoś z uczniów Cyryla i Metodego” [3].  \n- „Grażdanka (skrót odprzymiotnikowy od гражданский шрифт, grażdanskij szrift, tj. czcionka cywilna) – zbliżona do form antykwy łacińskiej, czcionka cyrylicy, opracowana przez Piotra Mohyłę i później wprowadzona w Carstwie Rosyjskim za czasów Piotra I Wielkiego w latach 1708–1711” [1]."}
{"id": "q_468", "question": "W którym wieku miała miejsce tzw. katastrofa tunguska w syberyjskiej tajdze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Katastrofa tunguska miała miejsce w XX wieku. Dokładna data wydarzenia to 30 czerwca 1908 roku [1]. Wydarzenie to zostało opisane jako eksplozja asteroidy, która rozpadła się na części na wysokości ok. 10 km nad powierzchnią Ziemi [1]. \n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że katastrofa tunguska miała miejsce w 1908 roku, co również wskazuje na XX wiek. \n\nW innych dokumentach, takich jak [2] czy [3], również wspomina się o tym wydarzeniu w kontekście XX wieku, choć bez podawania dokładnej daty."}
{"id": "q_469", "question": "Która królowa angielska była ostatnią cesarzową Indii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ostatnią cesarzową Indii była Elżbieta Bowes-Lyon, znana jako Elżbieta, królowa matka. Tytuł ten nosiła w latach 1936–1947 jako żona Jerzego VI, który był ostatnim cesarzem Indii. Po uzyskaniu przez Indie niepodległości w 1947 roku tytuł cesarza i cesarzowej Indii przestał istnieć [3][4][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniej tytuł cesarzowej Indii nosiła również Wiktoria, która jako pierwsza przyjęła ten tytuł w 1876 roku [2][5][9]. Jednak Elżbieta Bowes-Lyon była ostatnią osobą, która go posiadała."}
{"id": "q_470", "question": "Jak nazywała się dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dynastia włoska panująca w Mediolanie, z której wywodziła się polska królowa Bona, nazywała się Sforzowie (wym. \"sfọrca\") [1]. Bona Sforza d’Aragona była córką Giana Galeazza Sforzy i Izabeli Aragońskiej [2]. Jej ojciec należał do linii mediolańskich książąt, która wywodziła się od Franciszka I Sforzy, kondotiera i założyciela dynastii [1]. Bona była również spadkobierczynią pretensji do Królestwa Jerozolimy od 1524 roku [4]."}
{"id": "q_466", "question": "Jakiego narządu dotyczy choroba Hashimoto?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Choroba Hashimoto dotyczy gruczołu tarczowego, znanego również jako tarczyca. Jest to najczęstszy rodzaj zapalenia tarczycy i najczęstsza przyczyna pierwotnej niedoczynności tego gruczołu [3]. Charakteryzuje się rozlanym naciekiem limfocytarnym w obrębie tarczycy, co prowadzi do zwłóknienia i atrofii miąższu gruczołu [3]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, np. \"gruczoły tarczowe pacjentek miały rozlane nacieki limfocytarne, miąższ ulegał zwłóknieniu i zanikowi\" [5] oraz \"w tarczycy pojawiają się nacieki limfocytarne, następuje stopniowy zanik komórek pęcherzykowych gruczołu\" [10]. \n\nDodatkowo, w badaniach epidemiologicznych mowa jest o \"autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy\" [4] oraz \"niedoczynności tarczycy\" [2], co potwierdza, że choroba Hashimoto dotyczy właśnie tego narządu."}
{"id": "q_472", "question": "W którym mieście została spalona na stosie Joanna D'Arc?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Joanna d’Arc została spalona na stosie w Rouen. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- „30 maja 1431 spalona na stosie, na Starym Rynku w Rouen, na oczach gawiedzi” [1].  \n- „spalona na stosie w Rouen” [2].  \n- „30 maja 1431 r. spalili ją na stosie jako czarownicę” [4].  \n- „30 maja 1431 r. był ostatnim dniem życia Joanny […] przywiązano ją do wysokiego słupa w Vieux-Marché w Rouen” [6].  \n- „W czasie wojny stuletniej w latach 1419–1449 w rękach Anglików. W 1431 miejsce spalenia na stosie Joanny d’Arc” [8].  \n\nWszystkie te źródła wskazują jednoznacznie na Rouen jako miejsce egzekucji."}
{"id": "q_473", "question": "Jak nazywał się polski pilot, który jako pierwszy w roku 1933 przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polskim pilotem, który jako pierwszy w 1933 roku przeleciał południowy Atlantyk na trasie Afryka–Ameryka Południowa, był Stanisław Skarżyński. Dokonał tego 8 maja 1933 roku na samolocie RWD-5bis, pokonując dystans 3582 km z Saint Louis w Senegalu do Maceió w Brazylii w czasie 20 godzin i 30 minut, z czego 17 godzin i 15 minut nad oceanem [3][4]. \n\nUstanowił przy tym międzynarodowy rekord odległości w klasie samolotów turystycznych o masie własnej do 450 kg [3]. Był to pierwszy przelot Atlantyku przez Polaka, a sam Skarżyński został odznaczony Medalem Louisa Blériota za ten wyczyn [4]."}
{"id": "q_467", "question": "Czy anakonda jest wężem jadowitym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że anakonda nie jest wężem jadowitym. \n\nW [1] wskazano, że węże jadowite stanowią zagrożenie dla ludzi, ale nie ma tam bezpośredniego odniesienia do anakond. W [7] opisano mechanizm działania jadu u węży jadowitych, jednak nie wymieniono anakondy jako węża jadowitego. \n\nW [2], [3], [4], [5], [9] i [10] opisano różne gatunki anakond, ale w żadnym z tych fragmentów nie wspomniano o jadowitości. Wręcz przeciwnie, w [5] wyraźnie zaznaczono, że anakondy są żyworodne, co sugeruje brak jadowitości, ponieważ jadowitość i żyworodność są odrębnymi cechami ewolucyjnymi. \n\nW [6] podkreślono, że węże jadowite stanowią określoną grupę (10–25% wszystkich gatunków), ale nie wymieniono anakondy jako węża jadowitego. \n\nW [8] opisano węża jadowitego, ale nie jest to anakonda – ma on inną budowę ciała i charakterystyczne wyrostki skórne. \n\nPodsumowując, na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że anakonda nie jest wężem jadowitym."}
{"id": "q_474", "question": "Częścią którego morza jest Morze Jońskie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Morze Jońskie jest częścią Morza Śródziemnego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Morze Jońskie to \"część Morza Śródziemnego między południowo-zachodnim wybrzeżem Półwyspu Bałkańskiego (Grecja i południowa Albania) a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylią (Włochy)\". \n\nDodatkowo, w [9] wskazano, że Grecja jest oblewana przez Morze Jońskie od zachodu, co potwierdza jego związek z Morzem Śródziemnym."}
{"id": "q_471", "question": "Jak miał na imię ostatni patriarcha księgi rodzaju, ulubiony syn Jakuba i Racheli?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ostatnim patriarchą Księgi Rodzaju, ulubionym synem Jakuba i Racheli, był Józef. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Józef był synem Jakuba i Racheli, a także w [3], gdzie wskazano, że Rachela urodziła Jakubowi ukochanego przez niego Józefa. \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Józef był bratem Beniamina, najmłodszego syna Jakuba i Racheli, co wskazuje na to, że Józef był starszy i poprzedzał Beniamina jako patriarcha. \n\nW [3] podkreślono również, że Jakub darzył Rachelę szczególną miłością, co dodatkowo wzmacnia status Józefa jako ulubionego syna. \n\nCytowania:\n- „Józef, Józef Egipski (hebr. יוֹסֵף; arab. يوسف Jusuf, skrócona forma imienia Josifiasz: \"[oby] Jah dodał [pomnożył]\") – patriarcha biblijny, syn Jakuba i Racheli” [2]\n- „Rachela także w końcu urodziła Jakubowi syna, ukochanego przez niego Józefa” [3]"}
{"id": "q_475", "question": "Jaką nazwę nosiła założona w 1882 przez Ludwika Waryńskiego pierwsza na ziemiach polskich partia polityczna?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Założona w 1882 roku przez Ludwika Waryńskiego pierwsza polska partia robotnicza nosiła nazwę **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat**. W historiografii nazywana jest również **I Proletariatem** lub **Wielkim Proletariatem** [1][3][4][7]. \n\nWarto zaznaczyć, że w dokumentach występują różne warianty nazwy, np.:\n- **Socjal-Rewolucyjna Partia Proletariat** [3],\n- **Socjalno-Rewolucyjna Partia** [10],\nale najczęściej używana jest pełna nazwa **Międzynarodowa Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat** [1][3][10]."}
{"id": "q_476", "question": "Cymbergaj to instrument czy gra?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cymbergaj to gra zręcznościowa, a nie instrument muzyczny. Wskazują na to następujące informacje zawarte w dokumentach:\n\n1. W [1] opisano cymbergaj jako towarzyską grę zręcznościową, polegającą na odbijaniu monet na płaskiej powierzchni przy użyciu linijki lub grzebienia.  \n2. W [3] przedstawiono zasady gry, w tym warianty z użyciem monet i grzebieni, co potwierdza, że jest to gra, a nie instrument.  \n3. W [5] opisano cymbergaj szóstkowy, który również jest grą, a nie instrumentem muzycznym.  \n\nW dokumentach nie ma żadnych wzmianek o cymbergaju jako instrumencie muzycznym. Natomiast cymbały, które są instrumentem strunowym, opisano w [6], [7] i [10], ale nie mają one nic wspólnego z grą cymbergaj.  \n\nPodsumowując, cymbergaj to gra, a nie instrument."}
{"id": "q_481", "question": "Jakim trzyliterowym skrótem określano w PRL stacje benzynowe?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W PRL stacje benzynowe określano trzyliterowym skrótem **„SAM”**. Skrót ten przetrwał do dzisiejszych czasów w nazwach niektórych obiektów [1]. \n\nWynika to z faktu, że w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej sklepy samoobsługowe (w tym stacje paliw) były często oznaczane tym skrótem, co było związane z systemem handlu, w którym klient samodzielnie wybierał i transportował produkty, w tym paliwo [1]."}
{"id": "q_479", "question": "Na którym oceanie leżą Seszele?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Seszele leżą na Oceanie Indyjskim. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeży Afryki, położone na północny wschód od Madagaskaru\" [1],  \n- \"Republika Seszeli to niewielkie państwo wyspiarskie obejmujące ponad 100 wysp Seszeli leżących na Oceanie Indyjskim\" [2],  \n- \"Seszele stanowią grupę 115 wysp pochodzenia wulkanicznego i koralowego na Oceanie Indyjskim\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to opis położenia geograficznego w kontekście innych wysp i terytoriów zamorskich, takich jak Mauritius, Reunion czy Malediwy [1][2]."}
{"id": "q_480", "question": "W którym mieście Naczelnik Tadeusz Kościuszko proklamował Akt Powstania Narodowego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akt Powstania Narodowego został proklamowany przez Tadeusza Kościuszkę w Krakowie. Wydarzenie to miało miejsce 24 marca 1794 roku na Rynku Głównym w Krakowie, gdzie Kościuszko złożył również przysięgę jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej [1][3][5]. \n\nWcześniej, 11 września 1793 roku, Kościuszko spotkał się w Podgórzu pod Krakowem z przedstawicielami sprzysiężenia krajowego, omawiając plany powstania [1]. Natomiast 24 marca 1794 roku w Krakowie ogłoszono „Akt powstania obywatelów, mieszkańców województwa krakowskiego”, co uznaje się za oficjalny początek insurekcji kościuszkowskiej [3][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w Wilnie 24 kwietnia 1794 roku odczytano „Akt Powstania Narodu Litewskiego”, ale był to odrębny akt, związany z powstaniem na Litwie [2]."}
{"id": "q_477", "question": "Co oznacza łacińska sentencja „per aspera ad astra”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Łacińska sentencja „per aspera ad astra” oznacza „przez trudy do gwiazd” lub „przez ciernie do gwiazd”. Jest to motyw często używany w kontekście osiągania wysokich celów poprzez pokonywanie trudności i przeciwności. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] sentencja ta jest mottiem orderu Trzech Gwiazd i została przetłumaczona jako „przez trudy do gwiazd”.  \n- W [2] jest to mottem południowoafrykańskich sił powietrznych, przetłumaczone jako „przez trud do gwiazd”.  \n- W [3] i [5] dewiza krzyża harcerskiego również brzmi „per aspera ad astra” i oznacza „przez trudy do gwiazd”.  \n- W [7] sentencja ta została wymieniona jako przykład metaforycznego znaczenia gwiazd, związanej z osiąganiem ambitnych celów.  \n- W [8] i [9] również pojawia się w kontekście symboliki odznak i korporacji akademickich, co potwierdza jej uniwersalne znaczenie.  \n\nDodatkowo, w [6] podobna sentencja „per ardua ad astra” („przez przeciwności do gwiazd”) jest dewizą innych sił lotniczych, co podkreśla jej związek z ideą pokonywania trudności."}
{"id": "q_483", "question": "Jak nazywa się napój gazowany zawierający chininę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Napój gazowany zawierający chininę nazywa się tonikiem. Jest to bezalkoholowy napój, który w swoim składzie zawiera wodę gazowaną, chininę oraz soki owocowe. Charakteryzuje się on charakterystycznym, gorzkawym smakiem [1]. \n\nTonik został wynaleziony we wczesnych latach XIX wieku przez kolonistów brytyjskich w Indiach i zyskał popularność ze względu na swoje szerokie zastosowanie w koktajlach, szczególnie w połączeniu z ginem (gin z tonikiem) [1]. \n\nChinina, która jest głównym składnikiem toniku, jest również stosowana jako dodatek smakowy w innych napojach, takich jak Dubonnet, gdzie jest podstawowym składnikiem napojów typu wino china [4]."}
{"id": "q_482", "question": "Jak określa się artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Artystę, w którego twórczości głównym motywem jest morze, określa się mianem **marynisty**. Termin ten odnosi się do twórców zajmujących się tematyką morską, w tym zjawiskami, miejscami, sytuacjami, osobami i przedmiotami związanymi z morzem [1]. Przykłady znanych marynistów to m.in. angielski poeta John Masefield i polsko-angielski pisarz Joseph Conrad [1]. \n\nW przypadku malarstwa, analogiczny termin to **malarz marynistyczny**, który specjalizuje się w przedstawianiu krajobrazów morskich, scen batalistycznych, portów czy żaglowców [2]. Wśród polskich malarzy marynistycznych wymieniani są np. Adam Werka czy Henryk Zych [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że terminy te obejmują zarówno literaturę, jak i sztukę wizualną, w tym malarstwo, grafikę czy rzeźbę."}
{"id": "q_489", "question": "Jak nazywa się przyrząd nawigacyjny służący do mierzenia przebytej przez statek drogi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_478", "question": "W którym wieku rozwinął się kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kierunek w malarstwie o nazwie taszyzm rozwinął się w XX wieku. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] wskazano, że taszyzm powstał w Europie w pierwszych latach po II wojnie światowej, czyli w latach 40. XX wieku.  \n2. W [2] potwierdzono, że termin \"informel\" (związany z taszyzmem) został spopularyzowany w 1951 roku, co również wskazuje na rozwój tego kierunku w XX wieku.  \n3. W [3] wspomniano, że Jerzy Kujawski, zaliczany do taszystów, tworzył w latach 40. i 50. XX wieku, co dodatkowo potwierdza okres rozwoju tego kierunku.  \n\nCytowania:  \n- \"Taszyzm (od franc. \"tache\" – plama) – kierunek w malarstwie abstrakcyjnym powstały w Europie w pierwszych latach po II wojnie światowej\" [1].  \n- \"Po raz pierwszy terminem informel posłużył się Georges Mathieu w 1945 roku, jednak określenie spopularyzowało się w 1951 za sprawą krytyka Michaela Tapie\" [2].  \n- \"W latach 40. i 50. XX wieku Kujawski tworzył w nurcie informelu, który w Polsce jest nazywany abstrakcją liryczną lub taszyzmem\" [3]."}
{"id": "q_487", "question": "„Praojcom na chwałę, braciom na otuchę” – na cokole którego krakowskiego pomnika wyryto te słowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowa „Praojcom na chwałę – braciom na otuchę” wyryto na cokole Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie, upamiętniającego króla Władysława II Jagiełłę. Pomnik ten został wzniesiony w 1910 roku z fundacji Ignacego Jana Paderewskiego, a jego rekonstrukcja miała miejsce w 1976 roku [1]."}
{"id": "q_485", "question": "Jak brzmi polska nazwa miasta Kaliningrad?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polska nazwa miasta Kaliningrad to **Królewiec**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n1. W [1] wskazano, że polska nazwa to \"Królewiec\", a wariantem historycznym był \"Królówgród\".  \n2. W [2] potwierdzono, że tradycyjna polska nazwa to \"Królewiec\", a Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP zaleca jej stosowanie.  \n3. W [3] użyto nazwy \"Królewiec\" jako polskiego odpowiednika rosyjskiej nazwy \"Калининград\".  \n4. W [4] również podkreślono, że zalecaną nazwą jest \"Królewiec\", a nie \"Kaliningrad\".  \n\nDodatkowo w [5] i [6] wspomniano o historycznych polskich nazwach miasta, co potwierdza, że \"Królewiec\" jest uznawaną formą."}
{"id": "q_486", "question": "Czy Karpaty leżą w całości w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Karpaty nie leżą w całości w Polsce. Zajmują one powierzchnię 190 tys. km², z czego w Polsce znajduje się 19,6 tys. km² (6,3% powierzchni państwa) [1]. Łańcuch górski ciągnie się przez terytoria ośmiu krajów: Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii [5]. \n\nW Polsce znajdują się następujące części Karpat:\n- Karpaty Zachodnie (w tym m.in. Beskid Śląski, Żywiecki, Mały, Wyspowy, Sądecki, Niski) [2]\n- Karpaty Zewnętrzne (fliszowe), w tym np. Beskid Makowski, Wyspowy, Sądecki, Niski, Bieszczady [4]\n- Podkarpacie (region fizycznogeograficzny), w tym m.in. Płaskowyż Sańsko-Dniestrzański, Beskidy Lesiste, Gorgany, Czarnohorę [3][10]\n\nPonadto, w Polsce leżą również pojedyncze miejscowości o nazwie \"Karpaty\", np. w województwie kujawsko-pomorskim czy świętokrzyskim, ale nie są one częścią łańcucha górskiego [6][7]."}
{"id": "q_488", "question": "Jak nazywał się niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 dokonał w zatoce Montevideo samozatopienia, by uniknąć schwytania przez aliantów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Niemiecki pancernik, który w grudniu 1939 roku dokonał samozatopienia w zatoce Montevideo, by uniknąć schwytania przez aliantów, nosił nazwę „Admiral Graf Spee”. Był to krążownik ciężki typu „Deutschland”, nazywany również „pancernikiem kieszonkowym” [9]. \n\nSamozatopienie nastąpiło 17 grudnia 1939 roku o godzinie 19.52, po tym jak okręt został uszkodzony w bitwie u ujścia La Platy z brytyjskimi krążownikami „Ajax”, „Achilles” i „Exeter” [1]. Dowódca okrętu, komandor Hans Langsdorff, zdecydował się na ten krok, aby uniknąć internowania w Urugwaju lub walki z przeważającymi siłami alianckimi, które – jak sądził – czekały na niego w morzu [3]. \n\nWrak „Admirala Grafa Spee” spoczął na dnie w odległości 3 mil morskich od portu Montevideo [10]."}
{"id": "q_492", "question": "Władze którego państwa rezydują w Bejrucie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Władze Libanu rezydują w Bejrucie, który jest stolicą tego kraju. W mieście tym znajdują się siedziby parlamentu libańskiego, rządu ze wszystkimi ministerstwami, ośrodków administracji publicznej, ambasad i konsulatów [2]. Bejrut jest również siedzibą jednego z sześciu \"mohafazatów\" (guberni) Libanu [4]. \n\nDodatkowo, w Bejrucie rezyduje personel ambasady RP w Damaszku, co potwierdza międzynarodowy charakter miasta jako centrum dyplomatycznego [3]. \n\nWładze Libanu sprawują kontrolę nad całym krajem, a Bejrut pełni kluczową rolę w gospodarce i życiu politycznym Libanu [1]."}
{"id": "q_484", "question": "Jak nazywało się dawne urządzenie wojenne służące do miotania kamieni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dawne urządzenia wojenne służące do miotania kamieni nazywały się różnie w zależności od konstrukcji i okresu historycznego. Oto kilka przykładów:  \n\n1. **Balista** – starożytna machina miotająca pociski (w tym kamienie) po torze płaskim. Wynaleziona przez Greków, wykorzystywała sprężyste powrozy lub ścięgna do wyrzucania pocisków [1].  \n2. **Onager** – katapulta z pojedynczym ramieniem, która wyrzucała kamienie za pomocą sprężystych lin konopnych. Nazwa pochodzi od ruchu ramienia przypominającego wierzganie osła [2][5].  \n3. **Bricoli** – prosta machina neurobalistyczna, w której wykorzystywano naturalną sprężystość drewna (później zastąpioną przez metalowe pręty) do miotania kamieni [4].  \n4. **Biffa (blida)** – urządzenie z ruchomym ramieniem i przeciwwagą, w którym pocisk umieszczano w koszu procy przymocowanej do haka. Stosowana w starożytności i średniowieczu [6].  \n5. **Katapulta** – ogólne określenie machin miotających pociski, w tym kamienne, wykorzystujących energię sprężystą lub przeciwwagę. W starożytności używano ich do niszczenia umocnień [7].  \n\nWszystkie te urządzenia służyły do miotania kamieni, ale różniły się mechanizmem działania i konstrukcją."}
{"id": "q_491", "question": "Kto był wodzem armii rosyjskiej w bitwie pod Borodino?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W bitwie pod Borodino armią rosyjską dowodził Michaił Kutuzow. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"bitwa pod Borodino, bitwa pod Możajskiem (ros. Бородинское сражение, we Francji znana jako \"Bataille de la Moskova\" – bitwa nad rzeką Moskwą) – bitwa stoczona w dniach 5-7 września 1812 roku pod Borodino w pobliżu Możajska pomiędzy armią francuską dowodzoną przez Napoleona Bonaparte, a rosyjską dowodzoną przez Michaiła Kutuzowa\" [1].  \n- \"Do decydującego starcia doszło dopiero we wrześniu, po objęciu naczelnego dowództwa armii carskiej przez gen. Michaiła Kutuzowa\" [2].  \n- \"6 września upłynął spokojnie. Obie armie szykowały się do rozstrzygającej bitwy. Cesarz Francuzów przybył do V Korpusu celem dokonania rekonesansu\" [10].  \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że Kutuzow został wyznaczony na naczelnego dowódcę wojsk rosyjskich 8 sierpnia 1812 roku i podjął decyzję o wydaniu bitwy pod Borodino."}
{"id": "q_493", "question": "Jaki tytuł nosi w Polsce przewodniczący Sejmu przewodzący obradom?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przewodniczący Sejmu w Polsce nosi tytuł Marszałka Sejmu. Jest to najwyższy przedstawiciel izby niższej parlamentu, który przewodniczy obradom Sejmu oraz reprezentuje go na zewnątrz [2]. Marszałek Sejmu wybierany jest spośród posłów na pierwszym posiedzeniu Sejmu, a jego wybór odbywa się większością bezwzględną w głosowaniu imiennym [7]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w historii Polski tytuł marszałka sejmowego ewoluował. W I Rzeczypospolitej funkcja ta była czysto honorowa, a marszałek nie miał wpływu na przebieg dyskusji, jedynie wygłaszał konkluzję [1]. Dopiero w 1764 roku wprowadzono regulamin sejmowy, który określał program obrad [1]. Współcześnie Marszałek Sejmu pełni kluczową rolę w kierowaniu pracami izby niższej parlamentu."}
{"id": "q_490", "question": "Jak miał na imię gdański astronom Heweliusz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gdański astronom Heweliusz miał na imię Jan. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano pełne imię i nazwisko: „Jan Heweliusz,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Johannes Hevelius&lt;/&gt;,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"de\"&gt;Johann Hewelcke&lt;/&gt;”.  \n- W [3] również wymieniono imię: „Była to jego druga żona, Elżbieta Koopman Heweliusz (ur. w 1647 w Gdańsku, zm. w 1693 tamże) – gdańska astronom. W 1663 w wieku 16 lat wyszła za mąż za 52-letniego Jana Heweliusza”.  \n- W [4] potwierdzono imię w kontekście pomników: „Jan Heweliusz, pochodzący z Gdańska i przez większość życia związany z miastem, żył w latach 1611-1687”.  \n- W [6] również wspomniano imię: „W 2006 na placu przy ul. Korzennej w Gdańsku został odsłonięty pomnik Jana Heweliusza autorstwa Jana Szczypki”.  \n\nDodatkowo w [10] użyto formy „Nobilis Ioannes Hevelius Astrologus noster”, co również potwierdza imię Jan."}
{"id": "q_494", "question": "Czy Islandia należy do NATO?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Islandia należy do NATO. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Islandia jest wymieniona jako członek założycielski NATO od 1949 roku [1].\n2. W 1951 roku Islandia zawarła dwustronny traktat obronny z USA, co potwierdza jej członkostwo w Sojuszu [3].\n3. Islandia uczestniczyła w operacjach NATO, takich jak Icelandic Air Policing [2] oraz SFOR w Bośni i Hercegowinie [5].\n4. Mimo braku stałej armii, Islandia jest reprezentowana w Komitecie Wojskowym NATO przez osobę cywilną [7].\n5. Islandia jest również wymieniona jako członek Grupy Północnej, zrzeszającej kraje NATO i UE [9].\n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że Islandia formalnie stała się członkiem NATO 30 marca 1949 roku."}
{"id": "q_498", "question": "Jaką cechą wyglądu zewnętrznego wyróżnia się bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bohater dramatu Edmunda Rostanda – Cyrano de Bergerac – wyróżnia się długim nosem, który stanowi dla niego źródło kompleksów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano go jako „długonosego Cyrano de Bergeraca”, oraz w [2], gdzie wskazano, że „posiada zbyt duży nos, będący dla niego źródłem kompleksów”. Dodatkowo w [4] nawiązano do tej cechy, opisując C.D. Balesa (postać wzorowaną na Cyrano) jako osobę z „strasznie długim nosem”."}
{"id": "q_496", "question": "Jak nazywa się broń biała, nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Broń biała nakładana na lufę karabinu i służąca do walki wręcz nazywa się bagnetem. Nazwa ta wywodzi się od francuskiego miasta Bayonne, znanego z produkcji wysokiej jakości bagnetów w Europie [1]. \n\nBagnet jest rodzajem kolnej broni białej, która po nałożeniu na karabin stanowi jego przedłużenie, umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie w walce wręcz [1]. W Polsce początkowo nazywany był bajonetem [1]. \n\nPrzykładem współczesnego bagnetu jest M6, który był używany przez Armię Stanów Zjednoczonych jako akcesorium do karabinu M14 [6]. Bagnet ten służył zarówno jako nóż bojowy, jak i użytkowy dla żołnierzy [6]. \n\nWarto również zaznaczyć, że bagnety są jednym z nielicznych rodzajów broni białej, które pozostały na wyposażeniu wojskowym obok noży bojowych, podczas gdy inne formy broni białej zostały wyparte przez broń palną [3]."}
{"id": "q_497", "question": "Na terenie którego współczesnego państwa leży Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hruszówka, gdzie urodził się Rejtan, leży na terenie współczesnej Białorusi. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że wieś Hruszówka (biał. Грушаўка) położona jest w rejonie lachowickim obwodu brzeskiego Białorusi. Dodatkowo w [2] wskazano, że majątek rodziny Reytanów (Rejtanów) znajdował się w Hruszówce, a Michał Reytan (Rejtan) był dziadkiem Tadeusza Rejtana. \n\nCytowania:\n- \"Hruszówka ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"be\"&gt;Грушаўка&lt;/&gt;) – wieś w rejonie lachowickim obwodu brzeskiego Białorusi.\" [1]\n- \"Majątek rodziny Reytanów (albo Rejtanów) herbu Rejtan. Reytanowie przybyli do Polski ok. 1600 roku z Prus, z czasem ulegając całkowitej polonizacji. Majątek rodziny Reytanów znajdował się w Hruszówce.\" [2]"}
{"id": "q_495", "question": "Jak nazywa się orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy zazwyczaj o charakterze programowym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Orkiestrowy wstęp do opery lub samodzielny utwór koncertowy o charakterze programowym nazywa się uwerturą. Wyróżnia się dwa główne rodzaje uwertur:  \n\n1. **Uwertura klasyczna** – stanowi wstęp do większego dzieła muzycznego, takiego jak opera, oratorium, balet, kantata lub dramat teatralny. Może również być częścią suity barokowej [2].  \n2. **Uwertura koncertowa** – samodzielne dzieło orkiestrowe, niezwiązane z utworem scenicznym, o swobodniejszej budowie i często programowym charakterze. Przykładem są uwertury Hectora Berlioza [6].  \n\nUwertury koncertowe często utrzymane są w formie sonatowej i mogą być związane z dramatami mówionymi (np. *Coriolan* i *Egmont* Beethovena) lub okolicznościowymi ceremoniami [1]. W muzyce współczesnej uwertura koncertowa cechuje się motorycznością, kolorystyką i nawiązaniami do muzyki ludowej [6].  \n\nDodatkowo, w baroku orkiestrowy wstęp do opery nazywano również *sinfonią* (np. w szkole neapolitańskiej) [7]."}
{"id": "q_500", "question": "Jak nazywa się bóstwo słowiańskie o czterech twarzach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bóstwo słowiańskie o czterech twarzach nazywa się Światowit. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano, że wśród czczonych bóstw w Wolinie znajdował się Światowit – bóstwo o czterech twarzach. Dodatkowo w [7] potwierdzono, że Świętowit (który jest tożsamy ze Światowitem) był bóstwem urodzaju i wojny, a jego posąg posiadał cztery głowy. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że w [8] wskazano, iż powszechnie przyjęty dawniej pogląd, że posąg z Zbrucza przedstawia Światowida, jest obecnie uznawany za niewłaściwy, ponieważ wyobrażenia Świętowita różniły się od słupa zbruczańskiego. Niemniej w kontekście pytania o bóstwo o czterech twarzach, odpowiedź pozostaje taka sama."}
{"id": "q_503", "question": "Jak nazywa się pierwsza dama opery grająca główne role?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwsza dama opery grająca główne role nazywa się **primadonna**. Słowo to pochodzi z języka włoskiego i oznacza dosłownie \"pierwszą damę\" [1]. \n\nWedług stereotypu primadonna jest postacią nieprzewidywalną, kapryśną i egoistyczną, z wysokim mniemaniem o własnej wartości. W języku polskim termin ten ma często konotację negatywną lub groteskową [1]. Przykładem archetypicznej primadonny jest postać La Carlotty z musicalu *Upiór w Operze* [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że primadonna zwykle śpiewa sopranem [1]."}
{"id": "q_502", "question": "Jak nazywała się seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Seria radzieckich załogowych statków kosmicznych przeznaczonych do transportu astronautów na stacje orbitalne nazywała się **Sojuz**. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:\n- W [1] wskazano, że Sojuz to seria radzieckich i rosyjskich pojazdów kosmicznych służących do transportu kosmonautów na orbitę od 1967 roku.  \n- W [3] opisano wersję Sojuz 7KT-OK, która była przeznaczona do transportu załogi na pierwszą stację kosmiczną Salut 1.  \n- W [5] potwierdzono, że Sojuz 7KT-OK (7K-T) był statkiem transportowym dla stacji Salut, a późniejsze wersje, takie jak Sojuz 7K-T, również służyły do tego celu.  \n- W [6] podkreślono, że Sojuzy były wykorzystywane w programach związanych ze stacjami kosmicznymi, takimi jak Salut, Mir i ISS.  \n\nDodatkowo, w [4] wspomniano o wersji Sojuz 7K-TM, która uczestniczyła w misji Apollo-Sojuz, co również potwierdza uniwersalność tej serii w załogowych lotach kosmicznych."}
{"id": "q_504", "question": "W którym mieście ma siedzibę parlament Szwajcarii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Siedziba parlamentu Szwajcarii, Zgromadzenia Federalnego, mieści się w Bernie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Siedziba parlamentu mieści się w Bernie\". Potwierdza to również [2], wskazując, że Bundeshaus w Bernie jest siedzibą dwuizbowego parlamentu Szwajcarii (Rady Narodowej i Rady Kantonów). \n\nDodatkowo, w [9] podkreślono, że Berno jest \"de facto\" stolicą Szwajcarii i siedzibą rządu (niem. \"Bundesstadt\"), co potwierdza jego znaczenie jako centrum władzy federalnej. \n\nWniosek: Siedziba parlamentu Szwajcarii znajduje się w Bernie [1][2][9]."}
{"id": "q_506", "question": "Co miał przynieść Herakles z ogrodu Hesperyd?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Herakles miał przynieść złote jabłka z ogrodu Hesperyd. Było to jedenaste zadanie, które musiał wykonać. Jabłka te były darem ślubnym Gai dla Hery, a ich strzeżenie powierzono nimfom Hesperyd oraz stugłowemu smokowi Ladonowi [1][2][3][9]. \n\nW innej wersji mitu Herakles nie wykonał zadania osobiście, lecz skorzystał z pomocy Atlasa, który zerwał dla niego owoce [9]. W trakcie wykonywania tego zadania Herakles pokonał również smoka Ladona, strzelając do niego z łuku [2]."}
{"id": "q_501", "question": "Z czego sporządza się pikle?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pikle są mieszanką warzyw marynowanych w ostrej marynacie warzywnej. W zależności od regionu i tradycji, składniki mogą się różnić, ale najczęściej wykorzystuje się następujące warzywa:  \n\n1. **Ogórki** – często używane jako podstawowy składnik, czasem odskórowane i wydrążone z nasion [1].  \n2. **Marchew** – wspomniana w wielu recepturach, np. w polskich piklach [1] oraz w brytyjskiej wersji Branston Pickle [3].  \n3. **Dynia** – wymieniona w opisie polskich pikli [1].  \n4. **Cebula** – często dodawana zarówno w polskich, jak i arabskich wersjach (np. torszi) [1][2].  \n5. **Zielone pomidory** – składnik polskich pikli [1].  \n6. **Biała rzepa** – używana w arabskich piklach (torszi) [2].  \n7. **Limonek** – dodawany do arabskich pikli [2].  \n8. **Inne warzywa** – w zależności od regionu mogą to być: brukiew, kalafior, kabaczki (Branston Pickle) [3] lub rzodkiew japońska (tsukemono) [5].  \n\nMarynata zazwyczaj składa się z wody, cukru, gorczycy i octu [1], a czasem z dodatkiem przypraw, takich jak pieprz czy cynamon [8]. W przypadku japońskich tsukemono stosuje się również fermentację lub konserwację w soli [5]."}
{"id": "q_510", "question": "W którym mieście rozgrywa się akcja komedii romantycznej „Notting Hill”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akcja komedii romantycznej „Notting Hill” rozgrywa się w Londynie, w dzielnicy Notting Hill. Informacja ta znajduje się w opisie fabuły filmu, gdzie główny bohater William Thacker jest właścicielem księgarni w tej londyńskiej dzielnicy [1]. Dodatkowo, w innym fragmencie potwierdzono, że Notting Hill to dzielnica Londynu, leżąca w gminie Royal Borough of Kensington and Chelsea [2]."}
{"id": "q_507", "question": "Jak nazywa się stolica Etiopii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Etiopii jest Addis Abeba. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [2], [4], [6], [7] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] podano: *\"Addis Abeba ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"am\"&gt;አዲስ አበባ&lt;/&gt;, „Nowy Kwiat”) – największe miasto i stolica Etiopii\"*. \n\nW [6] również wskazano: *\"Od 2020 roku Etiopia jest podzielona na 11 regionów (\"kilil\"; w latach 1998–2020 było ich 9, potem do 2011 r. – 11) oraz 2 miasta wydzielone (\"astedader akabibi\"): Addis Abeba oraz Dire Daua\"*. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono tę informację: *\"Linia kolejowa Addis Abeba – Dżibuti – linia kolejowa w Etiopii i Dżibuti o długości 756 km, łącząca stolicę Etiopii Addis Abebę z Dżibuti, stolicą państwa o tej samej nazwie\"*."}
{"id": "q_505", "question": "Który z filozofów był twórcą „atomizmu”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Twórcą atomizmu był Leukippos z Miletu. Wnioskuje się tak na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Leukippos z Miletu jest uznawany za twórcę atomizmu – teorii budowy materii, głoszącej, że jest ona zbudowana z małych, niepodzielnych, niezmiennych i nieprzenikliwych cząstek (atomów), otoczonych próżnią i różniących się między sobą kształtem, położeniem i porządkiem [1].  \n2. Atomizm był starożytnym nurtem filozofii przedsokratejskiej, zaliczanym do filozofii przyrody. Zapoczątkował ją Leucyp (V w. p.n.e.), a pełną postać nadał jej Demokryt [2].  \n3. Najstarsze odniesienia do atomów w cywilizacji zachodniej pojawiły się około sto lat później w pismach Leukipposa i zostały usystematyzowane przez jego ucznia Demokryta [4].  \n4. Odmienną koncepcję wysunęli atomiści: Leucyp i Demokryt, którzy wskazywali, że wszystkie rzeczy materialne stworzone są z małych, niepodzielnych cząstek (atomów) [10].  \n\nDemokryt z Abdery był uczniem Leukipposa i kontynuatorem jego teorii, jednak to Leukippos jest uznawany za jej twórcę [1][2][4][10]."}
{"id": "q_508", "question": "Jak nazywa się śródziemnomorska bylina lecznicza o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Śródziemnomorską byliną leczniczą o rozgałęzionym korzeniu, przypominającym ludzką postać, jest mandragora lekarska (*Mandragora officinarum*). Jej korzeń, zwany alrauną, był uważany za środek magiczny ze względu na podobieństwo do sylwetki człowieka [1]. \n\nWierzono, że mandragora wyrastała z nasienia skazańca, a jej korzeń miał właściwości lecznicze i magiczne, np. wywoływanie uczuć miłosnych [1]. W symbolice chrześcijańskiej korzeń mandragory pojawia się w kontekście tekstów biblijnych, oznaczając ród lub pochodzenie [4]. \n\nMandragora lekarska jest rośliną trującą, zawierającą m.in. atropinę i alkaloidy z grupy tropanowych, które mogą wywoływać delirium lub pobudzenie [6]. W literaturze i filmografii często pojawiają się wzmianki o tej roślinie, np. w *Harrym Potterze* czy *Macbethu* [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że podobieństwo korzenia mandragory do ludzkiej postaci było również wykorzystywane przez oszustów, którzy sprzedawali zamiast niej żeń-szeń [1]."}
{"id": "q_512", "question": "Jaki polski tytuł nosi ostatnia księga Pięcioksięgu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ostatnia księga Pięcioksięgu, znana jako \"Księga Powtórzonego Prawa\" w języku hebrajskim, w polskich przekładach nosi tytuł \"Powtórzonego Prawa\" [1]. W kontekście biblijnym, Pięcioksiąg Mojżeszowy składa się z Księgi Rodzaju, Księgi Wyjścia, Księgi Kapłańskiej, Księgi Liczb i właśnie Księgi Powtórzonego Prawa [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w innych kontekstach kulturowych, np. w chińskim Pięcioksięgu konfucjańskim, ostatnią księgą jest \"Kronika Wiosen i Jesieni\" [9], jednak pytanie dotyczyło polskiego tytułu ostatniej księgi biblijnego Pięcioksięgu."}
{"id": "q_511", "question": "Jak nazywa się dział mechaniki, badający ruch ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dział mechaniki, który zajmuje się badaniem ruchu ciał materialnych pod wpływem działających na nie sił, nazywa się **dynamiką**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Dynamika (z gr. „δύναμις, dýnamis” 'siła; władza’) – dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił. Głównym zadaniem dynamiki jest opis tego ruchu\" [1].  \n- \"Mechanika klasyczna – dział mechaniki opisujący ruch ciał (kinematyka), wpływ oddziaływań na ruch ciał (dynamika) oraz badanie równowagi ciał materialnych (statyka)\" [2].  \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że dynamika bada ruch ciał materialnych jako efekt działających na nie sił, w przeciwieństwie do kinematyki, która opisuje ruch bez analizy jego przyczyn."}
{"id": "q_509", "question": "Jak nazywał się papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Papież, który zebrał i uporządkował śpiewy kościelne w VI wieku, nazywał się Grzegorz I Wielki. Jego działalność w tym zakresie jest opisana w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Grzegorz I Wielki (VI w.) skodyfikował i uporządkował teksty śpiewu rzymskiego, co dało początek chorałowi gregoriańskiemu.  \n- W [2] potwierdzono, że tradycja przypisuje Grzegorzowi I zebranie i usystematyzowanie istniejących melodii chorałowych, które nazwano *Antiphonarius* (Antyfonarz).  \n- W [3] również podkreślono, że Grzegorz I uporządkował rozmaite śpiewy liturgiczne, co przyczyniło się do powstania chorału gregoriańskiego.  \n\nMimo że późniejsze badania kwestionują bezpośredni udział Grzegorza I w reformie śpiewu, tradycyjnie uznaje się go za kluczową postać w tym procesie [1][2]."}
{"id": "q_513", "question": "Jak nazywał się szef rządu szwedzkiego zamordowany w lutym 1986 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szefem rządu szwedzkiego zamordowanym w lutym 1986 roku był Olof Palme. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że po zabójstwie Olofa Palmego w lutym 1986 roku premierem został Ingvar Carlsson.  \n- W [2] podano, że Olof Palme został śmiertelnie postrzelony 28 lutego 1986 roku.  \n- W [3] potwierdzono, że Olof Palme kierował rządem do czasu swojej śmierci 28 lutego 1986 roku.  \n- W [5] podano, że Olof Palme był premierem Szwecji w latach 1969–1976 oraz 1982–1986 i zginął w trakcie urzędowania.  \n\nDodatkowo w [8] opisano okoliczności zabójstwa oraz teorie spiskowe związane z tą zbrodnią."}
{"id": "q_516", "question": "Podaj polski tytuł filmu z serii o Jamesie Bondzie, w którym wystąpiła Madonna.", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Madonna wystąpiła w filmie z serii o Jamesie Bondzie zatytułowanym \"Śmierć nadejdzie jutro\" (\"Die Another Day\"). Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że piosenkarka zagrała epizodyczną rolę Verity, instruktorki szermierki o homoseksualnych skłonnościach, w 20 odcinku przygód Jamesa Bonda."}
{"id": "q_514", "question": "W którym państwie powstała w 1831 r. formacja wojskowa zwana Legią Cudzoziemską?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Legia Cudzoziemska została utworzona 10 marca 1831 roku we Francji jako wojsko najemne, wykorzystywane głównie do podbojów kolonialnych i utrzymania porządku w francuskim imperium kolonialnym [1]. \n\nPotwierdza to również inny fragment: \"Legia Cudzoziemska (fr. \"Légion étrangère\") – wojska najemne francuskie (utworzone w 1831)\" [2]. \n\nW późniejszych latach powstały podobne formacje w innych państwach, np. Hiszpańska Legia Cudzoziemska w 1920 roku [4], jednak francuska Legia Cudzoziemska była pierwszą jednostką o tej nazwie i charakterze."}
{"id": "q_519", "question": "Adam Cisowski to postać z której powieści Kornela Makuszyńskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Adam Cisowski to postać z powieści Kornela Makuszyńskiego pt. *Szatan z siódmej klasy*. Informacja ta znajduje się w [1], [2], [3], [4], [5] oraz [6]. Wszystkie te fragmenty potwierdzają, że Adam Cisowski jest głównym bohaterem tej powieści. \n\nPrzykładowo, w [1] napisano: *\"Adam Cisowski – główny bohater powieści dla młodzieży Kornela Makuszyńskiego „Szatan z siódmej klasy” z 1937 roku\"*. Podobne wzmianki występują również w innych wymienionych dokumentach."}
{"id": "q_515", "question": "Czy Ignacy Paderewski – wybitny polityk i wirtuoz fortepianu – skomponował chociaż jedną operę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Ignacy Jan Paderewski skomponował jedną operę. Była to opera \"Manru\", której prapremiera odbyła się w Dreźnie 29 maja 1901 roku, a następnie została wystawiona we Lwowie i w Metropolitan Opera w Nowym Jorku 14 lutego 1902 roku [1][3][6]. \n\n\"Manru\" jest jedyną operą skomponowaną przez Polaka, która została wystawiona w Metropolitan Opera i do dziś pozostaje jedyną polską operą w repertuarze tej instytucji [1][3][4][6]. Libretto opery zostało napisane przez Alfreda Nossiga na podstawie powieści \"Chata za wsią\" Józefa Ignacego Kraszewskiego [6]. \n\nWarto zaznaczyć, że opera \"Manru\" była początkowo ciepło przyjęta przez krytyków, jednak z powodu niedostatków libretta otrzymała tylko 9 przedstawień w Metropolitan Opera i nigdy nie została wznowiona w tym teatrze [6]. W Polsce opera została wznowiona dopiero w 1930 roku w Poznaniu, a później także w innych miastach, takich jak Warszawa, Wrocław i Łódź [6]."}
{"id": "q_521", "question": "Bretania to region leżący we Francji czy Wielkiej Brytanii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bretania to region administracyjny we Francji, położony w północno-zachodniej części kraju, na Półwyspie Bretońskim. Jego stolicą i największym miastem jest Rennes, a powierzchnia wynosi 27 208 km² [1]. \n\nWielka Brytania to natomiast państwo wyspiarskie w Europie Zachodniej, obejmujące wyspę Wielką Brytanię, na której leżą Anglia, Walia i Szkocja, oraz północną część wyspy Irlandia (Irlandia Północna) [5]. \n\nPodsumowując, Bretania znajduje się we Francji, a nie w Wielkiej Brytanii."}
{"id": "q_517", "question": "Krew w sercu przetłaczana jest z przedsionków do komór czy odwrotnie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krew w sercu jest przetłaczana z przedsionków do komór. Proces ten jest kontrolowany przez skurcze mięśniówki przedsionków i komór oraz działanie zastawek przedsionkowo-komorowych. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. \"Otrzymuje ona krew z żyły lub zatoki żylnej i przepompowuje ją dalej, do komory serca\" [1].\n2. \"Podczas rozkurczu komór krew napływa z przedsionków przez otwarte zastawki przedsionkowo-komorowe\" [2].\n3. \"Skurcz mięśniówki przedsionków wyprzedza skurcz mięśniówki komór serca, więc krew swobodnie zostaje wtłoczona podczas skurczu przedsionków do komór serca\" [2].\n4. \"Następnie dochodzi do skurczu przedsionków, co zwiększa ciśnienie w przedsionkach i powoduje dopchnięcie jeszcze porcji krwi do komór\" [4].\n5. \"Z przedsionka prawego, przez zastawkę trójdzielną, krew przepływa do komory prawej\" [7].\n\nZatem kierunek przepływu krwi jest jednoznacznie określony jako przedsionki → komory."}
{"id": "q_520", "question": "Która duża europejska wyspa jest nazywana szmaragdową albo zieloną?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że dużą europejską wyspą nazywaną \"szmaragdową\" lub \"zieloną\" jest São Miguel, największa wyspa archipelagu Azorów. Nazwa \"Zielona Wyspa\" (port. \"Ilha Verde\") odnosi się do jej bujnej roślinności, w tym lasów laurowych i upraw rolnych, takich jak ananasy, winorośle czy herbata [1]. \n\nWarto zauważyć, że w dokumentach nie ma innych dużych europejskich wysp określanych tymi epitetami. Costa Smeralda (\"Szmaragdowe Wybrzeże\") to natomiast wybrzeże na Sardynii, a nie sama wyspa [2]. \n\nCytowanie:  \n* \"São Miguel (wym. []) – portugalska wyspa wulkaniczna w archipelagu Azorów (zaliczanym do Makaronezji), zwana także 'Zieloną Wyspą'\" [1]."}
{"id": "q_522", "question": "Czy Ernest Hemingway otrzymał literacką nagrodę Nobla?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Ernest Hemingway otrzymał literacką Nagrodę Nobla w 1954 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wspomniano, że Hemingway został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury rok po otrzymaniu Nagrody Pulitzera.  \n- W [2] potwierdzono, że w październiku 1954 roku Hemingway otrzymał Nagrodę Nobla, ale z powodu doznanych ran nie poleciał do Sztokholmu, by ją odebrać.  \n- W [3] wymieniono go jako jednego z laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.  \n- W [4] wskazano, że opowiadanie \"Stary człowiek i morze\" przyczyniło się do przyznania Hemingwayowi Nagrody Nobla w 1954 roku.  \n\nDodatkowo w [5] i [8] również wspomniano o tej nagrodzie w kontekście innych amerykańskich pisarzy."}
{"id": "q_518", "question": "Jak nazywał się plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy, targi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Plac w miastach starożytnego Rzymu, na którym odbywały się ludowe zebrania, sądy i targi, nazywał się **forum**. Był to centralny punkt życia publicznego, gdzie koncentrowały się funkcje polityczne, religijne i handlowe.  \n\nForum składało się z prostokątnego placu otoczonego budynkami publicznymi, takimi jak świątynie, bazyliki, kurie (miejsca obrad senatu) oraz rostra (mównice dla oratorów) [1]. W Rzymie istniało kilka typów zgromadzeń ludowych (comitia), które odbywały się właśnie na forum [1].  \n\nDodatkowo, forum pełniło rolę rynku, gdzie kupcy mieli swoje stoiska, a obywatele mogli korzystać z publicznej tabeli wag i miar, aby uniknąć oszustw [3]. W czasie wyborów kandydaci wygłaszali przemówienia z terenu świątyń na forum [3].  \n\nGreckim odpowiednikiem forum była **agora**, natomiast w miastach średniowiecznych podobne place nazywano **rynkiem** [2]. W Rzymie głównym forum było **Forum Romanum**, które było otoczone sześcioma z siedmiu wzgórz i stanowiło centrum życia politycznego, religijnego i towarzyskiego [4].  \n\nPodsumowując, właściwą nazwą dla opisanego placu jest **forum**."}
{"id": "q_528", "question": "Na którym zwierzęciu nie należy dzielić skóry?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_524", "question": "Jak nazywa się wywiewanie przez wiatr z podłoża (głównie na pustyniach) piasku i pyłu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wywiewanie przez wiatr piasku i pyłu z podłoża, głównie na pustyniach, nazywa się deflacją. Jest to proces abrazji eolicznej, który prowadzi do stopniowego obniżania się obszaru i tworzenia charakterystycznych form, takich jak misy deflacyjne, ostańce deflacyjne czy bruk deflacyjny [1]. \n\nDeflacja jest również wymieniana jako jeden z głównych procesów erozji eolicznej, obok korazji i transportu eolicznego [6]. W wyniku deflacji powstają m.in. rynny, wanny i misy deflacyjne, a także ostańce i bruki deflacyjne [7]. \n\nProces ten występuje głównie na pustyniach, wybrzeżach mórz i przedpolach lodowców [1]."}
{"id": "q_525", "question": "Z jakiej dynastii wywodził się Zygmunt Stary?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zygmunt Stary wywodził się z dynastii Jagiellonów. Był synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, a także ojcem Zygmunta II Augusta, ostatniego męskiego przedstawiciela tej dynastii [1]. \n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że Zygmunt II August był ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Jagiellonów, a jego ojcem był właśnie Zygmunt Stary. \n\nWniosek o przynależności do dynastii Jagiellonów można również wysnuć z informacji o małżeństwie Zygmunta Starego z Barbarą Zápolyą i Boną z rodu Sforzów, co wskazuje na związki z europejskimi rodami królewskimi, charakterystyczne dla tej dynastii [1]."}
{"id": "q_523", "question": "Czy prezydent Franklin Delano Roosevelt uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 r.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prezydent Franklin Delano Roosevelt nie uczestniczył w konferencji poczdamskiej w 1945 roku. Zmarł on 12 kwietnia 1945 roku, a jego miejsce na konferencji poczdamskiej zajął nowy prezydent Harry Truman [1]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"W spotkaniu wzięli udział dyktator Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Józef Stalin oraz prezydent USA Harry Truman, który zastąpił zmarłego w kwietniu Franklina Delano Roosevelta\" [1].\n- \"W lipcu 1945 roku Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej wystosował memorandum w kwestii zachodniej granicy Polski, będący punktem odniesienia wobec polskiego stanowiska podczas konferencji poczdamskiej\" [1], co potwierdza, że konferencja odbyła się już po śmierci Roosevelta.\n- \"W 1944 roku, Partia Demokratyczna wysunęła kandydaturę Trumana na wiceprezydenta. [...] Gdy 12 kwietnia 1945 roku, zmarł Franklin Delano Roosevelt, Truman został zaprzysiężony na prezydenta\" [7], co dodatkowo precyzuje chronologię wydarzeń."}
{"id": "q_527", "question": "Który kompozytor francuski stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kompozytorem francuskim, który stworzył opery „Poławiacze pereł” i „Carmen”, jest Georges Bizet. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono „Poławiaczy pereł” jako trzyaktową operę Bizeta z 1863 roku, oraz w [2] i [3], gdzie „Carmen” jest określona jako najwybitniejsze dzieło Bizeta. \n\nPotwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [8], gdzie Emma Calvé jest opisana jako wykonawczyni głównej roli w operze „Carmen” Georges’a Bizeta, oraz w [9], gdzie wymieniono „Carmen” G. Bizeta jako jedną z oper, w których występował solista. \n\nDodatkowo, w [7] Bizet jest wspomniany jako jeden z kompozytorów, którzy oceniali wstępną wersję partytury opery „Mireille” Charles’a Gounoda."}
{"id": "q_531", "question": "Jak nazywała się do 1946 roku Armia Radziecka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Armia Radziecka przed 1946 rokiem nazywała się Robotniczo-Chłopską Armią Czerwoną (RKKA). Nazwa ta została wprowadzona w 1946 roku, zastępując poprzednią [1]. \n\nPotwierdza to również fragment: \"Armia Radziecka (do lutego 1946 r. nosiła nazwę Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona)\" [3]. \n\nWcześniejsza nazwa była używana od 1918 roku, kiedy to utworzono Armię Czerwoną dekretem Rady Komisarzy Ludowych RFSRR [2]."}
{"id": "q_526", "question": "Czy cedry to drzewa iglaste?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, cedry to drzewa iglaste. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że cedr (\"Cedrus\" Trew) to rodzaj długowiecznych drzew z rodziny sosnowatych, co potwierdza ich przynależność do klasy drzew iglastych.  \n2. W [6] podkreślono, że drewno cedrów (np. libańskich) jest cenione od starożytności, co wskazuje na ich iglasty charakter, podobnie jak w [10], gdzie opisano cedr atlaski jako drzewo z rodziny sosnowatych.  \n3. W [8] wymieniono cedr obok innych drzew iglastych (np. sosny, modrzewia, świerka) w kontekście występowania przewodów żywicznych, co jest typowe dla tej grupy roślin.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że przewody żywiczne (charakterystyczne dla drzew iglastych) u cedru powstają dopiero po zranieniu, co również potwierdza ich przynależność do tej grupy."}
{"id": "q_529", "question": "Który film Chaplina był satyrą na rządy Hitlera?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Filmem Chaplina, który był satyrą na rządy Hitlera, jest \"Dyktator\" (\"The Great Dictator\") z 1940 roku. W filmie tym Chaplin ukazuje w satyrycznym ujęciu Adolfa Hitlera, Benito Mussoliniego oraz ideologię faszyzmu. Pomysł na film zrodził się u przyjaciela Chaplina, Alexandra Kordy, który zauważył podobieństwo między trampem (najbardziej znaną postacią filmową Chaplina) a Adolfem Hitlerem [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że Chaplin w swojej autobiografii z 1964 roku przyznał, że nie zrobiłby tego filmu, gdyby wiedział o okropnościach niemieckich obozów koncentracyjnych [1]. Film ten był pierwszym dźwiękowym filmem Chaplina i spotkał się z dużym sukcesem kasowym, choć jednocześnie naraził reżysera na krytykę ze strony zwolenników Hitlera [3]."}
{"id": "q_530", "question": "Kto sparodiował powieść Heleny Mniszkówny „Trędowata” w utworze „Na ustach grzechu”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Powieść Heleny Mniszkówny *Trędowata* została sparodiowana przez Magdalenę Samozwaniec w satyrycznej powieści *Na ustach grzechu: powieść z życia wyższych sfer towarzyskich* (Kraków 1922) [1]. \n\nDodatkowo, w [3] potwierdzono, że *Na ustach grzechu* było pierwszym sukcesem literackim Samozwaniec i stanowiło purenonsensową, satyryczną parodię *Trędowatej*. Wspomniano również, że powstało ono (podobno) we współpracy z siostrą Samozwaniec i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim. \n\nW [1] zaznaczono również, że do *Trędowatej* ironicznie odniósł się także Tadeusz Dołęga-Mostowicz w *Karierze Nikodema Dyzmy* (1932), choć nie była to parodia w pełnym tego słowa znaczeniu."}
{"id": "q_532", "question": "Kto wymyślił i stworzył Muppety?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muppety zostały wymyślone i stworzone przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona. Lalki teatralne, które imitują ludzi, zwierzęta oraz fantastyczne stwory, po raz pierwszy pojawiły się w 1955 roku w serii krótkich skeczy \"Sam and Friends\" na kanale WRC-TV [1]. \n\nJim Henson był również twórcą ulubionego muppeta, Kermita Żaby, który zadebiutował w tym samym serialu [1]. W 1958 roku Henson założył przedsiębiorstwo Muppets, Inc. (później przemianowane na The Jim Henson Company), aby rozwijać franczyzę związaną z muppetami [1]. \n\nWarto dodać, że nazwa \"muppet\" powstała z połączenia angielskich słów \"marionette\" (marionetka) i \"puppet\" (lalka teatralna) [1]."}
{"id": "q_535", "question": "Ile wynosi dziesięć do potęgi drugiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dziesięć do potęgi drugiej wynosi 100. Wynika to z definicji potęgowania, gdzie potęga o wykładniku naturalnym oznacza wielokrotne mnożenie elementu przez siebie [4]. W przypadku potęgi drugiej, mnożymy liczbę przez siebie dwukrotnie, co dla liczby 10 daje wynik 100. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że 10 jest podstawą systemu dziesiętnego, a w [4] wyjaśniono, że potęga zwykle zapisuje się jako podstawę z wykładnikiem w indeksie górnym, np. $10^2$. \n\nPodsumowując, dziesięć do potęgi drugiej to 100 [3][4]."}
{"id": "q_537", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Azji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najdłuższą rzeką Azji jest Jangcy (Rzeka Błękitna), która ma długość 6300 km. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [4]. \n\nW [1] wymieniono najdłuższe rzeki Azji, w tym Jangcy na pierwszym miejscu. W [3] podano, że Jangcy jest najdłuższą rzeką Azji, a w [4] potwierdzono tę informację, podając dokładną długość i opisując przebieg rzeki. \n\nWarto zaznaczyć, że Jangcy jest również trzecią najdłuższą rzeką na świecie, po Amazonce i Nilu [4]."}
{"id": "q_533", "question": "Jak nazywał się wielki niemiecki polityk, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–63, zwolennik jej integracji z Europą Zachodnią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielkim niemieckim politykiem, kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec w latach 1949–1963, zwolennikiem integracji z Europą Zachodnią był Konrad Adenauer. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się w następujących fragmentach:\n- \"W latach 1949–1963 sprawował urząd kanclerza RFN. Doprowadził m.in. do nawiązania stosunków dyplomatycznych z ZSRR i do uwolnienia przez ZSRR ostatnich 10 000 jeńców wojennych w 1955 r.\" [1]\n- \"W polityce zagranicznej Adenauer był zwolennikiem integracji europejskiej i sojuszu z Francją. W maju 1950 roku z entuzjazmem przyjął propozycje Roberta Schumana, francuskiego ministra spraw zagranicznych, który postulował stworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.\" [4]\n- \"15 września 1949 roku został wybrany kanclerzem Niemiec\" [6]\n\nDodatkowo, w [10] potwierdzono, że \"Pierwszym kanclerzem RFN został Konrad Adenauer\", co również wskazuje na jego kluczową rolę w historii Niemiec."}
{"id": "q_534", "question": "Jak nazywamy współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Współżycie organizmów odrębnych gatunków korzystne dla obu stron nazywamy mutualizmem. Jest to forma symbiozy, w której obie strony odnoszą korzyści, np. w przypadku mykoryzy, gdzie grzyby wspomagają pobieranie wody i soli mineralnych przez rośliny, a w zamian otrzymują od nich substancje odżywcze [1]. Inne przykłady to współżycie bakterii jelitowych z gospodarzami czy bakterii wiążących azot atmosferyczny z roślinami bobowatymi [1]. \n\nMutualizm charakteryzuje się obopólnymi korzyściami, które mogą być na tyle istotne, że populacje obu gatunków stają się od siebie uzależnione [8]. Przykłady obejmują również współżycie glonów i grzybów w porostach, gdzie grzyb dostarcza glonom wodę i sole mineralne, a glony wytwarzają węglowodany [6][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych przypadkach trudno jednoznacznie określić bilans strat i zysków, a relacja może przekształcać się w inny typ współżycia, np. pasożytnictwo [1]."}
{"id": "q_539", "question": "Kto został dowódcą Armii Krajowej po aresztowaniu gen Stefana „Grota” Roweckiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Po aresztowaniu gen. Stefana „Grota” Roweckiego w czerwcu 1943 roku, jego miejsce jako dowódcy Armii Krajowej zajął generał Tadeusz Komorowski, ps. „Bór” [1]. Nominacja ta została formalnie zatwierdzona 17 lipca 1943 roku [9]. \n\nWcześniej, w 1941 roku, Komorowski był komendantem Obszaru Kraków ZWZ, a od 1942 roku pełnił funkcję zastępcy komendanta głównego ZWZ [9]. Po przekształceniu ZWZ w AK w 1942 roku, pozostał zastępcą Roweckiego, a po jego aresztowaniu przejął dowództwo [9]. \n\nDecyzja o mianowaniu Komorowskiego na to stanowisko wzbudziła kontrowersje wśród niektórych wyższych oficerów KG AK [9]."}
{"id": "q_536", "question": "W której konkurencji Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Józef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym złotym medalistą olimpijskim w trójskoku.  \n\n**Tok rozumowania:**  \n1. **Rekord świata:**  \n   - 5 sierpnia 1960 w Olsztynie skoczył 17,03 m, bijąc poprzedni rekord świata o 33 cm. Wynik ten został poprawiony dopiero po ośmiu latach [2].  \n   - Był pierwszym człowiekiem na świecie, który przekroczył granicę 17 metrów w trójskoku [2].  \n\n2. **Złote medale olimpijskie:**  \n   - Zdobył złote medale w trójskoku na igrzyskach w Rzymie (1960) z wynikiem 16,81 m oraz w Tokio (1964) z wynikiem 16,85 m (rekord olimpijski) [2].  \n   - W obu przypadkach były to rekordy olimpijskie [2][3].  \n\n**Podsumowanie:**  \nJózef Szmidt był rekordzistą świata i dwukrotnym mistrzem olimpijskim w **trójskoku**."}
{"id": "q_542", "question": "W którym wieku panował w Rzymie cesarz Kaligula?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cesarz Kaligula panował w I wieku naszej ery. Jego panowanie trwało od 37 do 41 roku [2]. Wcześniej, w 34 roku, przysiągł Makronowi, że poślubi jego żonę, jeśli zostanie cesarzem [3]. Śmierć Tyberiusza w 37 roku, w której mógł mieć udział Kaligula, umożliwiła mu objęcie władzy [3]. \n\nDodatkowo, w [1] wspomniano, że kamea przedstawiająca Kaligulę i Romę została wykonana między 38 a 41 rokiem naszej ery, co potwierdza, że jego panowanie przypada na I wiek."}
{"id": "q_538", "question": "Czy w Bałtyku żyją małże jadalne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w Bałtyku żyją małże jadalne. Wśród nich można wymienić następujące gatunki:  \n\n1. **Omułek jadalny** (*Mytilus edulis*) – występuje w postaci skarlałej, przytwierdzony do podłoża włóknem bisiorowym. Żyje do 6 lat [1].  \n2. **Małgiew piaskołaz** (*Mya arenaria*) – duży małż o grubościennych muszlach, osiągający w Bałtyku długość 60–80 mm [3].  \n3. **Sercówka jadalna** (*Cerastoderma edule*) – odporna na niskie zasolenie, choć w wodach niskosłonych nie osiąga typowych rozmiarów (do 3 cm w Bałtyku) [4].  \n4. **Cyprina islandzka** (*Arctica islandica*) – gatunek głębinowy, w Bałtyku występuje w Basenie Arkońskim, osiągając długość do 50 mm [5].  \n5. **Sercówka pospolita** (*Cerastoderma glaucum*) – powszechny w Bałtyku, osiąga długość do 30 mm [6].  \n\nWymienione gatunki są jadalne, a niektóre, jak omułek jadalny czy sercówka jadalna, są wykorzystywane w kuchniach narodowych [1][4]."}
{"id": "q_540", "question": "Czy Wielkie Jeziora Amerykańskie są słodkowodne, czy słonowodne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielkie Jeziora Amerykańskie są jeziorami słodkowodnymi. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że Jezioro Górne jest największym słodkowodnym jeziorem na świecie (po Morzu Kaspijskim, które jest słonowodne).  \n- W [3] podkreślono, że Huron to drugie co do wielkości jezioro słodkowodne w kompleksie Wielkich Jezior.  \n- W [7] wyraźnie stwierdzono, że \"Jeziora te są generalnie słodkowodne\".  \n- W [9] wymieniono wszystkie Wielkie Jeziora, podkreślając, że tworzą one największy zbiornik wody słodkiej na Ziemi (po Bajkale).  \n\nJedynym wyjątkiem jest Wielkie Jezioro Słone, które – jak wynika z [1] i [4] – jest jeziorem słonym, ale nie należy do grupy Wielkich Jezior Amerykańskich."}
{"id": "q_544", "question": "Z ilu części składała się filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Filmowa opowieść o rodzinie Karguli i Pawlaków składała się z czterech części. Pierwszą z nich był film \"Sami swoi\" z 1967 roku [1], następnie powstały \"Nie ma mocnych\" (1974) [10], \"Kochaj albo rzuć\" (1977) [2] oraz \"Sami swoi. Początek\" (2024) [1]. Wspomniano również, że sukces kasowy pierwszej części doprowadził do powstania tetralogii [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w [10] mowa jest o trylogii, jednak zgodnie z [1] i [2] cykl obejmuje cztery filmy."}
{"id": "q_541", "question": "Jak nazywamy sole, najczęściej sodowe, kwasów tłuszczowych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sole sodowe kwasów tłuszczowych nazywane są mydłami. Wynika to z faktu, że są one głównym składnikiem mydeł, które powstają w wyniku reakcji zmydlania tłuszczów z zasadami, takimi jak NaOH [2]. \n\nPrzykładowo, sole kwasów tłuszczowych, takie jak palmitynian sodu (pochodzący od kwasu palmitynowego) lub dodekanian sodu (pochodzący od kwasu dodekanowego), są powszechnie stosowane w przemyśle jako surfaktanty anionowe i nazywane są mydłami [3][4]. \n\nWarto również zaznaczyć, że mydła są solami kwasów tłuszczowych, które mogą być otrzymywane zarówno z tłuszczów zwierzęcych, jak i roślinnych [8]. Proces ich produkcji polega na hydrolizie triglicerydów w obecności zasad, co prowadzi do powstania glicerolu i właśnie soli kwasów tłuszczowych [2]."}
{"id": "q_543", "question": "W którym hiszpańskim mieście znajduje się Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć Guernikę Pabla Picassa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muzeum Reina Sofia, w którym można zobaczyć obraz *Guernica* Pabla Picassa, znajduje się w Madrycie. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Muzeum Narodowe Centrum Sztuki Królowej Zofii (hiszp. *Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía*, znane też jako *Museo Reina Sofía*) mieści się w Madrycie, a w jego kolekcji znajduje się m.in. *Guernica*.  \n2. W [2] potwierdzono, że *Guernica* jest częścią zbiorów *Muzeum Narodowego Centrum Sztuki Królowej Zofii w Madrycie*.  \n3. W [5] wymieniono to muzeum jako jeden z trzech głównych ośrodków sztuki w Madrycie, obok Muzeum Prado i *Museo Thyssen-Bornemisza*.  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii *Guernica* trafiła do Nowego Jorku, a w 1981 roku została przeniesiona do Madrytu, co potwierdza jej obecność w Muzeum Reina Sofia."}
{"id": "q_546", "question": "Nad którym morzem leży hiszpańska Barcelona?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hiszpańska Barcelona leży nad Morzem Śródziemnym. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W opisie położenia geograficznego Barcelony: \"Barcelona znajduje się na północno-wschodnim wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego i Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym\" [1].  \n2. W kontekście portu morskiego: \"Port Barcelona (hisz. 'Puerto de Barcelona', kat. 'Port de Barcelona') – port morski w Barcelonie, w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym\" [3].  \n3. W opisie Morza Balearskiego: \"Od północy ograniczony jest wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego (hiszpańskiej Walencji i Katalonii)\" [8], co potwierdza położenie Barcelony nad tym morzem.  \n\nDodatkowo, w [5] wskazano, że Barcelona jest stolicą Katalonii, która \"leży nad Morzem Śródziemnym\", co również potwierdza tę informację."}
{"id": "q_547", "question": "Od nazwy stanu którego z azjatyckich państw wywodzi się nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nazwa popularnego gatunku herbaty – „Assam” wywodzi się od nazwy stanu Asam w północno-wschodnich Indiach. Stan ten słynie z uprawy herbaty, a odmiana „Camellia assamica” jest tam powszechnie uprawiana [1]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, gdzie wymienia się „assam” jako gatunek czarnej herbaty, obok takich odmian jak „darjeeling” czy „ceylon” [2]. Potwierdza to również informacja, że czarna herbata bywa nazywana „czerwoną herbatą” w Chinach, ale jej odmiany, takie jak „assam”, pochodzą od rejonów uprawy, w tym przypadku od stanu Asam w Indiach [3]. \n\nDodatkowo, w opisie klimatu i gospodarki stanu Asam podkreśla się, że jest on znany z uprawy herbaty, co potwierdza związek nazwy gatunku z tym regionem [1]."}
{"id": "q_554", "question": "Co dodaje nadludzkiej siły Gumisiom?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_545", "question": "Czy Szwajcaria należy do NATO?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Szwajcaria nie jest członkiem NATO. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n1. Szwajcaria jest wymieniona jako jedno z dwóch państw (obok Austrii), które oddzielają terytorium kontrolowane przez Połączone Siły NATO Europy Południowej (AFSOUTH) od terenu pod kontrolą Połączonych Sił NATO Europy Północnej (AFNORTH) [1].\n2. W 2010 roku Szwajcaria była wymieniona jako uczestnik programu \"Partnerstwo dla Pokoju\" (PfP), który jest formą współpracy z NATO, ale nie oznacza członkostwa w sojuszu [6].\n3. W 2015 roku szwajcarskie siły powietrzne uczestniczyły w ćwiczeniach NATO, co jednak również nie implikuje członkostwa w organizacji [7].\n4. W 2008 roku Szwajcaria przystąpiła do układu z Schengen, ale nie jest to równoznaczne z przynależnością do NATO [10].\n\nPodsumowując, Szwajcaria nie jest członkiem NATO, choć utrzymuje z nim pewne formy współpracy, takie jak uczestnictwo w programie PfP czy udział w niektórych ćwiczeniach wojskowych."}
{"id": "q_551", "question": "Jak nazywa się czerwony barwnik zawarty w erytrocytach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czerwony barwnik zawarty w erytrocytach nazywa się hemoglobiną. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Hemoglobina (gr. αἷμα \"haîma\" „krew”, łac. \"globus\" „kula”), oznaczana też skrótami Hb lub HGB – czerwony barwnik krwi, białko zawarte w erytrocytach\" [1].  \n- \"Erytrocyty zawierają czerwony barwnik (hemoglobinę), dzięki któremu transportują tlen\" [4].  \n- \"Zawierają hemoglobinę, białko odpowiedzialne za przyłączanie i transport tlenu w krwi\" [7].  \n\nHemoglobina składa się z podjednostek białkowych zawierających grupy hemu z atomem żelaza, które umożliwiają wiązanie tlenu [1][5]."}
{"id": "q_548", "question": "Czy w przyrodzie występują ryby budujące gniazda?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w przyrodzie występują ryby budujące gniazda. \n\nPrzykłady takich ryb można znaleźć w następujących fragmentach:\n1. Samce ryb budują gniazda na stosunkowo płytkiej wodzie, wykorzystując do tego żwir, piasek lub twardy błoto. Gniazdo jest tworzone przez energiczne zamiatanie ogonem, co powoduje wykopanie okrągłego zagłębienia [2].\n2. Ryby z podrzędu błędnikowców (Anabantoidei) budują przy powierzchni wody gniazda otoczone pęcherzykami powietrza, aby zapewnić odpowiednie warunki tlenowe dla ikry i rozwijających się embrionów [5].\n3. Samce niektórych gatunków ryb, takich jak bass niebieski, budują gniazda dla zapładnianych przez siebie jaj [4].\n4. Błędnikowate (Anabantidae) to rodzina ryb, które budują gniazda i opiekują się potomstwem [8].\n\nWszystkie te przykłady potwierdzają, że w przyrodzie występują ryby budujące gniazda."}
{"id": "q_550", "question": "Kto napisał „Dewajtis”, „Czahary” i ponad 30 innych powieści?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorką powieści „Dewajtis” oraz „Czahary”, a także ponad 30 innych powieści, była Maria Rodziewiczówna. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono tytuły jej najbardziej znanych dzieł, w tym „Dewajtis” i „Czahary”. W [8] również potwierdzono, że Rodziewiczówna była autorką „Czahary” oraz innych utworów związanych z Polesiem. \n\nW [1] wskazano, że za życia autorki „Dewajtis” osiągnęło 13 wydań po polsku, co świadczy o jej znaczącej twórczości. W [8] wymieniono również inne powieści Rodziewiczówny, takie jak „Lato leśnych ludzi”, „Florian z Wielkiej Hłuszy”, „Hrywda”, „Macierz” i „Z Głuszy”, co potwierdza, że napisała ponad 30 utworów. \n\nPodsumowując, Maria Rodziewiczówna była autorką zarówno „Dewajtis”, jak i „Czahary”, a także wielu innych powieści, co wynika z analizy [1] i [8]."}
{"id": "q_553", "question": "Kto jest kompozytorem baletu „Spartakus”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kompozytorem baletu „Spartakus” jest Aram Chaczaturian. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wymieniono „Spartakus” jako jeden z najbardziej znanych utworów Chaczaturiana.  \n- W [2] i [3] potwierdzono, że balet „Spartakus” został skomponowany przez Chaczaturiana, a Jurij Grigorowicz był jego choreografem.  \n- W [4] i [6] również wskazano Chaczaturiana jako kompozytora „Spartakusa”, który był wystawiany m.in. w Teatrze Bolszoj.  \n- W [7] i [8] ponownie wymieniono „Spartakus” Chaczaturiana w kontekście przedstawień baletowych.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Chaczaturiana jako twórcę muzyki do tego baletu."}
{"id": "q_556", "question": "W której części ciała człowieka jest zatoka klinowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zatoka klinowa (sinus sphenoidalis) znajduje się w trzonie kości klinowej, która jest częścią podstawy czaszki. Jest to zatoka przynosowa, a u człowieka ma kształt nieregularny i może osiągać różne rozmiary, od wielkości grochu do rozciągania się aż do podstawy kości potylicznej [2]. \n\nDodatkowo, zatoka klinowa jest połączona z jamą nosową i może być podzielona przegrodą na dwie zatoki parzyste [2]. W jej wnętrzu znajdują się struktury takie jak przysadka, nerw wzrokowy i tętnica szyjna wewnętrzna [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że zatoka klinowa nie występuje u wszystkich gatunków zwierząt, np. u owcy domowej czy kozy domowej, ale jest obecna u człowieka [2]."}
{"id": "q_557", "question": "Która polska pianistka została laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Laureatką I nagrody w pierwszym po wojnie Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w 1949 roku została Halina Czerny-Stefańska. Nagrodę tę otrzymała ex aequo z Bellą Dawidowicz z ZSRR [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w biografii Haliny Czerny-Stefańskiej, gdzie wskazano, że w 1949 roku została ona laureatką I nagrody IV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (ex aequo z Bellą Dawidowicz) [2]. \n\nDodatkowo, w kontekście tego konkursu, Halina Czerny-Stefańska otrzymała również nagrodę za najlepsze wykonanie mazurków F. Chopina, ufundowaną przez Polskie Radio [2]."}
{"id": "q_552", "question": "Jak nazywa się doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz za cel i najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Doktryna etyczna, która uznaje przyjemność i rozkosz za cel oraz najwyższe dobro człowieka, a unikanie przykrości za warunek szczęścia, nazywa się **hedonizmem**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Hedonizm (gr. ἡδονή \"hedone\" – „przyjemność, rozkosz”) to pogląd, który uznaje przyjemność i rozkosz za najwyższe dobro i cel życia, a także główny motyw ludzkiego postępowania [1].\n2. Wyróżnia się różne odmiany hedonizmu, w tym hedonizm etyczny, psychologiczny i materialistyczny [1].\n3. Najstarszą formą hedonizmu jest hedonizm cyrenejski, związany z Arystypem z Cyreny, który głosił, że przyjemność cielesna i zmysłowa jest celem życia [10].\n4. Hedonizm jest często mylony z epikureizmem, gdzie unikanie cierpienia i bólu jest głównym warunkiem osiągnięcia szczęścia [1].\n\nDodatkowo, w kontekście utylitaryzmu, który jest formą ewolucyjną hedonizmu, Jeremy Bentham twierdził, że celem człowieka jest unikanie bólu i dążenie do przyjemności, co również wpisuje się w definicję hedonizmu [4]."}
{"id": "q_549", "question": "Trufla to grzyb naziemny czy podziemny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trufla (\"Tuber\") to grzyb podziemny, który wytwarza bulwiaste owocniki (askokarpy) pod powierzchnią ziemi. Charakteryzuje się labiryntowym wzorem obłoczni (hymenium) widocznym po przekrojeniu. Okrywy askokarpów mogą być gładkie lub brodawkowane, a zarodniki (askospory) są żółtobrązowawe, o powierzchni siatkowatej lub kolczastej [1]. \n\nGrzyby z rodzaju \"Tuber\" należą do szerszej grupy grzybów podziemnych (hypogeicznych), które rozwijają się pod powierzchnią ziemi, tworząc kuliste lub bulwiaste owocniki. Wśród nich wymienia się m.in. rodzaje \"Balsamia\", \"Genea\", \"Elaphomyces\", \"Hydnotrya\", \"Tuber\", \"Choiromyces\" i \"Rhizopogon\" [2]. \n\nNiektóre gatunki trufli, takie jak trufla letnia (\"Tuber aestivum\") czy trufla zimowa (\"Tuber brumale\"), są wyraźnie opisane jako grzyby podziemne, mykoryzowe, rozwijające się w glebie i wytwarzające jadalne, bulwiaste owocniki [3][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że istnieje również grupa grzybów półpodziemnych (hemihypogeicznych), których owocniki zaczynają się rozwijać pod ziemią, ale w trakcie dojrzewania wysuwają się ponad powierzchnię [2]. Jednak trufla należy do grzybów ściśle podziemnych."}
{"id": "q_560", "question": "Jaki stopień w Milicji Obywatelskiej miał Żbik, bohater komiksu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żbik, bohater komiksu, miał stopień kapitana Milicji Obywatelskiej. W zeszycie \"Granatowa Cortina\" awansował na stopień majora i jako major pożegnał się z czytelnikami w \"Smutnym finale\" [4]. \n\nWarto również zaznaczyć, że w kontynuacji serii pt. \"Komisarz Żbik\" bohaterem jest komisarz Michał Żbik, wnuk kapitana Jana Żbika [1]. \n\nDodatkowo, w [9] wspomniano, że twórcy komiksu celowo wybrali stopień kapitana dla bohatera, ponieważ \"to już bardzo przyzwoita szarża, a jednocześnie taki oficer może być jeszcze młody, a już dojrzały\"."}
{"id": "q_559", "question": "Jak nazywał się lider i wokalista słynnej amerykańskiej grupy rockowej „The Doors”, zmarły przedwcześnie w 1971 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liderem i wokalistą amerykańskiego zespołu The Doors był Jim Morrison, właśc. James Douglas Morrison. Urodził się 8 grudnia 1943 roku w Melbourne na Florydzie, a zmarł 3 lipca 1971 roku w Paryżu [4]. \n\nMorrison był nie tylko piosenkarzem, ale także poetą, a jego styl życia stał się modelowy dla obyczajowych rebeliantów swoich czasów. Zaliczany jest do grona tzw. poetów wyklętych [4]. W zespole The Doors tworzył wraz z Rayem Manzarkiem, Robbym Kriegerem i Johnem Densmore’em [4]. \n\nWarto dodać, że Morrison nazywał siebie „Królem Jaszczurem” [4] lub „Mr. Mojo Risin'” [9], a fani ochrzcili go mianem „Pana Charyzmy” [9]."}
{"id": "q_555", "question": "Kto jest kompozytorem opery „Cyganeria”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kompozytorem opery „Cyganeria” jest Giacomo Puccini. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że „Cyganeria (La Bohème) – opera w czterech aktach Giacoma Pucciniego z 1896 roku”.  \n- W [2] potwierdzono, że „Cyganeria jest stałą częścią włoskiego repertuaru operowego i jest jedną z najczęściej wystawianych oper na świecie” oraz że Puccini współpracował z Giacosą i Illicą przy tej operze.  \n- W [3] podkreślono, że „Opera 'La Bohème' nie ma uwertury; jest rozplanowana jako przekomponowana, dramatyczna wielka forma w czterech aktach” i że jest to „jedno z najważniejszych dzieł włoskich oper i oper przełomu wieków” Pucciniego.  \n- W [9] wymieniono, że prapremiera „Cyganerii” odbyła się w Turynie w 1896 roku, a w [10] wskazano, że „Che gelida manina” to aria z opery „Cyganeria” Giacoma Pucciniego.  \n\nDodatkowo w [3] i [8] wspomniano o konfliktach Pucciniego z Leoncavallem w związku z adaptacją „Cyganerii”, co potwierdza, że Puccini był kompozytorem tej opery."}
{"id": "q_558", "question": "Z którego miasta pochodzi paprykarz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Paprykarz szczeciński pochodzi ze Szczecina. Został opracowany w połowie lat 60. XX wieku przez pracowników laboratorium PPDiUR Gryf w Szczecinie na zlecenie szefa produkcji Wojciecha Jakackiego [1]. Pierwsze puszki paprykarza zeszły z taśmy produkcyjnej Gryfa w 1967 roku, a w 1968 roku szczecińska puszka paprykarza otrzymała znak jakości Q [1]. \n\nDodatkowo, w 2010 roku paprykarz szczeciński został wpisany na listę produktów tradycyjnych, co potwierdza jego związek z miastem Szczecin [2]. W 2020 roku w Szczecinie odsłonięto nawet pomnik „Paprykarza Szczecińskiego” [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że nazwa „paprykarz szczeciński” nie była zastrzeżona, dlatego podobne wyroby rybne pod tą nazwą produkuje wiele różnych firm na terenie kraju [2]."}
{"id": "q_562", "question": "Z postacią którego duńskiego bajkopisarza związane jest duńskie miasto Odense?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Duńskie miasto Odense jest związane z postacią Hansa Christiana Andersena, znanego duńskiego bajkopisarza. Andersen urodził się w Odense 2 kwietnia 1805 roku [2]. W mieście znajduje się Muzeum Hansa Christiana Andersena, które obejmuje dom, w którym urodził się pisarz, oraz dom, w którym mieszkał do momentu opuszczenia Odense [4][5]. W 1905 roku, z okazji 100. rocznicy urodzin Andersena, kupiono mały dom, w którym się urodził, i przekształcono go w muzeum [4]. Odense jest więc miastem silnie związanym z życiem i twórczością tego bajkopisarza."}
{"id": "q_566", "question": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza, rzeki czy lasy tropikalne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Środowiskiem naturalnym ustonogów są morza. Ustonogi to morskie skorupiaki, które prowadzą ryjący tryb życia na dnie morza, a ich larwy spotykane są w planktonie [1]. Nie ma informacji o występowaniu ustonogów w rzekach ani lasach tropikalnych w podanych dokumentach. \n\nWniosek: Ustonogi zamieszkują morza."}
{"id": "q_570", "question": "Proszę podać oba imiona Bacha.", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_561", "question": "W którym starożytnym mieście corocznie w latach 487–417 p.n.e. odbywał się sąd skorupkowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sąd skorupkowy, znany jako ostracyzm, odbywał się corocznie w starożytnych Atenach w latach 487–417 p.n.e. Procedura ta polegała na tajnym głosowaniu, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat [1]. \n\nPierwszym poddanym tej procedurze był krewny Hippiasza, Hipparchos syn Charmosa w 487 p.n.e. W sumie znane są imiona 15 osób wygnanych w wyniku ostracyzmu, a ostatnim był Hyperbolos, skazany w 417 p.n.e. [5]. \n\nMiejsce, w którym odbywały się sądy skorupkowe, to Agora ateńska – najsłynniejsza agora znajdująca się w Atenach, gdzie odbywały się również wybory urzędników, debaty polityczne oraz inne ważne wydarzenia publiczne [2][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że ostracyzm miał chronić przed wprowadzeniem tyranii, ale w praktyce służył także do rozgrywek politycznych i pozbywania się osób niewygodnych [5]."}
{"id": "q_564", "question": "Jaką nazwę nosił obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obszerny płaszcz wełniany z kapturem noszony przez Arabów to **dżellaba** (arab. *djellabah*). Jest to duże okrycie w podłużne pasy z rękawami i kapturem [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że nie należy mylić dżellaby z galabiją (*dżalabijja*), która jest tradycyjną szatą mężczyzn arabskich, przypominającą europejską koszulę nocną, zwykle białą i zdobioną cekinami [6]. \n\nDodatkowo, wśród arabskich okryć wierzchnich wymienia się również **abaję** – luźny płaszcz bez rękawów, wyrabiany z wełny wielbłądziej lub koziej, często ozdabiany haftem [3]. Jednak abaja nie ma kaptura ani rękawów, w przeciwieństwie do dżellaby."}
{"id": "q_567", "question": "Jakie imię nosiła pierwsza żona Napoleona Bonaparte?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszą żoną Napoleona Bonaparte była Józefina, z domu \"Marie-Josèphe Rose Tascher de la Pagerie\" (ur. 23 czerwca 1763 na Martynice, zm. 29 maja 1814 w Rueil-Malmaison) [2]. \n\nWynika to z informacji zawartych w [2], gdzie podano pełne imię i nazwisko Józefiny oraz wskazano, że była pierwszą żoną Napoleona I i pierwszą cesarzową Francuzów. Dodatkowo w [8] wspomniano, że Napoleon rozwiódł się z Józefiną w grudniu 1809 roku, co potwierdza jej status jako pierwszej małżonki. \n\nNie ma innych wzmianek o pierwszej żonie Napoleona w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_571", "question": "Kto jest autorem powieści „Msza za miasto Arras”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści „Msza za miasto Arras” jest Andrzej Szczypiorski. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to powieść historyczna tego autora z 1971 roku. Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [2], gdzie wskazano, że powieść powstała na tle historycznym miasta Arras."}
{"id": "q_563", "question": "Jak nazywa się pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pośrednik między osobami chcącymi kupić lub sprzedać papiery wartościowe na rynku wtórnym nazywa się maklerem papierów wartościowych. Makler zajmuje się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych (np. akcji czy obligacji) dla klientów, pobierając za swoje usługi prowizję ustalaną w procentach od wartości transakcji [1]. \n\nW Polsce maklerzy papierów wartościowych muszą posiadać licencję wydaną przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) [1]. Zatrudniani są zazwyczaj w domach maklerskich, bankach prowadzących działalność maklerską lub innych podmiotach uczestniczących w obrocie giełdowym [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście rynku wtórnego, maklerzy mogą pełnić rolę specjalistów, ustalając kurs dnia i ogłaszając oferty specjalisty [1]. \n\nWarto również zaznaczyć, że pojęcie \"broker\" jest czasem używane jako synonim maklera, choć w niektórych kontekstach może odnosić się do szerszego zakresu podmiotów świadczących usługi pośrednictwa finansowego [4]."}
{"id": "q_573", "question": "Jakiego pseudonimu używał Henryk Sienkiewicz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Henryk Sienkiewicz używał kilku pseudonimów w swojej twórczości i działalności publicystycznej. Wymienione w dokumentach pseudonimy to:  \n- „Litwos” [1], [5],  \n- „Musagetes” [1],  \n- „Juliusz Polkowski” [1],  \n- „K. Dobrzyński” [1].  \n\nPseudonim „Litwos” był szczególnie często używany przez pisarza, m.in. w publikacjach w „Gazecie Polskiej” i „Kurierze Warszawskim” [1], [5]."}
{"id": "q_565", "question": "Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile – w którym z tych krajów hiszpański nie jest językiem urzędowym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że język hiszpański nie jest językiem urzędowym w Brazylii. \n\nW [1] wymieniono kraje, w których hiszpański jest językiem urzędowym, a Brazylia nie znajduje się na tej liście. Dodatkowo w [2] wskazano, że Brazylia jest jedynym krajem Ameryki Południowej, w którym mieszkańcy posługują się językiem portugalskim, a nie hiszpańskim. \n\nW [6] potwierdzono, że w Brazylii prawie cała ludność mówi po portugalsku, a hiszpański jest drugim językiem obcym najczęściej nauczanym po angielskim. \n\nW [9] podkreślono, że w Argentynie język hiszpański jest językiem urzędowym, co wyklucza ten kraj z odpowiedzi na pytanie. \n\nW [7] wskazano, że w Boliwii hiszpański jest jednym z języków urzędowych, co również wyklucza ten kraj z odpowiedzi na pytanie. \n\nW [10] potwierdzono, że w Chile język hiszpański jest językiem urzędowym oraz ojczystym dla zdecydowanej większości mieszkańców, co wyklucza Chile z odpowiedzi na pytanie. \n\nOdpowiedź: Brazylia."}
{"id": "q_569", "question": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla w 1990 r. Był wtedy Prezydentem Rosji czy ZSRR?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Michaił Gorbaczow został odznaczony Pokojową Nagrodą Nobla 15 października 1990 roku [2]. W tym czasie pełnił funkcję prezydenta Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), a nie Rosji. Funkcję prezydenta ZSRR objął 15 marca 1990 roku, kiedy to został wybrany na to stanowisko przez III Zjazd Deputowanych Ludowych [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w 1990 roku ZSRR jeszcze istniał, a Gorbaczow był jego ostatnim przywódcą. Dopiero po rozpadzie ZSRR w grudniu 1991 roku powstała Federacja Rosyjska, której pierwszym prezydentem został Boris Jelcyn [10]. \n\nCytowania potwierdzające:\n- \"15 października 1990 otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla\" [2]\n- \"15 marca, na III Zjeździe Deputowanych Ludowych, stosunkiem 1329 głosów za 495 przeciw Gorbaczow został wybrany na prezydenta ZSRR\" [5]"}
{"id": "q_574", "question": "Jak nazywamy utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego utrzymujące się nad terenami wielkich miast i okręgów przemysłowych nazywamy smogiem. Termin ten został po raz pierwszy użyty w Wielkiej Brytanii prawdopodobnie w 1905 roku i stanowi połączenie angielskich słów \"smoke\" (dym) i \"fog\" (mgła) [3]. \n\nSmog jest definiowany jako każda kombinacja zanieczyszczeń powietrza, w tym pyłów zawieszonych, tlenków azotu, dwutlenku siarki, ozonu i tlenku węgla [3]. Dawniej smog definiowano węziej, jako zjawisko atmosferyczne powstałe w wyniku wymieszania się mgły z dymem i gazami będącymi produktami spalania [3]. \n\nW języku polskim na określenie tego zjawiska stosowano przez pewien czas odpowiednik „dymgła”, utworzony na wzór terminu angielskiego [3]."}
{"id": "q_579", "question": "W którym roku została uchwalona przez ONZ „Deklaracja praw dziecka”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Deklaracja praw dziecka” została uchwalona przez ONZ 20 listopada 1959 roku. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że deklaracja została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w rocznicę ustanowienia Powszechnego Dnia Dziecka. Dodatkowo w [2] potwierdzono tę datę, wskazując, że w 30. rocznicę uchwalenia Deklaracji (1989) przyjęto Konwencję o prawach dziecka."}
{"id": "q_572", "question": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego, chińskiego czy tureckiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Maharadża jest tytułem władcy indyjskiego. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Maharadża to historyczny tytuł królewski władców różnych regionów Indii, przede wszystkim z rodu Kuszanów i Guptów, a później oznaczał wyłącznie księcia [1].\n2. Małżonka maharadży nosiła tytuł \"maharani\" [1].\n3. W późniejszym okresie tytuł ten oznaczał wyłącznie księcia [1].\n4. Maharadżowie Nawanagaru byli znani ze swojej bogatej kolekcji biżuterii, szczególnie z kolekcji biżuterii ze szmaragdów, naszyjników z pereł i diamentów zaprojektowanej w stylu art déco przez Jacques’a Cartiera [5].\n5. Władca państwa książęcego Kaććh (Kutch), leżącego w północno-zachodnich Indiach Brytyjskich, był maharadżą [10].\n\nW żadnym z dokumentów nie ma informacji o chińskim lub tureckim pochodzeniu tytułu maharadża."}
{"id": "q_575", "question": "Jaki stopień pokrewieństwa łączy Jana Englerta z Maciejem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Englert i Maciej Englert są braćmi, co oznacza, że łączy ich pierwszy stopień pokrewieństwa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie Maciej Englert jest określony jako młodszy brat Jana Englerta, oraz w [2], gdzie Jan Englert jest wymieniony jako starszy brat Macieja Englerta. \n\nDodatkowo, w [3] i [4] potwierdzono tę relację, wskazując, że Michał Englert (syn Macieja) i Helena Englert (córka Jana) są odpowiednio bratem stryjecznym i siostrą stryjeczną. \n\nCytowania:\n- \"Jest starszym bratem reżysera teatralnego i aktora Macieja Englerta\" [2]\n- \"Jego starszym bratem jest Jan Englert (ur. 1943) – aktor teatralny i filmowy\" [1]"}
{"id": "q_568", "question": "Kto został przyłączony do grona apostołów po śmierci Judasza Iskarioty?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Po śmierci Judasza Iskarioty do grona apostołów przyłączono Macieja. Wybór nastąpił poprzez losowanie spośród dwóch kandydatów: Macieja i Józefa Barsaby. Decyzja ta została podjęta przez pozostałych apostołów, którzy modlili się o wskazanie odpowiedniej osoby. Maciej został wybrany jako dwunasty apostoł, aby uzupełnić grono Dwunastu [1][3][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że Maciej był jednym z 70 (72) uczniów Jezusa i towarzyszył mu od czasu chrztu [3]. Jego wybór został opisany w Dziejach Apostolskich: „A postanowili, żeby z grona uczniów, którzy towarzyszyli im przez cały czas, gdy Pan Jezus przebywał z nimi, począwszy od chrztu Janowego aż do dnia, w którym został wzięty od nich do nieba, jeden z nich został świadkiem Jego zmartwychwstania. Byli tamże dwaj: Józef, zwany Barsabą, z przydomkiem Justus, i Maciej. Ci przedstawili swe racje. I tak się pomodlili: «Ty, Panie, znasz serca wszystkich, okaż, który z tych dwóch wybrałeś, by zajął miejsce w tym posługiwaniu i w apostolstwie, któremu sprzeniewierzył się Judasz, aby pójść swoją drogą». I dali im losy, a los padł na Macieja. I został dołączony do jedenastu apostołów” [5]. \n\nMaciej jest wymieniany wśród apostołów również w innych fragmentach, np. w Ewangelii Marka i Dziejach Apostolskich [7]."}
{"id": "q_578", "question": "Do którego klasztoru katolickiego należy klasztor na Monte Cassino?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Klasztor na Monte Cassino należy do zakonu benedyktynów. Jest to opactwo terytorialne, które zostało założone w VI wieku przez św. Benedykta z Nursji [1]. Benedyktyni są zakonem katolickim, a ich reguła została napisana właśnie przez św. Benedykta, który zamieszkał na Monte Cassino i tam zmarł [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że klasztor na Monte Cassino jest uważany za najważniejszy duchowy ośrodek benedyktynów, a jego historia jest ściśle związana z rozwojem tego zakonu [2]. Współcześnie opactwo podlega metropolii rzymskiej, choć jego jurysdykcja została ograniczona w 2014 roku przez papieża Franciszka [1]."}
{"id": "q_577", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa „człowiek”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liczba mnoga słowa „człowiek” w języku polskim to „ludzie”. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie podano przykład odmiany rzeczownika męskoosobowego „mužojo” (‘mężowie’, ‘ludzie’). \n\nDodatkowo, w [9] wskazano, że rzeczowniki żywotne często mają rodzaj naturalny, a mężczyźni i samce określa się przy użyciu rodzaju męskiego, np. „Adam, sprzątacz, baran, koń, jeleń”. W tym kontekście „człowiek” jako określenie osoby płci męskiej również przyjmuje formę „ludzie” w liczbie mnogiej. \n\nW [6] wymieniono również „ludzie” jako przykład rzeczownika męskoosobowego w języku rosyjskim, co dodatkowo potwierdza tę formę w kontekście języków słowiańskich. \n\nPodsumowując, poprawna forma to „ludzie” [8][9]."}
{"id": "q_580", "question": "Kto jest autorem „Sztukmistrza z Lublina”, sztuki, którą Jan Szurmiej wystawił w Operetce Warszawskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści *Sztukmistrz z Lublina*, na podstawie której Jan Szurmiej wystawił sztukę w Operetce Warszawskiej, jest Isaac Bashevis Singer. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że *Sztukmistrz z Lublina* to powieść autorstwa noblisty Isaaca Bashevisa Singera. W [6] również potwierdzono, że Singer jest pisarzem-noblistą, który w swojej twórczości powracał do przedwojennego Lublina, a szczególny obraz miasta pojawił się w powieści *Sztukmistrz z Lublina*, najsłynniejszym dziele tego pisarza. \n\nDodatkowo, w [9] wskazano, że najbardziej znany utwór Isaaca Bashevisa Singera, *Sztukmistrz z Lublina*, stał się podstawą do przedstawienia wystawionego w teatrze im. Juliusza Osterwy. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Isaac Bashevis Singer jest autorem *Sztukmistrza z Lublina*."}
{"id": "q_583", "question": "Która wielka rzeka przepływa przez czeską Pragę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przez czeską Pragę przepływa rzeka Wełtawa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Praga jest położona nad Wełtawą, a także że rzeka ta płynie przez miasto.  \n2. W [2] potwierdzono, że Wełtawa przepływa przez Pragę w dolnym biegu.  \n3. W [8] wspomniano, że zawody wioślarskie odbywały się na Wełtawie, która przepływa przez Pragę.  \n\nDodatkowo w [1] i [7] podkreślono, że historyczne centrum Pragi rozciąga się na obu brzegach Wełtawy."}
{"id": "q_586", "question": "Jak nazywa się lampa elektronowa czteroelektrodowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lampa elektronowa czteroelektrodowa nazywa się **tetrodą**. Składa się ona z anody, katody oraz dwóch siatek umieszczonych między nimi [1]. \n\nKrótko tetrodami nazywa się najczęściej czteroelektrodowe lampy próżniowe, choć niektóre tyratrony są gazowanymi tetrodami [1]. Tetroda różni się od triody tym, że posiada o jedną siatkę więcej, co wpływa na jej właściwości i zastosowania [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w przypadku lamp gazowanych, czteroelektrodowe konstrukcje również mogą być określane jako tetrody, np. krytron jest gazowaną tetrodą używaną jako szybki łącznik wysokiego napięcia [2]."}
{"id": "q_576", "question": "Czy remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, czy ich nasilenie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Remisja to okresowe ustąpienie objawów choroby, a nie ich nasilenie. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Remisja (łac. \"remissio\") jest okresem schorzenia, który charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych. Dotyczy to chorób przewlekłych o przebiegu nawracającym, takich jak hematologia, onkologia, psychiatria, laryngologia, urologia czy dermatologia [1].\n2. W przypadku hymenolepiozy (tasiemczycy) u dzieci starszych stwierdza się okresowe remisje choroby lub samowyleczenia, co oznacza ustąpienie objawów [2].\n3. W zaburzeniu konwersyjnym remisja oznacza zniknięcie objawów, choć nawrót choroby może nastąpić w dowolnym momencie życia [4].\n4. W przypadku HPPD (zaburzeń percepcji) remisja oznacza poprawę objawów, a nawet całkowite zaniknięcie zaburzeń [5].\n5. W łupieżu remisja oznacza poprawę objawów, takich jak łuszczenie i świąd, po zakończeniu leczenia [6].\n6. W stwardnieniu rozsianym remisja oznacza okres względnej stabilizacji trwającej od kilku miesięcy do kilku lat, podczas którego objawy uszkodzenia układu nerwowego mogą całkowicie się wycofać lub częściowo pozostać [7].\n7. W małopłytkowości immunologicznej (ITP) remisja oznacza okres bezobjawowy, w którym liczba płytek krwi jest większa niż 30 000/μL i nie ma objawów skazy [9].\n\nZatem remisja jest zawsze związana z ustąpieniem lub zmniejszeniem nasilenia objawów choroby, a nie z ich nasileniem."}
{"id": "q_584", "question": "Jak się nazywa święta góra Słowian, o której w początkach XI wieku pisał kronikarz niemiecki Thietmar?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Święta góra Słowian, o której pisał Thietmar w początkach XI wieku, to Ślęża (łac. *mons Silensis*). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie przytoczono fragment kroniki Thietmara dotyczący wojny Bolesława Chrobrego z Henrykiem II: *\"Owa góra [ &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;posita est autem haec in pago Silensi, vocabulo hoc a quodam monte nimis excelso et grandi olim sibi indito&lt;/&gt;] wielkiej doznawała czci u wszystkich mieszkańców z powodu swego ogromu oraz przeznaczenia, jako że odprawiano na niej pogańskie obrzędy\"*. \n\nDodatkowo w [2] potwierdzono, że kompleks na Ślęży został przejęty przez Słowian po Celtach i był ważnym ośrodkiem kultowym. W [7] również wspomniano o świętej górze Słowian, choć bez podania nazwy, opisując wał kultowy na jej szczycie. \n\nWniosek: Święta góra Słowian opisana przez Thietmara to Ślęża [1][2][7]."}
{"id": "q_581", "question": "W którym afrykańskim państwie rządziła dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dynastia wywodząca się według legendy od izraelskiego króla Salomona rządziła w Etiopii. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Dynastia salomońska była ostatnią etiopską dynastią cesarską, panującą w latach 1270–1974 z przerwami. Według tradycji wywodziła się od króla Salomona i królowej Makedy [1].\n2. Menelik I, pierwszy cesarz Etiopii, był według legendy synem Makedy (królowej Saby) i izraelskiego króla Salomona. Jego potomkowie wchodzą w skład dynastii salomońskiej [2].\n3. Tradycja etiopska głosi, że Salomon i Makeda spłodzili Menelika I, uważanego za pierwszego cesarza Etiopii [4].\n4. Lista władców Etiopii z dynastii salomońskiej obejmuje okres od rozbicia dzielnicowego (\"zemene mesafynt\") do zniesienia monarchii w 1974 roku [3].\n\nZatem dynastia salomońska, wywodząca się według legendy od króla Salomona, rządziła w Etiopii."}
{"id": "q_589", "question": "Do którego morza ma dostęp Rumunia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rumunia ma dostęp do Morza Czarnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego\" [1].  \n- \"Znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego kontynentalnego\" [4].  \n- \"Cały teren Rumunii znajduje się w dorzeczu Morza Czarnego\" [7].  \n- \"Dunaj uchodzi do Morza Czarnego, tworząc deltę\" [1].  \n\nDodatkowo, w [8] opisano deltę Dunaju jako obszar ujściowy do Morza Czarnego, a w [10] wskazano Konstancę jako port nad Morzem Czarnym."}
{"id": "q_587", "question": "Ile świec mieści się na chanukowej lampce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na chanukowej lampce mieści się dziewięć świec. Wynika to z informacji zawartych w [2], gdzie wskazano, że chanukija to \"dziewięcioramienny świecznik żydowski zapalany podczas święta Chanuka\". Dodatkowo w [3] potwierdzono, że chanukija ma dziewięć ramion, w tym jedną świecę pomocniczą zwaną \"szamesem\", która służy do zapalania pozostałych. \n\nW [4] również wspomniano, że chanukija to \"świecznik dziewięcioramienny\", co dodatkowo potwierdza tę liczbę. \n\nW [8] i [9] opisano rytuał zapalania świec na chanukii, gdzie pierwszego dnia zapala się jedną świecę, a każdego kolejnego dnia o jedną więcej, aż do ósmego dnia, co oznacza, że łącznie na chanukii mieści się dziewięć świec. \n\nPodsumowując, na chanukowej lampce mieści się dziewięć świec, co wynika z analizy [2], [3], [4], [8] i [9]."}
{"id": "q_588", "question": "Jaką częścią korony austriackiej był halerz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Halerz był równy 1/100 korony austriackiej. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że korona dzieliła się na 100 halerzy w Austrii (na Węgrzech odpowiednikiem halerza był fillér). Dodatkowo w [3] potwierdzono, że halerz został wprowadzony w systemie decymalnym w 1892 roku jako część korony austro-węgierskiej. \n\nCytowanie:  \n*„Korona o masie 5 g odpowiadała 4,175 g srebra próby 835/1000 i dzieliła się w Austrii na 100 halerzy, na Węgrzech na 100 fillérów”* [1].  \n*„Wprowadzony jednak w systemie decymalnym ponownie w 1892 r. w monarchii austro-węgierskiej (na Węgrzech jako filler)”* [3]."}
{"id": "q_582", "question": "W którym amerykańskim mieście działał Al Capone?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Al Capone działał głównie w Chicago, gdzie prowadził swoją przestępczą działalność, w tym nielegalny handel alkoholem, prostytucję i wymuszenia. W mieście tym zyskał rozgłos w czasach prohibicji i stał się jednym z najbardziej znanych gangsterów w historii Stanów Zjednoczonych. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] wskazano, że Capone był amerykańskim gangsterem, który zyskał rozgłos w czasach prohibicji, a w [2] podkreślono, że pracował dla Jamesa Colosimo w Chicago, aby pomóc w usunięciu grupy \"Black Hand\".\n- W [3] opisano, że Capone przyjechał do Chicago, aby pracować dla Johnny'ego Torrio, a w [4] wspomniano, że po śmierci Colosimo Torrio został najbardziej wpływowym bossem w Chicago i uczynił Capone swoją prawą ręką.\n- W [5] podkreślono, że Chicago stało się rajem dla przemytników alkoholu, a Capone kontrolował wszystkie 10 000 barów w mieście.\n- W [9] opisano masakrę w dniu świętego Walentego, która miała miejsce w Chicago, a w [10] wspomniano, że Eliot Ness, szef \"Nietykalnych\", działał w Chicago, aby osłabić pozycję Capone.\n\nDodatkowo, w [4] i [8] wspomniano, że Capone przeniósł się do Cicero, miasteczka położonego w pobliżu Chicago, aby uniknąć zaostrzonych działań władz w Chicago, ale nadal prowadził swoje interesy w tym mieście."}
{"id": "q_585", "question": "Co to za część mowy: półtora?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liczebnik „półtora” jest nieodmienny i ma żeńską formę „półtori”. W języku ukraińskim odmienia się on jak przymiotnik grupy miękkiej, np. „półtora jabłka” (півтора яблука), „półtorej godziny” (півтори години). Istnieje również forma „półtorasta” (півтораста) oznaczająca „sto pięćdziesiąt” [1]. \n\nW klasyfikacji części mowy „półtora” może być przyporządkowane do różnych kategorii w zależności od kryteriów:\n- W jednym z podziałów liczebniki ułamkowe, takie jak „półtora”, są zaliczane do przysłówków [2].\n- W innym ujęciu liczebniki ułamkowe, w tym „półtora”, są traktowane jako nieodmienne części mowy, podobnie jak przysłówki, zaimki przysłowne, przyimki, spójniki, wykrzykniki i partykuły [7].\n- W języku niemieckim odpowiednikiem „półtora” jest „anderthalb”, który również jest liczebnikiem ułamkowym, ale nie jest on przypisany do konkretnej części mowy w podanych materiałach [4].\n\nPodsumowując, w zależności od klasyfikacji „półtora” może być uznane za przysłówek lub zaliczone do nieodmiennych części mowy, ale nie ma jednoznacznej odpowiedzi, która wskazywałaby na konkretną część mowy w tradycyjnym podziale."}
{"id": "q_590", "question": "Z jakiej piersi wyrwało się serce w żołnierskiej piosence serce w plecaku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W żołnierskiej piosence „Serce w plecaku” serce wyrwało się z piersi żołnierza, który tęsknił za swoją ukochaną. W tekście piosenki znajduje się fragment: „Serce mi pęka, serce mi płacze, / Wyrwałem je z piersi mej” [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach piosenki wspomina się o tęsknocie za dziewczyną, która „została w domu” [1], co sugeruje, że serce zostało wyrwane z piersi żołnierza przebywającego z dala od ukochanej. \n\nWarto również zauważyć, że piosenka powstała w 1933 roku i zyskała popularność podczas II wojny światowej, szczególnie wśród polskich oddziałów partyzanckich [1]."}
{"id": "q_596", "question": "Jak nazywał się rumak Don Kichota?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rumak Don Kichota nazywał się Rosynant (hiszp. \"Rocinante\"). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Don Kichot nadał swojemu koniowi to imię po długich rozważaniach, uznając je za \"bardzo wspaniałe, świetne i wielce znaczące\". W [2] również potwierdzono, że Don Kichot wyruszał na swoim koniu Rosynancie."}
{"id": "q_591", "question": "Jak nazywał się legendarny założyciel i władca Krakowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Legendarny założyciel i władca Krakowa nazywał się **Krak** (lub **Krakus** w formie zlatynizowanej). Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- Według kroniki Mistrza Wincentego założycielem Krakowa był **Grakchus**, który najczęściej występuje w kronikach pod imieniem **Kraka** [1].  \n- Wiele źródeł wskazuje, że nazwa miasta pochodzi od imienia **Kraka** [3].  \n- Jan Długosz podaje, że Kraków został założony przez **\"Graka\"**, który był uważany za potomka Tyberiusza Grakcha [8].  \n- Ulica w Krakowie, związana z legendarnym władcą, nosi nazwę **ulica Krakusa**, co potwierdza tę formę imienia [6].  \n\nDodatkowo, w legendach Krak jest opisywany jako władca, który miał dwóch synów i córkę Wandę, a także jako pogromca smoka wawelskiego [1]."}
{"id": "q_597", "question": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po wodzie czy po śniegu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Skibob to pojazd służący do poruszania się po śniegu. Jest to indywidualny sport zimowy, w którym zawodnik siedząc porusza się na pojeździe stanowiącym połączenie nart i roweru. Dodatkowo zawodnicy dysponują dwiema małymi nartami przymocowanymi do butów, które pomagają im utrzymać stabilność podczas jazdy [1]. \n\nZawody skibobowe rozgrywane są w slalomie, gigancie i supergigancie, co wskazuje na śnieżne zastosowanie tego pojazdu [1]. Nie ma informacji o możliwości poruszania się skibobem po wodzie."}
{"id": "q_592", "question": "Czy Czyngis Chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu, czy w starożytności?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czyngis-chan stworzył Imperium Mongolskie w średniowieczu. Jego data urodzenia jest przedmiotem sporów historyków, ale większość badaczy uznaje rok 1162 za najbardziej prawdopodobny [1]. Zmarł w 1227 roku [1], a w 1206 roku proklamował Wielkie Imperium Mongolskie [2]. Średniowiecze w historii Europy i Azji obejmuje okres od V do XV wieku, więc działalność Czyngis-chana mieści się w tym okresie. \n\nDodatkowo, w [6] podkreślono, że podboje Mongołów, w tym Czyngis-chana, miały miejsce w XIII wieku, co również potwierdza średniowieczny charakter jego imperium. W [2] wskazano, że następcy Temudżyna (Czyngis-chana) kontynuowali podboje, tworząc jedno z największych państw w historii, co dodatkowo umacnia tezę o średniowiecznym charakterze imperium mongolskiego. \n\nWniosek: Imperium Mongolskie powstało w średniowieczu, a nie w starożytności."}
{"id": "q_593", "question": "Jaki kolor ma neon?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Neon jako pierwiastek chemiczny jest bezbarwnym gazem [3]. Jednak w kontekście lamp neonowych, które są wypełnione tym gazem, kolor świecenia zależy od składu gazu wewnątrz rury. W czystym neonie dominuje kolor czerwony lub pomarańczowy [2]. W praktyce komercyjnej często stosuje się mieszaniny gazów, takie jak neon, argon i rtęć, które emitują promieniowanie UV, a w połączeniu z luminoforami mogą świecić w różnych barwach, w tym białym [1]. \n\nW przypadku neonu jako gazu szlachetnego, jego wyładowanie w lampach wyładowczych daje charakterystyczne czerwone lub pomarańczowe światło [2]. Dodanie innych gazów lub luminoforów może zmieniać kolor świecenia [1]. \n\nPodsumowując:\n- Neon jako gaz jest bezbarwny [3].\n- Lampa neonowa wypełniona czystym neonem świeci na czerwono lub pomarańczowo [2].\n- W praktyce stosuje się mieszaniny gazów i luminofory, które pozwalają uzyskać różne kolory [1]."}
{"id": "q_600", "question": "Z którego portu wypłynął Titanic?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Titanic” wypłynął z portu w Southampton. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że statek wyruszył z Southampton do Cherbourg we Francji, a następnie do Queenstown w Irlandii, zanim skierował się w kierunku Nowego Jorku. Dodatkowo w [3] wskazano, że Southampton był portem, z którego wypłynął „Titanic” w swój dziewiczy rejs."}
{"id": "q_595", "question": "Jaki przedmiot rozkładany półkolisto, zwykle bardzo ozdobny, używany jest do chłodzenia się?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przedmiotem rozkładanym półkolisto, zwykle bardzo ozdobnym, używanym do chłodzenia się, jest wachlarz. \n\nWachlarz to płaski, lekki przedmiot, który służy do wytworzenia przepływu powietrza, co pomaga w chłodzeniu twarzy. Może być wykonany z różnych materiałów, takich jak drewno, metal, bambus, kość słoniowa, pergamin, jedwab lub pióra [1]. \n\nWachlarze często są bogato zdobione, np. malowane w motywy mitologiczne, biblijne, pasterskie, marynistyczne lub chińskie. W przeszłości były popularne w Europie, a obecnie nadal są używane w Azji [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że wachlarz może przybierać różne formy, w tym składaną (z listewek lub żeberek) lub sztywną (okrągłą lub o innym kształcie) [1]."}
{"id": "q_604", "question": "Przez ile lat Alfred Nobel osobiście wręczał nagrody swojego imienia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_594", "question": "Jak się nazywała bogini niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Boginią niezgody, która rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, była Eris (lub Eryda). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- „Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy)” [3].  \n- „Przybyła nieproszona na wesele Peleusa i Tetydy i rzucając między boginie jabłko z napisem „Dla Najpiękniejszej” sprowokowała pośrednio wojnę trojańską” [3].  \n- „Eris, bogini niezgody, nie została zaproszona na zaślubiny Peleusa i Tetydy. W zemście rzuciła pod stół weselny jabłko z napisem: „Dla najpiękniejszej”” [4].  \n\nW innych fragmentach również wspomniano, że Eris była sprawczynią tego wydarzenia, np. „niezaproszona Eris – bogini niezgody, rzuciła jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, co doprowadziło do sporu między boginiami” [2]."}
{"id": "q_598", "question": "Z którego regionu Hiszpanii podchodzi żywy, rytmiczny taniec – flamenco?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Flamenco, żywy i rytmiczny taniec, pochodzi z regionu Andaluzji w Hiszpanii. Tradycja flamenco jest związana z folklorem andaluzyjskich Romów i obejmuje muzykę, śpiew, taniec, strój oraz zachowania [1]. Andaluzja, położona w południowej Hiszpanii, jest ojczyzną tego tańca, co potwierdza również informacja, że Sewilla, stolica Andaluzji, jest jednym z ważniejszych miast związanych z flamenco [2]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że jeden z podstawowych stylów muzyki flamenco, soleares, prawdopodobnie pochodzi z okolic Sewilli w Andaluzji. Podobnie w [8] wspomniano, że Juan Breva, wybitny śpiewak flamenco, pochodził z Malagi, która jest częścią Andaluzji. \n\nZatem flamenco wywodzi się z Andaluzji, regionu w południowej Hiszpanii [1][2][3][8]."}
{"id": "q_601", "question": "W którym roku odbył się słynny Zjazd Gnieźnieński?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słynny Zjazd Gnieźnieński odbył się w marcu 1000 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Zjazd odbył się w marcu 1000 roku\" [1]  \n- \"między 7 a 15 marca 1000 roku\" [3]  \n- \"W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd\" [4]  \n- \"W 1000 roku cesarz Otton III pod pretekstem pielgrzymki do grobu kanonizowanego Wojciecha udał się do Gniezna\" [7]  \n- \"W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd\" [6]  \n\nWszystkie źródła wskazują ten sam rok, co potwierdza datę wydarzenia."}
{"id": "q_599", "question": "Jak nazywają się tkaniny-rzeźby wykonane przez polską artystkę Magdalenę Abakanowicz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tkaniny-rzeźby wykonane przez Magdalenę Abakanowicz nazywają się **abakanami**. Nazwa ta pochodzi od nazwiska artystki i odnosi się do monumentalnych kompozycji przestrzennych, które tworzyła z różnych rodzajów włókien, takich jak sizal, końskie włosie czy sznury o różnej grubości [2]. \n\nAbakany charakteryzują się urozmaiconą fakturą, reliefem, ażurem oraz elementami przestrzennymi, co zbliża je do rzeźb [2]. W 1965 roku cykl tych prac przyniósł Abakanowicz główną nagrodę na biennale w São Paulo, co zapoczątkowało jej międzynarodową karierę [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin \"abakany\" został użyty po raz pierwszy przez krytyka sztuki opisującego prace Abakanowicz i odnosi się do techniki polegającej na utwardzaniu dzianiny pokrytej żywicą syntetyczną [6]."}
{"id": "q_602", "question": "Jak nazywa się w literaturze polskiej okres, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Okres literacki w Polsce, który nastąpił bezpośrednio po romantyzmie, nazywa się **pozytywizmem**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Pozytywizm to prąd literacki, który rozwijał się po upadku powstania styczniowego (1863–1864) i trwał do lat 90. XIX wieku [1].  \n- W historii literatury pozytywizm występuje po okresie romantyzmu i poprzedza Młodą Polskę [6].  \n- Ramy czasowe pozytywizmu są umowne, ale jego początek wiąże się z końcem romantyzmu, a koniec z początkiem Młodej Polski (ok. 1891) [1][6].  \n\nDodatkowo, w [5] wskazano, że po romantyzmie nastąpił pozytywizm, a dopiero później Młoda Polska."}
{"id": "q_608", "question": "Czyje imię nosi Teatr Ateneum w Warszawie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teatr Ateneum w Warszawie nosi imię Stefana Jaracza. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- Pełna nazwa teatru to \"Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza\" [1].  \n- W [4] potwierdzono, że teatr znajdujący się przy ul. Czerwonego Krzyża 20 (obecnie ul. Jaracza 2) nosi imię Jaracza.  \n- W [7] wymieniono, że Janusz Warmiński był dyrektorem \"Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie\".  \n\nDodatkowo, w [8] wspomniano, że pomnik Jaracza w Łodzi upamiętnia założyciela teatru Ateneum w Warszawie."}
{"id": "q_613", "question": "Które owoce rosną na wierzbie, kiedy obietnice są nierealne?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_606", "question": "Czy kotlet de volaille przyrządza się z drobiu, czy z wieprzowiny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kotlet de volaille przyrządza się z mięsa drobiowego, konkretnie z piersi kurczaka. Jest to potrawa panierowana w jajku i bułce tartej, smażona na głębokim oleju lub maśle klarowanym, z nadzieniem z masła i przypraw (np. koperku, czosnku) [2]. Oryginalna wersja zawiera tylko masło i koperek, ale istnieją również warianty z dodatkiem sera lub innych ziół [2]. \n\nPotrawa ta pochodzi z kuchni rosyjskiej i jest znana również jako \"kotlet po kijowsku\" [2]. W Polsce bywa nazywana potocznie \"dewolajem\" [3]. Tradycyjnie podaje się ją z purée ziemniaczanym i gotowaną marchewką w maśle [3]. \n\nW przeciwieństwie do kotletów mielonych, które mogą być przyrządzane z różnych rodzajów mięsa, w tym wieprzowiny [5], kotlet de volaille jest zawsze przygotowywany z mięsa drobiowego."}
{"id": "q_603", "question": "Czy Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata na olimpiadzie w Moskwie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata w skoku o tyczce podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku. Wynikiem 5,78 m pobił dotychczasowy rekord, zdobywając jednocześnie złoty medal olimpijski [1]. \n\nPotwierdzenie tego faktu znajduje się również w innych fragmentach: \n- \"30 lipca 1980 zdobył tytuł mistrza olimpijskiego w skoku o tyczce w Moskwie z wynikiem 5,78 m – jednocześnie ustanawiając nowy rekord świata\" [2]. \n- \"Później oddał jeszcze skok na wysokość 5,78 metra, który zagwarantował mu złoty medal olimpijski, będąc jednocześnie rekordem świata\" [3]. \n- \"Na igrzyskach olimpijskich w 1980 w Moskwie zajął 4. miejsce i utracił rekord świata na rzecz Kozakiewicza, który poprawił go o 1 centymetr\" [9]. \n\nWynik ten był jednym z dwóch rekordów świata ustanowionych przez Kozakiewicza w 1980 roku [2]."}
{"id": "q_609", "question": "Czy modrzew zrzuca igły na ziemię?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, modrzew zrzuca igły na zimę. Jesienią, przed opadnięciem, igły przebarwiają się na żółto [1]. W przeciwieństwie do większości roślin iglastych, modrzew nie jest rośliną wiecznie zieloną, ponieważ traci igły w półroczu zimowym [2]. \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że w Polsce do roślin wiecznie zielonych zalicza się wszystkie rośliny iglaste z wyjątkiem modrzewia, co potwierdza, że modrzew zrzuca igły. \n\nPodsumowując, modrzew europejski jest drzewem zrzucającym liście na zimę, co odróżnia go od większości innych gatunków iglastych."}
{"id": "q_610", "question": "W którym roku rozpadły się Austro-Węgry?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Austro-Węgry rozpadły się w 1918 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Istniały 51 lat, od 1867 do rozpadu w październiku 1918 w konsekwencji I wojny światowej\" [1].  \n- \"Od października do grudnia 1918 praktycznie na całym terytorium państwa zapanował chaos\" [4].  \n- \"31 października niepodległość proklamowały Węgry\" [4].  \n- \"W wyniku klęski w I wojnie światowej w październiku i listopadzie 1918 nastąpił rozpad monarchii austro-węgierskiej\" [3].  \n\nWszystkie te cytaty wskazują na rok 1918 jako moment rozpadu monarchii austro-węgierskiej."}
{"id": "q_605", "question": "Ściana płaczu jest fragmentem której świątyni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ściana Płaczu jest fragmentem Drugiej Świątyni Jerozolimskiej, odbudowanej przez Heroda Wielkiego około 19 roku p.n.e. i zniszczonej przez Rzymian w 70 roku n.e. [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach: \n- \"Jedynie połowa muru, włączając w to 17 rzędów kamieni znajdujących się poniżej poziomu gruntu, ma pochodzić z okresu Drugiej Świątyni i zostały zbudowane około 19 roku p.n.e. przez Heroda Wielkiego\" [1]. \n- \"Ściana Zachodnia zbudowana została przez Heroda Wielkiego w czasie jej renowacji ok. 19 roku p.n.e. jako ściana podtrzymująca kompleks znajdującej się powyżej Drugiej Świątyni\" [3]. \n- \"Zachodni Mur ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"he\"&gt;‏הַכֹּתֶל הַמַעֲרָבִי‎&lt;/&gt;, \"ha-Kotel ha-Ma’arawi\") jest częścią Wzgórza Świątynnego, ocalałym fragmentem Drugiej Świątyni\" [4]. \n\nWskazuje to jednoznacznie, że Ściana Płaczu (Mur Zachodni) jest pozostałością Drugiej Świątyni."}
{"id": "q_612", "question": "Znakiem rozpoznawczym którego detektywa był lizak?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Znakiem rozpoznawczym detektywa, który był kojarzony z lizakiem, jest porucznik Theo Kojak. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono: *\"Lizak bywa kojarzony z kreowaną przez Telly'ego Savalasa postacią porucznika Theo Kojaka\"*. \n\nW innych dokumentach nie ma wzmianek o lizakach jako znakach rozpoznawczych innych detektywów."}
{"id": "q_607", "question": "Jak miał na imię kronikarz Kadłubek?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kronikarz Kadłubek miał na imię Wincenty. Informacja ta pojawia się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że jego pełne imię i przydomek brzmiały: *\"Wincenty Kadłubek ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;Vincentius Cadlubkonis, Vincentius Kadlubek&lt;/&gt;), mistrz Wincenty Kadłubek ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;magister Vincentius Cadlubkonis&lt;/&gt;) lub mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;magister Vincentius dictus Kadlubek&lt;/&gt;)\"*.  \n- W [4] potwierdzono, że *\"Imię Kadłubka zostało podane w formie \"Vincentius\". Podobnie na dokumencie tego samego władcy z roku 1189 – Kadłubek został wpisany na listę świadków jako \"Vincentius magister\"\"*.  \n- W [7] wskazano, że *\"Autorem Kroniki polskiej był Wincenty, pod koniec XIII wieku określany tytułem mistrza. W latach 1208–1218 był on biskupem krakowskim\"*.  \n\nPrzydomek *\"Kadłubek\"* nie był natomiast jego nazwiskiem, lecz przydomkiem, którego pochodzenie pozostaje przedmiotem dyskusji [3]."}
{"id": "q_611", "question": "W których górach stoi skocznia Wielka Krokiew?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Skocznia Wielka Krokiew znajduje się w Tatrach, na północnym stoku góry Krokiew (1378 m n.p.m.), na wysokości 1050 m n.p.m. [2]. Góra Krokiew jest dwuwierzchołkowym wzniesieniem reglowym, stanowiącym zakończenie wschodniej grani Giewontu, położonym między Doliną Bystrej a Doliną Białego [1]. \n\nDodatkowo, w [5] i [7] potwierdzono, że skocznia jest zlokalizowana na północnym stoku góry Krokiew w Tatrach Zachodnich, co jest spójne z wcześniejszymi informacjami. \n\nW [3] wspomniano o innej górze o nazwie Krokiew na Wyspie Króla Jerzego, ale nie ma to związku z opisywaną skocznią narciarską."}
{"id": "q_614", "question": "Kto wyreżyserował film „Ojciec Chrzestny”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Film *Ojciec chrzestny* wyreżyserował **Francis Ford Coppola**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że film został zrealizowany przez Francisa Forda Coppolę na podstawie powieści Maria Puza.  \n- W [2] wskazano, że w 1972 roku ukazała się filmowa adaptacja w reżyserii Coppoli.  \n- W [3] potwierdzono, że Coppola był reżyserem *Ojca chrzestnego* (1972), a film ten ugruntował jego reputację jako filmowca.  \n- W [4] opisano, jak Coppola ostatecznie przyjął propozycję wyreżyserowania filmu po namowach rodziny i znajomych.  \n- W [7] podkreślono, że Coppola był reżyserem i współtwórcą scenariusza wraz z Mario Puzo.  \n\nDodatkowo w [9] wymieniono Coppolę jako laureata Złotego Globu za najlepszą reżyserię *Ojca chrzestnego*."}
{"id": "q_616", "question": "W którym amerykańskim mieście stoi Statua Wolności?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Statua Wolności znajduje się w Nowym Jorku, w regionie metropolitalnym tego miasta, na wyspie Liberty Island u ujścia rzeki Hudson do Oceanu Atlantyckiego [1]. Wyspa ta administracyjnie należy do stanu Nowy Jork, a zarządzana jest przez National Park Service [1][2]. \n\nDodatkowo, w [3] i [4] potwierdzono, że wyspa Liberty Island, na której stoi Statua Wolności, znajduje się w granicach Jersey City w stanie New Jersey, jednak podlega jurysdykcji Nowego Jorku. \n\nW [2] wskazano również, że Statua Wolności jest symbolem wolnej i bogatej Ameryki dla emigrantów przybywających do Nowego Jorku. \n\nPodsumowując, Statua Wolności stoi w Nowym Jorku, choć sama wyspa, na której się znajduje, formalnie należy do innego miasta i stanu."}
{"id": "q_615", "question": "W którym mieście europejskim deptakiem La Rambla dojdziemy do kolumny Kolumba?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Deptakiem La Rambla do kolumny Kolumba można dojść w Barcelonie. La Rambla to ruchliwa kilometrowa ulica w centrum Barcelony, która prowadzi od Plaça de Catalunya do pomnika Krzysztofa Kolumba na nabrzeżu [1]. Pomnik Kolumba w Barcelonie znajduje się przy południowym krańcu La Rambla i został zbudowany na Wystawę Światową w Barcelonie w 1888 roku [2]. \n\nDodatkowo, w [4] potwierdzono, że na początku słynnego deptaka La Rambla w Barcelonie znajduje się Pomnik Kolumba, od którego zaczyna się obszar Portu Vell. \n\nW [8] wskazano, że La Rambla jest osią dzielnicy Ciutat Vella w Barcelonie, rozciągającą się między Plaça de Catalunya a portem morskim. \n\nNie ma informacji o innych miastach europejskich, w których deptak La Rambla prowadziłby do kolumny Kolumba."}
{"id": "q_618", "question": "Czy Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Tokio leży na tej samej wyspie co wulkan Fudżi. Oba te miejsca znajdują się na wyspie Honsiu (Honshu). \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Wulkan Fudżi leży na wyspie Honsiu (\"Honshu\"), na południowy zachód od stolicy, Tokio [1].\n2. Metropolia stołeczna Tokio leży w regionie Kantō, na największej japońskiej równinie, na wyspie Honsiu (\"Honshu\"), u ujścia rzeki Sumida do Zatoki Tokijskiej [7].\n3. Dodatkowo, w [2] potwierdzono, że Honsiu jest największą wyspą Japonii, na której znajduje się stolica państwa, Tokio.\n\nZatem zarówno Tokio, jak i wulkan Fudżi są położone na tej samej wyspie – Honsiu."}
{"id": "q_621", "question": "Ile kręgów szyjnych liczy ludzki kręgosłup?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ludzki kręgosłup liczy 7 kręgów szyjnych (C1–7). Informacja ta jest powtarzana w kilku fragmentach:  \n\n- \"Kręgosłup człowieka składa się z 7 kręgów szyjnych (C)\" [2].  \n- \"Człowiek ma 7 kręgów szyjnych (C1–7)\" [4].  \n- \"Ssaki z wyjątkiem manatowatych i leniwców mają siedem kręgów szyjnych\" [5].  \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że u ssaków zasadniczo występuje 7 kręgów szyjnych, z wyjątkiem nielicznych gatunków (np. leniwce trójpalczaste mają 8–10 kręgów). W przypadku człowieka ta liczba wynosi właśnie 7."}
{"id": "q_619", "question": "Jak nazywał się polski reżyser twórca trylogii „Trzy kolory”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polskim reżyserem, twórcą trylogii „Trzy kolory”, był Krzysztof Kieślowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in.:  \n- „Trzy kolory – trylogia filmowa polskiego reżysera Krzysztofa Kieślowskiego” [1],  \n- „Krzysztof Kieślowski (ur. 27 czerwca 1941 w Warszawie, zm. 13 marca 1996 tamże) – polski reżyser i scenarzysta filmowy” [2],  \n- „Nakręciwszy we Francji „Podwójne życie Weroniki”, Krzysztof Kieślowski napisał wraz z Krzysztofem Piesiewiczem rozpisany na trzy części scenariusz trylogii „Trzy kolory”” [3].  \n\nDodatkowo, w innych częściach również potwierdzono jego autorstwo, np. w opisach poszczególnych filmów z trylogii [4][5][10]."}
{"id": "q_622", "question": "Z ilu państw członków składa się Rada Bezpieczeństwa ONZ?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rada Bezpieczeństwa ONZ składa się z 15 państw członków, w tym 5 stałych oraz 10 niestałych. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [3]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano, że \"Rada Bezpieczeństwa składa się z pięciu stałych członków oraz dziesięciu niestałych\", a w [2] potwierdzono, że \"w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi obecnie 15 członków, w tym 5 stałych oraz 10 niestałych\". \n\nW [3] również podkreślono, że \"Rada Bezpieczeństwa od 1966 składa się z 15 członków: 5 stałych oraz 10 niestałych\". \n\nWcześniej, w latach 1946–1965, Rada Bezpieczeństwa liczyła 11 członków (5 stałych i 6 niestałych) [2]."}
{"id": "q_620", "question": "Czy Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Pablo Picasso stosował w swojej twórczości kolaże. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [2] wskazano, że Picasso był jednym z pierwszych artystów, którzy zastosowali technikę kolażu w sztuce nowoczesnej, obok Georges'a Braque'a. \n2. W [7] podkreślono, że pierwszym nowoczesnym dziełem uznawanym za mixed media (w tym kolaż) była praca Picassa \"Martwa natura z plecionką krzesła\" z 1912 roku, w której wykorzystał różne materiały, takie jak papier, tkanina, farba i sznurek.\n3. W [9] wymieniono, że Muzeum Berggruena w Berlinie posiada w swojej kolekcji dzieła Picassa, w tym kolaże, co potwierdza, że artysta tworzył w tej technice.\n\nDodatkowo w [8] wspomniano, że Picasso był pionierem kubizmu, a ta technika często wykorzystywała kolaże, co również wskazuje na jego związki z tą formą artystyczną."}
{"id": "q_617", "question": "Mińsk to stolica którego państwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mińsk jest stolicą Białorusi. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Mińsk ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"be\"&gt;Мінск&lt;/&gt;, hist. &lt; lang=\"be\"&gt;Менск&lt;/&gt;;  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ru\"&gt;Минск&lt;/&gt;;  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"yi\"&gt;‏מינסק, \"Minsk\"‎&lt;/&gt;) – stolica i największe miasto Białorusi\" [1].  \n- \"Od 1991 Mińsk jest stolicą suwerennej Republiki Białorusi oraz centrum politycznym i kulturowym białoruskiego narodu\" [2].  \n- \"Wspólnota Niepodległych Państw, skrót WNP ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"ru\"&gt;Содружество Независимых Государств, СНГ&lt;/&gt;; trb. \"Sodrużestwo Niezawisimych Gosudarstw\", \"SNG\") – organizacja gospodarczo-polityczno-wojskowa, zrzeszająca większość byłych republik Związku Radzieckiego, utworzona na mocy porozumienia białowieskiego z 8 grudnia 1991 roku. Siedzibą władz WNP został Mińsk (stolica Białorusi)\" [9].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja o statusie Mińska jako miasta wydzielonego i stolicy obwodu mińskiego [8]."}
{"id": "q_625", "question": "Ile lat żył Wolfgang Amadeusz Mozart?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wolfgang Amadeusz Mozart żył 35 lat. Urodził się 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu, a zmarł 5 grudnia 1791 roku w Wiedniu [1][3]. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach, np.:  \n- „Mozart miał problemy zdrowotne przez całe swoje życie […] zmarł 5 grudnia 1791 roku w wieku 35 lat” [1].  \n- „Wolfgang Amadeus Mozart, w formie spolszczonej Wolfgang Amadeusz Mozart (ur. 27 stycznia 1756 w Salzburgu, zm. 5 grudnia 1791 w Wiedniu)” [3]."}
{"id": "q_627", "question": "W którym państwie odbywa się gonitwa konna Wielka Pardubicka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gonitwa konna Wielka Pardubicka odbywa się w Czechach. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że wyścig rozgrywany jest w Pardubicach, oraz w [5], gdzie Pardubice określono jako miasto w Czechach. Dodatkowo [2] potwierdza, że wyścig odbywa się na torze wyścigów konnych w Pardubicach, które leżą w Czechach. \n\nCytowania:\n- \"Wielka Pardubicka (cz. Velká pardubická) – przeszkodowy wyścig konny, który rozgrywany jest corocznie od 1874 roku w Pardubicach w Czechach\" [1]\n- \"(cz. Pardubice) – miasto statutarne w środkowej części Czech\" [5]"}
{"id": "q_624", "question": "Czy mątwy mają muszle?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mątwy, podobnie jak inne głowonogi z podgromady płaszczoobrosłych (Coleoidea), mają zredukowaną muszlę wewnętrzną, która jest ukryta pod płaszczem. W przypadku mątw szkielet wewnętrzny przyjmuje formę kości mątwiej (\"os sepiae\"), zbudowanej z węglanu wapnia [1]. \n\nW przeciwieństwie do innych mięczaków, takich jak ślimaki czy małże, które mają zewnętrzną muszlę, u mątw muszla jest wewnętrzna i zredukowana. Kość mątwia pełni funkcję szkieletu wewnętrznego, a jej kształt jest cechą diagnostyczną dla tego gatunku [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że niektóre głowonogi, np. samice Argonautidae, budują muszlę zewnętrzną, ale nie dotyczy to mątw [2]."}
{"id": "q_630", "question": "Na którym morzu leży Jamajka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jamajka leży na Morzu Karaibskim. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Jamajka ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Jamaica&lt;/&gt;) – wyspa i państwo na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli\" [1].  \n- \"Jamajka leży na Morzu Karaibskim na południe od Kuby\" [2].  \n- \"Jamajka jest państwem wyspiarskim leżącym na wyspie o tej samej nazwie w archipelagu Wielkich Antyli na Morzu Karaibskim w Ameryce Środkowej\" [3].  \n\nDodatkowo potwierdza to opis położenia geograficznego wyspy, np. odległość od Kuby i Haiti [1][2]."}
{"id": "q_623", "question": "Kto w latach 1918–22 był Naczelnikiem Państwa, a w roku 1920 został mianowany Marszałkiem Polski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Naczelnikiem Państwa w latach 1918–1922 był Józef Piłsudski, który 19 marca 1920 roku przyjął i zatwierdził dla siebie unikatowy stopień Pierwszego Marszałka Polski [3]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"w okresie istnienia urzędu naczelnikiem państwa był marszałek Józef Piłsudski\" [1]\n- \"19 marca 1920 roku Józef Piłsudski przyjął dla siebie i zatwierdził jako naczelny wódz unikatowy stopień Pierwszego Marszałka Polski\" [3]\n- \"14 listopada 1920 roku na placu Zamkowym w Warszawie miało miejsce uroczyste wręczenie Buławy Pierwszego Marszałka Polski Józefowi Piłsudskiemu\" [3]\n\nDodatkowo potwierdza to informacja, że \"Józef Piłsudski złożył urząd Naczelnika Państwa na ręce prezydenta RP Gabriela Narutowicza 14 grudnia 1922\" [4], co wskazuje na zakończenie pełnienia tej funkcji w 1922 roku."}
{"id": "q_626", "question": "Czy ocelot jest drapieżnikiem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, ocelot jest drapieżnikiem. Wszystkie gatunki z rodzaju *Leopardus*, w tym ocelot wielki (*Leopardus pardalis*), są drapieżnikami należącymi do rodziny kotowatych (Felidae) [1][2]. Oceloty polują na różne zwierzęta, takie jak myszowate, inne gryzonie, naczelne, szczerbaki, ptaki i gady [1]. Są one hiperdrapieżnikami, co oznacza, że ich dieta składa się głównie z pokarmu mięsnego [6]. \n\nPrzykładowo, ocelot wielki (*Leopardus pardalis*) jest opisywany jako drapieżny ssak, który poluje na ziemi, choć świetnie wspina się po drzewach [1]. Podobnie ocelot nadrzewny (*Leopardus wiedii*) poluje głównie na nadrzewne ssaki, ptaki, gady i owady [6]. \n\nWarto również zauważyć, że oceloty są wymieniane jako drapieżniki polujące na inne gatunki, np. pancernika siedmiopaskowego (*Dasypus septemcinctus*) [8] czy naczelne [9]."}
{"id": "q_632", "question": "Jak nazywała się żona króla Egiptu Amenhotepa IV?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żoną faraona Amenhotepa IV (Echnatona) była Nefertiti, która nie urodziła mu męskiego następcy [7]. Wymieniona jest również drugorzędna żona Kija, która mogła być identyczna z Taduhepą, mitannijską księżniczką [2]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Jego główną żoną była Nefertiti, a inną Taduhepa\" [1]\n- \"Żoną Echnatona była Nefretete, znana z urody, która jednak nie urodziła mu męskiego następcy\" [7]"}
{"id": "q_631", "question": "Na której planecie Układu słonecznego znajdują się Doliny Marinerów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Doliny Marinerów, znane również jako Valles Marineris, znajdują się na Marsie. Informacja ta została potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] wskazano, że Valles Marineris to system kanionów na Marsie, odkryty przez sondę Mariner 9.  \n2. W [2] wymieniono Valles Marineris jako jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów na Marsie, obok Olympus Mons.  \n3. W [10] wspomniano, że Mars ma unikalne cechy geologiczne, w tym ogromne kaniony, choć nie wymieniono ich nazwy.  \n\nDodatkowo, w [5] podkreślono, że program Mariner, od którego pochodzi nazwa kanionów, był związany z badaniami Marsa."}
{"id": "q_629", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Aborygeni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aborygeni wywodzą się z kontynentu australijskiego. Zgodnie z dostępnymi informacjami, ich przodkowie przybyli do Australii pomiędzy 125 a 50 tysięcy lat temu, prawdopodobnie z wysp Azji Południowo-Wschodniej [1]. Wg badań genetycznych zarówno Aborygeni australijscy, jak i Papuasi są bezpośrednimi potomkami społeczności, która jako pierwsza opuściła Afrykę [2]. \n\nDodatkowo, Aborygeni tasmańscy dotarli na Tasmanię około 10 tysięcy lat temu, gdy wyspa była jeszcze połączona z kontynentem [1]. Wskazuje to na długą historię zamieszkiwania przez nich obszaru Australii i Tasmanii. \n\nPodsumowując, Aborygeni są rdzennymi mieszkańcami Australii, a ich pochodzenie wiąże się z migracjami z Azji Południowo-Wschodniej w odległej przeszłości [1][2]."}
{"id": "q_634", "question": "W którym mieście wznosi się Koloseum, amfiteatr Flawiuszów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Koloseum, amfiteatr Flawiuszów, wznosi się w Rzymie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70–72 do 80 n.e. przez Wespazjana i Tytusa – cesarzy z dynastii Flawiuszów. Dodatkowo w [6] wskazano, że najsłynniejszym amfiteatrem jest rzymskie Koloseum, co potwierdza lokalizację budowli w Rzymie."}
{"id": "q_628", "question": "Czy w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w Polsce samorządy lokalne mają prawo do emitowania obligacji. \n\nTok rozumowania:  \n1. **Obligacje komunalne** są dłużnymi papierami wartościowymi emitowanymi przez jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy) lub ich związki [1].  \n2. **Emisja obligacji komunalnych** jest jednym z instrumentów pozyskiwania kapitału przez samorządy, a ich wartość na rynku systematycznie rośnie – w 2019 r. wartość emisji przekroczyła 4 mld zł, a ponad 1000 samorządów i spółek komunalnych dokonało emisji [4].  \n3. **Obligacje przychodowe** to szczególny rodzaj papierów dłużnych, które również mogą być emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego (JST), choć są mniej popularne [5].  \n4. **Bony komunalne** to krótkoterminowe papiery dłużne emitowane przez samorządy w celu sfinansowania luki budżetowej, co dodatkowo potwierdza ich zdolność do emisji instrumentów dłużnych [9].  \n\nPodsumowanie:  \nSamorządy lokalne w Polsce mają prawo emitować zarówno obligacje komunalne, jak i bony komunalne, co wynika z ich statusu jako emitentów papierów wartościowych [1][4][9]."}
{"id": "q_642", "question": "Co należy się diabłu, gdy Pan Bóg dostaje świeczkę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_633", "question": "W którym mieście znajduje się Uniwersytet Kazimierza Wielkiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Uniwersytet Kazimierza Wielkiego znajduje się w Bydgoszczy. Informacja ta jest zawarta w kilku fragmentach, m.in.:  \n- \"Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (UKW) – publiczna uczelnia (uniwersytet pełnoprofilowy) w Bydgoszczy\" [1],  \n- \"Jest największą uczelnią w mieście i drugą w regionie kujawsko-pomorskim\" [1],  \n- \"27 czerwca 2019 r. w budynku Biblioteki UKW uroczyście otwarto Muzeum Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy\" [2],  \n- \"W 2005 r. Sejm RP przyjął ustawę o powołaniu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy\" [3]."}
{"id": "q_644", "question": "Washington Post to tygodnik czy dziennik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Washington Post jest dziennikiem. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie napisano: *\"Założony w 1877 \"The Washington Post\" to najstarsza i najbardziej poczytna gazeta codzienna w mieście\"*. Potwierdza to również [2]: *\"The Washington Post – największa i najstarsza gazeta codzienna w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych\"*."}
{"id": "q_636", "question": "Człowiek o usposobieniu mało ruchliwym to sangwinik czy melancholik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że człowiek o usposobieniu mało ruchliwym jest bliższy opisowi melancholika, a nie sangwinika. \n\nSangwinik jest przedstawiany jako osoba wrażliwa, reagująca szybko i silnie, a jednocześnie odporna i dostosowująca się do warunków [1]. W typologii Iwana Pawłowa sangwinicy mieli cechować się typem silnym, zrównoważonym i ruchliwym [1]. \n\nZ kolei melancholik jest opisywany jako osoba nieporywcza, łagodna i bierna, o silnych, ale powoli narastających uczuciach [3]. W typologii Pawłowa melancholicy mieli cechować się typem słabym [3]. \n\nDodatkowo, w [2] melancholik jest określany jako perfekcjonista, uczuciowy i podatny na depresję, co również sugeruje mniej ruchliwe i bardziej refleksyjne usposobienie. \n\nPodsumowując, usposobienie mało ruchliwe jest bliższe opisowi melancholika niż sangwinika, zgodnie z podanymi źródłami [1][2][3]."}
{"id": "q_638", "question": "Z ilu pensów składał się brytyjski szyling?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Brytyjski szyling składał się z 12 pensów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Szyling stanowił 1/20 część funta szterlinga i dzielił się na 12 pensów\" [1].  \n- \"Przed reformą walutową z 15 lutego 1971 jeden funt był równy 20 szylingom, zaś jeden szyling – 12 pensom\" [2].  \n- \"Do czasu reformy monetarnej (15 lutego 1971) szyling był też monetą występującą w Wielkiej Brytanii. Szyling równał się 1/20 funta szterlinga, a sam dzielił się na 12 pensów\" [3].  \n- \"Wcześniej jeden funt był równy 20 szylingom, zaś jeden szyling ('shilling') - 12 pensom ('pence')\" [4].  \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że 1 szyling odpowiadał 12 pensom."}
{"id": "q_635", "question": "Co oznaczają ostatnie słowa niechętnego chrześcijaństwu cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ostatnie słowa cesarza Juliana Apostaty „Galilaee, vicisti!” („Galilejczyku, zwyciężyłeś!”) według legendy miały zostać wypowiedziane przez niego w chwili śmierci. Słowa te przypisano Julianowi, aby przedstawić jego śmierć jako karę bożą za odrzucenie chrześcijaństwa i powrót do tradycyjnych kultów rzymskich. Historia ta została zmyślona najprawdopodobniej w V wieku, aby podkreślić triumf chrześcijaństwa nad pogaństwem [1]. \n\nW kontekście literackim słowa te pojawiają się również w dramacie Zygmunta Krasińskiego *Nie-Boska komedia*, gdzie wypowiada je przywódca rewolucjonistów Pankracy po przegranej bitwie. W tym przypadku mają one znaczenie symboliczne, sugerując zwycięstwo chrześcijańskich wartości nad siłami rewolucji [4]. \n\nW obu przypadkach fraza ta wyraża klęskę i uznanie wyższości przeciwnika, choć w różnych kontekstach historycznych i literackich."}
{"id": "q_640", "question": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała czy na zewnątrz?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Endoproteza to proteza umieszczana wewnątrz ciała. Jest to wykonany z biomateriałów element, wszczepiany operacyjnie do organizmu, zastępujący lub wspomagający utraconą funkcję narządu [1]. Przykłady endoprotez obejmują implanty zastępujące stawy biodrowe, kolanowe, a także elementy układu sercowo-naczyniowego [1]. W przeciwieństwie do tego, protezy zewnętrzne, takie jak sztuczne kończyny czy szczęki, są umieszczane na zewnątrz ciała i nie są klasyfikowane jako endoprotezy [6]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, gdzie mowa jest o wszczepianiu endoprotez w tkanki organizmu, np. w przypadku stawów biodrowych [1] czy kolanowych [7]. Dodatkowo, w kontekście stomatologicznym, implanty również są wszczepiane wewnątrz tkanki kostnej, co potwierdza ich wewnętrzny charakter [3]. \n\nPodsumowując, endoproteza jest protezą wewnętrzną, wszczepianą chirurgicznie do organizmu."}
{"id": "q_643", "question": "W którym wieku powstał Związek Polaków na Białorusi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Związek Polaków na Białorusi powstał w 1990 roku, co oznacza, że został założony w XX wieku. Wcześniejsze korzenie organizacji sięgają 1988 roku, kiedy to istniało Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe im. Adama Mickiewicza na Grodzieńszczyźnie oraz Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe „Polonia” w Mińsku [2]. \n\nOficjalna rejestracja Związku nastąpiła w 1990 roku, co potwierdzają również inne źródła: „W 1990 roku został założony Związek Polaków na Białorusi został (pierwszym prezesem został Tadeusz Gawin)” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w XIX wieku istniała inna organizacja o podobnej nazwie – Związek Polski Demokratyczny na Białej Rusi, ale była to partia polityczna o charakterze liberalnym, działająca od 1907 roku [6]."}
{"id": "q_641", "question": "Kto zmarł od zatrutej szaty Dejaniry?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zatruta szata Dejaniry spowodowała śmierć Heraklesa. Bohater, nie mogąc uwolnić się od okrutnych męczarni wywołanych przez truciznę, postanowił spalić się na stosie, by położyć kres cierpieniu. Ostatecznie został przeniesiony na Olimp jako nieśmiertelny bóg, ale samobójstwo popełniła również Dejanira, gdy zrozumiała, że nieświadomie przyczyniła się do śmierci męża [1][3][4][5][9]. \n\nProces śmierci Heraklesa był następujący: krew Nessosa, którą nasączono szatę, okazała się trucizną, która wżerała się w ciało herosa, powodując nieznośny ból. Herakles próbował zdzierać szatę, ale przykleiła się ona do skóry, więc każda próba jej usunięcia powodowała obdzieranie się ze skóry. Ostatecznie, by przerwać cierpienie, Herakles kazał wznieść stos i spalił się na nim [1][3][4][5][9]. \n\nDejanira, widząc skutki swojego czynu, popełniła samobójstwo [1][3][4][5][9]."}
{"id": "q_637", "question": "W którym państwie znajduje się prowincja Syczuan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prowincja Syczuan znajduje się w Chinach. Informacja ta jest zawarta w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Syczuan (\"Sichuan\" wym., chiń. 四川; pinyin Sìchuān; Wade-Giles Ssu-ch’uan) – prowincja w południowo-zachodnich Chinach\"), [2] (\"Miasto leży w zachodniej części Kotliny Syczuańskiej, w 40% na żyznej równinie Chengdu\"), [3] (\"Diecezja Suifu, diecezja Yibin (łac. Dioecesis Siufuanus, chiń. 天主教叙府教区) – rzymskokatolicka diecezja ze stolicą w Yibinie, w prowincji Syczuan, w Chińskiej Republice Ludowej\"), [4] (\"Xichang (chiń. 西昌; pinyin Xīchāng) – miasto na prawach powiatu w południowo-środkowych Chinach, w prowincji Syczuan\"), [5] (\"Katastrofa autobusowa w Chinach – katastrofa, do której doszło 18 lipca 2010 w prowincji Syczuan w południowo-zachodnich Chinach\"), [6] (\"Min Shan, \"Góry Syczuańskie\" (chiń. 岷山; pinyin Mín Shān) – pasmo górskie w Chinach, w prowincjach Syczuan i Gansu\"), [7] (\"Ya’an (chiń. 雅安; pinyin Yǎ’ān) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, w prowincji Syczuan\"), [8] (\"Trzęsienie ziemi w Syczuanie (2013) – trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,6, którego epicentrum znajdowało się w południowej części Chin, w prowincji Syczuan\")."}
{"id": "q_639", "question": "Ile było hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że liczba hor, córek Zeusa i Temidy, przedstawianych jako uosobienie sił natury, jest różna w zależności od źródła.  \n\n1. **Pierwsza trójka**: W większości greckich tekstów, w tym w \"Teogonii\" Hezjoda, wymieniane są trzy hory:  \n   - Eunomia  \n   - Dike  \n   - Ejrene [1].  \n\n2. **Druga trójka**: W Atenach znano je pod imionami:  \n   - Thallo (Kwitnienie)  \n   - Auxo (Wzrost)  \n   - Karpo (Owocowanie) [1].  \n\n3. **Trzecia trójka**: Rzadko pojawiała się trójka trzecia:  \n   - Ferusa (Świetlista)  \n   - Euporia (Obfitość)  \n   - Orthosie (Prostota) [1].  \n\n4. **Cztery Hory**: Nonnos z Panopolis wspomina o czterech Horach:  \n   - Pherusa (Świetlista)  \n   - Euporie (Obfitość)  \n   - Orthosie (Prostota)  \n   - Eukarpie (Dobroczynna) [1].  \n\n5. **Dziewięć Hor**: Hygin podaje zbiorczą listę wszystkich wymienionych wyżej bogiń, co daje łącznie dziewięć Hor [1].  \n\n6. **Dwanaście Hor**: Ostatnia lista przedstawia dwanaście bogiń, które uosabiały poszczególne godziny i pory dnia [1].  \n\nPodsumowując, liczba Hor waha się od trzech do dwunastu, w zależności od źródła i kontekstu mitologicznego. Najczęściej wymieniane są trzy lub dziewięć."}
{"id": "q_647", "question": "Lowelas – to tytuł brytyjskich arystokratów czy uwodziciela?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Lowelas to określenie uwodziciela, a nie tytuł brytyjskich arystokratów. Pochodzi od nazwiska Roberta Lovelace, bohatera powieści Samuela Richardsona \"Clarissa, or the History of a Young Lady\" (1748). W kontekście seksualnym miano to jako pseudonim artystyczny przybrała Linda Susan Boreman, amerykańska aktorka filmów pornograficznych, znana jako Linda Lovelace [1]. \n\nW brytyjskiej hierarchii tytułów arystokratycznych występują natomiast inne godności, takie jak: książę (duke), markiz (marquess), earl, wicehrabia (viscount) i baron [5]. Lowelas nie jest wymieniony wśród nich, ponieważ nie jest tytułem szlacheckim, lecz określeniem o charakterze ironiczno-żartobliwym, używanym wobec mężczyzny uganiającego się za kobietami [1]."}
{"id": "q_648", "question": "Na którym przylądku znajduje się latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Latarnia morska im. Stefana Żeromskiego oraz Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie. Informacje te pochodzą z następujących fragmentów:\n\n1. W [1] wskazano, że w latarni mieści się muzeum latarnictwa, a na ścianie wieży wisi tablica upamiętniająca Leona Wzorka, latarnika związanego z tą latarnią. Dodatkowo wspomniano, że obok latarni znajduje się pomnik Stefana Żeromskiego.  \n2. W [3] potwierdzono, że latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego i jest udostępniona do zwiedzania.  \n3. W [5] podano, że na przylądku Rozewie znajduje się Latarnia Morska Rozewie, co koresponduje z informacjami o lokalizacji latarni im. Żeromskiego.  \n\nZatem latarnia morska im. Stefana Żeromskiego i Muzeum Latarnictwa znajdują się na przylądku Rozewie [1][3][5]."}
{"id": "q_645", "question": "Jak nazywa się pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pogląd tłumaczący procesy geologiczne dawnych epok analogią do dzisiejszych nazywa się **aktualizmem geologicznym** (lub **uniformitaryzmem/uniformitarianizmem**). Zasada ta zakłada, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię były w przeszłości podobne do współczesnych, co pozwala na wnioskowanie o przebiegu dawnych procesów geologicznych na podstawie obserwacji współczesnych zjawisk. Streszcza się to w haśle: „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości” [1]. \n\nZasada ta została sformułowana przez Jamesa Huttona w 1795 roku, a rozwinięta przez Charlesa Lyella w 1830 roku [1]. Jednym z pierwszych dowodów tej koncepcji były badania erozji i sedymentacji w dolinach rzek, które wskazywały, że długotrwałe procesy geologiczne (np. erozja, wypiętrzanie) mogą wyjaśniać powstawanie pokładów skalnych [1]. \n\nW geologii dynamicznej również stosuje się tę zasadę, uznając, że procesy kształtujące współcześnie powierzchnię Ziemi są analogiczne do tych, które działały w dawnych epokach geologicznych [2]."}
{"id": "q_654", "question": "Jak nazywał się włoski generał, bojownik o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Włoskim generałem, bojownikiem o wyzwolenie i zjednoczenie Włoch, który żył w latach 1807–1882, był Giuseppe Garibaldi. Informacje te znajdują się w [1], gdzie podano jego daty urodzenia i śmierci oraz opisano jego rolę w procesie zjednoczenia Włoch."}
{"id": "q_650", "question": "Podkanclerzem którego polskiego króla był kronikarz Janko z Czarnkowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kronikarz Janko z Czarnkowa pełnił funkcję podkanclerzego koronnego za panowania króla Kazimierza Wielkiego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [3] wskazano, że Janko z Czarnkowa był podkanclerzym polskiego króla Kazimierza Wielkiego.  \n- W [4] potwierdzono, że piastował urząd podkanclerzego za czasów Kazimierza Wielkiego, a po jego śmierci popadł w konflikt z Ludwikiem Węgierskim.  \n- W [8] podkreślono, że Janko był podkanclerzym koronnym, co również wskazuje na związek z Kazimierzem Wielkim, ostatnim królem z dynastii Piastów.  \n\nNie ma informacji o pełnieniu przez niego tej funkcji za panowania innych władców."}
{"id": "q_657", "question": "W którym roku zmarła Margaret Thatcher?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Margaret Thatcher zmarła 8 kwietnia 2013 roku. Informacja ta znajduje się w [2] oraz [3]."}
{"id": "q_649", "question": "Jakim symbolem oznaczany był model fiata zwany w Polsce maluchem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Model Fiata, który w Polsce był znany jako \"maluch\", oznaczany był symbolem **126p**. Był to samochód osobowy klasy aut najmniejszych, konstrukcji włoskiego producenta Fiat, produkowany w latach 1972–2000. W Polsce był wytwarzany przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych (od 1992 roku część koncernu Fiat jako Fiat Auto Poland) jako **Polski Fiat 126p** [1]. \n\nOficjalna nazwa \"Maluch\" została wprowadzona w 1997 roku, choć potocznie używano jej już wcześniej [2]. Wersje pochodne tego modelu obejmowały m.in. wersję ELX z katalizatorem (spełniającą normę Euro 1) oraz limitowaną serię Happy End, wyprodukowaną na zakończenie produkcji w 2000 roku [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w latach 1975–1992 wyeksportowano 897 316 egzemplarzy Polskich Fiatów 126p, a łączna produkcja na świecie wyniosła 4 671 586 sztuk, z czego 3 318 674 w Polsce [1]."}
{"id": "q_646", "question": "Borys Pasternak napisał powieść o losie rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych. Jaki jest jej tytuł?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tytuł powieści autorstwa Borysa Pasternaka, opowiadającej o losach rosyjskiego inteligenta w latach przed- i porewolucyjnych, to *Doktor Żywago*. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"W latach powojennych Pasternak napisał swoją najsłynniejszą powieść, *Doktor Żywago* (ukończoną w 1954 roku), opowiadającą o przed- i porewolucyjnych losach inteligencji rosyjskiej\" [1].  \n- \"Doktor Żywago – powieść rosyjskiego/radzieckiego pisarza i poety, Borisa Pasternaka, opowiadająca losy lekarza Jurija Żywagi na tle wydarzeń w Rosji od początku XX wieku, przez rewolucję październikową i wojnę domową aż do lat trzydziestych XX w.\" [2].  \n- \"Mimo prowadzonej przez Chruszczowa polityki odwilży, cenzura nie pozwoliła na legalną publikację tego dzieła w Związku Radzieckim. Jednakże powieść krążyła w «samizdacie», czyli w drugim obiegu\" [3].  \n\nPowieść ta stała się międzynarodowym bestsellerem i została przetłumaczona na wiele języków, mimo początkowych trudności z publikacją w ZSRR [3]."}
{"id": "q_651", "question": "Automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki...”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, automat do gry poruszany za pomocą znajdującej się z boku dźwigni to inaczej „jednoręki bandyta”. Nazwa ta pochodzi od charakterystycznej dźwigni, która uruchamia mechanizm gry, a także od hazardowego charakteru urządzenia. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- W [1] opisano, że jednoręki bandyta to maszyna hazardowa, w której grę rozpoczyna się poprzez pociągnięcie dźwigni: „należało pociągnąć za dźwignię, która uruchamiała walce z symbolami kart do gry”.\n- W [2] potwierdzono, że pierwsze automaty tego typu wymagały pociągnięcia dźwigni: „Po wrzuceniu monety w otwór maszyny należało pociągnąć za dźwignię”.\n- W [3] wspomniano, że automaty do gier często wyposażone były w gałkę sterującą (dżojstik) i klawisze, co sugeruje alternatywne metody sterowania, ale nie wyklucza dźwigni.\n\nZatem nazwa „jednoręki bandyta” odnosi się właśnie do tego typu automatów z boczną dźwignią."}
{"id": "q_652", "question": "Do którego państwa należał Szczecin w latach 1630–1713?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W latach 1630–1713 Szczecin należał do Królestwa Szwecji. \n\nTok rozumowania:  \n1. W 1630 roku miasto zostało zajęte przez Szwedów podczas wojny trzydziestoletniej, co zostało usankcjonowane pokojem westfalskim [1].  \n2. W 1713 roku Szczecin został zajęty przez Prusy, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720 roku [1][3].  \n3. Wcześniej, w 1654 roku, Pomorze Zachodnie (w tym Szczecin) zostało podzielone między Brandenburgię a Szwecję, przy czym miasto przypadło Szwecji [3].  \n\nCytowania:  \n- „W 1630 r., miasto zajęli Szwedzi, co usankcjonował pokój westfalski” [1].  \n- „W 1713 miasto zostało zajęte przez Prusy, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720” [1].  \n- „W 1654 w traktacie zawartym po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Pomorze Zachodnie zostało podzielone między Brandenburgię a Szwecję – część Pomorza ze Szczecinem [...] przypadła Szwecji” [3]."}
{"id": "q_653", "question": "Z której warstwy społecznej wywodzili się żołnierze piechoty wybranieckiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żołnierze piechoty wybranieckiej wywodzili się z warstwy chłopskiej. Byli to chłopi z dóbr królewskich w Koronie (od 1578) i na Litwie (od 1595), którzy w zamian za zwolnienie z pańszczyzny i podatków byli zobowiązani do służby wojskowej [1]. Każdy wybraniec otrzymywał własne gospodarstwo na jednym łanie (z 20 łanów wsi), a pozostałe 19 łanów miało obowiązek pokrywać jego powinności [2]. \n\nW przypadku piechoty łanowej, która była kontynuacją idei wybranieckiej, również rekrutowano chłopów, tym razem jednak z dóbr królewskich, szlacheckich i kościelnych, przy czym zaciąg odbywał się z 15 łanów (zamiast 20) [9]. \n\nPodsumowując, zarówno piechota wybraniecka, jak i łanowa opierały się na chłopach, przy czym w pierwszym przypadku wyłącznie z dóbr królewskich, a w drugim – także z dóbr szlacheckich i kościelnych."}
{"id": "q_656", "question": "W którym województwie leży Puszcza Białostocka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Puszcza Białostocka, znana również jako Puszcza Knyszyńska, leży w województwie podlaskim. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Puszcza Knyszyńska położona jest na Wysoczyźnie Białostockiej w województwie podlaskim. Dodatkowo, w [9] wymieniono Puszczę Knyszyńską jako jeden z kompleksów leśnych podlegających Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, która działa w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim. \n\nCytowania:\n- \"Puszcza Knyszyńska, Puszcza Knyszyńsko-Białostocka – rozległy kompleks leśny [...] położony na Wysoczyźnie Białostockiej w województwie podlaskim\" [1]\n- \"Działa w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim\" [9]"}
{"id": "q_658", "question": "Kto dowodził wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wojskami niemieckimi w bitwie pod Cedynią dowodził margrabia Marchii Łużyckiej Hodo, wspierany przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Armie niemieckie, dowodzone przez margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wtargnęły na terytorium Mieszka I\" [1].  \n- \"wojska margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wspomaganego przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck\" [2].  \n- \"Hodo ustawił w pierwszym rzucie własny oddział konnych rycerzy oraz posiłkowy oddział Zygfryda von Walbeck\" [7].  \n\nDodatkowo potwierdza to [10], gdzie Hodo jest wymieniony jako margrabia Marchii Łużyckiej i jeden z dowódców w bitwie pod Cedynią."}
{"id": "q_655", "question": "Co mierzymy w woltach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W woltach mierzymy następujące wielkości fizyczne:  \n\n1. **Napięcie elektryczne** – różnicę potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu lub pola elektrycznego. Jest to stosunek pracy wykonanej przy przenoszeniu ładunku do wartości tego ładunku [7].  \n2. **Siłę elektromotoryczną (SEM)** – zdolność źródła energii elektrycznej do wykonywania pracy, mierzoną w woltach [7].  \n3. **Potencjał elektrody** – różnicę potencjałów między elektrodą a elektrolitem, która wpływa na procesy elektrochemiczne [6].  \n4. **Potencjał Volty** – różnicę potencjałów między metalami w kontakcie, związaną z przepływem ładunku [5].  \n\nWolt jest również jednostką używaną w pochodnych wielkościach, takich jak elektronowolt (eV) w fizyce cząstek [10] czy woltoamper (VA) w elektrotechnice [8]."}
{"id": "q_659", "question": "W jaki oręż wyposażony był Eros?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Eros był wyposażony w łuk i strzały. W późniejszym okresie jego atrybutami stały się również skrzydła. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Przyjmuje się, że to Eurypides jako pierwszy przypisał Erosowi łuk i strzałę jako jego atrybuty. Eros miał posiadać dwie strzały. Jedna niszczyła życie, druga dawała człowiekowi spokojne szczęście\" [1].\n- \"W czasach późniejszych przedstawiany jako pulchne niemowlę z łukiem i strzałami\" [2].\n- \"W II w.n.e. Apulejusz pisze baśń o Amorze (Eros) i Psyche 'Przemiany'; wydaje się, że baśń ta stanowi fundament współczesnego obrazu Erosa – Amora ze skrzydełkami i łukiem w ręku\" [1]."}
{"id": "q_660", "question": "Jak nazywał się dyplomata, przedstawiciel ZSRR w ONZ, później minister spraw zagranicznych, zwany „Mister Niet”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dyplomatą, przedstawicielem ZSRR w ONZ, później ministrem spraw zagranicznych, znanym jako „Mister Niet” (pan „nie”), był **Andriej Gromyko**. Przydomek ten przywarł do niego ze względu na częste używanie prawa weta w Radzie Bezpieczeństwa ONZ – w ciągu pierwszych 10 lat istnienia organizacji ZSRR skorzystał z tego prawa 79 razy [1]. \n\nGromyko pełnił funkcję stałego przedstawiciela ZSRR w ONZ od kwietnia 1946 roku, a w 1957 roku został ministrem spraw zagranicznych ZSRR [1]. Jego rola w polityce zagranicznej ZSRR była znacząca, m.in. uczestniczył w konferencjach międzynarodowych, takich jak te w Teheranie, Jałcie czy Poczdamie [1]."}
{"id": "q_661", "question": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim której organizacji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szare Szeregi to konspiracyjny kryptonim Organizacji Harcerzy ZHP, działającej w okresie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej (1939–1945) [1]. Kryptonim ten został przyjęty w całym kraju w 1940 roku, choć początkowo funkcjonował w Poznaniu, gdzie harcerze podpisali ulotki skierowane do niemieckich rodzin inicjałami SS, które później rozwinięto w nazwę Szare Szeregi [2]. \n\nOrganizacja Harcerzy przyjęła ten kryptonim, podczas gdy Organizacja Harcerek przyjęła nazwę Związek Koniczyn (później Bądź Gotów) [5]. Szare Szeregi współpracowały z Delegaturą Rządu na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej, zachowując jednak pełną suwerenność jako organizacja młodzieżowa, a nie wojskowa [3]. \n\nStruktura organizacji opierała się na przedwojennej strukturze ZHP, z Naczelnikiem na czele i Główną Kwaterą o kryptonimie Pasieka [1][3]."}
{"id": "q_662", "question": "Czego według legendy poszukiwali rycerze okrągłego stołu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Według legendy rycerze Okrągłego Stołu poszukiwali Świętego Graala, legendarnego kielicha. Misja ta była ich głównym zadaniem, a jej realizacja wymagała odwagi i prawości. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Misją Rycerzy Okrągłego Stołu było poszukiwanie legendarnego kielicha – Świętego Graala\" [1]\n- \"Jego rycerze mieli poszukiwać świętego Graala. Graal mógł zostać znaleziony tylko przez najbardziej prawego spośród ludzi\" [2]\n- \"Głównym wątkiem jest historia poszukiwaniu Świętego Graala\" [6]\n- \"Jako najczystszy spośród rycerzy zdobył świętego Graala\" [9]\n\nDodatkowo, w [3] i [6] potwierdzono, że poszukiwanie Graala było kluczowym motywem w legendach arturiańskich, a w [9] wskazano, że tylko najbardziej prawy rycerz (Galahad) mógł go odnaleźć."}
{"id": "q_668", "question": "Jak nazywa się największe miasto Turcji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Największym miastem Turcji jest Stambuł. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Stambuł jest \"największym i najludniejszym miastem w Turcji\". Potwierdza to również [2], gdzie wskazano, że Stambuł jako jedyne miasto w Turcji liczył ponad 10 milionów mieszkańców w 2012 roku. Dodatkowo [4] podkreśla, że Stambuł jest \"największym miastem i metropolią Turcji\"."}
{"id": "q_664", "question": "Trzeciorzęd to pierwszy okres której ery w dziejach Ziemi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trzeciorzęd to pierwszy okres ery kenozoicznej w dziejach Ziemi. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Według starszych wersji periodyzacji trzeciorzęd był uznawany za najstarszy okres ery kenozoicznej, trwający od 65 do 1,8 mln lat temu [1].\n2. W nowszej periodyzacji, przyjętej przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych w 2004 r., trzeciorzęd został zniesiony, a era kenozoiczna podzielona na paleogen, neogen i czwartorzęd [1].\n3. W dawniejszej periodyzacji trzeciorzęd obejmował okres od 65 do 24 mln lat temu i był określany jako \"starszy trzeciorzęd\" [2].\n4. Era kenozoiczna rozpoczęła się ok. 66 mln lat temu, po wymieraniu kredowym, i trwa do dziś [5].\n\nZatem trzeciorzęd, w starszym ujęciu, był pierwszym okresem ery kenozoicznej, choć obecnie nie jest już uznawany za odrębny okres."}
{"id": "q_666", "question": "Jak nazywa się największa jadowita kobra?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Największą jadowitą kobrą jest kobra królewska (\"Ophiophagus hannah\"). Osiąga ona długość do 5,7 m i wagę do 9 kg [1]. Występuje na obszarze Azji Południowo-Wschodniej, w tym w Bangladeszu, Mjanmie, Kambodży, Indiach, Indonezji, Laosie, Nepalu, Bhutanie, Tajlandii, Wietnamie, Malezji, Singapurze, Chinach i Filipinach [1]. \n\nKobra królewska jest największym z jadowitych węży i wytwarza dużą ilość silnego jadu, typowego dla kobr [1]. Potrafi również świetnie pływać i wspinać się po drzewach [1]. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody kobra królewska od 2010 roku klasyfikowana jest jako gatunek narażony (VU,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Vulnerable&lt;/&gt;) [9]."}
{"id": "q_667", "question": "Jak nazywa się wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wewnętrzne prawo Kościoła katolickiego nazywa się prawem kanonicznym. Jest to system norm prawnych określających funkcjonowanie Kościoła, prawa i obowiązki jego członków, strukturę organizacyjną, przestępstwa oraz kary za nie, a także elementarne przepisy liturgiczne [3]. \n\nNazwa \"prawo kanoniczne\" pochodzi od greckiego słowa \"kanon\", oznaczającego normę lub wzorzec. Prawo to reguluje zarówno kwestie dotyczące życia duchowego, jak i administracyjne aspekty działalności Kościoła [3]. \n\nW Kościele katolickim obowiązują dwa główne kodeksy prawa kanonicznego: Kodeks prawa kanonicznego dla Kościoła tradycji łacińskiej (z 1983 roku) oraz Kodeks kanonów Kościołów wschodnich (z 1991 roku) [2]. \n\nPrawo kanoniczne jest również nazywane \"prawem kościelnym\" i stanowi odrębny system prawny, który współistnieje z prawem świeckim, ale jest od niego niezależny [1][3]."}
{"id": "q_665", "question": "Czy gong to instrument muzyczny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, gong jest instrumentem muzycznym. W [1] opisano go jako idiofon płytowy uderzany, który jest wiszącą lub ustawioną na specjalnym stojaku tarczą z brązu lub mosiądzu. Wprowadza się go w drgania poprzez uderzenie pałką lub młoteczkiem o miękkiej główce. \n\nDodatkowo, w [2] i [3] opisano tradycyjne tajskie instrumenty muzyczne, khong wong yai i khong wong lek, które składają się z gongów zamocowanych na rattanowej konstrukcji w kształcie okręgu. Gra się na nich przy pomocy dwóch pałeczek. \n\nW [6] wspomniano również o przestrzeni kulturowej gongów w Wietnamie, gdzie gongi są używane podczas rytuałów życia społecznego, a ich dźwięki towarzyszą najważniejszym wydarzeniom w życiu. \n\nW [10] opisano również gongi \"shōko\" (lub \"shōgo\") używane w muzyce dworu cesarskiego gagaku oraz w trakcie modłów kapłanów do Buddy Amidy. \n\nZatem gong jest instrumentem muzycznym, który występuje w różnych kulturach i ma różne zastosowania."}
{"id": "q_663", "question": "Jak nazywa się stolica Tadżykistanu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Tadżykistanu jest Duszanbe. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że \"Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem. Geografia. Osobny artykuł: Geografia Tadżykistanu. Tadżykistan nie ma dostępu do morza. Niemal całą jego powierzchnię zajmują góry. Ponad połowa terytorium leży powyżej 3000 m n.p.m. [...]\".  \n- W [2] wskazano, że \"Duszanbe (ros., tadż. Душанбе, w latach 1924–1929 Duszambe, w latach 1929–1961 Stalinabad) – stolica i największe miasto Tadżykistanu, położone u zbiegu rzek Warzob i Kofarnihon\".  \n- W [3] potwierdzono, że \"Rejony Administrowane Centralnie – jedna z czterech jednostek administracyjnych Tadżykistanu. Leży w środkowej części kraju, a jej stolica to Duszanbe\".  \n- W [4] zaznaczono, że \"Stolica państwa Duszanbe posiada specjalne uprawnienia obwodu\".  \n- W [5] wymieniono Duszanbe jako największe miasto Tadżykistanu, co dodatkowo potwierdza jego status stolicy.  \n\nNazwa \"Duszanbe\" pochodzi z języka tadżyckiego i oznacza \"poniedziałek\", co związane jest z tradycją poniedziałkowych bazarów w mieście [2]."}
{"id": "q_669", "question": "Jak nazywa się wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wyciskanie rowków w wyrobach papierniczych w miejscu zginania nazywa się **bigowaniem**. Proces ten polega na wykonywaniu na papierze lub kartonie specjalnych wgnieceń, które ułatwiają zginanie materiału w określonym miejscu [1]. \n\nBigowanie może być realizowane na kilka sposobów, w zależności od potrzeb:\n- **Przegniatanie** – bez niszczenia struktury materiału, za pomocą noży bigujących o zaokrąglonym ostrzu [1].\n- **Perforowanie** – z niszczeniem struktury materiału, np. za pomocą listwy z igłami lub noża o nieciągłym ostrzu [1].\n- **Nadkrawanie** – cięcie materiału na niepełnej grubości za pomocą noża krążkowego [1].\n\nW poligrafii element wykrojnika służący do wytłaczania linii zgięcia nazywa się **bigą**. Biga może być dwupunktowa (0,7 mm) lub trzypunktowa (1,05 mm), w zależności od grubości materiału [4]. \n\nPotocznie miejsca, w których dokonano bigowania, nazywa się **bigiem**, choć formalnie poprawne określenia to np. \"przegniatane jednostronne\" lub \"dwustronne\" [1]."}
{"id": "q_675", "question": "Jak nazywa się stolica Bośni i Hercegowiny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Bośni i Hercegowiny jest Sarajewo. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Bośnia i Hercegowina – państwo federacyjne ze stolicą w Sarajewie\". Potwierdzenie tej informacji można również znaleźć w [2], gdzie Sarajewo jest opisane jako \"stolica Bośni i Hercegowiny\"."}
{"id": "q_677", "question": "W którym roku urodził się Bolesław Prus?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bolesław Prus urodził się 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie na Lubelszczyźnie [1]. Informacja ta jest potwierdzona również w innych fragmentach, np. w opisie odznaki krajoznawczej, gdzie wspomniano o 160. rocznicy urodzin Prusa w 2007 roku [5]."}
{"id": "q_672", "question": "Kto był twórcą największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Twórcami największego europejskiego księgozbioru o charakterze Biblioteki Narodowej, mieszczącego się w XVIII wieku w Warszawie, byli bracia biskupi Józef Andrzej i Andrzej Stanisław Załuscy. Biblioteka Załuskich, otwarta dla publiczności 8 sierpnia 1747 w pałacu Daniłowiczowskim, była jedną z największych bibliotek świata drugiej połowy XVIII wieku i jedną z pierwszych w Europie, która starała się realizować zadania biblioteki narodowej [1][3][4].  \n\nZbiory biblioteki obejmowały około 400 tysięcy tomów, 20 tysięcy rękopisów i 40 tysięcy rycin, co czyniło ją jednym z największych księgozbiorów w Europie [3][4]. Po upadku insurekcji kościuszkowskiej zbiory zostały zrabowane przez Rosjan i wywiezione do Petersburga, gdzie stały się zrębem Cesarskiej Biblioteki Publicznej [1][3].  \n\nPolscy badacze uważają Bibliotekę Załuskich za pierwszą bibliotekę narodową na świecie [5]."}
{"id": "q_671", "question": "Kto stworzył najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najstarsze pismo słowiańskie zwane głagolicą stworzył Konstantyn, znany również jako Cyryl, wraz ze swoim bratem Metodym. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że głagolicę przypisuje się misjonarzowi-apostołowi Konstantemu zwanemu Cyrylem, który wraz z bratem Metodym zapisał w IX wieku za jej pomocą język słowiański.  \n- W [2] potwierdzono, że misjonarze Cyryl i Metody stworzyli osobne pismo, zwane głagolicą, do zapisu ksiąg kościelnych.  \n- W [3] podkreślono, że Cyryl opracował pierwszy alfabet słowiański – głagolicę.  \n- W [7] zaznaczono, że Cyryl przetłumaczył Biblię na staro-cerkiewno-słowiański, tworząc do jej zapisu głagolicę.  \n- W [9] podkreślono, że Konstantyn-Cyryl stworzył pierwszy alfabet słowiański – głagolicę.  \n\nWynika z tego, że głagolica została stworzona przez Konstantyna-Cyryla, przy współpracy Metodego."}
{"id": "q_670", "question": "Jak dawniej nazywano wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dawniej wychowawczynię i nauczycielkę dzieci w zamożnych domach nazywano **guwernantką**. Była to kobieta, która zajmowała się edukacją i wychowaniem młodszych dzieci, często pełniąc również rolę ochmistrzyni. Męskim odpowiednikiem tego zawodu był **guwerner**. Guwernantki i guwernerzy uczyli przede wszystkim podstaw języka francuskiego, co było szczególnie popularne w Polsce w okresie mody na francuszczyznę w XVIII wieku [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że guwernantki często były wykształconymi, niezamożnymi kobietami, dla których praca ta stanowiła jedyny sposób zarobkowania. Z kolei guwernerami bywali młodzi studenci, którzy w ten sposób finansowali swoją edukację [2]. \n\nW przypadku zamożnych rodzin, takich jak Stołowiccy, wychowawczynią dzieci była również **niania**, która oprócz opieki nad dziećmi pełniła funkcje sekretarskie i była zaufaną osobą w domu [5]. \n\nDodatkowo, w kontekście edukacji dziewcząt z wyższych sfer, istniały **pensje** – prywatne szkoły prowadzone przez organizacje kościelne lub osoby prywatne, gdzie nauczycielkami były często guwernantki lub zakonnice [8]. \n\nPodsumowując, główne określenia to:\n- **guwernantka** (dla kobiet) [2],\n- **guwerner** (dla mężczyzn) [2],\n- **niania** (w przypadku opieki nad młodszymi dziećmi) [5]."}
{"id": "q_676", "question": "Czy Zielona Góra i Jelenia Góra leżą w tym samym województwie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Zielona Góra i Jelenia Góra nie leżą w tym samym województwie.  \n\nZielona Góra jest miastem na prawach powiatu w województwie lubuskim [4][6], natomiast Jelenia Góra jest miastem na prawach powiatu w województwie dolnośląskim [1].  \n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że obszary dawnej rejencji legnickiej (w tym Zielona Góra) weszły po 1945 roku w skład województw wrocławskiego i poznańskiego, a obecnie większość tych terenów należy do województw dolnośląskiego i lubuskiego, co potwierdza różne położenie obu miast.  \n\nOdpowiedź opiera się na fragmentach [1], [4], [6] oraz [8]."}
{"id": "q_673", "question": "Które miasto założone w 1255 roku przez Krzyżaków jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że miastem założonym w 1255 roku przez Krzyżaków, które jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym, jest Królewiec. \n\nW [2] wskazano, że miasto zostało założone w 1255 roku przez Krzyżaków na miejscu pruskiej osady \"Tuwangste\", a w [6] potwierdzono tę datę, dodając, że osiedle założyli Krzyżacy w tym roku. W [2] i [6] podkreślono również, że Królewiec stał się ważnym portem nad Bałtykiem, a w [6] wspomniano o jego znaczeniu jako ośrodka stoczniowego („stocznia remontowa”). \n\nDodatkowo w [9] wskazano, że po podboju Sambii przez Zakon krzyżacki w XIII wieku, w tym regionie powstał Królewiec, który stał się głównym miastem Prus Dolnych i ważnym portem. \n\nZatem Królewiec spełnia wszystkie wymagane kryteria: został założony w 1255 roku przez Krzyżaków, jest bałtyckim portem i ośrodkiem stoczniowym."}
{"id": "q_674", "question": "Jaką nazwę nosi zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zupa przyrządzona z krwi kaczki lub gęsi nosi nazwę **czernina** (czasem również **czarnina** lub **czarna polewka**). Jest to tradycyjna polska potrawa, której podstawowymi składnikami są zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (zwykle z drobiu, rzadziej z królika lub prosięcia) [1]. \n\nW przeszłości czernina była przyrządzana na wywarze drobiowym z dodatkiem świeżej krwi, mąki, octu, przypraw korzennych oraz suszonych owoców (np. śliwek, jabłek). Podawano ją z kluskami, makaronem lub ziemniakami [1]. Na Kaszubach zupę tę tradycyjnie serwuje się w dzień Bożego Narodzenia, a obecnie została wpisana na listę polskich produktów tradycyjnych jako **czernina kaszubska** lub **czarnina kujawska** [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w \"Panu Tadeuszu\" Adama Mickiewicza wspomniano o **czarnej polewce** podawanej kawalerowi, któremu odmówiono ręki panny – była to symboliczna forma odmowy [1]."}
{"id": "q_685", "question": "W którym wieku urodził się Edgar Degas?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Edgar Degas urodził się w XIX wieku. Dokładna data jego urodzenia to 19 lipca 1834 roku [1]."}
{"id": "q_681", "question": "Ile ślubnych dzieci miała królowa Anglii Elżbieta I Tudor?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, królowa Anglii Elżbieta I Tudor nie miała ślubnych dzieci. W [4] wyraźnie wskazano, że była nazywana \"Królową-Dziewicą\" (\"the Virgin Queen\"), co sugeruje, że nie wyszła za mąż i nie urodziła dzieci. \n\nDodatkowo, w [4] podkreślono, że była ostatnią z rodu Tudorów, co również potwierdza brak potomstwa. \n\nWniosek: Elżbieta I Tudor nie miała ślubnych dzieci."}
{"id": "q_679", "question": "Jak nazywała się grecka bogini zwycięstwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Grecka bogini zwycięstwa nazywała się Nike. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Nike (także Zwycięstwo; gr. Νίκη) to bogini i uosobienie zwycięstwa w mitologii greckiej. Dodatkowo w [2] wskazano, że rzymska odpowiedniczka Nike to Wiktoria, co potwierdza greckie pochodzenie tej postaci. \n\nCytowania:\n- \"Nike (także Zwycięstwo; gr. Νίκη Níkē,  Victoria) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie zwycięstwa\" [1]\n- \"Jej rzymską odpowiedniczką była Wiktoria\" [1]\n- \"Wiktoria ( Victoria) – rzymska bogini, personifikacja zwycięstwa i militarnej potęgi Imperium Romanum\" [2]"}
{"id": "q_678", "question": "W którym wieku nadano szlachcie przywilej koszycki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przywilej koszycki został nadany szlachcie w XIV wieku. Dokładna data to 17 września 1374 roku, co wynika z informacji zawartych w [1], [2] oraz [3]. W [1] i [2] wskazano tę samą datę, a w [3] potwierdzono, że przywilej ten został wydany w 1374 roku. \n\nCytowania:\n- \"17 września 1374 roku Ludwik, król węgierski (Ludwik Wielki) i polski (Ludwik Węgierski), w zamian za uznanie przez polską szlachtę praw do korony polskiej dla swoich dzieci nadał jej w Koszycach szereg przywilejów, zwanych później łącznie „Przywilejem koszyckim”\" [2].\n- \"W 1374 roku w Koszycach przyrzekł, że jeżeli podczas wyprawy zagranicznej szlachcic dostanie się do niewoli, to monarcha go wykupi\" [6].\n- \"W zamian za zgodę na sukcesję swoich córek do tronu polskiego w dniu 17 września 1374 Ludwik wydał dla szlachty polskiej przywilej koszycki\" [7]."}
{"id": "q_682", "question": "W której prowincji Kanady 80% stanowią obywatele pochodzenia francuskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z dostępnymi informacjami, w prowincji Quebec 80% mieszkańców stanowią osoby pochodzenia francuskiego. Wskazuje na to fragment: \"Do dziś dla zdecydowanej większości mieszkańców językiem ojczystym jest francuski, który ma w prowincji status jedynego języka urzędowego\" [2]. \n\nDodatkowo, w [1] podano, że \"Chociaż 85% francuskojęzycznych Kanadyjczyków mieszka w Quebecu\", co potwierdza dominację ludności francuskojęzycznej w tej prowincji. \n\nW innych prowincjach odsetek ten jest znacznie niższy, np. w Nowym Brunszwiku frankofoni stanowią 33% ludności [6]."}
{"id": "q_680", "question": "Jak nazywa się kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów muzyki jazzowej i rockowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kierunek w muzyce współczesnej, będący syntezą elementów jazzowych i rockowych, nazywa się **jazz-rock** (lub **jazz fusion**, **fusion**). Jest to nurt, który powstał w wyniku połączenia mocnego rockowego rytmu z improwizacjami solistów-wirtuozów, charakterystycznych dla jazzu. W muzyce fusion wykorzystuje się elektryczne instrumenty, takie jak gitara elektryczna, basowa, skrzypce czy instrumenty klawiszowe, a także efekty elektroniczne [1].  \n\nPoczątki jazz-rocka sięgają lat 60. XX wieku, kiedy jazzmani zainteresowali się intensywnością rocka, a rockmani poszukiwali sposobów na poszerzenie granic swojej twórczości. Do prekursorskich grup należały m.in. Graham Bond Organisation, Soft Machine czy Blood, Sweat and Tears [1]. W późniejszych latach popularność zyskały płyty Milesa Davisa, takie jak *In a Silent Way* i *Bitches Brew*, które inspirowały się muzyką Jimiego Hendrixa [1].  \n\nWarto również wspomnieć, że podobnym, choć odrębnym nurtem jest **third stream**, który łączył muzykę poważną z jazzem, jednak nie zdobył on takiej popularności jak jazz-rock [4]."}
{"id": "q_687", "question": "Bohaterami którego serialu są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bohaterami serialu *Ranczo* są Stach, Hadziuk, Pietrek i Solejuk. Informacje na ten temat znajdują się w [1], [2] oraz [3], gdzie wymienieni bohaterowie są opisani jako postacie pojawiające się w serialu. W [1] wspomniano, że \"pod sklepem Krystyny Więcławskiej, jedynym w Wilkowyjach, znajduje się ławeczka, na której przesiadują Solejuk, Hadziuk, Pietrek i Jan Japycz\", co potwierdza ich obecność w serialu. W [2] i [3] również pojawiają się wzmianki o tych postaciach, co dodatkowo wskazuje na ich rolę w serialu *Ranczo*."}
{"id": "q_689", "question": "W którym wieku został wykonany przez Wita Stwosza Ołtarz Mariacki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ołtarz Mariacki, zwany również Ołtarzem Wita Stwosza w Krakowie, został wykonany w latach 1477–1489 [1]. Oznacza to, że powstał on w XV wieku. \n\nDodatkowo, w [9] potwierdzono, że dzieło było gotowe na dzień 15 sierpnia 1489 roku, co również wskazuje na XV wiek jako okres jego powstania. \n\nW [4] również wspomniano, że w końcu XV wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o to arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Ołtarz Mariacki został wykonany w XV wieku."}
{"id": "q_686", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Przyganiał kocioł garnkowi...”", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przysłowie to brzmi: „Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli”. Jest to przykład argumentacji *tu quoque*, czyli sofizmatu stosowanego w dyskusjach, polegającego na odpieraniu krytyki poprzez wskazanie, że w danej kwestii dyskutant sam nie jest bez winy [1][2]. \n\nPrzysłowie to odnosi się do sytuacji, gdy ktoś krytykuje innych za wady, które sam posiada, co jest zabiegiem erystycznym, ponieważ nie polega na odnoszeniu się do istoty zarzutu, a do osoby dyskutanta (*argumentum ad personam*) [1][2]. \n\nW kontekście propagandy *tu quoque* jest to założenie, które próbuje zdyskredytować pozycję przeciwnika, oskarżając go o hipokryzję bez bezpośredniego obalenia jego argumentów [1]."}
{"id": "q_690", "question": "Która planeta Układu Słonecznego ma największą masę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Największą masę wśród planet Układu Słonecznego ma Jowisz. Jego masa jest równa 318 mas Ziemi (M🜨), co stanowi około 2,5 razy więcej niż łączna masa pozostałych planet w Układzie Słonecznym [4]. \n\nDla porównania:\n- Masa Jowisza: 318 M🜨 [4]\n- Masa Saturna: ok. 95 M🜨 (nie podano dokładnej wartości, ale jest mniejsza niż masa Jowisza) [4]\n- Masa Urana: 14 M🜨 [4]\n- Masa Neptuna: 17 M🜨 [10]\n\nWarto zauważyć, że masa Jowisza jest również nieco mniejsza niż jedna tysięczna masy Słońca [2]."}
{"id": "q_688", "question": "Który styl architektoniczny reprezentuje krzyżacki zamek w Malborku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krzyżacki zamek w Malborku reprezentuje styl architektoniczny gotycki. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Zamek krzyżacki w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – trzyczęściowa twierdza obronna w stylu gotyckim o kubaturze ponad 250 000 m³\" [1].  \n- \"Jest to jeden z największych zachowanych zespołów gotyckiej architektury na świecie\" [1].  \n- \"Zamek w Malborku to trzyczęściowa twierdza obronna w stylu gotyckim o kubaturze ponad 250 000 m³\" [3].  \n- \"Zamek ten jest uznawany za największy zamek gotycki na świecie\" [3].  \n\nDodatkowo, w [2] i [7] potwierdzono, że zamek w Malborku jest przykładem średniowiecznej architektury obronno-rezydencyjnej w Europie Środkowej, co również wskazuje na styl gotycki."}
{"id": "q_684", "question": "Jak nazywa się odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Odległość ogniska optycznego od zwierciadła lub soczewki nazywa się **ogniskową**. Jest to podstawowa miara charakteryzująca układ optyczny, która określa zdolność skupiającą lub rozpraszającą światła.  \n\nW przypadku zwierciadła sferycznego ogniskowa równa jest połowie promienia krzywizny tego zwierciadła [1]. Dla soczewki ogniskowa zależy od promieni krzywizny powierzchni, współczynnika załamania materiału soczewki oraz ośrodka zewnętrznego [1][3].  \n\nOgniskowa jest również kluczowym parametrem w równaniu soczewki (lub zwierciadła), które opisuje zależność między odległością przedmiotu a obrazu [5]. Wartość ogniskowej może być dodatnia (dla układów skupiających) lub ujemna (dla rozpraszających) [1][3].  \n\nPrzykładowo, dla soczewki sferycznej ogniskowa obliczana jest ze wzoru:  \n*f* = 1 / ((n-1) * (1/R1 - 1/R2)) [3],  \ngdzie *n* to współczynnik załamania materiału soczewki, a *R1* i *R2* to promienie krzywizny powierzchni."}
{"id": "q_692", "question": "Który polski pianista został zwycięzcą IX Konkursu im. Fryderyka Chopina?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zwycięzcą IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina został Krystian Zimerman. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Zwyciężył Polak Krystian Zimerman, grając na fortepianie marki Steinway, uczeń jednego z jurorów, Andrzeja Jasińskiego, będąc trzecim w historii Polakiem, który zwyciężył w tym konkursie\". Dodatkowo w [3] cytowana jest wypowiedź Zimermana po konkursie, co potwierdza jego zwycięstwo."}
{"id": "q_691", "question": "Ile żeber ma człowiek?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Człowiek ma 24 żebra, czyli 12 par. W większości przypadków są to dwanaście par żeber, jednak niewielka część populacji może mieć ich więcej lub mniej [1]. Żebra są półkoliście wygiętymi kośćmi klatki piersiowej, które łączą się z kręgami piersiowymi oraz z mostkiem (w przypadku żeber I–X). Żebra XI i XII nie są połączone z mostkiem i nazywane są żebrami wolnymi [1]. \n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że schemat budowy żeber u człowieka odpowiada budowie przeciętnego ssaka, gdzie również występuje 12 par żeber. \n\nW [6] wymieniono również konkretne żebra wchodzące w skład szkieletu, co dodatkowo potwierdza ich liczbę. \n\nPodsumowując, standardowa liczba żeber u człowieka to 24 (12 par), choć istnieją rzadkie przypadki odchyleń od tej normy [1][5][6]."}
{"id": "q_694", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Afryki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najdłuższą rzeką Afryki jest Nil, który od źródła w Jeziorze Wiktorii (jako Kagera) do ujścia we wschodniej części Morza Śródziemnego ma 6671 km. Dorzecze zajmuje 2,87 mln km², a delta ma 22 tys. km² [2]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że niektóre źródła podają, iż najdłuższą rzeką jest Amazonka, a wersja ta pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach [1]."}
{"id": "q_693", "question": "Kto jest autorem powieści „Kamienne tablice”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem powieści „Kamienne tablice” jest Wojciech Żukrowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że „Kamienne tablice” to powieść Wojciecha Żukrowskiego, wydana w 1966.  \n- W [3] wskazano, że akcja powieści rozgrywa się w ambasadzie węgierskiej, a jej bohaterem jest Istvan Terey, co potwierdza związek z twórczością Żukrowskiego.  \n- W [4] wymieniono, że Żukrowski ukazał w powieści konflikty moralne i polityczne bohatera, co dodatkowo potwierdza jego autorstwo.  \n- W [5] podkreślono, że powieść została zekranizowana, a jej autorem jest Wojciech Żukrowski.  \n\nWszystkie te źródła jednoznacznie wskazują na Wojciecha Żukrowskiego jako autora „Kamiennych tablic”."}
{"id": "q_695", "question": "Marcus Tullius Cicero, mówca rzymski i filozof, żył przed naszą erą czy w naszej erze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Marcus Tullius Cicero żył przed naszą erą. Urodził się 3 stycznia 106 p.n.e., a zmarł 7 grudnia 43 p.n.e. [1]. Wszystkie daty związane z jego życiem i działalnością są oznaczone jako lata przed naszą erą (p.n.e.), co potwierdza również informacja, że \"Wszystkie daty w tym artykule dotyczą domyślnie lat przed naszą erą\" [1]. \n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że \"Rok pierwszy naszej ery jest rokiem, w którym według tradycji, urodził się Jezus Chrystus\", co oznacza, że Cyceron zmarł przed tym wydarzeniem, a więc przed początkiem naszej ery. \n\nPodsumowując, Marcus Tullius Cicero żył wyłącznie w okresie przed naszą erą."}
{"id": "q_696", "question": "Ile dzielników ma każda liczba pierwsza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Każda liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą. Wynika to z definicji liczby pierwszej, która mówi, że jest to liczba naturalna większa od 1, która ma tylko dwa dzielniki: 1 i samą siebie [1]. \n\nPrzykładowo, liczba 7 jest liczbą pierwszą, ponieważ jej jedynymi dzielnikami są 1 i 7. Podobnie liczba 11 ma tylko dwa dzielniki: 1 i 11. \n\nWarto zaznaczyć, że liczby 0 i 1 nie są uznawane za liczby pierwsze, ponieważ nie spełniają tej definicji [1]."}
{"id": "q_702", "question": "W którym europejskim państwie leży miasto Gandawa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Miasto Gandawa leży w Belgii. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Gandawa jest miastem w północno-zachodniej Belgii, w Regionie Flamandzkim. Dodatkowo w [7] wskazano, że Gandawa była stolicą belgijskiej prowincji Flandria Wschodnia od 1815 roku."}
{"id": "q_698", "question": "W co nie chciał uwierzyć św. Tomasz Apostoł?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Św. Tomasz Apostoł nie chciał uwierzyć w zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, dopóki nie zobaczyłby na własne oczy ran na Jego ciele i nie dotknął ich. Wypowiedział słowa: „Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladów gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę” [1][2][3][7]. \n\nDopiero gdy Jezus ponownie się objawił i poprosił Tomasza, by włożył palec w miejsca po ranach, ten uwierzył, wypowiadając słowa: „Pan mój i Bóg mój” [1][2][3][7]. Z tego powodu w języku potocznym określenie „niewierny Tomasz” stało się synonimem sceptyka [1]."}
{"id": "q_700", "question": "Którym państwem na przełomie XII i XIII wieku władała Tamara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tamara I Wielka władała Gruzją na przełomie XII i XIII wieku. Była królową Gruzji od 1184 roku, a jej panowanie uznawane jest za „złoty wiek” w historii tego kraju [1][2]. W tym okresie Gruzja osiągnęła największy w swojej historii zasięg terytorialny, a Tamara nosiła tytuł „Królowej Abchazów, Kartwelów, Ranów, Kachów i Ormian, szachini Szyrwanu i szachinszachini, suweren Wschodu i Zachodu” [4]. Jej rządy charakteryzowały się zarówno sukcesami militarnymi, jak i rozwojem gospodarczym oraz kulturalnym [4][5]."}
{"id": "q_697", "question": "Jak brzmi nazwa francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Francuska wyspa na Morzu Śródziemnym, na której urodził się Napoleon Bonaparte, to Korsyka. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Napoleon Bonaparte urodził się 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Napoleon Bonaparte był Korsykańczykiem, a jego rodzice należeli do lokalnej arystokracji. \n\nCytowania:\n- \"Napoléon Bonaparte (wym. fr. [napoleˈɔ̃ bɔnɑˈpaʁt], <style=\"font-style: normal;\" lang=\"it\">Napoleone Buonaparte</style>, ur. 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 w Longwood na Wyspie Św. Heleny)\" [1]\n- \"Na Korsyce urodził się Napoleon Bonaparte, którego rodzice należeli do pomniejszej lokalnej arystokracji\" [2]."}
{"id": "q_701", "question": "Ile garbów ma baktrian?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Baktrian (\"Camelus bactrianus\") ma dwa garby. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono: *\"Charakteryzuje się średnią wielkością i ciężarem większym od innych współczesnych wielbłądów [...] różni się też od wielbłąda jednogarbnego obecnością dwóch garbów i znacznie grubszą sierścią\"*. Dodatkowo w [3] potwierdzono tę cechę, wskazując, że hybryda baktriana i dromadera (birtugan) ma tylko jeden garb, co podkreśla różnicę między tymi gatunkami."}
{"id": "q_699", "question": "Kto jest autorem twierdzenia, które zwykle zapisujemy: a do kwadratu + b do kwadratu = c do kwadratu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Twierdzenie, które zwykle zapisujemy jako *a*² + *b*² = *c*², jest znane jako **twierdzenie Pitagorasa**. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, twierdzenie to przypisuje się greckiemu matematykowi i filozofowi **Pitagorasowi**, żyjącemu w VI wieku p.n.e. [3]. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że choć Pitagoras jest najczęściej kojarzony z tym twierdzeniem, to w rzeczywistości znano je już wcześniej w starożytnych cywilizacjach, takich jak Babilonia, Indie, Chiny i Egipt [3]. Pitagorasowi przypisuje się jednak prawdopodobnie pierwsze uzasadnienie tego twierdzenia, choć nie ma na to bezpośrednich dowodów [9]. \n\nWspółcześnie twierdzenie to jest równoważne piątemu pewnikowi Euklidesa o prostych równoległych [3]."}
{"id": "q_703", "question": "Czy diabeł tasmański jest ssakiem, czy gadem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Diabeł tasmański jest ssakiem. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie stwierdzono, że jest to \"gatunek mięsożernego ssaka, torbacza z rodziny niełazowatych (Dasyuridae)\". Potwierdza to również [10], gdzie diabeł tasmański wymieniony jest jako jeden z najbardziej znanych przedstawicieli rzędu niełazokształtnych (Dasyuromorphia), który obejmuje australijskie ssaki. \n\nCytowania:\n- \"Diabeł tasmański (\"Sarcophilus harrisii\") – gatunek mięsożernego ssaka, torbacza z rodziny niełazowatych (Dasyuridae)\" [1]\n- \"Do najbardziej znanych niełazokształtnych należą diabeł tasmański, myszowór pędzloogonowy i niełaz plamisty\" [10]"}
{"id": "q_705", "question": "Ile linii metra jest w Warszawie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W Warszawie obecnie funkcjonują dwie linie metra: M1 i M2. \n\nInformacje potwierdzające:\n- \"Składa się z dwóch linii: M1 i M2\" [1]\n- \"System składa się z dwóch linii (M1 i M2) i 38 stacji\" [2]\n- \"Pierwsza linia Metra Warszawskiego\" [5] oraz \"druga linia metra\" [5]\n- \"Linia M1 metra w Warszawie – pierwsza linia metra w Warszawie\" [3]\n- \"Linia M2 metra w Warszawie – druga linia metra w Warszawie\" [6]\n\nDodatkowo, w planach rozwoju sieci metra do 2050 roku przewiduje się budowę kolejnych linii (M3, M4, M5), jednak obecnie nie są one jeszcze zrealizowane [7]."}
{"id": "q_706", "question": "W którym serialu Jerzy Kamas wcielił się w rolę Wokulskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jerzy Kamas wcielił się w rolę Stanisława Wokulskiego w serialu telewizyjnym \"Lalka\" z 1977 roku, który był adaptacją powieści Bolesława Prusa o tym samym tytule. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie wymieniono go jako odtwórcę tej roli, oraz w [2], gdzie opisano jego kreację aktorską w tym serialu. Dodatkowo w [6] potwierdzono, że Kamas grał w \"Lalce\", choć nie podano szczegółów dotyczących jego roli. \n\nWarto zaznaczyć, że w [3] wspomniano, iż Kamas zrezygnował z roli Wokulskiego w filmie Wojciecha Jerzego Hasa z 1968 roku, co nie dotyczy jednak serialu z 1977 roku."}
{"id": "q_711", "question": "Żabiściek to przedstawiciel fauny czy flory?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żabiściek (\"Hydrocharis\" L.) jest przedstawicielem flory, a konkretnie rodzajem roślin z rodziny żabiściekowatych (\"Hydrocharitaceae\") [1]. Gatunkiem typowym i jedynym przedstawicielem rodzaju we florze Polski jest żabiściek pływający (\"Hydrocharis morsus-ranae\") [1]. \n\nWskazują na to również inne fragmenty, gdzie żabiściek pływający wymieniany jest jako roślina wodna wśród flory jeziora [3] oraz jako bylinka z rodziny żabiściekowatych [4]."}
{"id": "q_704", "question": "Jak nazywało się węzełkowe pismo Inków?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Węzełkowe pismo Inków nazywało się **kipu** (w języku keczua „węzeł”). Było to system zapisu stosowany przez Inków oraz wcześniejsze kultury andyjskie, składający się z kolorowych sznurków z węzłami, służący do zapisywania liczb (prawdopodobnie w systemie dziesiętnym) oraz innych informacji, takich jak nazwy geograficzne, imiona czy przedmioty obliczeń [1]. \n\nKipu było używane m.in. do ewidencji ludności, obliczania podatków, zapisywania stanów magazynowych, składania sprawozdań, przechowywania danych historycznych i kalendarzowych [1]. Posługiwali się nim zarówno członkowie klasy panującej, jak i specjalni rachmistrze („khipukamayuq”) [1][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że kipu nie było jedynym przykładem pisma węzełkowego – podobne systemy istniały również w Chinach („chińskie węzełki”), na Riukiu i w Korei [2]."}
{"id": "q_707", "question": "W którym roku została uchwalona Deklaracja praw człowieka i obywatela?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Deklaracja praw człowieka i obywatela została uchwalona 26 sierpnia 1789 roku przez Konstytuantę podczas rewolucji francuskiej [1][3][7][8]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Deklaracja praw człowieka i obywatela ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;Déclaration des droits de l'homme et du citoyen&lt;/&gt;) – dokument programowy rewolucji francuskiej, uchwalony 26 sierpnia 1789 przez Konstytuantę\" [1].\n- \"26 sierpnia 1789 Konstytuanta przyjęła akt wstępny przyszłej konstytucji pod nazwą \"Deklaracji praw człowieka i obywatela\"\" [3].\n- \"26 sierpnia uchwalono Deklarację Praw Człowieka i Obywatela, akt wstępny przyszłej konstytucji\" [8]."}
{"id": "q_708", "question": "Z czego otrzymuje się kalafonię służącą do nacierania strun przez skrzypków?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kalafonia służąca do nacierania strun przez skrzypków otrzymywana jest z żywicy drzew iglastych, głównie sosny. Jest to substancja pozostająca po oddestylowaniu terpentyny z tej żywicy [1]. \n\nProces otrzymywania kalafonii polega na destylacji żywicy, która następnie ulega krystalizacji, tworząc kruchą, szklistą masę o charakterystycznej żywicznej woni. Kalafonia jest łatwotopliwa i łatwopalna, a także dobrze rozpuszcza się w większości rozpuszczalników organicznych, co ułatwia jej zastosowanie w różnych dziedzinach, w tym w muzyce [1]. \n\nW kontekście muzycznym kalafonia jest używana do zwiększania szorstkości włosia smyczka, co poprawia przyczepność do strun i wpływa na jakość dźwięku [2][3][6]."}
{"id": "q_713", "question": "Który generał niemiecki został w 1941 roku mianowany dowódcą Afrika Korps?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 1941 roku dowódcą Afrika Korps został generał Erwin Rommel. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Na czele DAK stanął gen. Erwin Rommel\" [2].  \n- \"Jego przybycie do Afryki Północnej wiązało się ze znacznymi niepowodzeniami wojsk włoskich. Feldmarszałek Walther von Brauchitsch powierzył mu dowództwo nad 5 Dywizją Lekką i 15 Dywizją Pancerną\" [4].  \n- \"18 lutego, czyli sześć dni po przybyciu do Afryki, rozkazem Hitlera powołano niezależny od dowództwa włoskiego korpus ekspedycyjny Afrika Korps\" [4].  \n\nDodatkowo potwierdza to fragment: \"W lutym do Libii dotarły pierwsze jednostki Niemieckiego Korpusu Afrykańskiego (niem. „Afrika Korps”) pod dowództwem generała Erwina Rommla\" [3]."}
{"id": "q_714", "question": "Włoszczyzna to zestaw warzyw czy owoców?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Włoszczyzna to zestaw warzyw, a nie owoców. Składa się ona z porcji następujących roślin: korzeni marchwi, pietruszki, selera oraz liści pora i kapusty włoskiej. Często dodawana jest również cebula i nać pietruszki, a sporadycznie łodyga i liście selera [1]. \n\nWłoszczyzna jest używana jako uniwersalny zbiór składników roślinnych do przygotowania wywaru do zup, takich jak zupa jarzynowa czy rosół [1]. W przypadku wywarów mięsnych, zwłaszcza rosołu, często opala się cebulę nad ogniem, aby uzyskać wyraźniejszy smak i ciemniejszy kolor [1]. \n\nWarto również zauważyć, że włoszczyzna była stałym składnikiem dworskich posiłków, gdzie ceniono również świeże owoce, takie jak truskawki, jabłka, gruszki czy czereśnie [3]. Jednak sama włoszczyzna nie zawiera owoców, a jedynie warzywa. \n\nPodsumowując, włoszczyzna to zestaw warzyw, a nie owoców."}
{"id": "q_712", "question": "Co oznacza łaciński zwrot „ab ovo”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Łaciński zwrot „ab ovo” oznacza „od początku” lub „od samego początku”. Pochodzi on od rzymskiego zwyczaju rozpoczynania uczty od podawania jajek, co symbolizowało początek posiłku. Istnieje również wyjaśnienie, że chodzi o jajo zniesione przez Ledę, z którego wykluła się Helena, przyczyna wojny trojańskiej [1]. \n\nZwrot ten jest częścią dłuższego wyrażenia „ab ovo usque ad mala” („od jajka do jabłek”), które oznacza „od początku do końca”, ponieważ Rzymianie wieczerze rozpoczynali od jaj, a kończyli na jabłkach [1][2]. \n\nW kontekście posiłków rzymskich „ab ovo” jest skróconą formą sentencji „ab ovo usque ad mala” i oznacza „od początku” [2]. \n\nW słownikach wyrazów obcych „ab ovo” jest zdefiniowane jako „od początku” [4]. \n\nPodsumowując, „ab ovo” to łaciński zwrot oznaczający „od początku”, wywodzący się z rzymskich zwyczajów kulinarnych i mitologicznych."}
{"id": "q_709", "question": "Jak brzmi nazwa terytorium, które u schyłku XIX wieku USA zakupiły od Rosji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Terytorium, które Stany Zjednoczone zakupiły od Imperium Rosyjskiego u schyłku XIX wieku, to Alaska. Transakcja ta miała miejsce w 1867 roku, a jej szczegóły są opisane w kilku fragmentach:  \n\n- \"Stany Zjednoczone zakupiły od Rosji teren obecnego stanu Alaska o powierzchni około 1 518 800 km² za kwotę 7,2 miliona dolarów amerykańskich\" [2].  \n- \"W końcu XIX w. okazało się jakim błędem była jej sprzedaż przez Rosjan (Alaska została sprzedana za 7,2 mln dolarów)\" [1].  \n- \"W tym czasie koloniści osiedlali się także na terenach niepodległego od 1821 r. Meksyku, szczególnie na terenie Teksasu. Władze tego kraju odmawiały jednak przyznania praw politycznych mieszkańcom tej prowincji, co doprowadziło do formowania się ruchu oporu. Mieszkańcy wykorzystując anarchię i wojny domowe nękające Meksyk proklamowali w 1836 r. Republikę Teksasu, a w 1845 r. ogłosili przyłączenie do USA jako 28. stan. Spowodowało to wybuch wojny amerykańsko-meksykańskiej, trwającej w latach 1846–1848. W jej wyniku Meksyk utracił także Nowy Meksyk i Kalifornię, które łącznie z Teksasem stanowiły przed wojną połowę jego obszaru. Tymczasem w 1846 r. Stany Zjednoczone uzyskały brytyjskie Terytorium Oregonu (dzisiejsze stany Oregon i Waszyngton), a w 1867 r. dokonały ostatniego nabytku na kontynencie kupując rosyjską Alaskę\" [4].  \n\nAlaska była ostatnim terytorium zakupionym przez USA na kontynencie amerykańskim w XIX wieku."}
{"id": "q_718", "question": "Ile lat Achajowie oblegali Troję po porwaniu Heleny przez Parysa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, Achajowie oblegali Troję przez dziesięć lat po porwaniu Heleny przez Parysa. \n\nW [1] wskazano, że wojna trojańska była \"dziesięcioletnim oblężeniem Troi przez Achajów\", a powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty Menelaosa, przez trojańskiego księcia Parysa. \n\nW [2] potwierdzono, że \"do przełomu w wojnie doszło w dziesiątym roku\", co również wskazuje na dziesięcioletni okres oblężenia. \n\nW [7] również wspomniano, że \"Zacięte boje toczą się blisko 10 lat\", choć w filmie ten okres został skrócony dla celów narracyjnych. \n\nW [9] podkreślono, że \"Następnie akcja filmu przesuwa się dziesięć lat do przodu\", co również potwierdza dziesięcioletni okres oblężenia. \n\nPodsumowując, wszystkie źródła wskazują na dziesięcioletni okres oblężenia Troi przez Achajów po porwaniu Heleny."}
{"id": "q_715", "question": "Który polski król prowadził z Krzyżakami wojnę trzynastoletnią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wojnę trzynastoletnią (1454–1466) z Zakonem Krzyżackim prowadził król Polski **Kazimierz Jagiellończyk**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [2] wskazano, że mieszkańcy Prus zwrócili się do króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o przyłączenie Prus do Polski, co stało się przyczyną wojny.  \n- W [3] podkreślono, że panowanie Kazimierza Jagiellończyka (1447–1492) obejmowało okres wojny trzynastoletniej, która zakończyła się pokojem toruńskim w 1466 roku.  \n- W [4] wymieniono Kazimierza IV Jagiellończyka jako króla Polski, który poparł powstanie mieszkańców ziemi chełmińskiej przeciwko Krzyżakom, co przyczyniło się do wybuchu wojny.  \n- W [5] i [7] wspomniano, że Kazimierz Jagiellończyk dowodził wojskami polskimi w kluczowych bitwach tej wojny, m.in. pod Chojnicami (1454) i Świecinem (1462).  \n\nDodatkowo w [1] opisano, że król Kazimierz Jagiellończyk wielokrotnie przebywał w Bydgoszczy, gdzie zakładał kwatery wojenne i prowadził rokowania z miastami pruskimi podczas trwania konfliktu."}
{"id": "q_710", "question": "Wynikiem którego działania jest iloczyn?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Iloczyn jest wynikiem różnych działań matematycznych, w zależności od kontekstu. W dokumentach wymieniono następujące działania, których wynikiem jest iloczyn:\n\n1. **Mnożenie liczb** – wynikiem mnożenia liczb (np. naturalnych, całkowitych, rzeczywistych) jest iloczyn. Na przykład:  \n   *3 × 4 = 12*, gdzie 12 jest iloczynem [2].  \n   Mnożenie liczb jest jednym z podstawowych działań arytmetycznych [1].\n\n2. **Mnożenie macierzy** – iloczyn macierzy to wynik mnożenia dwóch macierzy zgodnie z odpowiednimi regułami. Na przykład:  \n   *A × B = C*, gdzie C jest macierzą będącą iloczynem macierzy A i B [10].\n\n3. **Iloczyn wektorowy** – wynikiem iloczynu wektorowego dwóch wektorów jest wektor prostopadły do obu wektorów czynnych. Na przykład:  \n   *a × b = c*, gdzie c jest wektorem będącym iloczynem wektorów a i b [3][5].\n\n4. **Iloczyn skalarny** – wynikiem iloczynu skalarnego dwóch wektorów jest liczba (skalar). Na przykład:  \n   *a · b = c*, gdzie c jest liczbą będącą iloczynem skalarnym wektorów a i b [1].\n\n5. **Iloczyn zewnętrzny (iloczyn Grassmana)** – wynikiem tego działania jest wielowektor (np. wektor, bivector, trivector itd.). Na przykład:  \n   *a ∧ b = c*, gdzie c jest wielowektorem będącym iloczynem zewnętrznym wektorów a i b [9].\n\n6. **Splot (konwolucja)** – wynikiem splotu dwóch funkcji jest inna funkcja, która może być interpretowana jako zmodyfikowana wersja oryginalnych funkcji. Na przykład:  \n   *(f * g)(t) = ∫ f(τ)g(t − τ) dτ*, gdzie *(f * g)* jest funkcją będącą splotem funkcji f i g [4].\n\nW zależności od kontekstu, iloczyn może oznaczać różne wyniki działań matematycznych. W dokumentach wymieniono również inne działania, które mogą być nazywane mnożeniem, ale ich wyniki nie są określane jako iloczyn w tradycyjnym sensie, np. mnożenie przez skalar [6]."}
{"id": "q_717", "question": "Kto wynalazł rewolwer?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Samuel Colt jest uznawany za wynalazcę rewolweru, który został spopularyzowany w XIX wieku. W 1831 roku skonstruował on prototyp rewolweru kapiszonowego, a w 1835 roku uzyskał patent angielski, a w 1836 roku amerykański na tę broń [1]. W 1835 roku założył przedsiębiorstwo Patent Arms Manufacturing Company, które rozpoczęło produkcję rewolwerów według jego wynalazku [1]. \n\nWcześniejsze próby konstruowania rewolwerów podejmowali również inni wynalazcy, np. James Puckle, który w 1718 roku opatentował kartaczownicę z bębenkiem, jednak jego wynalazek nie zyskał szerokiego zastosowania ze względu na wady techniczne [10]. Samuel Colt ulepszył konstrukcję rewolweru, wprowadzając mechanizm obrotu i ryglowania bębna, co umożliwiło szybsze i bardziej niezawodne ładowanie oraz strzelanie [1]. Jego rewolwery stały się popularne m.in. dzięki ich wykorzystaniu w walkach z Seminolami na Florydzie [8]. \n\nWarto również wspomnieć, że w 1851 roku podczas procesu o naruszenie praw patentowych sugerowano, że to James Puckle, a nie Samuel Colt, był wynalazcą rewolweru [10]. Jednak to Colt jest powszechnie uznawany za twórcę udanego i spopularyzowanego rewolweru kapiszonowego."}
{"id": "q_721", "question": "Kto jest autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem książki „Grypa szaleje w Naprawie” jest Jalu Kurek, właściwie Franciszek Kurek. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to jedna z najbardziej znanych powieści polskiego poety i prozaika Jalu Kurka. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Jalu Kurek zdobył rozgłos powieścią „Grypa szaleje w Naprawie” z 1934 roku. \n\nCytowania:\n- „Grypa szaleje w Naprawie – jedna z najbardziej znanych powieści polskiego poety i prozaika Jalu Kurka” [1]\n- „Jalu Kurek, właściwie Franciszek Kurek […] zdobył rozgłos powieścią „Grypa szaleje w Naprawie” (1934)” [2]"}
{"id": "q_719", "question": "Jak w średniowiecznej Polsce nazywał się urzędnik zarządzający stajnią panującego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W średniowiecznej Polsce urzędnik zarządzający stajnią panującego nazywał się koniuszym. Tytuł ten pochodził od łacińskiego \"praefectus stabuli\" lub francuskiego \"écuyer\", a w języku niemieckim odpowiadał mu \"Stallmeister\" [1]. \n\nKoniuszy początkowo sprawował nadzór wyłącznie nad stajnią monarchy, ale z czasem jego obowiązki rozszerzyły się na zarządzanie stadninami w dobrach królewskich [1]. W późniejszym okresie urząd ten przekształcił się w godność honorową, stając się m.in. urzędem ziemskim w Wielkim Księstwie oraz honorowym urzędem dworskim w Koronie i na Litwie [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w średniowieczu \"konarski\" było alternatywną nazwą urzędu koniuszego, która przetrwała w niektórych ziemiach, np. sieradzkiej, łęczyckiej i inowrocławskiej, choć później została błędnie przypisana do rzekomej godności kasztelana z miejscowości Konary [1]."}
{"id": "q_722", "question": "Honoriusz Balzac ożenił się 4 miesiące przed śmiercią. Jak nazywała się polska szlachcianka, którą poślubił?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Honoriusz Balzac ożenił się z polską szlachcianką Ewelina Hańską (z domu Rzewuską) 14 marca 1850 roku, pięć miesięcy przed swoją śmiercią, która nastąpiła 18 sierpnia 1850 roku [1][2][3][5]. Ślub odbył się w Berdyczowie [2][3][5]. \n\nHańska była wdową po Wacławie Hańskim, z którym miała kilkoro dzieci (jedna córka dożyła wieku dorosłego) [1]. Przed ślubem z Balzakiem prowadzili oni bogatą korespondencję i spotykali się kilkakrotnie, m.in. nad jeziorem Lac de Neuchâtel oraz w Petersburgu [1][2]. Hańska długo wahała się z przyjęciem oświadczyn Balzaka ze względu na swoje wdowieństwo [1]. Po śmierci pisarza uregulowała jego sprawy spadkowe i zamieszkała w Paryżu [1][5]."}
{"id": "q_726", "question": "Co jest główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Główną nagrodą na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze jest **„Złoty Samowar”**. Nagroda ta nawiązuje do tradycji Festiwalu Piosenki Radzieckiej, który również przyznawał samowary jako główne wyróżnienia (złote, srebrne i brązowe) [1]. \n\nWspomniano również, że zwycięzcy festiwalu otrzymują samowary, podobnie jak na Festiwalu Piosenki Radzieckiej [1]. Dodatkowo, w [2] potwierdzono, że „Złoty Samowar” był główną nagrodą zarówno na Festiwalu Piosenki Radzieckiej, jak i na Festiwalu Piosenki Rosyjskiej w Zielonej Górze. \n\nW późniejszych latach (np. 2013) nagrodę tę uzupełniono o czek na 50 tys. złotych [9]."}
{"id": "q_725", "question": "W którym wieku zniesiono niewolnictwo w USA?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych zostało zniesione w XIX wieku. Proces ten był stopniowy i obejmował kilka kluczowych wydarzeń:  \n\n1. **Proklamacja Emancypacji** – 1 stycznia 1863 roku prezydent Abraham Lincoln wydał proklamację, która formalnie znosiła niewolnictwo w stanach konfederackich [6].  \n2. **13. poprawka do Konstytucji** – 6 grudnia 1865 roku została ratyfikowana poprawka, która konstytucyjnie zakazywała niewolnictwa i pracy przymusowej na terenie całego kraju [1][6].  \n\nWcześniej, w 1807 roku, Kongres zakazał importu niewolników, ale instytucja niewolnictwa wewnętrznego utrzymywała się do zakończenia wojny secesyjnej [5]. Ostateczne zniesienie niewolnictwa w USA nastąpiło więc w drugiej połowie XIX wieku."}
{"id": "q_720", "question": "Jak nazywało się magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Magnackie stronnictwo Czartoryskich, które w XVIII wieku próbowało przeprowadzić reformy w Rzeczypospolitej, nazywało się **Familia**.  \n\nNazwa ta pochodzi od zgrupowania wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich, dążącego do wprowadzenia reform społeczno-ustrojowych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów [1]. Stronnictwo to powstało w połowie XVIII wieku i miało na celu usprawnienie centralnej władzy królewskiej oraz ukrócenie anarchii wynikającej z nadużywania \"wolności\" szlacheckich, m.in. poprzez likwidację *liberum veto* w sejmie [1].  \n\nPrzywódcą Familii był kanclerz wielki litewski Michał Fryderyk Czartoryski, a do jej prominentnych członków należeli m.in. August Aleksander Czartoryski, Adam Kazimierz Czartoryski, Kazimierz Poniatowski, Andrzej Poniatowski, Stanisław Poniatowski oraz inni magnaci i duchowni [1][4].  \n\nFamilia współpracowała z Rosją, licząc na jej pomoc w przeprowadzeniu reform, a także planowała unię personalną z tym państwem [2]. W 1764 roku, dzięki wsparciu wojsk rosyjskich, udało się przeprowadzić zamach stanu i wybrać na króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który był związany z tym stronnictwem [2][5].  \n\nW późniejszym okresie Familia stała się częścią obozu reform, dążącego do modernizacji państwa, jednak jej działania napotykały opór ze strony konserwatywnych magnatów i państw ościennych [6][10]."}
{"id": "q_728", "question": "Kim był Władysław Łokietek dla Kazimierza Wielkiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Władysław Łokietek był ojcem Kazimierza Wielkiego. Informacja ta znajduje się w [4], gdzie podano, że Kazimierz III Wielki był najmłodszym synem Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny. Potwierdza to również [10], gdzie wymieniono Kazimierza jako najmłodszego z dzieci pary książęcej. \n\nDodatkowo, w [1] i [3] wspomniano, że Władysław Łokietek był królem Polski w latach 1320–1333, a Kazimierz III Wielki objął tron po jego śmierci w 1333 roku [4]. \n\nCytowania:\n- \"najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny\" [4]\n- \"W międzyczasie miały miejsce narodziny dwojga najmłodszych dzieci: Jadwigi i Kazimierza\" [10]"}
{"id": "q_724", "question": "Jak nazywał się chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Chiński działacz polityczny i państwowy, który ukształtował kult swojej osoby i zainicjował „rewolucję kulturalną”, nazywał się Mao Zedong. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] wskazano, że „Wielka Proletariacka Rewolucja Kulturalna” była zainicjowana przez Mao Zedonga jako próba wyeliminowania jego politycznych rywali i wprowadzenia w życie własnych koncepcji ideologicznych (maoizmu).  \n- W [7] podkreślono, że Mao po klęsce „wielkiego skoku naprzód” zaczął planować swój powrót na szczyt, organizując ruch społeczno-polityczny znany jako „rewolucja kulturalna”, która stanowiła próbę wyeliminowania jego politycznych rywali i wprowadzenia w życie własnych koncepcji ideologicznych.  \n- W [9] zaznaczono, że za właściwy początek „rewolucji kulturalnej” uważane jest rozszerzone posiedzenie Biura Politycznego KC KPCh z 16 maja 1966 roku, na którym utworzono Grupę do spraw Rewolucji Kulturalnej, podlegającą de facto jedynie Mao.  \n\nDodatkowo w [8] krytykowano kult Mao Zedonga, który „został podniesiony do nieba w obrzydliwy i sztuczny sposób”."}
{"id": "q_723", "question": "Z którego z krajów europejskich w większości pochodzili przodkowie Burów zwanych Afrykanerami?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przodkowie Burów, zwanych obecnie Afrykanerami, pochodzili głównie z Niderlandów (Holandii). W mniejszym stopniu ich korzenie sięgały do Niemiec, Francji, Skandynawii, Belgii oraz innych krajów europejskich. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Burowie (także \"Boerowie\"; w języku niderlandzkim \"boer\", wym. [], oznacza chłopa, rolnika, farmera) – potomkowie głównie holenderskich, flamandzkich i fryzyjskich kalwinistów, niemieckich luteran i francuskich hugenotów, którzy osiedlali się w Afryce Południowej w XVII i XVIII wieku. W mniejszej liczbie mają korzenie skandynawskie, polskie, portugalskie, włoskie, hiszpańskie, szkockie, angielskie, irlandzkie i walijskie\" [1].\n- \"Są potomkami holenderskich, niemieckich i francuskich osadników, którzy przybywali do Kolonii Przylądkowej w latach 1652–1795\" [2].\n- \"Burowie byli potomkami głównie holenderskich, ale także niemieckich, belgijskich i francuskich protestantów którzy osiedlali się w Afryce Południowej, w XVII i XVIII wieku\" [5].\n- \"Od 1652 do Kraju Przylądkowego napływali protestanccy emigranci, przede wszystkim z Niderlandów, a także osoby prześladowane z przyczyn religijnych z państw niemieckich i Szkocji\" [8].\n\nZatem dominującym krajem pochodzenia przodków Burów były Niderlandy, a w dalszej kolejności Niemcy i Francja."}
{"id": "q_727", "question": "Do którego państwa należy Sycylia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sycylia należy do Włoch. Wyspa jest częścią specjalnego regionu autonomicznego ze stolicą w Palermo, który obejmuje również Wyspy Liparyjskie, Egady, Wyspy Pelagijskie i Pantellerię [1]. Włochy są państwem położonym w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim oraz na wyspach Sycylia i Sardynia [7]. Sycylia jest największą wyspą na Morzu Śródziemnym i od 1947 roku posiada autonomię [3]. W 1860 roku wyspa weszła w skład zjednoczonych Włoch po wyprawie tysiąca pod dowództwem Garibaldiego [3]. \n\nWcześniej, w latach 1816–1860, Sycylia była częścią Królestwa Obojga Sycylii, które zostało przekształcone w jedno państwo z Królestwem Neapolu po kongresie wiedeńskim [10]. Jednak po zjednoczeniu Włoch w 1861 roku Sycylia stała się integralną częścią Królestwa Włoch, a później Republiki Włoskiej [6]. \n\nPodsumowując, Sycylia jest częścią Włoch jako region autonomiczny, a jej przynależność państwowa jest niezmienna od czasów zjednoczenia Włoch w XIX wieku [1][3][7]."}
{"id": "q_730", "question": "Jednostką której wielkość w układzie SI jest paskal?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W układzie SI paskal (Pa) jest jednostką ciśnienia oraz naprężenia. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Paskal (Pa) – jednostka ciśnienia (także naprężenia) w układzie SI (jednostka pochodna układu SI)\" [1]\n- \"Jednostką naprężenia w układzie SI jest paskal, w skrócie Pa\" [3]\n- \"W układzie SI jednostką gradientu ciśnienia jest paskal na metr (Pa/m)\" [10]\n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że paskal jest jednostką ciśnienia w układzie SI."}
{"id": "q_729", "question": "Dzielnicą którego miasta są Brzęczkowice, gdzie znajduje się kolumna na cześć Trzech Cesarzy i na terenie której znajdowała się granica trzech cesarstw?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Brzęczkowice są dzielnicą miasta Mysłowice. Kolumna upamiętniająca Trójkąt Trzech Cesarzy znajduje się na terenie Brzęczkowic, gdzie w latach 1846–1915 zbiegały się granice trzech cesarstw: Królestwa Prus (później Cesarstwa Niemieckiego), Cesarstwa Austrii (później Austro-Węgier) i Imperium Rosyjskiego [1][2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że w okresie istnienia granicy Brzęczkowice należały do Prus, a po I wojnie światowej stały się częścią Polski, włączoną do miasta Mysłowice w 1945 roku [5][6]. Kolumna została odsłonięta w 2004 roku przez prezydentów Mysłowic, Sosnowca i Jaworzna, aby upamiętnić to historyczne miejsce [2]. \n\nDodatkowo, w Brzęczkowicach znajdują się pozostałości po wieży Bismarcka (później przemianowanej na Wieżę Powstańców i Kościuszkowską), która stała w pobliżu granicy i została zburzona w 1937 roku [2]."}
{"id": "q_731", "question": "Reprezentacja którego kraju rozpoczyna zwykle przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zgodnie z tradycją, przemarsz ekip narodowych podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich zwykle rozpoczyna reprezentacja Grecji. Wynika to z faktu, że Grecja jest uznawana za ojczyznę igrzysk olimpijskich. \n\nPrzykłady potwierdzające tę tradycję:\n- W [1] wskazano, że \"Tradycja nakazuje, żeby pierwszym krajem maszerującym w paradzie była Grecja\".\n- W [2] podkreślono, że \"Tradycyjnie jako pierwsza na stadion weszła Grecja\".\n- W [4] zaznaczono, że \"Z uwagi na szacunek dla ojczyzny igrzysk defiladę otwiera Grecja\".\n- W [6] również zauważono, że \"Tradycyjnie jako pierwsza na stadion weszła Grecja\".\n\nWyjątkiem od tej reguły jest jedynie gospodarz igrzysk, który zamyka defiladę [1][2][4][6]."}
{"id": "q_732", "question": "W której grze towarzyskiej pojawia się mydło, czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W grze towarzyskiej \"domino\" pojawia się \"mydło\", czyli prostokątna płytka bez oznaczonych punktów. Jest to jeden z kamieni w zestawie domina, który ma wartość zero. \"Mydło\" jest używane w grze wraz z innymi kamieniami, na których zaznaczone są oczka (punkty) [1]. \n\nW przypadku innych gier towarzyskich wymienionych w dokumentach, takich jak \"papier, kamień, nożyce\" [3], \"mora\" [4], \"mikado\" [5], \"hacele\" [6], \"bierki\" [7] czy \"gra w butelkę\" [8], nie ma wzmianki o \"mydle\" jako elementie gry. \n\nPodsumowując, \"mydło\" jako prostokątna płytka bez oznaczonych punktów występuje wyłącznie w grze \"domino\" [1]."}
{"id": "q_735", "question": "W którym roku do I wojny światowej włączyły się Stany Zjednoczone Ameryki Północnej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stany Zjednoczone Ameryki Północnej włączyły się do I wojny światowej w 1917 roku. Oficjalne przystąpienie do wojny miało miejsce 6 kwietnia 1917 roku [1]. Wcześniej, od 1914 roku, USA pozostawały neutralne, choć wspierały państwa Ententy poprzez dostawy materiałów wojennych i pożyczki [5]. Pierwsze oddziały amerykańskie przybyły do Europy 27 czerwca 1917 roku [1]."}
{"id": "q_733", "question": "Ile koncertów brandenburskich skomponował Jan Sebastian Bach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Sebastian Bach skomponował sześć Koncertów brandenburskich (BWV 1046–1051). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że Bach ofiarował margrabiemu Brandenburgii \"zbiór sześciu koncertów barokowych\".  \n- W [2] wymieniono \"Koncerty brandenburskie (BWV 1046–1051)\" jako część dorobku kompozytora.  \n- W [4] potwierdzono, że w dorobku orkiestrowym Bacha znajduje się \"6 koncertów brandenburskich (1721)\".  \n- W [6] wspomniano, że \"Koncerty brandenburskie, a zwłaszcza II, III, IV i V nie tracą na popularności\", co również sugeruje, że istnieje ich sześć.  \n\nDodatkowo, w [1] i [6] opisano poszczególne koncerty (I i VI), co potwierdza ich liczbę."}
{"id": "q_734", "question": "Bazalt to skała magmowa czy osadowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bazalt jest skałą magmową wulkaniczną. Powstaje w wyniku krystalizacji lawy, a jego głównymi składnikami są plagioklazy i pirokseny, z dodatkiem innych minerałów, takich jak oliwiny, amfibole czy biotyt [1]. \n\nW przeciwieństwie do skał osadowych, które formują się w procesach sedymentacyjnych, bazalt jest produktem szybkiego stygnięcia magmy na powierzchni Ziemi lub tuż pod nią. Jego struktura jest bardzo drobnoziarnista lub afanitowa, co wynika z gwałtownego procesu krystalizacji [1][3]. \n\nDodatkowo, bazalt jest wymieniany jako jeden z głównych typów skał magmowych wulkanicznych, obok andezytów czy porfirów [3][4]. Jego głębinowym odpowiednikiem jest gabro, co potwierdza magmowe pochodzenie [1][8]. \n\nPodsumowując, bazalt jest skałą magmową wulkaniczną, a nie osadową."}
{"id": "q_736", "question": "Jak nazywa się tkanka przewodząca asymilaty w roślinie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tkanka przewodząca asymilaty w roślinie nazywa się **łykiem**. Jest to część systemu przewodzącego roślin naczyniowych, który składa się z łyka i drewna. Łyko składa się z żywych komórek i odpowiada za transport asymilatów (np. cukrów) od organów asymilujących (np. liści) do całej rośliny [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście transportu asymilatów, mówi się również o **floemie**, który jest częścią łyka odpowiedzialną za daleki transport związków organicznych. Proces ten obejmuje załadunek, transport właściwy i rozładowanie asymilatów [2]. \n\nW skład tkanek przewodzących wchodzą m.in. rurki sitowe, które są kluczowym elementem łyka [3]."}
{"id": "q_741", "question": "W którym mieście powstało w 2011 roku Muzeum Sił Powietrznych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Muzeum Sił Powietrznych powstało w 2011 roku w Dęblinie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie powstało 1 kwietnia 2011 roku na bazie kolekcji lotniczej Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych (od 2018 roku Lotnicza Akademia Wojskowa) w Dęblinie\". Dodatkowo w [2] potwierdzono, że \"1 kwietnia 2011 roku powstało Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie\"."}
{"id": "q_742", "question": "W którym wieku panował król Zygmunt Stary?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Król Zygmunt Stary panował w XVI wieku. Jego panowanie jako króla Polski trwało od 1507 do 1548 roku [2]. Wcześniej, od 1506 roku, był wielkim księciem litewskim [2]. \n\nPotwierdzenie tego można znaleźć również w innych fragmentach, np. w [3] i [4], gdzie wspomniano o wydarzeniach z czasów jego panowania, takich jak wojna kokosza czy rozwój renesansu w Polsce, które miały miejsce w XVI wieku. \n\nDodatkowo w [1] i [3] podkreślono, że okres jego rządów określany jest jako \"złoty wiek w Polsce\", co również wskazuje na XVI wiek jako czas jego panowania."}
{"id": "q_739", "question": "Kto wynalazł dynamit?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dynamit został wynaleziony przez szwedzkiego chemika Alfreda Nobla. Wynalazek ten został opatentowany w 1867 roku [1]. \n\nProces wynalezienia dynamitu był związany z badaniami nad bezpieczniejszym wykorzystaniem nitrogliceryny, która była bardzo wrażliwa na uderzenia i inne bodźce. Nobel odkrył, że nitrogliceryna pochłonięta przez ziemię okrzemkową tworzy mieszaninę o ciastowatej konsystencji, która jest znacznie bezpieczniejsza w użyciu niż czysta nitrogliceryna [1]. \n\nWynalazek dynamitu przyniósł Noblowi światową sławę i umożliwił rozwój przemysłu wydobywczego oraz budowlanego, gdzie materiał ten znalazł szerokie zastosowanie [1][4]."}
{"id": "q_740", "question": "Kto reprezentował Polskę w 1996 roku na Festiwalu Piosenki Eurowizji w Oslo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Polskę w 41. Konkursie Piosenki Eurowizji w Oslo w 1996 roku reprezentowała Kasia Kowalska z utworem „Chcę znać swój grzech...”, który napisała we współpracy z Robertem Amirianem [1]. Podczas występu na scenie towarzyszyli jej: Adam Cegielski, Bogdan Hołownia, Dorota Miśkiewicz i Anna Serafińska, a także orkiestra dyrygowana przez Wiesława Pieregorólkę [1]. Kowalska zajęła 15. miejsce w finale, zdobywając 31 punktów od jurorów [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Kasia Kowalska reprezentowała Polskę z utworem „Chcę znać swój grzech...” [3] oraz że przyjęła zaproszenie Telewizji Polskiej do udziału w konkursie [5]."}
{"id": "q_738", "question": "Kto jest patronem kierowców i podróżnych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Patronem kierowców i podróżnych jest św. Krzysztof. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że św. Krzysztof jest patronem podróżnych i kierowców, a kościół w Podkowie Leśnej został pod jego wezwaniem.  \n2. W [2] potwierdzono, że św. Krzysztof jest patronem kierowców, co stało się podstawą do ustanowienia Dnia Bezpiecznego Kierowcy.  \n3. W [5] podkreślono, że św. Krzysztof jest patronem m.in. kierowców, podróżników i pielgrzymów.  \n4. W [9] wspomniano, że w dzień św. Krzysztofa odbywa się poświęcenie pojazdów, co również nawiązuje do jego roli jako patrona kierowców.  \n\nDodatkowo, w [3] i [8] opisano inne aspekty kultu św. Krzysztofa, np. jego przedstawienia w sztuce czy związki z legendami, co potwierdza jego znaczenie w tradycji chrześcijańskiej."}
{"id": "q_737", "question": "Która epoka w dziejach Ziemi była starsza: brązu czy kamienia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Epoka kamienia była starsza niż epoka brązu. Epoka kamienia obejmowała okres od pojawienia się pierwszych narzędzi kamiennych (ok. 2,6 mln lat temu) aż do zdobycia umiejętności masowego wytwarzania przedmiotów metalowych [2]. Epoka brązu nastąpiła po niej, a jej początek umownie datuje się na różne okresy w zależności od regionu, np. na Bliskim Wschodzie ok. 3400 p.n.e., w Europie Południowej ok. 2800 p.n.e., a w Europie Środkowej ok. 2200 p.n.e. [1]. \n\nWskazuje na to również periodyzacja historyczna, gdzie epoka kamienia (podzielona na paleolit, mezolit i neolit) poprzedza epokę brązu, a następnie żelaza [2][4]. Neolit, czyli ostatni okres epoki kamienia, zakończył się przed rozpoczęciem epoki brązu, co potwierdza ich chronologiczną kolejność [3]. \n\nDodatkowo, w kontekście polskich znalezisk archeologicznych, w Bachórzu odkryto wyroby kamienne z epoki neolitu (4500–1800 p.n.e.), które poprzedzały znaleziska z epoki brązu (XII–V w. p.n.e.) [6]. \n\nPodsumowując, epoka kamienia była znacznie starsza i poprzedzała epokę brązu zarówno w ujęciu globalnym, jak i regionalnym."}
{"id": "q_743", "question": "Jaką nazwę nosi dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dolegliwość występująca na statkach, będąca wynikiem braku koordynacji między zmysłem wzroku i zmysłem równowagi, nosi nazwę **choroby lokomocyjnej** (inaczej: kinetozy lub choroby ruchu) [1]. \n\nPrzyczyną tego schorzenia jest niezgodność sygnałów odbieranych przez mózg – wzrok nie rejestruje zmian otoczenia, podczas gdy błędnik (narząd równowagi) wykrywa zmiany położenia ciała. W efekcie mózg interpretuje te sprzeczne bodźce jako objawy zatrucia, co prowadzi do objawów takich jak nudności, wymioty czy zawroty głowy [1]. \n\nW przypadku podróży statkiem objawy nasilają się szczególnie pod pokładem, gdzie wzrok nie odbiera bodźców kojarzących się z kołysaniem (np. nieruchome wnętrze kajuty), podczas gdy błędnik rejestruje zmienne przeciążenia [1]."}
{"id": "q_746", "question": "Która religia dominuje w Pakistanie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dominującą religią w Pakistanie jest islam. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- Pakistan jest określany jako \"muzułmański kraj\" [1].  \n- W herbie Pakistanu symbole islamu (półksiężyc i gwiazda) oraz kolor zielony podkreślają rolę tej religii [4].  \n- W strukturze religijnej kraju w 2019 roku islam stanowił 96,4% populacji [10].  \n\nDodatkowo, w historii Pakistanu podkreślono, że został utworzony jako państwo islamskie po podziale Indii Brytyjskich w 1947 roku [2]."}
{"id": "q_744", "question": "Stent to rodzaj implantu wewnątrznaczyniowego czy też sztuczna kończyna górna?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stent jest rodzajem implantu wewnątrznaczyniowego, a nie sztuczną kończyną górną. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Stent jest implantem medycznym stosowanym do utrzymania światła poszerzanych naczyń krwionośnych lub narządów rurowych, umieszczanym wewnątrz naczynia krwionośnego lub narządu rurowego [1].\n2. Stenty są używane w zabiegach chirurgicznych wewnątrznaczyniowych, takich jak naprawa tętniaka, oraz w leczeniu zwężeń w przeszczepach naczyniowych i przetokach stosowanych do hemodializy [2].\n3. Stenty wieńcowe są stosowane w angioplastyce tętnic wieńcowych, a stenty naczyniowe są powszechnym sposobem leczenia zaawansowanej miażdżycy tętnic obwodowych i naczyń mózgowych [9].\n4. Stenty są również używane w leczeniu zwężeń krtaniowo-tchawiczych, moczowodowych oraz w drenażu dróg żółciowych i trzustki [2].\n\nNie ma żadnych informacji sugerujących, że stent jest sztuczną kończyną górną."}
{"id": "q_747", "question": "Na terenie którego województwa leży Woliński Park Narodowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Woliński Park Narodowy leży w województwie zachodniopomorskim. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że park znajduje się w \"województwie zachodniopomorskim, w środkowo-zachodniej części wyspy Wolin, pomiędzy Zatoką Pomorską i Zalewem Szczecińskim\". \n\nDodatkowo, w [2] i [3] również wskazano, że park oraz obszary ochrony ścisłej w jego granicach położone są w województwie zachodniopomorskim. \n\nPodsumowując, wszystkie wymienione źródła potwierdzają lokalizację parku w województwie zachodniopomorskim."}
{"id": "q_745", "question": "Na jakie pytania odpowiada pierwszy przypadek deklinacji czyli mianownik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mianownik, czyli pierwszy przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: \"kto?\" lub \"co?\" w odniesieniu do podmiotu zdania. Jest to przypadek używany do oznaczania głównego tematu wypowiedzi, np. w języku polskim: \"Osobny artykuł: Mianownik (przypadek). Głównym zadaniem mianownika jest oznaczanie podmiotu\" [1]. \n\nW innych językach, takich jak szwedzki, mianownik odpowiada również na funkcje innych przypadków, np. celownika, biernika, miejscownika, narzędnika i wołacza, ponieważ język ten posiada tylko dwa przypadki: główny (mianownik) i dopełniacz [2]. \n\nW języku praindoeuropejskim mianownik również odpowiadał na pytania \"kto?\" lub \"co?\", będąc jednym z ośmiu przypadków deklinacji [3]. \n\nPodsumowując, mianownik jest podstawowym przypadkiem, który wskazuje na główny element zdania, odpowiadając na pytania \"kto?\" lub \"co?\"."}
{"id": "q_749", "question": "Jakie imię nosiła kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kobieta z Jerozolimy, która podała chustę Jezusowi, nosiła imię Weronika. Imię to pochodzi od greckiego wyrażenia \"vera eikon\" („prawdziwy wizerunek”) [1] lub od greckiego \"pheronike\" („niosąca zwycięstwo”) [1]. \n\nW legendzie Weronika wyszła na ulicę, by zobaczyć niosącego krzyż Jezusa, a widok zbitego i osłabionego skazańca tak ją wzruszył, że przecisnęła się przez tłum i białą chustą otarła Jego twarz. Na chuście odbiło się bolesne oblicze Jezusa [1]. \n\nImię Weronika jest również związane z pojęciem \"veraikon\", oznaczającym \"prawdziwy obraz\", co odnosi się do cudownego odbicia twarzy Jezusa na chuście [4]."}
{"id": "q_748", "question": "Jak nazywa się zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zjawisko powstające wskutek załamania i ugięcia światła słonecznego w kroplach deszczu nazywa się tęczą. Jest to zjawisko optyczne i meteorologiczne, które charakteryzuje się wielobarwnym łukiem o ciągłej zmianie kolorów od czerwonego na zewnątrz do fioletowego od wewnątrz [2]. \n\nProces powstawania tęczy polega na tym, że promienie słoneczne ulegają załamaniu i odbiciu wewnątrz kropel deszczu, co prowadzi do rozszczepienia światła białego na składowe o różnych długościach fal (barwy). W efekcie obserwujemy charakterystyczny łuk tęczy głównej oraz czasem słabszy łuk tęczy wtórnej, gdzie kolory są odwrócone [2]. \n\nDodatkowo, w przypadku małych kropel (np. mgły) istotną rolę odgrywa dyfrakcja światła, co może prowadzić do powstania tzw. białej tęczy, gdzie kolory są zmieszane [7]."}
{"id": "q_751", "question": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej którego państwa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cieśnina Cooka oddziela Wyspę Północną od Wyspy Południowej Nowej Zelandii. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Cieśnina Cooka (ang. *Cook Strait*, maori *Te Moana o Raukawa*) – cieśnina morska znajdująca się pomiędzy dwiema głównymi wyspami Nowej Zelandii – Wyspą Północną i Południową\" [1].  \n- \"Od Wyspy Północnej oddzielona jest cieśniną Cooka\" [2].  \n- \"Wellington położony jest na najbardziej wysuniętym na południe wybrzeżu Wyspy Północnej w Cieśninie Cooka, która oddziela wyspy: Północną i Południową Nowej Zelandii\" [4].  \n\nWszystkie te cytaty potwierdzają, że cieśnina ta leży w Nowej Zelandii."}
{"id": "q_752", "question": "Jakie państwo po raz pierwszy zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że pierwszym państwem, które zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej, była Francja. \n\nW [4] wskazano, że \"Gaz po raz pierwszy został użyty eksperymentalnie przez Francuzów w sierpniu 1914\". Dodatkowo w [3] potwierdzono, że chloroaceton (jeden z gazów bojowych) został po raz pierwszy użyty przez Francję w listopadzie 1914 pod nazwą \"Tonite\". \n\nNiemcy rozpoczęli użycie gazów bojowych dopiero później – 17 października 1914 na froncie zachodnim [2] oraz 31 stycznia 1915 na froncie wschodnim [2][8]. \n\nZatem odpowiedź brzmi: Francja była pierwszym państwem, które zastosowało gazy bojowe podczas I wojny światowej."}
{"id": "q_754", "question": "Kto jest autorem „Podróży Guliwera”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem *Podróży Guliwera* jest Jonathan Swift. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że Swift jest twórcą tej powieści, określając ją jako \"najważniejszą książkę angielskiego oświecenia\".  \n- W [2] wskazano, że pełny tytuł dzieła to *Travels into Several Remote Nations of the World. In Four parts. By Lemuel Gulliver, First a Surgeon, and then a Captain of Several Ships*, a jego autorem jest Jonathan Swift.  \n- W [7] potwierdzono, że *Podróże Guliwera* to \"najważniejsza książka angielskiego oświecenia\", wymieniając Swifta jako jej twórcę.  \n\nDodatkowo w [8] i [9] wspomniano, że filmowe adaptacje powieści opierają się na utworze Swifta."}
{"id": "q_750", "question": "Jak nazywał się legendarny niemiecki alchemik, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Legendarnym niemieckim alchemikiem, który rzekomo zaprzedał duszę diabłu, był Johann Georg Faust (ok. 1480–1536). Według legendy był on średniowiecznym magiem, alchemikiem, lekarzem oraz astrologiem. Faust twierdził, że potrafi odtworzyć zaginione dzieła Plauta i Terencjusza, a także wywołał ducha Heleny Trojańskiej. Współcześni posądzali go o kontakty z diabłem, co sam potwierdzał. Zginął w niewyjaśnionych okolicznościach, a legenda głosi, że diabeł upomniał się o jego duszę, zabierając ją do piekieł [1]. \n\nInspiracją dla postaci Fausta był również niemiecki alchemik Johann Georg Faust (ok. 1480–1540), który stał się bohaterem wielu utworów literackich i muzycznych [3]. Pierwowzorem postaci Fausta z dramatu Goethego był Johann Georg Faust (ok. 1480–1540) – niemiecki alchemik, astrolog i wędrowny naukowiec, autor traktatu alchemicznego \"Zmuszenie piekła\" [4]. \n\nWarto również wspomnieć, że w kulturze pojawiły się nawiązania do Fausta, m.in. w utworach literackich i muzycznych, takich jak \"Historia doktora Jana Fausta, szeroko okrzyczanego czarnoksiężnika i maga\" (1587), \"Tragiczne dzieje doktora Fausta\" (1588) czy opera \"Faust\" (1859) [1]."}
{"id": "q_753", "question": "Który kościół dominuje w Grecji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dominującym kościołem w Grecji jest Grecki Kościół Prawosławny, który jest uznany przez konstytucję jako religia państwowa. Według najnowszego sondażu Eurobarometru z 2010 roku, członkowie tego kościoła stanowią od 95% do 98% populacji (ok. 10 mln) [1]. \n\nPotwierdza to również [3], gdzie wskazano, że większa część stałych mieszkańców Grecji jest wyznawcami prawosławnego Autokefalicznego Kościoła Greckiego, na którego czele stoi metropolita Aten i całej Hellady (obecnie arcybiskup Hieronim II). Kościół ten jest podzielony administracyjnie na 81 diecezji, w których znajduje się 9000 kościołów i 300 monasterów (nie licząc autonomicznego okręgu Świętej Góry Athos). \n\nDodatkowo [10] wymienia Grecję jako jeden z krajów, w których prawosławie jest oficjalną religią państwową. \n\nWarto jednak zaznaczyć, że ostatnie badania na temat religijności obywateli greckich wydają się przeczyć tym liczbom [1]."}
{"id": "q_757", "question": "Jak długi był rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach w Meksyku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rekordowy skok w dal Boba Beamona na Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku miał długość 8,90 metrów. Wynik ten został uzyskany 18 października 1968 roku i poprawił poprzedni rekord świata o 55 centymetrów [1]. Skok ten był nazywany „skokiem marzeń” lub „skokiem w XXI wiek” [1]. \n\nRekord ten przetrwał do 1991 roku, kiedy to Mike Powell uzyskał wynik 8,95 metrów [1]. Do tej pory (stan na 2024 rok) jest to drugi najdłuższy skok w dal w historii oraz aktualny rekord olimpijski [1]."}
{"id": "q_756", "question": "Które państwo zajmuje najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najbardziej na północ wysuniętą część Półwyspu Skandynawskiego zajmuje Norwegia. Wynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Norwegia leży w północnej i zachodniej części Półwyspu Skandynawskiego, a jej terytorium kontynentalne rozciąga się od 58° do 71°N [7].  \n2. Szwecja, która również leży na Półwyspie Skandynawskim, nie sięga tak daleko na północ – jej najbardziej wysunięta na północ część to region Norrland, który jednak nie obejmuje skrajnych północnych obszarów półwyspu [10].  \n3. Finlandia, choć leży w Europie Północnej, nie zajmuje Półwyspu Skandynawskiego, a jedynie przylega do niego [6].  \n\nDodatkowo, Norwegia graniczy ze Szwecją na wschodzie, co potwierdza, że to właśnie Norwegia zajmuje najbardziej północne obszary półwyspu [7]."}
{"id": "q_755", "question": "Nad którą rzeką leżą Suwałki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Suwałki leżą nad rzeką Czarna Hańcza. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: *\"Suwałki ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"yi\"&gt;‏סואוואַלק‎&lt;/&gt;, lit. &lt; lang=\"lt\"&gt;Suvalkai&lt;/&gt;) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza.\"* \n\nDodatkowo, w [5] wspomniano, że cmentarz w Suwałkach znajduje się w pobliżu rzeki Czarnej Hańczy: *\"W pobliżu przepływa rzeka Czarna Hańcza.\"* \n\nPotwierdza to również [9], gdzie wymieniono Suwałki jako miasto, w którym znajduje się zarząd wędkarski nad odcinkiem rzeki Klonownicy (Cichej Rzeczki), która jest częścią Kanału Augustowskiego: *\"Pod względem wędkarskim rzeka na odcinku od jez. Necko do mostu drogowego jest zarządzana przez Gospodarstwo Rybackie PZW w Suwałkach.\"* \n\nWniosek: Suwałki leżą nad rzeką Czarna Hańcza [1][5][9]."}
{"id": "q_761", "question": "Jak się nazywa grecka muza tragedii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Grecka muza tragedii nazywała się Melpomene (lub Melpomena). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Melpomene (gr. Μελπομένη) to w mitologii greckiej muza tragedii, przedstawiana z atrybutami takimi jak maska tragiczna czy wieniec z winorośli."}
{"id": "q_759", "question": "Ile wynosi tangens kąta zerowego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tangens kąta zerowego wynosi zero. Wynika to z definicji funkcji trygonometrycznych, gdzie tangens jest ilorazem sinusa i cosinusa danego kąta. Dla kąta zerowego sinus jest równy zero, a cosinus równy jeden, co daje w wyniku zero [2]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że jedynką trygonometryczną jest tożsamość:  \n$$\\cos^2 \\alpha + \\sin^2 \\alpha = 1$$  \ndla każdego rzeczywistego $\\alpha$. Dla $\\alpha = 0$ mamy $\\cos 0 = 1$ i $\\sin 0 = 0$, co potwierdza, że $\\tan 0 = 0$.  \n\nNie ma innych informacji na ten temat w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_758", "question": "Która planeta ma najkrótszy czas obiegu wokół Słońca?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że najkrótszy czas obiegu wokół Słońca spośród wymienionych planet ma **Merkury**. \n\nW [1] wskazano, że Merkury jest planetą wewnętrzną, która wykazuje ruch wsteczny, co sugeruje bliską orbitę wokół Słońca. W [3] potwierdzono, że Merkury jest jedną z planet dolnych (czyli bliższych Słońca niż Ziemia), a jego okres obiegu po epicyklu wynosi 88 dni ziemskich. \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że Wenus i/lub Mars mogłyby być pozostałościami hipotetycznej planety, co sugeruje, że Merkury pozostał na swojej orbicie, co potwierdza jego bliskość do Słońca. \n\nNie ma innych planet wymienionych w dokumentach, które miałyby krótszy okres obiegu niż Merkury."}
{"id": "q_760", "question": "Kto skonstruował lokomotywę parową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszą lokomotywę parową skonstruował Richard Trevithick w 1802 roku [1]. Jednak za wynalazcę współczesnej lokomotywy parowej uważa się George’a Stephensona, który w 1829 roku zbudował parowóz „Rakieta” („Rocket”), stanowiący pierwowzór wszystkich późniejszych konstrukcji [1]. \n\nWarto również wspomnieć, że Johann Friedrich Krigar zbudował pierwszą lokomotywę parową poza Wielką Brytanią w 1816 roku, jednak nie odniosła ona sukcesu [3]. \n\nDodatkowo, w 1831 roku Robert Stephenson zbudował lokomotywę „John Bull”, która była pierwszą lokomotywą zakupioną przez Camden and Amboy Railroad w New Jersey [8]. \n\nPodsumowując, pierwszym konstruktorem lokomotywy parowej był Richard Trevithick, a George Stephenson jest uznawany za twórcę współczesnej wersji tego pojazdu [1][9]."}
{"id": "q_763", "question": "Kto wygrał bitwę pod Trafalgarem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bitwę pod Trafalgarem wygrała flota brytyjska pod dowództwem wiceadmirała Horacego Nelsona. W starciu tym mniejsza flota brytyjska (licząca 27 okrętów) pokonała marynarkę Francji wzmocnioną flotyllą hiszpańską (33 jednostki). Zwycięstwo to zapewniło Brytyjczykom panowanie na morzu i uchroniło ich przed inwazją wojsk Napoleona Bonapartego. Mimo zwycięstwa, Royal Navy poniosła stratę – w walce zginął głównodowodzący admirał Horatio Nelson [3][5][6][8][9][10]. \n\nWynik bitwy był jednoznaczny: 15 okrętów brytyjskich walczyło z 20 okrętami francuskimi i hiszpańskimi, zdobywając 2 okręty hiszpańskie. Brytyjczycy stracili 39 zabitych i 159 rannych, podczas gdy Francuzi i Hiszpanie – 476 zabitych i rannych [6]."}
{"id": "q_762", "question": "Kto stoi na czele wydziału wyższej uczelni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na czele wydziału wyższej uczelni stoi dziekan, który jest kierownikiem podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. W uczelniach publicznych dziekan i jego zastępcy (prodziekani) są powoływani w drodze wyborów lub konkursu [1]. Dziekan odpowiada za zarządzanie wydziałem, a jego kompetencje określa statut uczelni [3]. W przypadku wydziałów teologicznych, oprócz nadzoru władz uczelni i państwowych, mogą one podlegać również nadzorowi władz kościołów lub związków wyznaniowych [1]. \n\nW niektórych uczelniach, np. w Szkocji, struktura zarządzania może być inna – tam na czele uniwersytetu stoi kanclerz (tytularna głowa), rektor (reprezentujący studentów) oraz dyrektor (wicekanclerz), który przewodniczy Senatowi [2]. Jednak w kontekście polskich uczelni, zgodnie z [1] i [3], na czele wydziału stoi dziekan."}
{"id": "q_768", "question": "Apokalipsa św. Jana to księga dydaktyczna, historyczna czy prorocza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Apokalipsa św. Jana jest księgą proroczą, co wynika z jej charakteru i treści. Zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentach, jest to utwór z gatunku literatury apokaliptycznej, jedyna prorocza księga Nowego Testamentu, opisująca wizje dotyczące końca istnienia obecnego świata, dzieje wierzących w Jezusa Chrystusa i całej ludzkości oraz Sąd Ostateczny [1]. \n\nDodatkowo, w [3] wskazano, że Apokalipsa św. Jana jest najbardziej znaną apokalipsą, czyli opisem szczególnego rodzaju proroctwa dotyczącego tego, co ma się wydarzyć w dniach ostatecznych, przekazywanego przez Boga wybranemu prorokowi. \n\nPodsumowując, Apokalipsa św. Jana jest księgą proroczą, a nie dydaktyczną ani historyczną."}
{"id": "q_766", "question": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną to...?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rzemieślnik, który wyrabia i naprawia ręczną broń palną, to rusznikarz. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Rusznikarstwo to rzemiosło obejmujące produkcję i naprawę broni strzeleckiej, a osoba wykonująca ten zawód nazywana jest rusznikarzem [1].\n2. W dawnej Polsce rusznikarze zajmowali się wytwarzaniem i naprawą ręcznej broni palnej, często wchodząc w skład cechów ślusarskich lub tworząc własne cechy [1].\n3. Współcześnie termin \"rusznikarstwo\" jest używany wymiennie z \"puszkarstwem\", które również odnosi się do rzemiosła związanego z bronią palną [2].\n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, wzmianki o ręcznej broni palnej w Polsce odnoszą się do rusznic, hakownic i innych rodzajów broni strzeleckiej, które były wytwarzane i naprawiane przez rusznikarzy [6][9]."}
{"id": "q_765", "question": "Największą gwiazdą którego zespołu był Freddie Mercury?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Freddie Mercury był największą gwiazdą zespołu Queen. Wskazują na to następujące informacje zawarte w dokumentach:\n\n1. Mercury był wokalistą i frontmanem Queen, z którym nagrał 14 albumów studyjnych i wiele przebojów, takich jak „Bohemian Rhapsody” czy „We Are the Champions” [1].  \n2. To on zaproponował nazwę zespołu, stworzył jego logo i wyznaczył kierunek artystyczny [4].  \n3. Na scenie skupiała się na nim uwaga publiczności, mimo że nie uważał się za lidera zespołu [3].  \n4. Wystąpił z Queen na ponad 700 koncertach, w tym na legendarnych show, takich jak Live Aid czy koncert na Wembley w 1986 roku [3].  \n5. Po jego śmierci zespół kontynuował działalność, ale już bez niego jako wokalisty [9].  \n\nDodatkowo, w filmie biograficznym *Bohemian Rhapsody* (2018) skupiono się głównie na historii Mercury’ego jako frontmana Queen [8]."}
{"id": "q_767", "question": "Którą dyscyplinę uprawiał Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jerzy Kulej, złoty medalista igrzysk olimpijskich, uprawiał boks. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie opisano jego karierę bokserską, w tym zdobycie dwóch złotych medali olimpijskich w Tokio (1964) i Meksyku (1968). W [3] potwierdzono również jego osiągnięcia w tej dyscyplinie, wymieniając odznaczenia i wyróżnienia, które otrzymał za wybitne zasługi dla sportu. \n\nCytowania:\n- \"Jerzy Zdzisław Kulej (ur. 19 października 1940 w Częstochowie, zm. 13 lipca 2012 w Warszawie) – polski bokser, dwukrotny mistrz olimpijski\" [1]\n- \"W 1998, 'za wybitne zasługi dla ruchu olimpijskiego, za działalność na rzecz rozwoju i propagowania kultury fizycznej oraz osiągnięcia sportowe', został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski\" [3]"}
{"id": "q_775", "question": "Jak nazywa się nakładana na twarz lub głowę, wymodelowana w drzewie bądź w innym tworzywie, stylizowana twarz ludzka lub zwierzęca?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_764", "question": "Czy tury żyją w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że obecnie tury nie żyją w Polsce. \n\nW [6] opisano próby odtworzenia tura przez braci Heck w Niemczech w latach 30. XX wieku, a także wypuszczenie tych zwierząt w Puszczy Białowieskiej w 1942 roku. Według niesprawdzonych relacji polskich leśników, zwierzęta te migrowały na tereny Polski i były obserwowane jeszcze po zakończeniu wojny w 1946 roku, jednak prawdopodobnie zostały wybite przez głodującą ludność [6]. \n\nW [5] i [10] opisano współczesne działania Polskiej Fundacji Odtworzenia Tura, której celem jest odtworzenie tura na podstawie materiału genetycznego pobranego z kopalnych szczątków. Badania te są jednak wciąż w toku, a odtwarzanie tura odbywa się na razie wyłącznie na poziomie molekularnym [5]. \n\nW [7] i [9] opisano historię wyginięcia turów w Polsce, wskazując, że ostatnie chronione stado turów na Mazowszu wyginęło na początku XV wieku, prawdopodobnie z powodu choroby lub utraty zdolności adaptacyjnych. \n\nPodsumowując, obecnie tury nie żyją w Polsce, a działania mające na celu ich odtworzenie są wciąż w fazie badań naukowych."}
{"id": "q_771", "question": "Który wyraz w zdaniu: „Przed szkołą stał autokar” jest przyimkiem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W zdaniu „Przed szkołą stał autokar” wyraz „przed” jest przyimkiem. Informacja ta wynika z faktu, że „przed” jest przyimkiem prostym, który określa relację przestrzenną między szkołą a autokarem [1]. \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że przyimek to nieodmienna i niesamodzielna część mowy, która łączy się z innymi wyrazami i nadaje im inny sens, np. „przed szkołą”. Podobnie w [3] podkreślono, że przyimek występuje przed rzeczownikiem lub frazą rzeczownikową, tworząc frazę przyimkową, co również potwierdza, że „przed” w tym zdaniu pełni funkcję przyimka. \n\nW [9] zaznaczono, że przyimek wraz z rzeczownikiem określa treść, w tym przypadku czas i miejsce, co dodatkowo wspiera interpretację „przed” jako przyimka w analizowanym zdaniu."}
{"id": "q_772", "question": "„Twój Styl” to tygodnik, dwutygodnik, miesięcznik czy kwartalnik?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Twój Styl” jest miesięcznikiem. Wskazują na to następujące informacje:  \n- W [1] podano, że pierwszy numer pisma ukazał się na przełomie lipca i sierpnia 1990, co sugeruje regularność miesięczną.  \n- W [4] wspomniano, że od 2024 roku (nr 1/2024) pismo stało się kwartalnikiem, co oznacza, że wcześniej musiało mieć inną częstotliwość.  \n- W [7] i [8] wymieniono „Twój Styl” jako miesięcznik, co potwierdza jego pierwotną formę.  \n\nDodatkowo, w [3] i [5] zdefiniowano miesięcznik i kwartalnik, co pozwala na porównanie i weryfikację."}
{"id": "q_774", "question": "Hodowane w domach bystrzyki to papużki, rybki akwariowe czy paprotki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hodowane w domach bystrzyki to ryby akwariowe. Wynika to z faktu, że bystrzyki są niewielkimi, słodkowodnymi rybami kąsaczowatymi, które są popularnie hodowane w akwariach [2]. Wymagają one specyficznych warunków, takich jak krystalicznie czysta woda, odpowiednie oświetlenie i roślinność, co potwierdza ich status jako ryb akwariowych [4]. \n\nDodatkowo, w [1] wymieniono bystrzyki jako przykład ryb akwariowych, co jednoznacznie wskazuje na ich przynależność do tej kategorii. Nie ma żadnych informacji sugerujących, że bystrzyki są papużkami lub paprotkami. \n\nPodsumowując, bystrzyki są rybami akwariowymi, a nie papużkami ani paprotkami."}
{"id": "q_769", "question": "Która figura geometryczna może być pitagorejska, ostrokątna, indyjska, egipska?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że figurą geometryczną, która może być określana jako pitagorejska, ostrokątna, indyjska lub egipska, jest **trójkąt**. \n\n1. **Trójkąt pitagorejski** to taki, w którym długości boków są liczbami naturalnymi i spełniają równanie Pitagorasa (np. 3:4:5) [2]. Przykładem jest **trójkąt egipski** (3:4:5), który jest szczególnym przypadkiem trójkąta pitagorejskiego [4]. \n\n2. **Trójkąt ostrokątny** to taki, który ma wszystkie kąty wewnętrzne ostre (mniejsze niż 90°). Trójkąt egipski spełnia ten warunek, ponieważ jego kąty wynoszą odpowiednio 36,87°, 53,13° i 90° [4].\n\n3. **Trójkąt indyjski** nie jest bezpośrednio wymieniony w dokumentach, ale można go interpretować jako nawiązanie do starożytnych tekstów matematycznych z Indii, takich jak \"Shulba Sutras\", które również opisywały twierdzenie Pitagorasa [7]. \n\n4. **Trójkąt egipski** (3:4:5) jest przykładem trójkąta pitagorejskiego i ostrokątnego, a jego proporcje były wykorzystywane w architekturze egipskiej, np. w piramidach [4][9].\n\nPodsumowując, **trójkąt egipski** (3:4:5) jest figurą, która może być jednocześnie pitagorejska, ostrokątna i egipska, a pośrednio także \"indyjska\" ze względu na związki z matematyką indyjską."}
{"id": "q_773", "question": "Jakie nazwisko nosił przywódca turecki stojący na czele ruchu narodowego, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przywódcą tureckim, który w 1922 roku obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę, był **Mustafa Kemal**, później znany jako **Atatürk** (co oznacza „Ojciec Turków”). Jego nazwisko zostało mu nadane po reformie w 1934 roku, kiedy to wprowadzono obowiązek posiadania nazwisk na modłę europejską [1]. \n\nWcześniej, w 1923 roku, po proklamowaniu republiki, został on pierwszym prezydentem Turcji i pełnił tę funkcję aż do śmierci w 1938 roku [1][3]. Jego działania, takie jak wprowadzenie alfabetu łacińskiego, równouprawnienie kobiet czy sekularyzacja państwa, znacząco wpłynęły na modernizację Turcji [1][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Atatürk był również dowódcą wojskowym, który odegrał kluczową rolę w wojnie o niepodległość Turcji, a jego ideologia (kemalizm) stała się fundamentem tureckiej republiki [3][4]."}
{"id": "q_770", "question": "Ile tzw. bierek ma gracz w szachy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W szachach klasycznych każdy gracz dysponuje zestawem szesnastu bierek, w tym: jednym królem, jednym hetmanem, dwoma gońcami, dwoma skoczkami, dwiema wieżami oraz ośmioma pionami [1][2][3]. \n\nWartości względne figur szachowych są następujące: hetman – 9–10 punktów, wieża – 5 punktów, goniec – 3 punkty, skoczek – 3 punkty, pion – 1 punkt [2]. \n\nW przypadku szachów heksagonalnych (wariantu opracowanego przez Władysława Glińskiego) zestaw bierek jest nieco inny: każdy gracz ma 1 króla, 1 hetmana, 2 wieże, 2 skoczki, 3 gońce i 9 pionów [6]. \n\nW szachach chińskich (xiangqi) również występuje zestaw 16 bierek, ale ich rodzaje różnią się od szachów klasycznych: generał, 2 doradców, 2 słonie, 2 skoczki, 2 wieże, 5 pionów [7]. \n\nW szachach czteroosobowych, rozgrywanych na większej szachownicy, każdy gracz również dysponuje standardowym zestawem 16 bierek [8]. \n\nPodsumowując, w szachach klasycznych oraz większości ich wariantów gracz ma do dyspozycji 16 bierek, choć w niektórych odmianach (np. szachy heksagonalne) ich skład może się różnić."}
{"id": "q_776", "question": "Która międzynarodowa organizacja została utworzona w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązana w 1947 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Organizacją międzynarodową utworzoną w Stanach Zjednoczonych w 1943 roku pod hasłem niesienia pomocy ekonomicznej ludności krajów zniszczonych przez wojnę, a rozwiązaną w 1947 roku, była **United Nations Relief and Rehabilitation Administration (UNRRA)**.  \n\nInformacje na ten temat znajdują się w [1], gdzie podano, że UNRRA została utworzona 9 listopada 1943 roku w Waszyngtonie w celu udzielenia pomocy obszarom wyzwolonym w Europie i Azji po zakończeniu II wojny światowej. W 1947 roku jej miejsce zajęła Międzynarodowa Organizacja Uchodźców [1].  \n\nDodatkowo w [2] wskazano, że UNRRA zaprzestała swoich działań w obozach dla osób przemieszczonych w 1947 roku, w oczekiwaniu na kierowany przez Amerykanów plan Marshalla.  \n\nZatem UNRRA spełnia wszystkie kryteria podane w pytaniu."}
{"id": "q_783", "question": "Z czego i Salomon nie naleje?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_777", "question": "Kto jest reżyserem cyklu filmowego „Dekalog”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem cyklu filmowego „Dekalog” jest Krzysztof Kieślowski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że „Dekalog – cykl dziesięciu telewizyjnych filmów psychologicznych z 1988 w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego”.  \n- W [4] wymieniono Kieślowskiego jako reżysera, który „zrealizował wszystkie części 'Dekalogu', powierzając jednak realizację poszczególnych odcinków różnym operatorom zdjęć”.  \n- W [6] potwierdzono, że „Kieślowski nadal działał jako reżyser” i stworzył „cykl filmów telewizyjnych luźno opartych na dziesięciu przykazaniach”, czyli „Dekalog”.  \n\nDodatkowo, w [2], [3], [8], [9] i [10] każdy z odcinków cyklu jest przypisany Kieślowskiemu jako reżyserowi."}
{"id": "q_778", "question": "W którym roku powstał II Program Telewizji Polskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "II Program Telewizji Polskiej (TVP2) powstał w 1970 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"2 października 1970 roku, kiedy rozpoczęto emisję programu drugiego Telewizji Polskiej\" [1],  \n- \"2 października 1970 uroczyście uruchomiono drugi ogólnopolski program telewizyjny\" [2],  \n- \"Od 1970 nadawany jest Program 2 telewizji publicznej\" [3],  \n- \"2 października 1970 roku uruchomiono ogólnopolski drugi program\" [6].  \n\nWszystkie źródła wskazują tę samą datę."}
{"id": "q_786", "question": "Kto jest reżyserem filmu „Va banque”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_779", "question": "Czy system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dostępnych informacji wynika, że system nawigacyjny GPS może poprawnie działać w nocy. \n\nW [1] wskazano, że system GPS działa na obszarze całej Ziemi, a w każdym punkcie globu widoczne są zawsze przynajmniej cztery satelity, co nie jest ograniczone do pory dnia. W [2] potwierdzono, że system obejmuje swoim zasięgiem całą kulę ziemską, a jego działanie polega na pomiarze czasu dotarcia sygnału radiowego z satelitów do odbiornika, co również nie jest uzależnione od pory dnia. \n\nDodatkowo w [5] wyjaśniono, że kluczowym elementem poprawnej pracy systemu jest czas, a każdy satelita jest wyposażony w zegar atomowy, co zapewnia dokładność niezależnie od warunków oświetleniowych na Ziemi. \n\nNie ma informacji sugerujących, że system GPS ma ograniczenia w działaniu w nocy. Wręcz przeciwnie, wskazano, że działa on nieprzerwanie na całym obszarze Ziemi [1][2]."}
{"id": "q_782", "question": "Jak nazywa się francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Francuskie wybrzeże Morza Śródziemnego nazywane jest Lazurowym Wybrzeżem (fr. \"Côte d’Azur\") lub Riwierą Francuską. Nazwa ta obejmuje odcinek wybrzeża od miejscowości Cassis na zachodzie (na wschodnich przedmieściach Marsylii) po granicę włoską, a jego stolicą jest Nicea [1]. \n\nDodatkowo, w części południowo-wschodniej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże (PACA), znajduje się również Park Narodowy Calanques, który obejmuje charakterystyczne formacje geologiczne w postaci głęboko wciętych dolinek ze stromymi ścianami, nazywanych \"calanques\" [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że Francja posiada dwa główne wybrzeża: Oceanu Atlantyckiego (67% linii brzegowej) oraz Morza Śródziemnego (23%), przy czym to drugie jest właśnie Lazurowym Wybrzeżem [3]."}
{"id": "q_780", "question": "W jakim czasie światło pokonuje dystans dwóch lat świetlnych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Aby obliczyć czas potrzebny światłu na pokonanie dystansu dwóch lat świetlnych, należy wykorzystać definicję roku świetlnego oraz prędkość światła. \n\nRok świetlny to odległość, jaką światło pokonuje w próżni w ciągu jednego roku juliańskiego (365,25 dnia, czyli 31 557 600 sekund) [1]. Prędkość światła w próżni wynosi dokładnie 299 792 458 m/s [5]. \n\nDwa lata świetlne to odległość równa 2 × 9,4607×10^15 m [1]. Aby obliczyć czas potrzebny światłu na pokonanie tej odległości, należy wykonać następujące obliczenia:\n\n$$t = \\frac{s}{v}$$\n\ngdzie:\n\n- $$t$$ – czas (w sekundach)\n- $$s$$ – odległość (w metrach)\n- $$v$$ – prędkość światła (w metrach na sekundę)\n\nPodstawiając dane:\n\n$$t = \\frac{2 \\times 9,4607 \\times 10^{15}}{299 792 458} \\approx 63 015 200 \\text{ s}$$\n\nCzas ten można wyrazić w innych jednostkach:\n\n- 63 015 200 sekund\n- 1 752 040 minut\n- 29 201 godzin\n- 1217 dni\n- 1,75 roku\n\nWynika z tego, że światło potrzebuje około **1,75 roku** na pokonanie dystansu dwóch lat świetlnych."}
{"id": "q_784", "question": "Czy Molier był także aktorem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Molière był nie tylko komediopisarzem, ale także aktorem. W 1643 roku założył w Paryżu wędrowną trupę teatralną Illustre Théâtre, która wystawiała farsy średniowieczne oraz włoskie commedia dell’arte [1]. Po bankructwie zespołu i pobycie w więzieniu, kontynuował życie wędrownego aktora do 1658 roku, kiedy jego trupa wróciła do Paryża [1]. \n\nDodatkowo, w filmie \"Zakochany Molier\" z 2007 roku, który luźno nawiązuje do biografii komediopisarza, przedstawiono go jako młodego dramatopisarza i aktora, który wraz z trupą występował na prowincji, a później w Paryżu [2]. \n\nWskazuje to, że Molière łączył twórczość pisarską z aktorską, co potwierdzają zarówno źródła historyczne, jak i późniejsze adaptacje filmowe."}
{"id": "q_788", "question": "Jak nazywany jest napiwek albo drobny datek na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce napiwek lub drobny datek nazywany jest \"bakszyszem\". Jest to rodzaj zawoalowanej jałmużny, obyczaj związany z religią islamu, który nakazuje wiernym dzielenie się częścią swoich dochodów z biednymi. Bakszysz może być formą napiwku, ale często jest też wykorzystywany jako pretekst do wynagrodzenia za symboliczną pomoc lub zwykłą uprzejmość, aby nie urazić obdarowanego [4]. \n\nWarto zauważyć, że w niektórych krajach, takich jak Izrael, bakszysz może być postrzegany jako zwykła łapówka, zwłaszcza przez turystów, którzy muszą go ofiarować za rzeczy, które wydają się im bezpłatne [4]. \n\nDodatkowo, w niektórych kulturach, np. w Japonii, próba obdarowania napiwkiem może być uznana za niestosowne zachowanie [7]."}
{"id": "q_781", "question": "Gdzie można uzyskać krótkoterminową pożyczkę pod zastaw posiadanych cennych przedmiotów lub papierów wartościowych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krótkoterminową pożyczkę pod zastaw cennych przedmiotów lub papierów wartościowych można uzyskać w następujących miejscach:  \n\n1. **Lombard** – instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw ruchomości, takich jak biżuteria, obrazy czy sprzęt elektroniczny. Pożyczka jest wypłacana natychmiast, a przedmiot pozostaje w lombardzie do momentu spłaty. Kwota pożyczki wynosi zwykle 30–90% wartości zastawu, a okres spłaty trwa od 7 dni do 3 miesięcy [1][6].  \n\n2. **Banki** – oferują pożyczki lombardowe pod zastaw papierów wartościowych (np. akcji, obligacji) lub kosztowności (złoto, platyna, sztabki złota). Zabezpieczeniem mogą być również bony, książeczki PKO lub blokada środków na rachunku [1].  \n\n3. **Biura maklerskie i banki powiernicze** – udzielają pożyczek papierów wartościowych, głównie w celu rozliczenia transakcji krótkiej sprzedaży. Pożyczkobiorca otrzymuje papiery wartościowe na czas określony, z obowiązkiem ich zwrotu [3].  \n\n4. **Transakcje repo i reverse repo** – w przypadku papierów wartościowych, gdzie pożyczka jest udzielana w zamian za sprzedaż papierów z zobowiązaniem do ich odkupu w przyszłości. Oprocentowanie zależy od różnicy cen [4][10].  \n\nWszystkie wymienione formy pożyczek są regulowane prawnie, np. od 7 stycznia 2024 r. działalność lombardową reguluje ustawa o konsumenckiej pożyczce lombardowej [1][6]."}
{"id": "q_785", "question": "Jak nazywa się stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stałe lub przenośne stanowisko myśliwskie o wysokości kilku metrów, składające się z platformy, ławeczki i drabiny, nazywa się **amboną**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Ambona to obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na czatach, który chroni myśliwych przed złą pogodą i umożliwia obserwację oraz oddanie strzału z podwyższonej pozycji [2].\n- Ambona składa się z prostej konstrukcji z pali, do której przymocowana jest drabina prowadząca do platformy szczytowej, często zadaszonej i wyposażonej w miejsce do siedzenia [2].\n- W niektórych przypadkach ambony są lepiej zabezpieczone, ocieplone lub wyposażone w dodatkowe udogodnienia, takie jak ogrzewanie czy okienka [2].\n- Ambony ustawiane są na granicy lasu lub w głębi lasu, w miejscach, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo napotkania zwierzyny [2].\n\nDodatkowo, w [8] opisano przykład schroniska skalnego, które myśliwi przystosowali do celów łowieckich, nazywając je **Skalną Amboną**. Wskazuje to na to, że termin ten jest powszechnie używany w kontekście myśliwskim."}
{"id": "q_787", "question": "Czy puszczyk jest w Polsce chroniony?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, puszczyk jest w Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą. Wymaga również ochrony czynnej, w tym zachowywania starych dziuplastych drzew oraz wywieszania budek lęgowych [1]. \n\nDodatkowo, na \"Czerwonej liście ptaków Polski\" puszczyk został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC) [1]. Warto zaznaczyć, że w latach 2013–2018 liczebność populacji lęgowej puszczyka w Polsce szacowano na 65–75 tysięcy par [4]. \n\nW przypadku puszczyka uralskiego, który również występuje w Polsce, jego liczebność wzrasta w Karpatach i obserwuje się jego ekspansję na Podkarpacie. Dawniej gniazdował także na północy kraju, ale obecnie nie ma pewnych informacji o lęgach w tym rejonie. Całkowitą liczebność puszczyka uralskiego w Polsce szacowano na początku wieku na 450–700 par, a nowsze szacunki z lat 2013–2018 mówią o 1300–1800 parach [6]. \n\nPodsumowując, zarówno puszczyk, jak i puszczyk uralski są w Polsce chronione, przy czym puszczyk uralski nie wymaga specjalnych zabiegów ochronnych poza akcjami edukacyjnymi i pozostawianiem dziuplastych drzew [6]."}
{"id": "q_789", "question": "Kto zwyciężył w bitwie, która rozegrała się pod Legnicą w roku 1241 pomiędzy wojskami polskimi i tatarskimi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W bitwie pod Legnicą w 1241 roku wojska tatarskie odniosły zwycięstwo nad siłami polskimi. Klęska wojsk polskich była całkowita, a w jej wyniku zginął dowodzący nimi książę śląski, krakowski i wielkopolski Henryk II Pobożny oraz dwaj dowódcy hufców: Bolesław Dypoldowic i Sulisław [1]. \n\nPotwierdzenie tego zwycięstwa znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że \"wojska chrześcijańskie poniosły klęskę\" [1], a \"Mongołowie odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Legnicą\" [2]. Dodatkowo podkreślono, że \"bitwa zakończyła się kompletną klęską wojsk Henryka II i śmiercią księcia na polu bitwy\" [6]. \n\nWskutek tej porażki państwo Henryków śląskich rozpadło się, a proces zjednoczenia księstw dzielnicowych został zahamowany na kilkadziesiąt lat [1]."}
{"id": "q_790", "question": "Jak nazywał się brytyjski arystokrata, wojskowy i polityk, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Brytyjskim arystokratą, wojskowym i politykiem, który dowodził wojskami koalicji antynapoleońskiej w bitwie pod Waterloo, był **Arthur Wellesley, 1. książę Wellington**. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w [3], gdzie opisano jego rolę w bitwie pod Waterloo:  \n*\"Największą sławę zdobył w okresie wojen napoleońskich, przede wszystkim jako zwycięzca – wspólnie z Blücherem – pod Waterloo (1815).\"*  \n\nDodatkowo w [9] wspomniano, że książę Richmond (Charles Gordon-Lennox) był adiutantem księcia Oranii podczas tej bitwy, co potwierdza obecność Wellingtona jako głównodowodzącego."}
{"id": "q_791", "question": "Teresa Żylis-Gara jest aktorką, śpiewaczką czy malarką?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teresa Żylis-Gara była śpiewaczką operową (sopranem lirycznym) światowej sławy. Urodziła się 23 stycznia 1930 roku w Landwarowie k. Wilna, a zmarła 28 sierpnia 2021 roku w Łodzi. Jej kariera artystyczna obejmowała występy na prestiżowych scenach operowych, takich jak Opera Krakowska, Covent Garden w Londynie czy Metropolitan Opera w Nowym Jorku. W jej repertuarze znajdowały się role w operach Giuseppe Verdiego, Richarda Straussa, Giacomo Pucciniego i Wolfganga Amadeusa Mozarta [1][2]. \n\nW dokumentach nie ma informacji sugerujących, że Teresa Żylis-Gara była również aktorką lub malarką. Wskazują one wyłącznie na jej działalność jako śpiewaczki operowej i pedagogicznej (profesor sztuk muzycznych) [1][2]."}
{"id": "q_792", "question": "Zapalenie spojówek to choroba jelita cienkiego czy oczu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zapalenie spojówek jest chorobą oczu, a nie jelita cienkiego. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Zapalenie spojówek jest stanem zapalnym błony śluzowej tworzącej wewnętrzną powierzchnię powieki i pokrywającej gałkę oczną [1].\n2. Objawy zapalenia spojówek obejmują m.in. zaczerwienienie oka, pieczenie, świąd, światłowstręt oraz wydzielina w worku spojówkowym [1][3][4].\n3. W przeciwieństwie do tego, choroba jelita cienkiego (np. choroba Crohna) objawia się przewlekłą biegunką, bólami brzucha, niedrożnością jelit oraz zmianami okołoodbytniczymi [6].\n\nZatem zapalenie spojówek jest schorzeniem narządu wzroku, a nie przewodu pokarmowego."}
{"id": "q_795", "question": "Ile wynosi minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Minimalny wiek osoby, która może kierować tramwajem, wynosi 21 lat. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Zgodnie z [2], pozwolenie na kierowanie tramwajem może uzyskać osoba, która ukończyła 21 lat.  \n- Dodatkowo [7] potwierdza ten wymóg, wskazując, że do kierowania kolejką turystyczną (która również wymaga prawa jazdy kategorii T) konieczne jest ukończenie 21 lat.  \n\nNie ma innych dokumentów, które modyfikowałyby ten wymóg."}
{"id": "q_794", "question": "W którym roku wybuchła I wojna światowa?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "I wojna światowa wybuchła w 1914 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"28 lipca 1914 do 11 listopada 1918\" [1],  \n- \"31 lipca 1914 roku wybuchła I wojna światowa\" [2],  \n- \"1 sierpnia 1914 wybuchła I wojna światowa\" [3],  \n- \"W 1914 r. austriacki arcyksiążę Franciszek Ferdynand został zamordowany\" [4],  \n- \"W 1914 roku wybuchła I wojna światowa\" [7],  \n- \"W 1914 wybuchła I wojna światowa\" [8],  \n- \"Kiedy 28 lipca 1914 r. wybuchła I wojna światowa\" [10].  \n\nWszystkie te cytowane fragmenty wskazują na rok 1914 jako początek I wojny światowej."}
{"id": "q_797", "question": "Kto był koronowany na króla Królestwa Polskiego w 1829 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 1829 roku na króla Królestwa Polskiego koronowany został Mikołaj I Romanow, cesarz Rosji. Koronacja odbyła się 24 maja 1829 w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego w Warszawie. W uroczystości uczestniczyli m.in. posłowie, senatorowie, ambasadorowie i wojskowi. Mikołaj I koronował się sam, używając korony cesarskiej Anny Iwanowny, a następnie koronował swoją żonę Aleksandrę Fiodorownę na królową Polski [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że koronacja ta była czysto symboliczna i wynikała z konstytucji Królestwa Polskiego, które było połączone unią personalną z Imperium Rosyjskim [3]. Mikołaj I był drugim cesarzem rosyjskim noszącym tytuł króla Polski po Aleksandrze I [7]."}
{"id": "q_796", "question": "Jak nazywał się potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Potwór o wielu głowach, które po ścięciu odrastały, nazywał się Hydra lernejska. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] opisano, że Hydra lernejska była potworem wyobrażanym jako wielogłowy wąż wodny, a na miejsce odciętej głowy odrastały 2 lub 3 nowe.  \n- W [2] podano, że Hydra miała 9 głów (w innych źródłach 50 lub 100), z czego jedna była nieśmiertelna, a po odcięciu głów śmiertelnych odrastały kolejne.  \n- W [3] wskazano, że Hydra miała od 5 do 100 głów, a jedna z nich była nieśmiertelna.  \n- W [7] opisano, że za każdym razem na miejscu odciętej głowy wyrastały dwie kolejne, co utrudniało pokonanie potwora.  \n\nDodatkowo, w [4] i [9] wspomniano, że Hydra była siostrą innych potworów, takich jak Cerber czy Chimera, co potwierdza jej mitologiczną tożsamość."}
{"id": "q_799", "question": "Jak nazywa się w ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W ludowych tańcach uderzenie w podskoku obcasem o obcas nazywa się \"hołubcem\". Informacja ta znajduje się w opisie poloneza, gdzie wskazano, że jednym z elementów tańca jest \"uderzenie prawej i lewej pięty z \"battément\", czyli hołubcem\" [5]. \n\nDodatkowo, w kontekście stepu irlandzkiego również wspomniano, że jednym z elementów jest \"uderzenie obcasem o obcas\", choć w tym przypadku użyto angielskiego określenia \"click\" [1]. \n\nW innych tańcach, takich jak oberk czy Slovácky Verbuňk, również występuje podobny element, choć nie zawsze jest on nazywany wprost \"hołubcem\" [2][3]."}
{"id": "q_801", "question": "Który ośmiotysięcznik został zdobyty jako pierwszy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszym zdobytym ośmiotysięcznikiem była Annapurna w Nepalu. Szczyt ten został zdobyty 3 czerwca 1950 roku przez Maurice'a Herzoga i Louisa Lachenala [9]. Było to pierwsze wejście na ośmiotysięcznik w historii himalaizmu. \n\nWarto zaznaczyć, że w [1] i [7] wymieniono Annapurnę jako jeden z ośmiotysięczników zdobytych przez Polaków, jednak w kontekście pierwszego wejścia na ośmiotysięcznik w ogóle, odpowiedź znajduje się w [9]."}
{"id": "q_800", "question": "Atos i Portos to imiona dwóch muszkieterów – a jak się nazywał trzeci?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trzecim muszkieterem, oprócz Atosa i Portosa, był Aramis. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Wraz z nimi stworzył nierozłączne trio\"), [2] (\"Portos i Aramis, a także później Atos\"), [5] (\"Portos jest muszkieterem Ludwika XIII, przyjaźni się z Atosem i Aramisem oraz z d’Artagnanem\"), [8] (\"Treścią są przygody czterech przyjaciół muszkieterów gwardii królewskiej: Atosa, Portosa, Aramisa i D’Artagnana\") oraz [9] (\"Atos, Portos, Aramis, d’Artagnan\")."}
{"id": "q_793", "question": "Jaką nazwę noszą związki tlenu z innymi pierwiastkami?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Związki tlenu z innymi pierwiastkami noszą różne nazwy w zależności od ich struktury i właściwości. Poniżej przedstawiono klasyfikację tych związków:\n\n1. **Tlenki** – nieorganiczne związki chemiczne, w których tlen występuje na -II stopniu utlenienia. Powstają w wyniku reakcji pierwiastków z tlenem lub rozkładu związków zawierających tlen. Przykłady to krzemionka (SiO₂), woda (H₂O) czy tlenek żelaza (III) (Fe₂O₃) [2].  \n2. **Nadtlenki i ponadtlenki** – związki, w których tlen występuje na stopniu utlenienia -1 lub -1/2. Przykładem jest nadtlenek wodoru (H₂O₂) [3].  \n3. **Epitlenki (w chemii organicznej)** – związki, w których sąsiadujące atomy węgla połączone są mostkiem tlenowym, tworząc pierścień trójczłonowy [2].  \n4. **Związki heterocykliczne** – związki zawierające tlen w pierścieniach, np. dioksan (C₄H₈O₂) [4].  \n5. **Kwasy tlenowe i ich sole** – związki, w których tlen tworzy wiązania z innymi pierwiastkami, np. dwutlenek węgla (CO₂) czy kwas siarkowy (VI) (H₂SO₄) [3].  \n\nW przypadku związków fluoru z tlenem, ze względu na wyższą elektroujemność fluoru, stosuje się nazwę **fluorki**, np. difluorek tlenu (OF₂) [10]."}
{"id": "q_798", "question": "Czy rośliny nagonasienne mają owoc?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że rośliny nagonasienne nie tworzą owoców. \n\nW [1] wskazano, że charakterystyczną cechą nagozalążkowych jest brak osłaniających zalążek owocolistków, a w konsekwencji też brak owoców. Nagie zalążki umieszczone są na zmodyfikowanych liściach (trzoneczkach lub łuskach) skupionych zwykle na osi tworzącej strobilę, zwany też szyszką. \n\nW [2] podkreślono, że z uwagi na brak słupka i zalążni rośliny nagozalążkowe nie wykształcają owoców. \n\nW [4] wyjaśniono, że u części nagonasiennych w osłonce występuje osnówka (epimacjum), która może przypominać owoc, ale jest częścią nasienia, w przeciwieństwie do mięsistych owoców roślin okrytonasiennych powstających z zalążni słupka. \n\nW [10] zaznaczono, że okrytonasienne (w przeciwieństwie do nagonasiennych) charakteryzują się zrośniętymi owocolistkami, które osłaniają zalążki i rozwijające się nasiona, co jest kluczową cechą odróżniającą te dwie grupy. \n\nPodsumowując, rośliny nagonasienne nie tworzą owoców w rozumieniu botanicznym, ponieważ brak im osłaniających zalążki owocolistków, które są niezbędne do powstania owocu [1][2][4][10]."}
{"id": "q_802", "question": "Jak nazywa się część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Część dzielnicy Brent w Londynie z wielkim stadionem piłkarskim, tradycyjnym miejscem rozgrywek w piłce nożnej o Puchar Anglii, nazywa się Wembley. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że finał Pucharu Anglii w 2010 roku odbył się na stadionie Wembley.\n2. W [3] potwierdzono, że w granicach Wembley znajduje się angielski stadion narodowy Wembley.\n3. W [4] wymieniono Wembley jako jedną z części gminy Brent.\n4. W [5] wskazano, że stacja metra Wembley Park znajduje się najbliżej stadionu Wembley, co dodatkowo potwierdza lokalizację obiektu w tej części dzielnicy.\n\nZatem odpowiedź brzmi: Wembley."}
{"id": "q_810", "question": "Jak nazywa się masa rogowa z pancerzy żółwi morskich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_807", "question": "Jak nazywa się punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Punkt przeciwległy zenitowi, położony na niewidocznej części sfery niebieskiej, nazywa się **nadir**. Jest to najniżej położony punkt sfery niebieskiej, znajdujący się prostopadle pod horyzontem. Nadir stanowi jeden z dwóch punktów przecięcia lokalnej osi pionu ze sferą niebieską, drugim punktem jest właśnie zenit [1]. \n\nW astronomii i astronautyce termin \"nadir\" używany jest również do określenia kierunku wskazującego powierzchnię ciała niebieskiego względem sztucznego satelity znajdującego się na orbicie tego ciała [1]. \n\nDodatkowo, w układzie współrzędnych horyzontalnych nadir jest jednym z biegunów tego układu, obok zenitu [7]."}
{"id": "q_803", "question": "W którym kraju trwała wojna, przeciwko której w 1968 r. protestowali hipisi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 1968 roku hipisi protestowali przeciwko wojnie w Wietnamie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że slogan \"Flower Power\" wywodzi się z opozycyjnego ruchu przeciwko wojnie w Wietnamie.  \n2. W [2] wymieniono piosenki i zespoły hippisowskie, które podejmowały tematykę antywojenną, w tym protesty przeciwko wojnie w Wietnamie.  \n3. W [3] podkreślono, że hippisi występowali przeciwko wspólnemu wrogowi, jakim była wojna wietnamska.  \n4. W [9] opisano masakrę w Mỹ Lai w Wietnamie oraz protesty w USA przeciwko wojnie, w tym strajki i demonstracje na uniwersytetach.  \n\nDodatkowo w [4] wspomniano o protestach przeciwko wojnie w Wietnamie w kontekście manifestacji Czarnej Siły podczas Igrzysk Olimpijskich w 1968 roku."}
{"id": "q_805", "question": "Który z dowódców francuskich w I wojnie światowej był marszałkiem Francji, Wielkiej Brytanii i Polski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że jedynym dowódcą francuskim w I wojnie światowej, który posiadał tytuły marszałka Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, był Ferdinand Foch. \n\nW [1] wskazano, że Foch był marszałkiem Francji (1918), marszałkiem polnym Wielkiej Brytanii (1919) oraz marszałkiem Polski (1923). Żaden inny dowódca wymieniony w dokumentach nie posiadał równocześnie tych trzech tytułów. \n\nDla porównania:\n- Louis Franchet d’Espérey był marszałkiem Francji, ale nie posiadał tytułów brytyjskiego ani polskiego [2].\n- Philippe Pétain był marszałkiem Francji, ale nie miał tytułów brytyjskiego ani polskiego [3].\n- Joseph Joffre był marszałkiem Francji, ale nie posiadał tytułów brytyjskiego ani polskiego [4]."}
{"id": "q_808", "question": "W którym państwie znajduje się największy park narodowy na świecie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Największy park narodowy na świecie znajduje się w Danii, a konkretnie na Grenlandii, która jest częścią Królestwa Danii. Park Narodowy Grenlandii obejmuje powierzchnię 972 000 km² [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach, gdzie wskazano, że Park Narodowy Grenlandii jest największym parkiem narodowym na świecie [2] oraz że został utworzony w 1974 roku i zajmuje obszar 972 000 km² [3]. \n\nDodatkowo, w [4] również podkreślono, że Park Narodowy Grenlandii jest największym parkiem narodowym na świecie. \n\nWniosek: Największy park narodowy na świecie znajduje się na Grenlandii, która jest częścią Danii [1][2][3][4]."}
{"id": "q_804", "question": "Czy w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w starożytności używano jednostki długości o nazwie mila. Początkowo mila oznaczała 1000 kroków podwójnych (\"mille passus\") i była miarą rzymską. Mila rzymska równa była dzisiejszym 1480 metrom lub 5000 rzymskich stóp, przy czym krok podwójny (\"passus\") liczył 1,478 m, a krok pojedynczy (\"gradus\") 0,739 m [6]. \n\nWartość mili zmieniała się w różnych okresach i regionach. W starożytnej Grecji używano jednostek \"διπλοῦν βῆμα\" (\"diploun bēma\", krok podwójny, 5 stóp) i \"ἁπλοῦν βῆμα\" (\"haploun bēma\", krok pojedynczy, 2,5 stopy) [1]. W Polsce w użyciu pozostała jedynie mila morska o długości 1,852 km, podczas gdy w krajach anglosaskich stosowana jest mila międzynarodowa równa 1,609344 km [2]. \n\nNazwa \"mila\" wywodzi się z łaciny od pojęcia \"mille passus\", czyli 1000 (podwójnych) kroków, i z czasem zaczęła być wykorzystywana do określania morskiego dystansu, powiązana z 1 minutą kątową szerokości geograficznej [7]."}
{"id": "q_806", "question": "Dyktatorem którego państwa był Fidel Castro?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Fidel Castro był dyktatorem Kuby. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Castro był pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Kuby (PCC), jedynej partii na Kubie, od 1965 roku, a w 2011 roku zrezygnował z tej funkcji na rzecz swojego brata Raúla Castro.  \n2. W [2] opisano Kubę jako państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej, którego stolicą jest Hawana, a Castro jest wymieniony jako przywódca, który objął władzę w wyniku rewolucji kubańskiej w 1959 roku.  \n3. W [3] podkreślono, że Castro był najdłużej urzędującym przywódcą państwa niebędącym monarchą, rządząc Kubą przez 52 lata (1959–2011).  \n4. W [4] opisano jego rezygnację z funkcji przewodniczącego Rady Państwa w 2008 roku po 49 latach rządów na Kubie.  \n5. W [8] podano, że w 1959 roku Castro został naczelnym dowódcą sił zbrojnych i premierem Kuby, a później objął także stanowisko sekretarza Komunistycznej Partii Kuby oraz przewodniczącego Rady Państwa.  \n\nDodatkowo w [5] i [7] wspomniano o jego rządach na Kubie w kontekście krytyki i rewolucji kubańskiej."}
{"id": "q_811", "question": "Kiedy Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ruś Kijowska przyjęła chrześcijaństwo w 988 roku, kiedy wielki książę kijowski Włodzimierz I Wielki przyjął chrzest w obrządku wschodnim z rąk patriarchy Konstantynopola. Data ta jest uznawana za symboliczną, ponieważ w tym samym roku odbył się masowy chrzest mieszkańców Kijowa i innych miast w Dnieprze [1]. \n\nWcześniej, w 957 roku, chrzest przyjęła księżna Olga, co zapoczątkowało powolną chrystianizację kraju [2]. Jednak dopiero chrzest Włodzimierza i masowy chrzest ludności uznaje się za oficjalne przyjęcie chrześcijaństwa jako religii państwowej [1][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniejsze próby chrystianizacji Rusi miały miejsce już w IX wieku, a nawet wcześniej, jednak nie przyjęły się one na trwałe [1][4]."}
{"id": "q_809", "question": "Czy meduza jest zwierzęciem jedno-, czy wielokomórkowym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Meduza jest organizmem wielokomórkowym. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Meduza jest formą morfologiczną parzydełkowców (Cnidaria), które są zwierzętami wielokomórkowymi [1].\n2. Ciało meduzy składa się z dwóch warstw komórek: naskórka (ektodermy) i gastrodermy, rozdzielonych mezogleą lub mezenchymą. W naskórku występują m.in. komórki nabłonkowo-mięśniowe, desmocyty, komórki interstycjalne, komórki zmysłowe, nerwowe i knidoblasty [1].\n3. Organizmy wielokomórkowe, w tym zwierzęta, składają się z wielu zintegrowanych komórek tworzących tkanki i narządy [3].\n4. Meduza jest wymieniona jako przykład organizmu o symetrii promienistej, który jest typowy dla wielokomórkowców [5].\n5. Wielokomórkowość meduzy potwierdza również fakt, że należy do jamochłonów (Coelenterata), które są tradycyjnie uznawane za zwierzęta wielokomórkowe [6].\n\nNie ma w dokumentach informacji sugerujących, że meduza jest organizmem jednokomórkowym."}
{"id": "q_814", "question": "Która dynastia panowała w Polsce do 1370 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dynastią panującą w Polsce do 1370 roku byli Piastowie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Pierwszą historyczną dynastią panującą w Polsce byli Piastowie, którzy rządzili od powstania państwa polskiego (około 900) do 1370\" [1].  \n- \"Piastowie zasiadali na polskim tronie przynajmniej od około 960 roku [...] do 1370 roku\" [3].  \n- \"Dynastia Piastów wygasła po śmierci jego syna, Kazimierza Wielkiego w 1370, który nie pozostawił legalnego następcy\" [4].  \n- \"W 1370 roku zmarł Kazimierz III Wielki, król Polski, nie pozostawiając legalnego męskiego potomstwa\" [7].  \n\nWszystkie te źródła wskazują, że Piastowie rządzili Polską do śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku."}
{"id": "q_813", "question": "W którym odcinku przewodu pokarmowego rozpoczyna się trawienie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trawienie rozpoczyna się w jamie ustnej, która jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego. W jamie ustnej następuje wstępna, mechaniczna obróbka pokarmu, rozdrabnianie i mieszanie ze śliną, która zawiera enzym trawienny amylazę ślinową (ptialinę). Amylaza rozpoczyna trawienie węglowodanów zawartych w pożywieniu [1][2][3]. \n\nProces trawienia w jamie ustnej obejmuje również odbiór wrażeń smakowych za pośrednictwem kubków smakowych znajdujących się na języku [3]. Po uformowaniu kęsa pokarmowego jest on przekazywany do dalszej części przewodu pokarmowego w akcie połykania [2][3]. \n\nPodsumowując, trawienie rozpoczyna się w jamie ustnej, a konkretnie w jej właściwej części, gdzie pokarm jest rozdrabniany, mieszany ze śliną i poddawany wstępnemu trawieniu enzymatycznemu [1][2][3]."}
{"id": "q_812", "question": "Jak nazywa się jedno z podstawowych w rolnictwie światowym zbóż uprawiane na bardzo nawodnionych polach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jednym z podstawowych zbóż uprawianych na bardzo nawodnionych polach jest **ryż siewny** (*Oryza sativa* L.). \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- Ryż siewny jest drugim (po kukurydzy) najważniejszym zbożem na świecie pod względem produkcji, a 95% światowych zbiorów przeznacza się na pokarm dla ludzi [2].  \n- Roślina ta wymaga pracochłonnych zabiegów, takich jak sadzenie i nawadnianie pól, co sprawia, że uprawiana jest w rejonach o silnej gęstości zaludnienia [2].  \n- Wymagania ekologiczne ryżu obejmują m.in. odmiany uprawiane na polach zalewowych, które wymagają stałego nawadniania [2].  \n\nDodatkowo, w innych fragmentach wspomniano, że ryż uprawiany jest na terenach, na których możliwe jest nawadnianie, np. w Hiszpanii [5] czy w Stanach Zjednoczonych, gdzie część pól objęta jest siecią nawadniania [6].  \n\nZatem odpowiedź na pytanie opiera się głównie na informacjach zawartych w [2], z dodatkowym potwierdzeniem w [5] i [6]."}
{"id": "q_816", "question": "Który rosyjski przyrodnik, filozof i poeta urodził się w 1711 roku, a jego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że rosyjskim przyrodnikiem, filozofem i poetą, który urodził się w 1711 roku, a którego imieniem nazwano uniwersytet w Moskwie, był Michaił Wasiljewicz Łomonosow. \n\nW [2] podano, że Łomonosow urodził się w 1711 roku w Denisówce koło Chołmogor. W [3] wskazano, że jego imię nosi od 1940 roku Uniwersytet Moskiewski. \n\nDodatkowo w [1] potwierdzono, że Łomonosow był twórcą Uniwersytetu Moskiewskiego, który później został nazwany jego imieniem. \n\nCytowania:\n- Data urodzenia: [2]\n- Nazwa uniwersytetu: [3]\n- Potwierdzenie związku z uniwersytetem: [1]"}
{"id": "q_815", "question": "Ile minut trwa połowa meczu piłkarskiego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czas trwania połowy meczu piłkarskiego może różnić się w zależności od rodzaju rozgrywek i dyscypliny.  \n\n1. **Piłka nożna (futbol)**:  \n   - W rozgrywkach seniorów standardowo połowa meczu trwa **45 minut** [2].  \n   - W przypadku dogrywki w systemie turniejowym obowiązuje **15 minut** na połowę [3].  \n\n2. **AMP Futbol Ekstraklasa (piłka nożna dla osób po amputacjach)**:  \n   - Połowa meczu trwa **25 minut** [1].  \n\n3. **Futbol amerykański**:  \n   - Kwarta (odpowiednik połowy) trwa **15 minut** [4][10].  \n\n4. **Piłka ręczna**:  \n   - Połowa meczu trwa **30 minut** z **10-minutową przerwą** między połowami [8].  \n\n5. **Piłka wodna**:  \n   - Kwarta (odpowiednik połowy) trwa **8 minut** [9].  \n\nPodsumowując, czas trwania połowy meczu piłkarskiego waha się od **8 minut** (piłka wodna) do **45 minut** (piłka nożna), w zależności od dyscypliny i rodzaju rozgrywek."}
{"id": "q_824", "question": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą którego państwa jest Ułan Bator?  \n\nOdpowiedź: Ułan Bator jest stolicą Mongolii.  \n\nInformacja ta znajduje się w [2], gdzie podano:  \n*\"Stolicą i największym miastem jest Ułan Bator, gdzie zamieszkuje ok. 47% populacji całego kraju. Mongolia jest republiką parlamentarną.\"*  \n\nDodatkowo, w [1] potwierdzono, że Ułan Bator to stolica Mongolii, podając również jego położenie geograficzne i historię."}
{"id": "q_821", "question": "Na czym grał Jankiel w „Panu Tadeuszu”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jankiel w *Panu Tadeuszu* grał na cymbałach – ludowym instrumencie strunowym, na którym dźwięk uzyskuje się przez uderzanie strun specjalnymi pałeczkami. Był wirtuozem tego instrumentu, a jego koncert, oparty na melodyce poloneza, ilustrował dzieje Rzeczypospolitej w czasach rozbiorów [1][2]. \n\nW filmowej adaptacji *Pana Tadeusza* z 1999 roku cymbały Jankiela na ścieżce dźwiękowej odgrywała Marta Maślanka-Stanisławska, a sam Wacław Kułakowski (wileński cymbalista) wystąpił w roli Jankiela podczas premiery filmu [3][4]. \n\nDodatkowo, w opisie koncertu Jankiela podkreślono, że jego gra na cymbałach miała charakter improwizacji, z wykorzystaniem środków muzycznych podkreślających dramatyzm wydarzeń historycznych [4]."}
{"id": "q_818", "question": "Jaki tytuł nosiło wychodzące w latach 1765–85, redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego, najbardziej zasłużone czasopismo królewskiego obozu reform?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Czasopismo, o które pyta użytkownik, nosiło tytuł „Monitor”. Było ono redagowane m.in. przez Ignacego Krasickiego i wydawane w latach 1765–1785. „Monitor” był najbardziej zasłużonym czasopismem królewskiego obozu reform, ponieważ pełnił rolę głównej trybuny propagowania reform, a jego treści koncentrowały się na krytyce sarmackiego zacofania, postulowaniu nowego wzoru osobowego oświeconego szlachcica oraz poprawie obyczajów i moralności społeczeństwa [1][2][3][4]. \n\nCzasopismo to było również ważnym narzędziem w promowaniu tolerancji religijnej, rozwoju nauk przyrodniczych oraz wspieraniu mieszczaństwa i chłopstwa [1][2]. Wśród jego współpracowników i redaktorów znaleźli się m.in. Feliks Franciszek Łoyko, Tadeusz Lipski, Stanisław Konarski i Franciszek Bohomolec [1][2]. \n\n„Monitor” ukazywał się dwa razy w tygodniu, zwykle miał 8 stron, a jego redakcja wzorowała się na angielskim „The Spectator” [1][2]. W pierwszym okresie istnienia pisma pełniło ono rolę nieoficjalnego organu prasowego partii królewskiej [1]."}
{"id": "q_819", "question": "Mszaki należą do królestwa roślin czy zwierząt?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mszaki należą do królestwa roślin. Wcześniej były wyróżniane jako gromada \"Bryophyta\", obejmująca trzy klasy: glewiki, wątrobowce oraz mchy [1]. Obecnie mszaki nie stanowią jednostki taksonomicznej, ale są zaliczane do roślin lądowych, które wyewoluowały z zielenic [3]. W systemie klasyfikacji roślin telomowych mszaki (glewiki, wątrobowce i mchy) tworzą parafiletyczną grupę w obrębie klasy \"Embryophyceae\" [9]. \n\nW przeszłości rośliny, w tym mszaki, były zaliczane do królestwa \"Plantae\" (wcześniej \"Vegetabilia\"), które obejmowało wszystkie organizmy niebędące zwierzętami [2]. Jednak w XX wieku wyłączono z tego królestwa bakterie, grzyby i część glonów, a mszaki pozostały w obrębie roślin [2]. \n\nPodsumowując, mszaki są roślinami, a nie zwierzętami, co potwierdzają zarówno historyczne, jak i współczesne systemy klasyfikacji biologicznej [1][2][3][9]."}
{"id": "q_817", "question": "Jak nazywa się placówka dyplomatyczna najwyższej rangi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Placówką dyplomatyczną najwyższej rangi jest ambasada, którą kieruje szef misji pierwszej klasy (ambasador). Ambasada znajduje się zasadniczo w stolicy państwa, z którym utrzymywane są stosunki dyplomatyczne [1]. \n\nW dyplomacji watykańskiej odpowiednikiem ambasady jest nuncjatura apostolska, a w przypadku krajów członkowskich Wspólnoty Narodów – \"wysoka komisja\". Dla organizacji międzynarodowych odpowiednikiem jest stałe przedstawicielstwo [1]. \n\nStopnie dyplomatyczne dla szefów misji dyplomatycznych obejmują: ambasadora, posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego oraz chargé d'affaires (akredytowanego przy ministrze spraw zagranicznych, a nie głowie państwa) [2]. \n\nRangi dyplomatyczne ustalone na kongresie wiedeńskim i potwierdzone w 1961 roku obejmują trzy klasy: \n1. ambasadorów lub posłów nadzwyczajnych i pełnomocnych, \n2. posłów lub ministra pełnomocnego, \n3. chargé d'affaires [4]. \n\nW Polsce ustawa o służbie zagranicznej dopuszcza następujące stopnie dyplomatyczne dla szefów misji: ambasadora, posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego oraz chargé d'affaires [2]. \n\nPodsumowując, ambasada jest placówką dyplomatyczną najwyższej rangi, a jej szef (ambasador) należy do najwyższej klasy w hierarchii dyplomatycznej."}
{"id": "q_822", "question": "Czy Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie, czy po polsku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gall Anonim pisał kronikę Polski po łacinie. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n1. W [1] stwierdzono, że kronika została spisana po łacinie: *\"Spisana po łacinie, prawdopodobnie w latach 1112–1116, przez anonimowego autora zwanego Gallem Anonimem\"*.  \n2. W [5] potwierdzono, że tekst kroniki został napisany w języku łacińskim: *\"Kronika została napisana w języku łacińskim\"*.  \n3. W [8] wskazano, że Gall Anonim posługiwał się łaciną, a jego tekst zawierał elementy rytmiczne i rymowane: *\"Tekst Galla Anonima jest bardzo trudny do wiernego oddania w innych niż łacina językach, z powodu użycia przez autora prozy rymowanej i rytmicznej a także zawartych w kronice rymowanych pieśni\"*.  \n\nNie ma żadnych wzmianek o pisaniu kroniki po polsku w dostępnych materiałach."}
{"id": "q_823", "question": "Czy największe polskie jezioro – Śniardwy ma ponad 100 km² powierzchni?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, największe polskie jezioro – Śniardwy ma powierzchnię przekraczającą 100 km². \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Według danych Instytutu Rybactwa Śródlądowego powierzchnia zwierciadła wody jeziora wynosi 113,4 km² [3].\n- A. Choiński określił wielkość jeziora na 114,9 km² [3].\n- Jeziorna jednolita część wód powierzchniowych ma powierzchnię 110,4 km² [3].\n- W [2] podano, że Śniardwy ma powierzchnię 113,8 km².\n- W [5] wskazano, że powierzchnia Śniardwy wynosi 11 416 ha, co przekłada się na 114,16 km².\n- W [8] podano, że powierzchnia Śniardwy to 109,7 km².\n\nWszystkie źródła potwierdzają, że powierzchnia Śniardwy przekracza 100 km²."}
{"id": "q_825", "question": "Który z malarzy stworzył „Autoportret z zabandażowanym uchem”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Autoportret z zabandażowanym uchem” został namalowany przez Vincenta van Gogha. Obraz ten powstał w 1889 roku podczas pobytu artysty w Arles i jest związany z incydentem, w którym van Gogh obciął sobie ucho po kłótni z Paulem Gauguinem [1]. Istnieją dwie wersje tego autoportretu: jedna znajduje się w Courtauld Gallery w Londynie (F 527, JH 1657), a druga, zatytułowana „Autoportret z zabandażowanym uchem i fajką”, w Stavros Niarchos Collection w Atenach (F 529, JH 1658) [1]."}
{"id": "q_820", "question": "Z ilu graczy składa się drużyna piłki nożnej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że liczba graczy w drużynie piłki nożnej zależy od odmiany gry:\n\n1. W klasycznej piłce nożnej drużyna składa się z **11 zawodników** (w tym bramkarza) oraz maksymalnie **7 rezerwowych** (w rozgrywkach międzynarodowych rangi mistrzowskiej do 12) [1][2][5]. Minimalna liczba graczy wymagana do rozpoczęcia meczu to **7** [2].  \n2. W piłce nożnej **siedmioosobowej** (dla osób z niepełnosprawnościami) drużyna liczy **7 zawodników** (w tym bramkarz), a w trakcie meczu musi być na boisku co najmniej jeden gracz z określonej klasy niepełnosprawności (np. C5 lub C6) [3].  \n3. W piłce nożnej **sześcioosobowej** (mini-football) na boisku znajduje się **6 graczy** (5 w polu + bramkarz) [4].  \n4. W piłce nożnej **pięcioosobowej** (dla osób niewidomych) drużyna składa się z **5 zawodników** (w tym bramkarz) [7].  \n\nDodatkowo, w przypadku gry komputerowej opisanej w [6], drużyna może składać się z **20 zawodników** (11 w podstawowym składzie + 9 rezerwowych), co jednak dotyczy symulacji, a nie rzeczywistych rozgrywek.  \n\nPodsumowując, standardowa liczba graczy w piłce nożnej to **11**, ale istnieją odmiany z mniejszymi składami (7, 6 lub 5 zawodników)."}
{"id": "q_828", "question": "Jakim słowem pochodzącym z czeskiego nazywa się schowek w mieszkaniu pod sufitem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowem pochodzącym z języka czeskiego, które określa schowek w mieszkaniu pod sufitem, jest \"pawlacz\". Jest to rodzaj szafki montowanej pod sufitem, szczególnie przydatnej do przechowywania rzadziej używanych rzeczy w niewielkich mieszkaniach. Często umieszczany jest w przedpokoju, zwłaszcza nad drzwiami wejściowymi [1]. \n\nEtymologia tego słowa wywodzi się z czeskiego \"pavlač\", co oznacza \"balkon\" lub \"galerię\" [1]. W polskim języku potocznym funkcjonuje również jako \"pawlasz\" lub \"pawlas\"."}
{"id": "q_830", "question": "Ile razy w ciągu roku Ziemia okrąża Słońce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ziemia okrąża Słońce raz w ciągu roku. Rok gwiazdowy, czyli czas potrzebny Ziemi na pełne okrążenie Słońca, wynosi 365,256 dni czasu słonecznego [2]. Średnia odległość od Słońca wynosi około 150 mln km, a prędkość orbitalna Ziemi to średnio 29,78 km/s [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w ciągu roku Ziemia wykonuje również obrót wokół własnej osi, co powoduje występowanie dnia i nocy [4]. Jednak pytanie dotyczyło okrążenia Słońca, a nie obrotu Ziemi."}
{"id": "q_831", "question": "Jak się nazywa działanie zmierzające do przywrócenie jednostce monetarnej dawnej wartości?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Działanie zmierzające do przywrócenia jednostce monetarnej dawnej wartości nazywa się **rewaloryzacją**. Termin ten oznacza podwyższenie nominalnej wartości pieniądza wobec kursu złota, co ma na celu przywrócenie realnej wartości utraconej z powodu inflacji, głównie w odniesieniu do świadczeń socjalnych takich jak płace, renty czy emerytury [1]. \n\nW szerszym znaczeniu rewaloryzacja to również nadanie pierwotnej wartości, odnowienie lub przywrócenie świetności [1]. \n\nWarto jednak odróżnić rewaloryzację od **rewaluacji**, która dotyczy administracyjnego zwiększenia kursu waluty danego kraju względem waluty zagranicznej w systemie sztywnego kursu walutowego [2]."}
{"id": "q_826", "question": "Jak nazywa się substancja, która przyspiesza lub opóźnia reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Substancja, która przyspiesza reakcję chemiczną, ale sama nie wchodzi w skład końcowych produktów, nazywa się **katalizatorem**. Katalizator uczestniczy w reakcji, tworząc przejściowe związki z substratami, ale ostatecznie jest odtwarzany w niezmienionej formie. Przyspiesza on reakcję poprzez obniżenie energii aktywacji, umożliwiając przebieg reakcji inną ścieżką kinetyczną [1][4].  \n\nJeśli substancja **opóźnia** reakcję chemiczną, nazywa się ją **inhibitorem**. Inhibitory zmniejszają szybkość reakcji, np. poprzez wiązanie się z katalizatorem lub substratami, ale również nie wchodzą w skład produktów końcowych [2][7].  \n\nWarto zaznaczyć, że katalizator i inhibitor nie ulegają trwałym przemianom chemicznym w trakcie reakcji, w przeciwieństwie do inicjatorów, które zużywają się w procesie [1][4]."}
{"id": "q_827", "question": "Czy Mickiewicz i Goethe spotkali się osobiście?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Adam Mickiewicz i Johann Wolfgang von Goethe spotkali się osobiście. Do ich spotkania doszło w Weimarze w okresie od 24 do 31 sierpnia 1829 roku. W tym czasie widywali się codziennie [2]. Spotkanie to zostało również wspomniane w kontekście podróży Mickiewicza po Europie, gdzie wskazano, że w Niemczech spotkał się z Goethem [3]. \n\nDodatkowo, w [4] znajduje się wzmianka o relacjach z wizyty Mickiewicza i Odyńca u Goethego, co potwierdza osobiste spotkanie. \n\nW [6] również wspomniano, że Hermann Buddensieg, analizując spotkanie Goethego z Mickiewiczem w Weimarze, zainteresował się literaturą polską, co dodatkowo wskazuje na fakt ich osobistego spotkania. \n\nZatem na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że do spotkania Mickiewicza i Goethego doszło w Weimarze w sierpniu 1829 roku."}
{"id": "q_829", "question": "Jak nazywał się wielki amerykański bank, którego upadłość we wrześniu 2008 r. spowodowała kryzys finansowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielkim amerykańskim bankiem, którego upadłość we wrześniu 2008 roku spowodowała kryzys finansowy, był **Lehman Brothers Holdings Inc.**  \n\nInformacje na ten temat znajdują się w następujących fragmentach:  \n- **15 września 2008** bank ogłosił upadłość, co wywołało panikę na giełdach i przyczyniło się do globalnego kryzysu finansowego [1].  \n- Upadek Lehman Brothers uznaje się za szczytowy punkt ówczesnego kryzysu, a jego problemy wynikały głównie ze strat na rynku nieruchomości [3].  \n- Wydarzenie to było jednym z kluczowych czynników, które doprowadziły do destabilizacji systemu finansowego i konieczności wprowadzenia planu ratunkowego przez rząd USA [2].  \n\nDodatkowo, w [8] wspomniano, że upadek Lehman Brothers był częścią szerszego kryzysu związanego z toksycznymi aktywami hipotecznymi, co potwierdza jego znaczenie dla rozwoju kryzysu."}
{"id": "q_832", "question": "Przez które jezioro przepływa rzeka Ren?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rzeka Ren przepływa przez Jezioro Bodeńskie. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ren wypływa z Alp szwajcarskich, płynie przez Jezioro Bodeńskie, a następnie kieruje się na północ. Dodatkowo w [3] wskazano, że Ren wpada do Jeziora Bodeńskiego na jego północnym krańcu, a w [6] podano współrzędne geograficzne miejsca, w którym Ren wypływa z Jeziora Bodeńskiego. \n\nW [4] wspomniano również o jeziorze Untersee, które jest tradycyjnie uznawane za część Jeziora Bodeńskiego, jednak jest od niego oddzielone, a przez jezioro Untersee przepływa rzeka Ren."}
{"id": "q_838", "question": "Stolicą którego państwa jest Ankara?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ankara jest stolicą Turcji. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Ankara jest stolicą Turcji od 1923 roku. Potwierdza to również [4], gdzie wskazano, że Ankara jest stolicą Republiki Turcji."}
{"id": "q_839", "question": "Jak miał na imię Kurosawa, znany japoński reżyser?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Znany japoński reżyser miał na imię Akira. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. [1], [3], [4], [6], [8]. Pełne imię i nazwisko reżysera to Akira Kurosawa (jap. 黒澤 明 Kurosawa Akira) [1]."}
{"id": "q_835", "question": "Jakiego koloru był posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych materiałów wynika, że posąg bóstwa cielca czczony przez Izraelitów był wykonany ze złota. Wskazują na to następujące fragmenty:\n\n1. W [1] opisano, że Aaron stworzył posąg złotego cielca, przetapiając kolczyki Izraelitów.  \n2. W [2] również wspomniano, że Izraelici zmusili Aarona do stworzenia posągu cielca ze złota.  \n3. W [7] potwierdzono, że tematem tryptyku jest wątek ucieczki Izraelitów z Egiptu, gdzie Aaron uczynił posąg cielca ulany z metalu.  \n\nNie ma informacji o innych kolorach posągu w kontekście tego konkretnego wydarzenia."}
{"id": "q_837", "question": "W którym mieście europejskim po raz pierwszy ruszyło metro?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwsze metro w Europie zostało uruchomione w Londynie. Otwarcie miało miejsce 10 stycznia 1863 roku, a linia łączyła ulice Bishop’s Bridge Road (Paddington) i Farringdon, miała długość 6 km i była obsługiwana przez lokomotywy parowe [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że choć metro w Londynie było pierwsze w Europie, to w Nowym Jorku już w 1845 roku otwarto podziemny tunel kolejowy, jednak nie był on pełnoprawnym metrem w dzisiejszym rozumieniu [1]."}
{"id": "q_833", "question": "Czy Korea Południowa graniczy z Chinami?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że Korea Południowa nie graniczy bezpośrednio z Chinami. Granicę z Chinami ma Korea Północna, co zostało wskazane w kilku fragmentach:\n\n1. Korea Północna graniczy z Chinami poprzez rzeki Jalu (Amnok) i Tuman, które wytyczają tę granicę [2].  \n2. Granica chińsko-północnokoreańska ciągnie się na długości 1416 km, głównie wzdłuż rzek Jalu i Tuman [3].  \n3. Korea Południowa nie jest wymieniona jako kraj graniczący z Chinami, a jedynie jako państwo zajmujące południową część Półwyspu Koreańskiego [1].  \n\nDodatkowo, w [7] potwierdzono, że Korea (jako cały półwysep) graniczy z Chinami, ale bez wskazania, że dotyczy to również Korei Południowej.  \n\nPodsumowując, Korea Południowa nie graniczy bezpośrednio z Chinami – granicę z tym krajem ma wyłącznie Korea Północna."}
{"id": "q_834", "question": "Czyje imię nosi Teatr Stary w Krakowie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Teatr Stary w Krakowie nosi imię Heleny Modrzejewskiej. Informacja ta znajduje się w [3], [5], [6] i [7]. \n\nPrzykładowo, w [5] podano: *\"Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej – teatr w Krakowie, narodowa instytucja kultury, powstał jako drugi teatr w Polsce.\"* \n\nW [6] wskazano, że *\"Od 1956 działał jako Państwowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej\"*, a w [7] potwierdzono, że *\"Od lutego 2001 zmieniono nazwę teatru na Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej\"*. \n\nImię to nadano teatrowi w późniejszym okresie jego działalności, ponieważ pierwotnie, w XIX wieku, funkcjonował on pod różnymi nazwami, m.in. jako Teatr Miejski [3] lub Miejskie Teatry Dramatyczne [3]."}
{"id": "q_836", "question": "Jaki nosi tytuł powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Powieść Michaiła Bułhakowa, łącząca w sobie obraz porewolucyjnej Rosji z motywami biblijnymi i faustowskimi, nosi tytuł \"Mistrz i Małgorzata\" [2]. \n\nW powieści tej fabułę stanowią losy tytułowych bohaterów, mieszkających w Moskwie lat 30. XX wieku, a także wpleciona w narrację powieść historyczna (powieść szkatułkowa) o Poncjuszu Piłacie, co stanowi nawiązanie do motywów biblijnych [2]. Dodatkowo, obecność postaci Szatana i jego świty, w tym Behemota, wprowadza elementy faustowskie, związane z tematyką diabła i jego wpływu na ludzkie losy [10]. \n\nPowieść jest uznawana za jedną z najważniejszych dzieł literackich XX wieku i jest lekturą szkolną w Polsce [2]."}
{"id": "q_840", "question": "Które państwo w swym języku nazywa się Suomi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Suomi to fińskie określenie Finlandii, jednego z państw Europy Północnej. W języku fińskim nazwa ta oznacza zarówno państwo, jak i naród. W innych językach, np. w szwedzkim, używa się nazwy \"Finland\" [1]. \n\nDodatkowo, w języku polskim również funkcjonuje nazwa \"Suomi\", choć jest to raczej rzadko używane określenie. Warto zauważyć, że nazwa \"Suomi\" pojawia się również w kontekście personifikacji narodowej Finlandii, zwanej \"Suomi-neito\" (\"Fińska Dziewica\") [3]. \n\nPodsumowując, Finlandia w języku fińskim nazywa się \"Suomi\"."}
{"id": "q_841", "question": "Armię którego państwa Napoleon rozbił pod Jeną w 1806 r.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pod Jeną w 1806 roku Napoleon rozbił armię pruską. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"W jej wyniku wojska francuskie rozbiły armię pruską\" [1].  \n- \"W bitwie pod Jeną 95-tysięczna armia Napoleona rozbiła doszczętnie 38-tysięczną armię księcia Fryderyka Ludwika Hohenlohe\" [1].  \n- \"armia francuska rozbiła Prusy w 1806 pod Jeną i Auerstedt\" [7].  \n\nDodatkowo potwierdzają to inne dokumenty, np. [2], [3], [5], [8], [9], które również wskazują na klęskę Prus w tej bitwie."}
{"id": "q_844", "question": "Jak nazywał się trzeci w kolejności wyprodukowany przez USA wahadłowiec kosmiczny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Trzecim w kolejności wyprodukowanym przez USA wahadłowcem kosmicznym był **Discovery**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Discovery był \"trzecim promem NASA, który odbył lot w przestrzeń kosmiczną (wcześniej taką podróż odbyły Columbia i Challenger)\". Dodatkowo w [2] wymieniono kolejność wprowadzania do eksploatacji wahadłowców: \"Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis i Endeavour\"."}
{"id": "q_847", "question": "Z której dynastii pochodził król angielski Karol I?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Król angielski Karol I pochodził z dynastii Stuartów. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że był synem Jakuba I Stuarta, króla Anglii i Szkocji, oraz Anny, córki króla Danii Fryderyka II. Dodatkowo w [9] przedstawiono genealogię dynastii Stuartów, w której wymieniono Karola I jako jednego z jej przedstawicieli."}
{"id": "q_842", "question": "Cyprys jest drzewem iglastym czy liściastym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cyprys jest drzewem iglastym. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie cyprys wiecznie zielony (\"Cupressus sempervirens\" L.) jest opisany jako gatunek iglastego drzewa z rodziny cyprysowatych (\"Cupressaceae\"). Podobnie w [2] cyprys (\"Cupressus\" L.) jest określony jako rodzaj drzew i krzewów iglastych z rodziny cyprysowatych. \n\nDodatkowo, w [3] cyprys nie jest wymieniony wśród gatunków liściastych, lecz reprezentuje rodzinę cyprysowatych wśród drzew iglastych, obok sosny zwyczajnej, świerka pospolitego i innych. \n\nWniosek: Cyprys jest drzewem iglastym, co potwierdzają zarówno opisy botaniczne, jak i klasyfikacja systematyczna w podanych źródłach [1][2][3]."}
{"id": "q_848", "question": "Którą szekspirowską postać zagrał Leonardo DiCaprio w roku 1996?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 1996 roku Leonardo DiCaprio zagrał postać Romea w filmie \"Romeo i Julia\" (\"William Shakespeare’s Romeo and Juliet\") w reżyserii Baza Luhrmanna [1]. Była to uwspółcześniona ekranizacja sztuki Williama Szekspira, która odniosła sukces komercyjny i cieszyła się dużą popularnością, zwłaszcza wśród młodzieży [1]."}
{"id": "q_845", "question": "W którym roku zginął Krzysztof Kamil Baczyński, czołowy poeta pokolenia wojennego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Krzysztof Kamil Baczyński zginął w 1944 roku. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że poeta zginął 4 sierpnia 1944 w Warszawie.  \n- W [3] potwierdzono tę datę, wskazując, że poległ w czasie powstania warszawskiego.  \n- W [4] również wymieniono 4 sierpnia 1944 jako datę śmierci Baczyńskiego.  \n- W [7] wspomniano, że Baczyński „poległ śmiercią żołnierza w powstaniu warszawskim”, co dodatkowo potwierdza rok 1944.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: Krzysztof Kamil Baczyński zginął w 1944 roku [1][3][4][7]."}
{"id": "q_846", "question": "Jak nazywają się elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Elementy maszyn podtrzymujące obracające się wały lub osie i zmniejszające tarcie nazywają się łożyskami. W przypadku wałów, które przenoszą moment obrotowy, stosuje się łożyska toczne lub ślizgowe, w zależności od warunków pracy [2]. Dla osi, które nie przenoszą momentu obrotowego, również wykorzystuje się łożyska, np. w maźnicach pojazdów szynowych, gdzie łożysko ślizgowe osiowe wraz z urządzeniem smarującym zmniejsza tarcie [9]. \n\nW przypadku turbin, wirnik osadzony jest na łożyskach ślizgowych (dla dużych turbin pracujących na ziemi) lub tocznych (dla konstrukcji trakcyjnych/lotniczych), co również służy zmniejszeniu tarcia i utrzymaniu obracającego się elementu [10]. \n\nPodsumowując, łożyska są kluczowymi elementami w mechanizmach, gdzie konieczne jest podtrzymywanie i zmniejszanie tarcia dla obracających się wałów lub osi."}
{"id": "q_843", "question": "Jak nazywa się figura ze śniegu i wielka spieniona fala morska?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Figura ze śniegu nazywana jest **bałwanem**, a wielka spieniona fala morska to **fala wyjątkowa** (czasem nazywana również falą fenomenalną lub monstrualną).  \n\n**Bałwan** to przypominająca człowieka figura wykonana ze śniegu, symbolizująca zimę. Tradycyjnie składa się z trzech kul śniegowych, z których tworzy się głowę, tułów i nogi. Dodatkowe elementy, takie jak oczy, usta, nos (z marchewki) czy ręce (z patyków), nadają jej charakterystyczny wygląd [1].  \n\n**Fala wyjątkowa** to morska fala o wysokości znacznie większej niż typowe fale na danym akwenie w danych warunkach pogodowych. Może osiągać nawet 30 metrów wysokości i stanowi poważne zagrożenie dla jednostek pływających. Powstaje w wyniku nieliniowego oddziaływania ciągów kilku fal, co prowadzi do akumulacji energii [4].  \n\nWarto zaznaczyć, że w języku potocznym słowo „bałwan” może być również używane w obraźliwym kontekście, co nie jest związane z figurą ze śniegu [1]."}
{"id": "q_849", "question": "Jak nazywały się noszone dawniej męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dawniej noszone męskie spodnie sportowe o krótkich nogawkach zapinanych pod kolanami nazywały się **pumpy**. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- Pumpy to męskie, bufiaste, krótkie spodnie zapinane pod kolanami, używane przez kobiety na przełomie XIX i XX wieku do jazdy na rowerze [1].  \n- Spodnie krótsze, sięgające powyżej kolan, określane były jako **pludry** [1].  \n\nDodatkowo, w kontekście bielizny męskiej, podobne krótkie spodnie były nazywane **bokserkami**, jednak w dokumentach nie ma bezpośredniego odniesienia do ich użycia jako spodni sportowych w tamtym okresie [3][4]."}
{"id": "q_852", "question": "Jak miał na imię ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ojciec Ofelii, ukochanej Hamleta z tragedii Szekspira, miał na imię Poloniusz. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- „Ofelia – postać fikcyjna, bohaterka sztuki Williama Szekspira „Hamlet”, córka Poloniusza, siostra Laertesa, ukochana Hamleta, dwórka króla Danii” [1].  \n- „Ofelia – córka Poloniusza, siostra Laertesa” [2].  \n- „Poloniusz – postać fikcyjna, bohater sztuki Williama Szekspira „Hamlet”, ojciec Laertesa i Ofelii, dworzanin Klaudiusza, króla Danii” [3].  \n\nWszystkie te cytaty potwierdzają, że Poloniusz był ojcem Ofelii."}
{"id": "q_854", "question": "Co ile lat odbywają się mistrzostwa świata w piłce nożnej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mistrzostwa świata w piłce nożnej odbywają się co cztery lata. Wyjątkiem były lata 1942 i 1946, kiedy turniej nie został zorganizowany z powodu II wojny światowej [1]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w innych fragmentach: \n- \"Turniej organizowany jest co cztery lata, oprócz 1942 i 1946 roku\" [2]. \n- \"Odbywają się minimum co rok, a maksimum co 4 lata\" [6]. \n\nW przypadku innych wariantów piłki nożnej, takich jak piłka nożna plażowa czy sześcioosobowa, częstotliwość rozgrywek może być inna (np. co dwa lata) [3][7], jednak klasyczne mistrzostwa świata w piłce nożnej mężczyzn są organizowane w czteroletnim cyklu."}
{"id": "q_859", "question": "Jakim wspólnym słowem określa się wiązankę kwiatów i zapach wina?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_860", "question": "Czy srebro pływa w rtęci, czy tonie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_853", "question": "Czyim imieniem zostały nazwane polskie powstanie narodowe, najwyższa góra Australii i jeden z parków narodowych w Australii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Imieniem Tadeusza Kościuszki zostały nazwane: najwyższa góra Australii – Góra Kościuszki [1], oraz jeden z parków narodowych w Australii – Park Narodowy Kościuszki [2]. \n\nW przypadku polskich powstań narodowych, imię Tadeusza Kościuszki nosi powstanie kościuszkowskie z 1794 roku, które było insurekcją przeciwko Imperium Rosyjskiemu i Królestwu Prus. Jednak w podanych dokumentach nie ma informacji o innych polskich powstaniach narodowych nazwanych jego imieniem. \n\nCytowania:\n- Góra Kościuszki: \"najwyższy szczyt lądowej części Australii (2228 m n.p.m.), niekiedy podawany jako najwyższy szczyt Australii i Oceanii\" [1]\n- Park Narodowy Kościuszki: \"park narodowy w Australii, w stanie Nowa Południowa Walia. Obejmuje najwyższe partie Alp Australijskich (Góry Śnieżne), leżące w południowej części Wielkich Gór Wododziałowych, z kulminacją na Górze Kościuszki (2228 m n.p.m.)\" [2]"}
{"id": "q_851", "question": "Jak nazywamy larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Larwy motyli o ciele segmentowanym, miękkim, wydłużonym z wyodrębnioną głową nazywane są gąsienicami. Charakteryzują się one metamerią homonomiczną oraz obecnością nieczłonowanych przydatków odwłokowych nazywanych posuwkami. Gąsienice posiadają również aparat gębowy gryzący, służący do pobierania pokarmu, oraz oczka proste umieszczone po sześć z każdej strony głowy [1]. \n\nDodatkowo, w [2] potwierdzono, że gąsienica jest larwą motyli, która ma miękkie ciało, wyraźnie wyodrębnioną, silnie schitynizowaną głowę z aparatem gębowym gryzącym. Na tułowiu znajdują się trzy pary członowanych odnóży, a na odwłoku 5 par posuwek. \n\nW [7] również wspomniano, że larwy Dalceridae są raczej podobne do ślimaków i nazywane są gąsienicami-klejnotami ze względu na kolorową, galaretowatą masę pokrywającą egzoszkielet. \n\nPodsumowując, larwy motyli o opisanych cechach to gąsienice [1][2][7]."}
{"id": "q_855", "question": "Kto z ramienia III Rzeszy podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji 8 maja 1945 r.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Akt bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy, podpisany 8 maja 1945 roku, został sygnowany przez następujące osoby reprezentujące stronę niemiecką:  \n\n1. **Feldmarszałka Wilhelma Keitla** – w imieniu III Rzeszy [1].  \n2. **Generała admirała Hansa-Georga von Friedeburga** – naczelnego dowódcę Kriegsmarine [10].  \n3. **Generała pułkownika Hansa-Jürgena Stumpffa** – reprezentującego Luftwaffe [3].  \n\nPodpisy złożono w kwaterze marszałka Żukowa w Berlinie-Karlshorst, w obecności przedstawicieli mocarstw alianckich (ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji) [3]. Wcześniej, 7 maja w Reims, wstępny protokół kapitulacji podpisał gen. Alfred Jodl, ale ostateczny akt wymagał powtórzenia w Berlinie na żądanie Stalina [3][7]."}
{"id": "q_857", "question": "Z ilu części (pieśni, ksiąg) składa się „Odyseja”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Odyseja” składa się z 24 pieśni (ksiąg). Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że epos został podzielony na 24 księgi (pieśni) przez gramatyków aleksandryjskich w epoce hellenistycznej.  \n- W [6] potwierdzono, że zarówno „Iliada”, jak i „Odyseja” Homera zostały podzielone na 24 księgi (pieśni).  \n- W [4] wspomniano, że współczesna „Odyseja” Nikosa Kazandzakisa również nawiązuje do tej tradycji, składając się z 24 pieśni.  \n\nDodatkowo w [5] opisano, że w przetrwałych fragmentach „Chrestomatii” Proklosa nie zawarto „Odysei” Homera, co sugeruje, że jej struktura była już wówczas ustalona."}
{"id": "q_856", "question": "Jak nazywały się dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dawne wiosłowo-żaglowe łodzie używane przez kozaków zaporoskich nazywały się **czajki**. Były to szybkie i zwrotne jednostki, wykorzystywane zarówno do żeglugi po Dnieprze, jak i do wojennych wypraw na tureckie pobrzeża Morza Czarnego [1]. \n\nCzajki charakteryzowały się następującymi cechami:\n- Długość do 20 metrów, szerokość do 4 metrów [1].\n- Wyposażenie w dwa wiosłowe stery oraz 10–15 wioseł, a także żagiel używany w dni pogodne [4].\n- Załoga liczyła zazwyczaj około 30 ludzi, choć większe łodzie mogły pomieścić nawet 50–70 osób [4].\n- Nazwa \"czajka\" pochodziła prawdopodobnie od tatarskiego słowa „kaik” (czaik), oznaczającego okrągłą łódkę [1].\n\nKozacy zapuszczali się na czajkach na Morze Czarne, grabiąc posiadłości tureckie i tatarskie, a ich wyprawy nazywano „chadzkami” [1]."}
{"id": "q_864", "question": "Który kosmonauta amerykański stanął pierwszy na powierzchni księżyca?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszym Amerykaninem, który stanął na powierzchni Księżyca, był Neil Armstrong. Wydarzenie to miało miejsce 21 lipca 1969 roku podczas misji Apollo 11. Armstrong wypowiedział wówczas słynne słowa: \"To jest mały krok człowieka, ale wielki skok dla ludzkości\" [1][2][3][5]. \n\nWarto zaznaczyć, że Armstrong był dowódcą misji Apollo 11, a towarzyszył mu Buzz Aldrin, który również postawił stopę na Księżycu, ale jako drugi [2][5]."}
{"id": "q_862", "question": "W delcie której rzeki występują w Polsce depresje?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W Polsce depresje występują w delcie Wisły, zwanej również Żuławami Wiślanymi. Obszary depresyjne stanowią około 28% ogólnej powierzchni delty [1]. Największy obszar depresyjny rozciąga się wokół jeziora Druzno, a drugi co do wielkości znajduje się w okolicach Nowego Dworu Gdańskiego [1]. Dodatkowo, w delcie Wisły znajduje się najniżej położony punkt Polski – wieś Marzęcino (2,2 m p.p.m.) [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że delta Wisły ma charakter deltowy, podobnie jak delta Odry, jednak w przypadku Odry nie ma wzmianki o występowaniu depresji w dostępnych materiałach [5]."}
{"id": "q_866", "question": "Kto jest autorem „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem książki „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości” jest Michael H. Hart. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano: „100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje ludzkości (ang. \"The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History\") – książka napisana przez Michaela H. Harta z 1978”."}
{"id": "q_858", "question": "Z którego kontynentu wywodzą się Masajowie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Masajowie wywodzą się z kontynentu afrykańskiego. Zamieszkują oni Kenię oraz północną Tanzanię, co zostało wskazane w [1]. Dodatkowo, w [3] i [8] potwierdzono, że ich ziemie znajdują się w Afryce Wschodniej, a w [6] i [7] wspomniano o ich obecności na terenach Kenii i Tanzanii. \n\nCytowania:\n- \"Masajowie – afrykańska półkoczownicza grupa etniczna, zamieszkująca Kenię oraz północną Tanzanię\" [1]\n- \"Kilimandżaro – góra w północnej Tanzanii, leżąca przy granicy z Kenią\" [3]\n- \"Najwyższe góry Tanzanii leżą w jej północno-wschodniej części w rejonie Rowu Wschodnioafrykańskiego\" [8]\n- \"Obszar chroniony \"Masai Mara\" położony jest na terenie Prowincji Wielkiego Rowu, w dystryktach Narok i Trans-Mara i graniczy z Parkiem Narodowym Serengeti w Tanzanii\" [6]\n- \"Ngorongoro Conservation Area Authority założono poprzez akt prawny Game Park Laws z różnymi poprawkami z 1976, posiada większość ziemi NCA, w tym krater\" [7]"}
{"id": "q_865", "question": "Jaką nazwę nosi waluta USA, Australii, Kanady i Nowej Zelandii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Waluta Stanów Zjednoczonych, Australii, Kanady i Nowej Zelandii nosi nazwę **dolar**. \n\nTok rozumowania:  \n1. **Dolar amerykański** jest oficjalną walutą USA [1].  \n2. **Dolar australijski** jest walutą Australii, Kiribati, Nauru i Tuvalu [6].  \n3. **Dolar kanadyjski** jest oficjalną walutą Kanady [5].  \n4. **Dolar nowozelandzki** jest walutą Nowej Zelandii oraz państw stowarzyszonych z nią, takich jak Niue i Wyspy Cooka [4].  \n\nWszystkie te waluty dzielą się na **100 centów** [1][4][5][6]. Nazwa \"dolar\" pochodzi od historycznej srebrnej monety – talara, która była popularna w Europie w XVI wieku [1][7]."}
{"id": "q_863", "question": "Jak nazywa się wyrażenie składające się z dwu lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wyrażenie składające się z dwóch lub więcej wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych nazywa się **pleonazmem**. Jest to konstrukcja, w której jedna część wypowiedzi zawiera treść występującą także w drugiej części, co prowadzi do nadmiaru informacji. Przykładem pleonazmu jest wyrażenie „małe dziecko” lub „masło maślane” [9]. \n\nWarto zaznaczyć, że w literaturze językoznawczej nie zawsze rozróżnia się konsekwentnie terminy „pleonazm” i „tautologia”, ale często pleonazmy definiuje się jako połączenia wyrazów w stosunku nadrzędno-podrzędnym, podczas gdy tautologie mają charakter współrzędnym [9]. \n\nPleonazmy mogą być stosowane celowo, np. w celach retorycznych, humorystycznych lub dla wzmocnienia ekspresji, ale często są też uznawane za błędy językowe w komunikacji formalnej [9]."}
{"id": "q_871", "question": "Jaką nazwę pochodzącą od archipelagu wysp na Oceanie Atlantyckim noszą spodenki sięgające prawie do kolan?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_868", "question": "Kim z zawodu był Maksymilian Robespierre, jeden z przywódców jakobinów?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Maksymilian Robespierre był adwokatem i mówcą. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Robespierre był \"francuskim adwokatem i mówcą, członkiem Stanów Generalnych i Konstytuanty\". Potwierdza to również [3], gdzie wskazano, że ukończył studia prawnicze na Sorbonie i praktykował jako adwokat w Paryżu, a później w Arras."}
{"id": "q_872", "question": "Który król przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Król Zygmunt III Waza przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Proces ten rozpoczął się w 1596 roku, a zakończył około 1611 roku [2][3][4][5][10]. Decyzja ta była podyktowana m.in. centralnym położeniem Warszawy między Krakowem a Wilnem, a także polityką wewnętrzną monarchy, który preferował nową elitę w Warszawie [4]. Mimo przeniesienia dworu królewskiego, Kraków pozostawał formalną stolicą Rzeczypospolitej aż do ostatniego rozbioru Polski [2][4]."}
{"id": "q_869", "question": "W którym mieście w Polsce odbywa się Przegląd Piosenki Aktorskiej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przegląd Piosenki Aktorskiej (PPA) odbywa się we Wrocławiu. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że \"Od 1976 we Wrocławiu odbywa się Przegląd Piosenki Aktorskiej\".  \n- W [2] potwierdzono, że PPA to festiwal organizowany we Wrocławiu, z podaniem dat pierwszych edycji.  \n- W [4] wymieniono PPA jako jeden z festiwali muzycznych o międzynarodowym znaczeniu we Wrocławiu.  \n- W [9] wspomniano, że w 1977 po raz pierwszy odbył się PPA we Wrocławiu.  \n\nDodatkowo w [10] opisano koncert związany z XX edycją PPA, który odbył się w Teatrze Polskim we Wrocławiu."}
{"id": "q_867", "question": "Który z cesarzy niemieckich ustanowił arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Arcybiskupstwo polskie w Gnieźnie zostało ustanowione przez cesarza Ottona III. Decyzja ta zapadła podczas zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 roku, kiedy to Otton III, w porozumieniu z papieżem, utworzył niezależną polską organizację kościelną z metropolią w Gnieźnie i podporządkowanymi jej biskupstwami w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu. Pierwszym arcybiskupem gnieźnieńskim został Radzim Gaudenty, brat św. Wojciecha [1][3][4][5][6][9]. \n\nWarto zaznaczyć, że choć decyzja o utworzeniu arcybiskupstwa zapadła w 1000 roku, to już w 999 roku Radzim Gaudenty był wymieniony jako arcybiskup przyszłej metropolii gnieźnieńskiej, co sugeruje, że przygotowania do tej decyzji trwały wcześniej [6]."}
{"id": "q_870", "question": "Proszę podać symbol chemiczny tlenu.", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Symbol chemiczny tlenu to **O**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że tlen jest pierwiastkiem chemicznym oznaczanym symbolem **O** (łac. *oxygenium*). \n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że tlen jest pierwiastkiem biogennym, a jego symbol chemiczny jest używany w kontekście związków chemicznych, np. woda (H₂O) czy dwutlenek węgla (CO₂). \n\nW [6] również wskazano, że tlen należy do grupy tlenowców w układzie okresowym, a jego symbol jest stosowany w chemii do oznaczania związków, takich jak tlenki (np. Na₂O). \n\nPodsumowując, symbol chemiczny tlenu to **O**, co wynika z [1], [5] i [6]."}
{"id": "q_861", "question": "Dziesięcina była daniną składaną kościołowi czy królowi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dziesięcina była daniną składaną Kościołowi, a nie królowi. Wynika to z faktu, że dziesięcina stanowiła podatek religijny, przeznaczony głównie na utrzymanie duchowieństwa, a jej podstawy biblijne nawiązywały do obowiązku przekazywania dziesiątej części plonów na określony cel [1]. \n\nW średniowiecznej Europie dziesięcina była obowiązkowym świadczeniem pieniężnym lub rzeczowym, składanym przez wiernych na rzecz Kościoła [1]. W Polsce początkowo daninę świadczył panujący, opodatkowując się ze swoich dochodów w imieniu wszystkich poddanych, jednak z czasem obowiązek ten przerzucano na rycerzy i ludność poddaną [3]. \n\nDodatkowo, w przypadku dziesięciny swobodnej, warstwy uprzywilejowane mogły same zdecydować, na który kościół będą uiszczały należność, co również wskazuje na to, że dziesięcina była składana na rzecz Kościoła, a nie króla [3]. \n\nWarto również zauważyć, że w przypadku sporów dotyczących dziesięciny, np. między biskupem Bodzętą a królem Kazimierzem Wielkim, chodziło o to, że król swobodnie dysponował dziesięciną, przeznaczając ją dla wybranego przez płacącego, a nie przez biskupa, kościoła, co wskazuje na to, że dziesięcina była związana z Kościołem, a nie z władzą królewską [6]. \n\nPodsumowując, dziesięcina była daniną składaną Kościołowi, a nie królowi."}
{"id": "q_875", "question": "Jak nazywa się reżyser, twórca filmu „Wenus w futrze”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Reżyserem filmu „Wenus w futrze” jest Roman Polański. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] podano, że film z 2013 roku został wyreżyserowany przez Romana Polańskiego.  \n- W [2] wymieniono go jako jednego z reżyserów adaptacji powieści „Wenus w futrze”.  \n- W [5] wskazano, że film „Wenus w futrze” w reżyserii Polańskiego został współprodukowany przez Monolith Films.  \n- W [6] potwierdzono, że w 2013 roku Polański zaprezentował film na podstawie powieści Sacher-Masocha.  \n- W [9] wymieniono go jako laureata Cezara za reżyserię tego filmu w 2014 roku.  \n\nDodatkowo w [7] i [9] wspomniano o innych nagrodzonych filmach Polańskiego, co potwierdza jego status jako reżysera."}
{"id": "q_880", "question": "Jak nazywa się wokalistka zespołu Bajm?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wokalistką zespołu Bajm jest Beata Kozidrak (z domu Kozidrak, po mężu Pietras) [1][2][6]. Występuje w zespole od samego początku jego istnienia, czyli od 1978 roku [1]. Jest również autorką tekstów i kompozytorką, a od 1998 roku prowadzi także karierę solową [2]."}
{"id": "q_873", "question": "Żaba jest płazem czy gadem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żaba jest płazem, a nie gadem. Wśród płazów wyróżnia się rząd płazów bezogonowych (Anura), do których należą żaby. W dokumentach wymieniono wiele gatunków żab, takich jak żaba jeziorkowa, żaba moczarowa, żaba wodna, żaba trawna, żaba śmieszka, które są klasyfikowane jako płazy bezogonowe [1][2][4][5][6]. \n\nPłazy bezogonowe charakteryzują się brakiem ogona, sylwetką krępą, zwartą oraz silnymi skocznymi kończynami tylnymi. Mają również charakterystyczne cechy morfologiczne, takie jak szeroki otwór gębowy, wypukłe oczy z trzema powiekami oraz rezonatory u samców, które umożliwiają wydawanie dźwięków wabiących samice [2]. \n\nW przeciwieństwie do gadów, które mają suchą, łuskowatą skórę i zwykle posiadają ogon, płazy, w tym żaby, mają skórę wilgotną i przepuszczalną, co jest jedną z ich kluczowych cech fizjologicznych [2]. \n\nPodsumowując, żaba jest płazem bezogonowym, a nie gadem."}
{"id": "q_877", "question": "Jak nazywa się urządzenie służące do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Urządzenie służące do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej lub graficznej z komputera nazywa się monitorem komputerowym. Zadaniem monitora jest natychmiastowa wizualizacja wyników działania programów uruchomionych na komputerze [3]. Monitory komputerowe mogą wyświetlać zarówno informacje tekstowe, jak i graficzne, w zależności od technologii generowania obrazu, np. CRT, LCD czy plazmowej [3][10]. \n\nDodatkowo, w przypadku osób niewidomych lub niedowidzących, informacje z ekranu mogą być przekazywane za pomocą czytnika ekranowego, który konwertuje je do alfabetu Braille'a lub formy głosowej [1][8]. Jednak samo urządzenie wyświetlające obraz pozostaje monitorem komputerowym."}
{"id": "q_874", "question": "Czy aktorka Ingrid Bergman była rodaczką reżysera Ingmara Bergmana?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy podanych informacji wynika, że aktorka Ingrid Bergman (1915–1982) i reżyser Ingmar Bergman (1918–2007) nie byli rodzeństwem ani spokrewnieni. \n\nW [1] podano, że Ingrid Bergman była szwedzką aktorką urodzoną w Sztokholmie, a w [7] wskazano, że Ingmar Bergman urodził się w Uppsali. Choć oboje byli Szwedami i znanymi postaciami w świecie filmu, nie ma dowodów na ich pokrewieństwo. W [4] wyraźnie zaznaczono, że \"Niespokrewniona z nim aktorka Ingrid Bergman [...] urodziła się w Sztokholmie\", co potwierdza brak więzów rodzinnych między nimi. \n\nDodatkowo w [6] i [8] opisano rodzinę Ingrid Bergman, w tym jej ojca Justusa Samuela Bergmana i matkę Friedę Henriettę Adler, bez wzmianki o jakichkolwiek związkach z rodziną Ingmara Bergmana. Podobnie w [7] przedstawiono życiorys Ingmara Bergmana, ale bez informacji o ewentualnych związkach z Ingrid Bergman. \n\nWniosek: Ingrid Bergman i Ingmar Bergman nie byli rodzeństwem ani spokrewnieni [1][4][6][7][8]."}
{"id": "q_876", "question": "Do którego państwa prowadzi z Europy „szlak jedwabny”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szlak Jedwabny prowadził z Europy do Chin. Był to system dróg handlowych łączących Chiny z Europą, Persją i Indiami, a jego długość wynosiła około 12 tys. km [1]. Szlak ten był wykorzystywany od III wieku p.n.e. do XVII wieku n.e., a jego znaczenie zmalało w VI wieku n.e. ze względu na napływ ludów tureckich do Azji Środkowej [1]. \n\nW Europie Szlak Jedwabny kończył się m.in. w Konstantynopolu czy Trapezuncie, skąd towary były transportowane dalej na zachód [1]. Współcześnie planowana jest reaktywacja Szlaku Jedwabnego, który miałby prowadzić z Chin do Europy, m.in. przez Polskę [2][7]. \n\nPodsumowując, Szlak Jedwabny prowadził z Europy do Chin, a nie odwrotnie."}
{"id": "q_886", "question": "Jak nazywa się układ przekształcający sygnał z postaci używanej przez komputer na postać dogodną do transmisji na duże odległości?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_878", "question": "Czy żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, żyjące w Polsce świstaki zapadają w sen zimowy. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że świstaki na zimę kryją się głęboko w norach, zatykając wylot nory trawą i korzeniami, a sen zimowy trwa od września do kwietnia.  \n2. W [2] potwierdzono, że roczny cykl życiowy świstaka obejmuje okres snu zimowego, który rozpoczyna się na przełomie września i października.  \n3. W [3] szczegółowo opisano fizjologiczne aspekty hibernacji świstaków, w tym obniżenie temperatury ciała i spowolnienie metabolizmu.  \n4. W [7] wspomniano, że rodzina świstaka spędza w norze zimowej średnio 215 dni w roku, co potwierdza długość snu zimowego.  \n\nDodatkowo w [6] świstak został wymieniony jako przykład zwierzęcia heterotermicznego, które zapada w sen zimowy."}
{"id": "q_881", "question": "Jaki przydomek nadali swojemu czołgowi bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bohaterowie serialu „Czterej pancerni i pies” nadali swojemu czołgowi przydomek „Rudy”. Nazwa ta została nadana na cześć rudowłosej Marusi Ogoniok, rosyjskiej sanitariuszki, narzeczonej Janka [1]. W serialu czołg nosił numer taktyczny (boczny) „102” [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w książce Janusza Przymanowskiego początkowo „Rudy” był czołgiem typu T-34-76, a później T-34-85, natomiast w serialu telewizyjnym cały czas występował czołg typu T-34-85 [3][6]."}
{"id": "q_879", "question": "Jak nazywał się amerykański lotnik, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykańskim lotnikiem, który jako pierwszy przeleciał samotnie Atlantyk w 1927 roku, był Charles Lindbergh. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] podano, że Charles Lindbergh dokonał pierwszego samotnego przelotu nad Atlantykiem z Long Island do Paryża na samolocie *Spirit of St. Louis*.  \n- W [3] wspomniano, że w maju 1927 roku Lindbergh dokonał pierwszego w historii samotnego przelotu przez Atlantyk, lecąc bez międzylądowania ze Stanów Zjednoczonych do Paryża.  \n- W [6] potwierdzono, że Charles Augustus Lindbergh był amerykańskim pionierem lotnictwa, który w 1927 roku odbył pierwszy samotny przelot między Ameryką Północną a Europą bez międzylądowań.  \n- W [8] opisano szczegóły lotu Lindbergha, który wystartował z Nowego Jorku 20 maja 1927 i wylądował w Paryżu po 33,5 godzinach, zdobywając światową sławę.  \n\nDodatkowo w [2] zaznaczono, że Lindbergh był pierwszym pilotem, który odbył samotny przelot łączący główne lądy obu kontynentów, choć wcześniej Atlantyk pokonali Alcock i Brown, ale w załodze dwuosobowej."}
{"id": "q_882", "question": "W którym wieku miała miejsce wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wojna trzynastoletnia między Polską a Zakonem Krzyżackim miała miejsce w XV wieku. Konflikt ten trwał od 1454 do 1466 roku, co potwierdzają następujące fragmenty:  \n\n- \"Wojna trzynastoletnia – stoczona w latach 1454–1466 wojna między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [1].  \n- \"W 1454 wybuchła wojna trzynastoletnia między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego\" [2].  \n- \"W latach 1454–1466 toczyła się wojna polsko-krzyżacka (tzw. trzynastoletnia)\" [3].  \n\nDodatkowo, w [5] i [7] również wskazano, że wojna ta była jednym z konfliktów polsko-krzyżackich w XV wieku."}
{"id": "q_883", "question": "Jak nazywa się wielbłąd dwugarbny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielbłąd dwugarbny nazywa się \"Camelus ferus\". Jest to gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych (Camelidae), występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji (Mongolia i Chiny) [1]. Inne określenia to \"baktrian\" lub \"wielbłąd domowy\" (\"C. bactrianus\"), choć te terminy mogą odnosić się również do udomowionych form [1][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że \"Camelus ferus\" był czasem uważany za podgatunek \"C. bactrianus\", ale współczesne badania genetyczne wskazują na jego odrębność [3]. Wielbłąd dwugarbny charakteryzuje się m.in. grubą sierścią, dwoma garbami i przystosowaniem do życia w suchym klimacie [1][3]."}
{"id": "q_888", "question": "W którym roku zatonął brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Brytyjski parowiec transatlantycki „Titanic” zatonął w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku podczas swojego dziewiczego rejsu na trasie Southampton – Cherbourg – Queenstown – Nowy Jork [1]. Katastrofa ta spowodowała znaczącą nowelizację zasad bezpieczeństwa morskiego, w tym wprowadzenie stałego nadzoru gór lodowych na północnym Atlantyku [1]."}
{"id": "q_885", "question": "Kto został pierwszym prezydentem Rosji?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszym prezydentem Rosji został Borys Jelcyn. Został on wybrany na urząd prezydenta Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej 12 czerwca 1991 roku, a po rozwiązaniu ZSRR i odzyskaniu przez Rosję niepodległości 26 grudnia 1991 roku, tytuł przekształcił się w \"Prezydenta Federacji Rosyjskiej\" [2]. Jelcyn objął urząd 10 lipca 1991 roku [2]. \n\nWcześniej, w latach 1922–1991, urząd głowy państwa pełnił organ kolegialny, a jego przewodniczący pełnił głównie funkcje reprezentacyjne i protokolarne [2]. Dopiero w 1991 roku wprowadzono urząd prezydenta w Rosji, a pierwszym prezydentem został Borys Jelcyn [2]. \n\nDodatkowo, w 1993 roku Jelcyn odwiedził Polskę i jako pierwszy przywódca Rosji przeprosił Polaków za zbrodnię katyńską [7]."}
{"id": "q_887", "question": "Jak nazywa się potrawa wigilijna robiona z pszenicy z makiem i miodem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Potrawa wigilijna przygotowywana z pszenicy, makiem i miodem nazywa się **kutia**. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- \"Zwyczajowo robiona jest z obtłuczonej pszenicy, ziaren maku, słodu, miodu, bakalii: różnorakich orzechów, rodzynek i innych dodatków\" [1].  \n- \"Zgodnie z tradycją przyrządza się ją z gotowanych ziaren pszenicy lub jęczmienia [...] z dodatkiem miodu, maku i bakalii\" [3].  \n- \"Zwyczajowo robi się ją z obtłuczonej pszenicy, słodu, maku, miodu i bakalii\" [2].  \n\nKutia jest tradycyjną potrawą kuchni ukraińskiej, białoruskiej, rosyjskiej, litewskiej i polskiej kuchni kresowej, spożywaną głównie w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku [1]."}
{"id": "q_884", "question": "Jak określa się przedstawiciela pierwotnej ludności kraju w odróżnieniu od późniejszej napływowej?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przedstawiciela pierwotnej ludności kraju określa się mianem **autochtona** (z gr. \"αὐτόχθων\" – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”), co oznacza członka rdzennej ludności danego obszaru. W odróżnieniu od niego, późniejszą ludność napływową nazywa się **allochtonami** [2]. \n\nPrzykłady zastosowania tych pojęć:\n- W przypadku Ingrii, pierwotnymi mieszkańcami byli **Iżorowie (Iżorianie)**, podczas gdy **Ingrowie (Ingrianie)** to Finowie, którzy osiedlili się tam w XVII wieku [1].\n- Na wyspie Ternate rdzenną ludność nazywa się **\"orang Ternate asli\"**, w przeciwieństwie do **\"pendatang\"** (ludności napływowej) [3].\n- W Gwinei Równikowej **ludy Bantu** (np. Fangowie, Bubi) są uznawane za rdzenną populację, podczas gdy Europejczycy, Azjaci i Afrykanie z innych regionów to mniejszości napływowe [6].\n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych kontekstach termin \"autochton\" może być używany w sposób nieprecyzyjny lub stygmatyzujący, np. w przypadku byłych obywateli III Rzeszy deklarujących polskie pochodzenie na pograniczu polsko-niemieckim [2]."}
{"id": "q_889", "question": "Gdzie znajdowała się siedziba bogów greckich?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Siedziba bogów greckich znajdowała się na górze Olimp, która jest najwyższym masywem górskim w Grecji. W mitologii greckiej Olimp uważany był za miejsce zamieszkania bogów, w tym Zeusa, który był uważany za najważniejszego z nich. Z tego miejsca bogowie mieli kierować ludzkimi losami [1]. \n\nDodatkowo, w innych fragmentach potwierdzono, że Olimp był siedzibą dwunastu głównych bogów greckich, wśród których wymieniono m.in. Afrodytę, Apolla, Aresa, Artemidę, Atenę, Hefajstosa, Herę, Hermesa, Posejdona i Zeusa [2]. \n\nWarto również zauważyć, że w greckiej kosmogonii Olimp był domem bogów Olimpijskich, którzy rządzili światem z tego miejsca [6]. \n\nPodsumowując, siedziba bogów greckich znajdowała się na górze Olimp, co jest potwierdzone w wielu źródłach mitologicznych i historycznych [1][2][6]."}
{"id": "q_895", "question": "Czy amerykański fizyk włoskiego pochodzenia Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, Enrico Fermi był laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1938. Otrzymał ją za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych [1]. Informacja ta jest również potwierdzona w innych fragmentach, np. w [4] i [6], gdzie wspomniano o emigracji Fermiego do USA po otrzymaniu Nagrody Nobla."}
{"id": "q_891", "question": "Czy bambus jest trawą, czy drzewem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bambus jest rośliną należącą do rodziny wiechlinowatych (traw), jednak ze względu na swoją budowę i wzrost może być klasyfikowany jako drzewiasta trawa. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Bambus (\"Bambusa\" Shreb.) jest rodzajem roślin wieloletnich o drewniejących łodygach, należącym do rodziny wiechlinowatych [1].\n2. Wśród drzew wyróżnia się również \"drzewiaste trawy (bambusy)\" [6].\n3. Niektóre gatunki bambusa, takie jak \"Bambusa vulgaris\", osiągają znaczne rozmiary, co może sprawiać wrażenie, że są drzewami [9].\n\nPodsumowując, bambus jest trawą, ale ze względu na swoje cechy morfologiczne może być uznawany za drzewiastą trawę."}
{"id": "q_892", "question": "Jak nazywał się sułtan turecki z XVI wieku o przydomku Wspaniały?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sułtanem tureckim z XVI wieku o przydomku Wspaniały był **Sulejman Wspaniały** (tur. *Muhteşem Süleyman*). Jego panowanie trwało w latach 1520–1566. Był synem Selima I Groźnego i Ayşe Hafsy (Hafizy) [1]. \n\nW czasie jego rządów Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt potęgi, a on sam był największym zdobywcą terytorialnym wśród sułtanów osmańskich. Przeprowadził liczne reformy administracyjne, wojskowe i finansowe, a także był mecenasem kultury i poetą (pisał pod pseudonimem Muhibbi) [1]. \n\nJego imię i przydomek pojawiają się również w kontekście innych wydarzeń historycznych, np. oblężenia Szigetváru w 1566 roku [10] czy okresu największej potęgi Imperium Osmańskiego [7]."}
{"id": "q_899", "question": "„Młode lwy” to powieść którego amerykańskiego pisarza?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "„Młode lwy” to powieść amerykańskiego pisarza Irwina Shawa. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że film „Młode lwy” z 1958 roku został zrealizowany na podstawie powieści Irwina Shawa. Dodatkowo w [2] potwierdzono, że Shaw był autorem powieści „Młode lwy”, opublikowanej w 1948 roku."}
{"id": "q_896", "question": "Czy Kenia jest królestwem, republiką, czy federacją?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kenia jest republiką. Wskazują na to następujące informacje:  \n\n1. W [1] podano, że Kenia to „Republika Kenii” (ang. *Republic of Kenya*, suahili *Jamhuri ya Kenya*).  \n2. W [1] opisano również ustrój polityczny Kenii jako republikański, z prezydentem wybieranym w głosowaniu powszechnym.  \n3. W [2] potwierdzono, że Kenia była kolonią brytyjską, a od 1964 roku jest republiką.  \n\nNie ma wzmianek o tym, by Kenia kiedykolwiek była królestwem lub federacją."}
{"id": "q_894", "question": "Który król zasiadł na tronie polskim po Henryku Walezym w 1575 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Po ucieczce Henryka Walezego z Polski w 1574 roku, doszło do podwójnej elekcji w 1575 roku. Część wyborców opowiedziała się za cesarzem Maksymilianem II Habsburgiem (12 grudnia 1575), podczas gdy inni wybrali księcia Siedmiogrodu Stefana Batorego (15 grudnia 1575) [2][3]. \n\nOstatecznie to Stefan Batory został królem Polski, ponieważ szybko przybył do kraju i koronował się w Krakowie, podczas gdy Maksymilian II nie zdołał nigdy oficjalnie przywdziać korony [2][3]. Dodatkowo, po śmierci Maksymiliana II w 1576 roku, większość jego zwolenników przeszła na stronę Batorego [3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Gdańsk początkowo nie uznał władzy Batorego, co doprowadziło do konfliktu zbrojnego, jednak ostatecznie miasto zostało pokonane w bitwie pod Lubiszewem [3]."}
{"id": "q_904", "question": "Dokończ przysłowie: \"Kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak...\"", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_893", "question": "W której dyscyplinie lekkoatletycznej Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Władysław Komar zdobył złoty medal olimpijski w dyscyplinie lekkoatletycznej **pchnięcie kulą**. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że Władysław Komar był \"jednym z najlepszych polskich miotaczy kulą w historii tej konkurencji\" oraz \"mistrzem olimpijskim z Monachium w 1972\".  \n2. W [2] wymieniono go jako jednego z wybitnych lekkoatletów lat 70., a w [5] potwierdzono, że jego złoty medal w Monachium był pierwszym medalem polskiego kulomiota na igrzyskach od 1972.  \n3. W [7] opisano finał olimpijski w Monachium, gdzie Komar pokonał George'a Woodsa, pchając kulę na odległość 21,18 m w pierwszej kolejce.  \n\nCytowania:  \n- \"mistrz olimpijski z Monachium w 1972\" [1]  \n- \"złoty medal Tomasza Majewskiego był pierwszym złotem reprezentacji Polski na igrzyskach w Pekinie, pierwszym medalem polskiego kulomiota na igrzyskach od wygrania przez Władysława Komara zawodów w 1972 w Monachium\" [5]  \n- \"Władysław Komar, który w 1. kolejce finału pchnął kulę na odległość 21,18 m\" [7]."}
{"id": "q_898", "question": "Z której świątyni papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Papież udziela błogosławieństwa *Urbi et Orbi* z głównego balkonu bazyliki św. Piotra w Watykanie. Tradycja ta została przerwana w 1870 roku, ale wznowiona w 1922 roku po wyborze Piusa XI [2]. Wyjątkowo, w szczególnych okolicznościach, błogosławieństwo było udzielane z innych miejsc, np. z placu św. Piotra (Jan Paweł II w 2004 roku) [1] lub z drzwi bazyliki (Franciszek w 2020 roku podczas pandemii COVID-19) [1][6]. \n\nFasada bazyliki, w tym Loża Błogosławieństw, jest specjalnie przeznaczona do tego celu [5]. Nowo wybrany papież również udziela pierwszego błogosławieństwa *Urbi et Orbi* z tego balkonu [3][7]."}
{"id": "q_897", "question": "Jak nazywa się mieszanina kruszywa, cementu i wody?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Mieszanina kruszywa, cementu i wody nazywana jest **mieszaniną betonową**. Jest to podstawowy składnik, z którego powstaje beton po procesie wiązania i stwardnienia. W skład mieszanki betonowej mogą wchodzić również dodatki i domieszki, które poprawiają jej właściwości [1]. \n\nProces powstawania betonu z mieszanki betonowej opisano również w innych fragmentach: \"Mieszanka betonowa – mieszanina powstała w wyniku całkowitego wymieszania cementu, wody, kruszywa drobnego i grubego oraz ewentualnych dodatków i domieszek. Produktem twardnienia mieszanki betonowej jest beton\" [3]. \n\nDodatkowo, w [2] wskazano, że beton to \"ciało stałe, które w czasie dojrzewania wciąż zmienia swoje właściwości\", a jego podstawowymi składnikami są cement, kruszywo i woda. \n\nPodsumowując, właściwą nazwą dla opisanej mieszaniny jest **mieszanka betonowa**."}
{"id": "q_900", "question": "Jak się nazywa era w dziejach ziemi, dzieląca się na 6 okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon, perm?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Era, która dzieli się na sześć okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm, to **era paleozoiczna**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w [1], [2], [4] i [9]. \n\nPrzykładowo, w [1] wskazano: *\"Paleozoik dzieli się na sześć okresów: kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm\"*. Podobnie w [4] podkreślono: *\"Paleozoik (z gr. πᾰλαιός – \"dawny\" i ζωή – \"życie\") – termin ma dwa znaczenia\"*, a następnie wymieniono te same okresy. \n\nW [9] również potwierdzono tę klasyfikację, np. dla syluru: *\"Sylur trwał od ok. 443,8 ±1,5 do 419,2 ±3,2 miliona lat temu\"*, co jest częścią szerszego podziału ery paleozoicznej."}
{"id": "q_901", "question": "W którym utworze Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Kochanowski opisał napad Tatarów na Podole w utworze znanym jako \"Pieśń o spustoszeniu Podola\" (lub \"Pieśń V\"). Utwór ten powstał prawdopodobnie w 1575 roku i został opublikowany w 1586 roku w zbiorze \"Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje\" jako piąta pieśń części \"Księgi wtóre\" [1][2]. \n\nW \"Pieśni o spustoszeniu Podola\" Kochanowski wyraził krytykę społeczeństwa, które dopuściło do tatarskiego napadu, używając ironii, szyderstwa i alegorii. Utwór jest napisany czterowersem sylabicznym (11-zgłoskowym) i należy do najbardziej znanych pieśni Kochanowskiego [2]. \n\nWarto zaznaczyć, że w XVI i XVII wieku pieśń ta doczekała się licznych przeróbek i adaptacji, w tym łacińskiej wersji autorstwa Macieja Kazimierza Sarbiewskiego [2]."}
{"id": "q_905", "question": "Z którego zboża robi się kaszę perłową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kasza perłowa jest wyrabiana z jęczmienia zwyczajnego. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że \"kasza jęczmienna perłowa cieszy się największym popytem\", oraz w [3], gdzie wymieniono ją jako jeden z rodzajów kasz jęczmiennych produkowanych w Polsce. \n\nDodatkowo, w [3] opisano proces produkcji kasz jęczmiennych, w tym perłowej, który polega na obróbce ziarna jęczmienia. Kasza perłowa charakteryzuje się cząstkami zaokrąglonymi i gładkimi, co wynika z procesu obtaczania ziaren [1]. \n\nWniosek: Kasza perłowa jest produkowana z jęczmienia zwyczajnego [1][3]."}
{"id": "q_902", "question": "Sołtys jest mianowany przez wójta czy wybierany przez mieszkańców?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że sołtys jest wybierany przez mieszkańców, a nie mianowany przez wójta. \n\nWspółcześnie, od 1990 roku, sołtys jest organem wykonawczym sołectwa i jest wybierany przez zebranie wiejskie [2]. Działalność sołtysa wspiera rada sołecka, a szczegółowe regulacje uprawnień sołtysa określa statut sołectwa uchwalany przez radę gminy [2]. \n\nW historii, w różnych okresach, sposób wyboru sołtysa był zróżnicowany. W średniowieczu sołtys był zasadźcą lub dziedzicznym urzędnikiem, ale później, np. w Królestwie Polskim, sołtys był wybierany przez zgromadzenie mieszkańców [4]. W okresie PRL sołtysów wybierano w wyborach jawnych na 3-letnią kadencję [2]. \n\nWspółcześnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, sołtys jest wybierany przez mieszkańców sołectwa, a nie mianowany przez wójta [2][5]."}
{"id": "q_911", "question": "Jak miała na imię amerykańska artystka jazzowa Fitzgerald?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Amerykańska artystka jazzowa, o której mowa w pytaniu, miała na imię Ella. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano pełne imię i nazwisko wokalistki: \"Ella Jane Fitzgerald\"."}
{"id": "q_903", "question": "Który z wielkich wodzów starożytności zasłynął tym, że w wojnie przeciwko Rzymowi użył bojowych słoni, które przeprowadził przez Alpy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielkim wodzem starożytności, który zasłynął użyciem bojowych słoni przeprowadzonych przez Alpy w wojnie przeciwko Rzymowi, był Hannibal Barkas, dowódca kartagiński podczas II wojny punickiej (218–201 p.n.e.).  \n\nHannibal poprowadził swoją armię, w tym słonie bojowe, przez Alpy, aby zaatakować Rzym od północy. Mimo trudnych warunków klimatycznych i strat w zwierzętach, ocalałe słonie zostały wykorzystane w bitwie nad Trebią w 218 roku p.n.e. [1]. Jego brat, Hazdrubal, również próbował przeprowadzić słonie przez Alpy, aby wesprzeć Hannibala, ale zginął w bitwie nad rzeką Metaurus w 207 roku p.n.e. [8].  \n\nHannibal wykorzystywał słonie bojowe także w innych bitwach, takich jak pod Akragas (261 p.n.e.), Adys i Tunesem (255 p.n.e.) oraz Panormos (250 p.n.e.) [1]. Jednak jego najbardziej znanym osiągnięciem pozostaje przemarsz przez Alpy ze słoniami, co stało się symbolem strategicznej odwagi i determinacji."}
{"id": "q_906", "question": "Jak nazywa się gwiazda, która znajduje się najbliżej Ziemi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najbliższą Ziemi gwiazdą jest Słońce, które znajduje się w centrum Układu Słonecznego, w średniej odległości 150 milionów kilometrów od Ziemi [3]. Jest to jedyna gwiazda widoczna w ciągu dnia, a jej bliskość sprawia, że na półkuli, którą oświetla, występuje znaczne rozproszenie światła na cząsteczkach powietrza, co przyćmiewa inne gwiazdy [3]. \n\nNajbliższą Ziemi gwiazdą poza Słońcem jest Proxima Centauri, znajdująca się około 4,24 lata świetlnego (40 bilionów kilometrów) od Ziemi, w gwiazdozbiorze Centaura [2][6]. Jest to czerwony karzeł, który nie jest widoczny gołym okiem, ale stanowi część układu potrójnego Alfa Centauri [6]. \n\nPodsumowując:\n1. Najbliższą Ziemi gwiazdą jest **Słońce** [3].\n2. Najbliższą Ziemi gwiazdą poza Słońcem jest **Proxima Centauri** [2][6]."}
{"id": "q_910", "question": "W którym wieku wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wojska I krucjaty zdobyły Jerozolimę w XI wieku. Dokładna data to 15 lipca 1099 roku [1][3][4]. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"W 1099 krzyżowcy zdobyli Jerozolimę\" [1]\n- \"W 1099 roku krzyżowcy zdobyli Jerozolimę (15 lipca 1099)\" [4]\n- \"15 lipca 1099 roku\" [3]"}
{"id": "q_908", "question": "Która dynastia objęła tron francuski po Walezjuszach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Po wygaśnięciu dynastii Walezjuszów w 1589 roku tron francuski objęła dynastia Burbonów. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że \"Po Walezjuszach nastała dynastia Burbonów, panująca w latach 1589–1848, z przerwą w okresie rewolucji francuskiej i napoleońskim\".  \n- W [8] potwierdzono, że po śmierci Henryka III (ostatniego Walezjusza) \"tron Francji przypadnie hugenotowi, królowi Nawarry Henrykowi Burbonowi\".  \n- W [9] dodano, że \"Kres wojnom położyły śmierć Henryka III i zakończenie panowania dynastii Walezjuszów. Dynastia Burbonów umocniła francuski absolutyzm\".  \n\nZatem następcami Walezjuszów byli Burbonowie, którzy rządzili Francją do 1848 roku (z przerwami)."}
{"id": "q_909", "question": "Jak nazywała się grupa rockowa z lat 80-tych, której liderem był Grzegorz Ciechowski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Grupa rockowa z lat 80., której liderem był Grzegorz Ciechowski, nazywała się Republika. Zespół ten powstał w 1981 roku w Toruniu, a Ciechowski pełnił w nim rolę lidera, wokalisty oraz autora tekstów [1][2]. \n\nWarto zaznaczyć, że wcześniej Ciechowski był członkiem zespołu Res Publica, który przekształcił się w Republikę [2][4]. Po rozpadzie Republiki w 1986 roku Ciechowski założył solowy projekt Obywatel G.C., a w 1990 roku doszło do reaktywacji Republiki [8][10]. \n\nDodatkowo, w latach 1986–1990 Ciechowski współpracował również z zespołem Opera, jednak nie był jego liderem [9]."}
{"id": "q_907", "question": "Jak nazywa się kometa odwiedzająca nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kometa, która odwiedza nasz Układ Słoneczny regularnie co 76 lat, to kometa Halleya. Jej okres obiegu wynosi średnio 76 lat, choć może ulegać zmianom z powodu perturbacji ze strony planet, głównie Jowisza i Saturna. Najkrótszy zmierzony okres obiegu wyniósł 74,5 roku, a najdłuższy ponad 79 lat [1]. \n\nKometa Halleya jest kometą okresową, co oznacza, że powraca do centrum układu planetarnego regularnie, poruszając się po orbicie eliptycznej [3]. Jej nazwa pochodzi od Edmonda Halleya, który w 1705 roku zauważył, że pojawiająca się co jakiś czas kometa to ten sam obiekt, powracający regularnie co około 75–76 lat [2]. \n\nW XX wieku kometa Halleya zbliżyła się do Słońca dwukrotnie: w 1910 roku (osiągając wielkość obserwowaną 0m) oraz w 1986 roku, kiedy to była badana przez sondy kosmiczne, takie jak Wega 1 i 2 oraz Giotto [1]. Kolejne przejście przez peryhelium przewiduje się na rok 2061 [1]."}
{"id": "q_915", "question": "Ukleja żyje w wodach słodkich czy słonych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ukleja pospolita (\"Alburnus alburnus\") żyje w wodach słodkich, w tym w stojących i wolno płynących [1]. Występuje w Europie, od Pirenejów i Alp po Ural, a także w Polsce [1]. \n\nNatomiast ukleja biała (\"Alburnus albidus\") również jest rybą słodkowodną, występującą w południowych Włoszech [2]. Podobnie arborella (\"Alburnus arborella\"), uważana za podgatunek uklei pospolitej lub uklei białej, żyje w słodkich wodach północnych Włoch, Dalmacji i Jeziora Szkoderskiego [8]. \n\nWszystkie wymienione gatunki uklei są związane z wodami słodkimi, nie słonymi."}
{"id": "q_912", "question": "Co symbolizują gwiazdy na fladze USA?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Gwiazdy na fladze Stanów Zjednoczonych symbolizują stany wchodzące w skład Unii. Każda z 50 białych gwiazd na niebieskim kantonie reprezentuje jeden stan. Liczba gwiazd zmieniała się w historii wraz z przyjmowaniem nowych stanów do Unii, przy czym obecna 50-gwiazdkowa wersja jest najdłużej używaną od 1960 roku [1]. \n\nDodatkowo, gwiazdy na fladze USA są częścią symboliki narodowej, gdzie biały kolor oznacza czystość i niewinność, a niebieskie tło – czujność, wytrwałość i sprawiedliwość [2]. Warto również zaznaczyć, że gwiazdy na fladze USA są pięciopromienne, co jest charakterystyczne dla symboliki weksylologicznej i często występuje na flagach innych państw [4]. \n\nW przypadku flagi USA, gwiazdy są rozmieszczone w dziewięciu poziomych rzędach, z których sześć zawiera 5 gwiazd, a trzy – 6 gwiazd [1]."}
{"id": "q_914", "question": "Do którego morza uchodzi Ren?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ren uchodzi do Morza Północnego. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Wypływa z Alp szwajcarskich, płynie przez Jezioro Bodeńskie, dalej na północ, tworząc granicę między Francją a Niemcami. Uchodzi do Morza Północnego na zachód od Rotterdamu w Holandii\" [1].  \n- \"Dwie trzecie wód Renu płyną na zachód jako Waal, później Merwede i Nieuwe Merwede, łączą się z Mozą i wpadają do Morza Północnego\" [2].  \n- \"Pozostała jedna trzecia wód płynie przez Pannerdens Kanaal, a potem dzieli się na IJssel i Dolny Ren. IJssel z jedną dziewiątą wody wpada do IJsselmeer\" [2], a IJsselmeer to zbiornik połączony z Morzem Północnym [9].  \n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że większość niemieckich rzek, w tym Ren, uchodzi do Morza Północnego."}
{"id": "q_916", "question": "Szrenica to szczyt w Tatrach, Beskidach, Karkonoszach czy w Bieszczadach?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Szrenica to szczyt w Karkonoszach. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Szrenica (1362 m n.p.m.) jest położona w zachodniej części Karkonoszy, w pobliżu granicy państwowej z Czechami. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że schronisko na Szrenicy znajduje się w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy. \n\nWskazówki:\n- W [1] i [5] wyraźnie wskazano, że Szrenica leży w Karkonoszach.\n- W [3] i [8] również wspomniano o Karkonoszach jako pasmie, w którym znajduje się Szrenica.\n- W [7] wymieniono Szrenicę jako jeden z punktów na trasie Drogi Przyjaźni, która przebiega przez Karkonosze.\n\nNie ma informacji sugerujących, że Szrenica znajduje się w Tatrach, Beskidach czy Bieszczadach."}
{"id": "q_919", "question": "Do którego państwa jedzie na wycieczkę grupa podstarzałych dyrektorów w filmie „Niebieskie jak Morze Czarne”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W filmie „Niebieskie jak Morze Czarne” grupa podstarzałych dyrektorów jedzie na wycieczkę do Bułgarii. W autobusie znajduje się jedynie jeden młody człowiek – pilot wycieczki Adam, student szkoły filmowej, który dokumentuje wyprawę. Mimo że wycieczka jest oznaczona jako „młodzieżowa”, uczestnicy pozbywają się tabliczki z tym napisem, ale Węgier jadący za nimi zwraca im „zgubę” [1]. \n\nDodatkowo, w trakcie podróży okazuje się, że wycieczka w rzeczywistości spędza wakacje nad Bałtykiem, a nie nad Morzem Czarnym, jak pierwotnie planowano [1]."}
{"id": "q_913", "question": "Jan Kochanowski to polski poeta okresu renesansu. Kim dla Jana był Andrzej Kochanowski, autor pierwszego polskiego przekładu „Eneidy”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jan Kochanowski (1530–1584) był polskim poetą okresu renesansu, uważanym za jednego z najwybitniejszych twórców tego okresu w Europie [1]. Andrzej Kochanowski (1542–1596) był młodszym bratem Jana Kochanowskiego, tłumaczem i pisarzem, autorem pierwszego polskiego przekładu „Eneidy” Wergiliusza, wydanego w 1590 roku [2][3]. \n\nAndrzej Kochanowski był czwartym synem Piotra Kochanowskiego, sędziego sandomierskiego, i Anny z Białaczowskich, a więc bratem Jana Kochanowskiego [2]. Studiował na uniwersytecie w Królewcu od 1554 roku [2]. Był również burgrabią sandomierskim od 1588 roku i podstarościm stężyckim od 1585 roku [2]. Jego mecenasem był kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski, który zachęcił go do przetłumaczenia „Eneidy” oraz pism Plutarcha [2][3]. \n\nWarto zaznaczyć, że Jan Kochanowski również zajmował się tłumaczeniami, m.in. fragmentów „Iliady” Homera [5], jednak to Andrzej Kochanowski jako pierwszy przetłumaczył całą „Eneidę” na język polski [3]."}
{"id": "q_917", "question": "W którym państwie rozciąga się wielki kanion Kolorado?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wielki Kanion Kolorado rozciąga się w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA). Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że kanion leży w stanie Arizona w USA, oraz w [2], gdzie wskazano, że Park Narodowy Wielkiego Kanionu znajduje się w północnej części stanu Arizona. Dodatkowo [4] potwierdza, że Wielki Kanion Kolorado jest częścią rzeki Kolorado, która płynie przez stany USA, w tym Arizonę. \n\nCytowania:\n- \"Wielki Kanion, Wielki Kanion Kolorado ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Grand Canyon&lt;/&gt;) – przełom rzeki Kolorado w stanie Arizona w USA przez Płaskowyż Kolorado\" [1]\n- \"Park Narodowy Wielkiego Kanionu ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"en\"&gt;Grand Canyon National Park&lt;/&gt;) – park narodowy położony w hrabstwach Coconino i Mohave w północnej części stanu Arizona w USA\" [2]\n- \"Jest znana z malowniczego Wielkiego Kanionu Kolorado, który rzeka utworzyła przecinając Wyżynę Kolorado\" [4]"}
{"id": "q_918", "question": "Co się mierzy milibarami?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Milibar (mbar) jest jednostką ciśnienia atmosferycznego, która jest używana w meteorologii i fizyce atmosfery. Jest to podwielokrotność bara, dawnej jednostki ciśnienia, i odpowiada 100 paskalom w układzie SI [1]. \n\nMilibar jest często stosowany do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, szczególnie w prognozach pogody i opisach stanu atmosfery. Na przykład, ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza wynosi przeciętnie 1013,25 hektopaskali (hPa), co jest równoważne 1013,25 milibarom (mbar) [5]. \n\nMilibar jest również używany do określania ciśnienia zredukowanego do poziomu morza, które jest wartością ciśnienia atmosferycznego, które występowałoby na poziomie morza w tych samych warunkach otoczenia (ciśnienie rzeczywiste, temperatura powietrza), w których następuje pomiar [7]. \n\nWarto zauważyć, że milibar jest jednostką, która została wprowadzona przez Williama Napiera Shawa, brytyjskiego meteorologa, wraz z jednostką bar [2]."}
{"id": "q_920", "question": "W którym niemieckim mieście stoi późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Późnobarokowy zespół pałacowy Zwinger znajduje się w Dreźnie. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:\n\n1. W [1] wskazano, że Zwinger to \"późnobarokowy zespół architektoniczny znajdujący się w centrum Drezna\".  \n2. W [3] podkreślono, że Zwinger został zbudowany w Dreźnie na zlecenie Augusta II Mocnego, elektora Saksonii.  \n3. W [4] opisano Zwinger jako założenie architektoniczne w Dreźnie, zaprojektowane przez Matthäusa Daniela Pöppelmanna.  \n4. W [7] wymieniono Zwinger jako jedną z rezydencji królewskich Augusta II Mocnego w Dreźnie.  \n\nDodatkowo w [2] i [5] również wspomniano o Zwingerze w kontekście Drezna, co potwierdza tę lokalizację."}
{"id": "q_921", "question": "Jak nazywa się jednostka miary kąta płaskiego, używana główne w nawigacji morskiej, równa 1/32 kąta pełnego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jednostką miary kąta płaskiego używaną głównie w nawigacji morskiej, równą 1/32 kąta pełnego, jest **rumb**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n- Rumb to pozaukładowa miara kąta uzyskana przez podział okręgu na 32 części, co oznacza, że jeden rumb odpowiada 1/32 kąta pełnego [9].\n- W systemie rumbowym jeden rumb wynosi 11,25° (0,1963495 rad) [9].\n- System ten był powszechnie stosowany w nawigacji morskiej, choć obecnie został w dużej mierze zastąpiony przez system 360° [9].\n\nDodatkowo, w dokumentach wskazano, że rumby były używane do określania kierunków prądów morskich, wiatrów w prognozach meteorologicznych oraz w dziennikach okrętowych [9]."}
{"id": "q_923", "question": "Jak nazywa się obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki nazywa się deltą. Jest to równina o charakterze bagiennym, powstała wskutek osadzania się materiału niesionego przez rzekę. Delty tworzą się, gdy rzeka uchodzi do zbiornika wodnego (morza lub jeziora) o nieznacznych wahaniach poziomu wody, a prądy lub przypływy nie uniemożliwiają akumulacji osadów [1][6]. \n\nPrzykłady rzek tworzących delty to Amazonka, Nil, Ganges, a w Europie – Wołga [1][6]. Delty mogą mieć różne kształty, np. wychodzić w głąb morza (jak w przypadku Rodanu) lub wypełniać zatoki (jak delta Wisły) [1][6]. \n\nW przypadku, gdy ujście rzeki ma charakter lejkowaty i jest kształtowane przez pływy morskie, mówimy o estuarium, a nie o delcie [8]."}
{"id": "q_922", "question": "W którym muzeum znajduje się stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stela Hammurabiego, na której został wyryty jego kodeks, znajduje się w Muzeum Luwr w Paryżu. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że stela została odnaleziona w Suzie, a obecnie znajduje się w Luwrze.  \n- W [2] wymieniono stelę z kodeksem Hammurabiego jako jeden z najważniejszych eksponatów muzeum.  \n- W [3] również potwierdzono, że stela jest częścią zbiorów Luwru.  \n- W [6] opisano stelę jako jeden z najważniejszych zabytków okresu średniobabilońskiego, przechowywany w Luwrze.  \n- W [8] podkreślono, że stela Hammurabiego jest najcenniejszym zabytkiem historii prawa babilońskiego w zbiorach Luwru.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: stela Hammurabiego znajduje się w Muzeum Luwr w Paryżu [1][2][3][6][8]."}
{"id": "q_927", "question": "Kto przewoził dusze zmarłych przez Styks?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dusze zmarłych przez rzekę Styks przewoził Charon. Był on bogiem umierających i konających, przedstawianym jako posępny starzec sterujący łodzią. Za swoje usługi pobierał opłatę w postaci monety o wartości jednego lub dwóch oboli, którą rodzina zmarłego umieszczała w jego ustach [1]. \n\nW mitologii greckiej Charon był synem Erebu i Nyks, a jego zadaniem było transportowanie dusz zmarłych do krainy zmarłych, Hadesu. Przewożenie odbywało się łodzią, a dusze musiały wiosłować, podczas gdy Charon sterował [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że w niektórych wersjach mitu Styks nazywany jest Acheronem, co wynika z różnic w kulturze poszczególnych państw-miast starożytnej Grecji [1]."}
{"id": "q_924", "question": "Jak nazywa się ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ścięgno łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową nazywa się **ścięgnem piętowym (Achillesa)** lub **ścięgnem Achillesa**. \n\nInformacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- W [1] wskazano, że mięśnie trójgłowy łydki (składający się z mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia płaszczkowatego) kończą się wspólnie na kości piętowej, tworząc ścięgno piętowe (Achillesa).  \n- W [3] opisano, że ścięgno piętowe (Achillesa) jest tworzone przez łączące się ścięgna mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia płaszczkowatego.  \n- W [4] i [6] potwierdzono, że ścięgna tych mięśni łączą się, tworząc ścięgno piętowe (Achillesa), przyczepiające się do kości piętowej.  \n\nNazwa wywodzi się od mitycznego Achillesa [3]."}
{"id": "q_925", "question": "Jak nazywa się zewnętrzna warstwa kuli Ziemskiej, obejmująca skorupę i górną warstwę płaszcza? Słowo pochodzi z greki.", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zewnętrzną warstwę kuli ziemskiej, obejmującą skorupę ziemską i górną warstwę płaszcza, nazywa się **litosferą**. Nazwa ta pochodzi od greckich słów: λίθος (*líthos*) oznaczającego „kamień” lub σκληρός (*sklērós*) oznaczającego „twardy” oraz σφαῖρα (*sphaîra*) oznaczającego „kulę” [1]. \n\nLitosfera jest sztywną powłoką Ziemi, która obejmuje zarówno skorupę ziemską, jak i warstwę perydotytową zaliczaną do górnej części płaszcza ziemskiego. Jej miąższość wynosi od ok. 10 do ponad 100 km, a temperatura w dolnej części dochodzi do 700 °C [1]. Litosfera jest podzielona na poruszające się względem siebie płyty, których ruch opisywany jest teorią tektoniki płyt [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin „litosfera” bywa nieściśle stosowany jako zamiennik terminu „skorupa ziemska”, jednak jest to pojęcie szersze, obejmujące również górną warstwę płaszcza [1]."}
{"id": "q_928", "question": "Czy delfin jest ssakiem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, delfin jest ssakiem. Wszystkie dokumenty potwierdzają, że delfiny należą do rzędu waleni (Cetacea), które są ssakami wodnymi. Na przykład w [1] stwierdzono: *\"Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni\"*. Podobnie w [2] wskazano, że delfinowate to *\"ssaki wodne z parvordo zębowców w obrębie infrarzędu waleni\"*. Dodatkowo w [3] i [4] opisano delfiny jako ssaki morskie z rodziny delfinowatych. \n\nWniosek: Delfiny są ssakami wodnymi, co potwierdzają wszystkie analizowane źródła [1][2][3][4]."}
{"id": "q_933", "question": "W którym państwie UE weszła do parlamentu partia „Ruch pięciu gwiazd”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_932", "question": "Na którym kontynencie leży kraina historyczna zwana Flandrią?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kraina historyczna Flandria leży na kontynencie europejskim. Zgodnie z informacjami zawartymi w [1], Flandria jest położona na terenach Belgii, Francji i Niderlandów wzdłuż wybrzeża Morza Północnego. Dodatkowo, w [2] potwierdzono, że Flandria była częścią Europy od czasów starożytnych, a w [3] wskazano, że w średniowieczu stanowiła jednostkę administracyjną w Królestwie Francji. \n\nPodsumowując, Flandria jest krainą historyczną leżącą w Europie."}
{"id": "q_929", "question": "Jak nazywa się tekst słowny opery, operetki, oratorium, kantaty?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tekst słowny opery, operetki, oratorium i kantaty nazywa się libretto. Jest to podstawa dzieł sceniczno-muzycznych, zawierająca treść partii wokalnych (arie), melorecytowanych (recytatywy), a także monologów, dialogów i chórów. Libretto pełni również funkcję zbliżoną do scenariusza, wiążąc się ściśle z muzyką [1]. \n\nW przypadku oratorium, które jest formą wokalno-instrumentalną bez akcji scenicznej, libretto również odgrywa kluczową rolę, określając treść wykonywaną przez solistów, chór i narratora (\"testo, historicus\") [2]. Podobnie w operetce, gdzie libretto stanowi podstawę dla lekkiej, melodyjnej muzyki i komediowej akcji, łącząc partie wokalne, instrumentalne i taneczne z dialogami i scenami zbiorowymi [3]. \n\nW kantacie, jako niescenicznej formie muzyki wokalno-instrumentalnej, libretto również wykorzystuje różne gatunki tekstów literackich, mające różne funkcje [5]. \n\nPodsumowując, we wszystkich wymienionych formach muzycznych tekst słowny nazywa się libretto."}
{"id": "q_930", "question": "Jak nazywamy wyniszczenie, masową zagładę ludzi, zbrodnię przeciwko ludzkości zmierzającą do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości, wyznań?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Zbrodnia polegająca na wyniszczeniu, masowej zagładzie ludzi z powodu ich rasy, narodowości lub wyznań nazywana jest **ludobójstwem**. Termin ten został wprowadzony przez polskiego prawnika Rafała Lemkina w 1944 roku i oznacza celowe niszczenie całych lub części narodów, grup etnicznych, religijnych lub rasowych [1]. \n\nDefinicja ludobójstwa zawarta w Konwencji ONZ z 1948 roku obejmuje m.in. zabójstwa, poważne uszkodzenia ciała, stworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne zniszczenie grupy, przymusowe przekazywanie dzieci do innych grup oraz inne działania mające na celu wyniszczenie określonych społeczności [1]. \n\nPrzykłady ludobójstw obejmują m.in. Holocaust, eksterminację Ormian, zbrodnie stalinowskie czy masowe morderstwa na Bałkanach [3][4]. \n\nWarto zaznaczyć, że ludobójstwo jest szczególną formą **zbrodni przeciwko ludzkości**, która obejmuje również inne czyny, takie jak deportacje, tortury czy apartheid [2][4]."}
{"id": "q_937", "question": "Brzegi której rzeki łączy Most Vasco da Gamy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Most Vasco da Gamy łączy brzegi rzeki Tag w okolicach Lizbony. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że most \"spina brzeg rzeki Tag w okolicach stolicy Portugalii, Lizbony (w miejscowości Sacavém) z miejscowością Montijo po drugiej stronie rzeki\". Dodatkowo w [5] potwierdzono, że most ten znajduje się nad rzeką Tag, co wskazuje na to, że łączy on oba brzegi tej rzeki."}
{"id": "q_934", "question": "Jak nazywają się żydowskie księgi praw i przepisów religijnych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Żydowskie księgi praw i przepisów religijnych nazywają się Talmud oraz Miszne Tora.  \n\n1. **Talmud** – jest to komentarz do biblijnej Tory, który wyjaśnia, jak przestrzegać prawa zawartego w Torze w warunkach wygnania. Został napisany w języku judeo-aramejskim od III do V wieku n.e. Dla wyznawców tradycyjnego judaizmu Talmud stanowi rodzaj odpowiednika chrześcijańskiego katechizmu [1].  \n\n2. **Miszne Tora** („Powtórzenie Tory”) – jest to pierwszy kodeks systematyzujący prawo żydowskie, napisany przez Rabbi Mojżesza Majmonidesa w latach 1170–1178. Kodeks składa się z 14 ksiąg i obejmuje wszystkie aspekty przepisów judaizmu, włącznie z prawami dotyczącymi ofiar w Świątyni Jerozolimskiej [4].  \n\nDodatkowo, w kontekście prawa żydowskiego, można wymienić również **Torę** (Pięcioksiąg Mojżesza), która jest podstawowym tekstem judaizmu, zawierającym m.in. Dekalog i inne przepisy religijne [2][5]."}
{"id": "q_931", "question": "Jak nazywał się niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Niemiecki teolog, który ogłosił 95 tez krytykując sprzedawanie odpustów na rzecz budowy Bazyliki Św. Piotra, nazywał się Marcin Luter. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- W [1] wskazano, że \"Marcin Luter w dniu 31 października 1517 w Wittenberdze\" ogłosił 95 tez, krytykując praktykę sprzedawania odpustów, z których dochód był przeznaczony m.in. na budowę kościoła Św. Piotra w Rzymie.  \n- W [2] potwierdzono, że \"31 października 1517 Marcin Luter ogłosił 95 tez\", wzywając do dysputy nad nadużyciami związanymi z odpustami.  \n- W [3] podano, że Marcin Luter był \"niemieckim duchownym chrześcijańskim i tłumaczem\", który \"zainicjował reformację\" m.in. poprzez ogłoszenie 95 tez.  \n- W [4] zaznaczono, że \"w 1517 roku w Wittenberdze wystąpił ze swoimi 95 tezami Marcin Luter, krytykując w nich m.in. praktykę sprzedawania odpustów\".  \n- W [5] wskazano, że \"31 października 1517 niemiecki zakonnik Marcin Luter ogłosił [...] 95 tez, w których występował przeciwko sprzedaży odpustów\".  \n\nDodatkowo w [10] podkreślono, że Luter sprzeciwiał się praktyce, w której \"odpust otrzymywało się za pieniądze\", co było związane z finansowaniem budowy bazyliki św. Piotra."}
{"id": "q_939", "question": "Jak nazywa się jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jeden z pary wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu nazywa się **antonimem**. Antonimy to wyrazy, które wyrażają przeciwieństwo lub odwrotność znaczeniową w stosunku do siebie [1]. Przykłady antonimów obejmują pary takie jak \"ciepło – zimno\" czy \"dzień – noc\" [1]. \n\nWarto zaznaczyć, że termin \"antonim\" również ma swój antonim – jest nim \"synonim\", który oznacza wyraz o podobnym lub identycznym znaczeniu [1]."}
{"id": "q_935", "question": "W którym mieście znajduje się Hagia Sophia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Hagia Sophia znajduje się w Stambule. Informacja ta jest potwierdzona w kilku fragmentach:  \n\n- \"Hagia Sophia ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"el\"&gt;Ἁγία Σοφία&lt;/&gt;, \"Aja Sofia\";  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"tr\"&gt;Ayasofya&lt;/&gt;) – meczet w Stambule\" [1].  \n- \"Od 1934 do lipca 2020 świątynia pełniła rolę muzeum. Po decyzji sądu administracyjnego Turcji unieważniającego dekret z 1934 i decyzji prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana została ponownie zamieniona w meczet\" [1].  \n- \"W 146 p.n.e. został zawarty związek z Republiką rzymską. W 196 roku cesarz Septymiusz Sewer włączył miasto do Cesarstwa. Cesarz Konstantyn I Wielki przebudował miasto i w 330 roku nadał mu nową nazwę – Konstantynopol. Po podziale Cesarstwa rzymskiego po śmierci Teodozjusza I, stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego został Konstantynopol. W V wieku miasto otoczono nowymi murami. Za rządów cesarza Justyniana wybudowano Kościół Hagia Sofia\" [7].  \n\nDodatkowo, w [8] wskazano, że Stambuł to historyczne miasto, w którym znajdują się najważniejsze zabytki, w tym Hagia Sophia."}
{"id": "q_938", "question": "Jak brzmi nazwisko autora serii przygód Tomka Wilmowskiego, który wraz z przyjacielem podróżuje po różnych częściach świata?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem serii przygód Tomka Wilmowskiego jest Alfred Szklarski. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, m.in. w opisie cyklu powieści [1], w kontekście trylogii \"Złoto Gór Czarnych\" napisanej wspólnie z żoną [3], a także w odniesieniu do pseudonimu Fred Garland, pod którym ukazała się pierwsza powieść dla młodzieży [6]. \n\nPrzykładowe cytowania:\n- \"Cykl powieści o Tomku Wilmowskim – cykl dziesięciu powieści przygodowo-podróżniczych dla młodzieży autorstwa Alfreda Szklarskiego\" [1]\n- \"Dużym uznaniem wśród młodych czytelników cieszą się książki Alfreda Szklarskiego\" [3]\n- \"Pierwowzorem postaci Tomka Wilmowskiego był bohater powieści pt. \"Tomek w tarapatach\", pierwszej powieści dla młodzieży Alfreda Szklarskiego, opublikowanej w 1948, pod pseudonimem Fred Garland\" [6]."}
{"id": "q_940", "question": "Kto był kanclerzem RFN przed Helmutem Kohlem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przed objęciem urzędu kanclerza RFN przez Helmuta Kohla w 1982 roku, funkcję tę pełnił Helmut Schmidt. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Kohl został wybrany na urząd kanclerski 1 października 1982 roku, zastępując Helmuta Schmidta. Dodatkowo w [3] potwierdzono, że Kohl objął urząd kanclerza po zerwaniu koalicji socjalliberalnej z udziałem Schmidta. \n\nCytowanie:  \n*„1 października 1982 dzięki pierwszemu udanemu w historii Bundestagu konstruktywnemu wotum nieufności dla kanclerza Helmuta Schmidta został wybrany szóstym kanclerzem federalnym”* [2].  \n*„Po zerwaniu 17 września 1982 socjalliberalnej koalicji kanclerza Helmuta Schmidta”* [3]."}
{"id": "q_941", "question": "Jak inaczej nazywamy Ocean Spokojny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ocean Spokojny nazywany jest również Oceanem Wielkim lub Pacyfikiem. Oficjalnymi równoważnymi nazwami polskimi są Ocean Spokojny oraz Pacyfik [1]. \n\nW innych językach używa się również nazw takich jak:\n- ang. Pacific Ocean,\n- hiszp. Océano Pacífico,\n- fr. Océan Pacifique,\n- niem. Pazifischer Ozean,\n- ros. Тихий океан (Tichij okean) [1]. \n\nNazwa „Pacyfik” pochodzi od łacińskiego słowa „pacificus” oznaczającego „spokojny”, nadanej przez Ferdynanda Magellana podczas jego wyprawy w 1520 roku [1]."}
{"id": "q_942", "question": "Jak nazywa się prowincja Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Prowincja Etiopii, która w 1993 roku utworzyła samodzielne państwo, to Erytrea. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:  \n- W 1993 roku Etiopia utraciła Erytreę, która proklamowała niepodległość [2].  \n- W wyniku referendum w kwietniu 1993 roku powstało niepodległe państwo Erytrea [1].  \n- Miesiąc później Etiopia uznała nowe państwo [1].  \n\nDodatkowo potwierdza to informacja, że Erytrea była wcześniej sfederowaną prowincją autonomiczną Etiopii, a następnie w 1962 roku została anektowana i przekształcona w prowincję [1]."}
{"id": "q_936", "question": "Kto wypowiadał słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowa „Witaj Cezarze, pozdrawiają cię idący na śmierć” (łac. „Ave Caesar, morituri te salutant”) wypowiadali rzymscy gladiatorzy lub skazańcy przed rozpoczęciem walki na arenie. \n\nW [1] opisano, że zawołanie to zostało użyte podczas naumachii w 52 r. n.e., kiedy to tysiące skazańców („naumachiarii”) miało stoczyć wyreżyserowaną bitwę morską na polecenie cesarza Klaudiusza. Skazańcy wykrzyknęli te słowa przed rozpoczęciem walki, a Klaudiusz odpowiedział „aut non” („albo i nie”), co zostało przez nich zinterpretowane jako ułaskawienie. \n\nW [6] wskazano, że gladiatorzy składali przysięgę przed wejściem na arenę i witali organizatora igrzysk różnymi okrzykami, w tym „Ave Caesar morituri te salutant”, choć historycznie potwierdzono to tylko w przypadku naumachii opisanej przez Swetoniusza. \n\nW [2] i [9] opisano rzeźbę „Gladiator” Piusa Welońskiego, na której postumencie wyryto te słowa, co nawiązuje do tradycji rzymskiej. \n\nW [3] przytoczono sytuację, gdy pan Brown (przywódca szajki rewolucjonistów) przed śmiercią zwrócił się do Tommy’ego słowami „Ave Caesar! Morituri te salutant!”, co jest aluzją do pozdrowienia gladiatorów. \n\nW [4] tytuł filmu „Morituri” nawiązuje do tego łacińskiego wyrażenia, choć w kontekście II wojny światowej. \n\nW [5] i [7] Norwid parafrazował to pozdrowienie jako „Morituri te salutant Veritas” („Idący na śmierć pozdrawiają cię Prawdo”), co stanowiło motto jego utworów. \n\nPodsumowując, słowa te były wypowiadane przez gladiatorów lub skazańców przed walką na arenie, a później stały się symbolem poświęcenia i odwagi w obliczu śmierci."}
{"id": "q_944", "question": "Proszę dokończyć przysłowie: „Kto pod kim dołki kopie...”", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przysłowie to brzmi: „Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada” [2]. Jest to polskie przysłowie, które występuje również w innych językach, np. węgierskim: „Aki másnak vermët ás, maga esik bele” [2]. \n\nW kontekście filmu „Kto pod kim dołki kopie...” (ang. „Holes”), który jest ekranizacją powieści Louisa Sachara, tytuł nawiązuje do tego przysłowia, choć w fabule filmu nie jest ono bezpośrednio przywoływane [1]. \n\nWarto również zauważyć, że węgierska wersja przysłowia pojawia się w [2] wraz z definicjami i wierszem, co sugeruje, że autor tekstu mógł mieć na myśli zarówno polską, jak i węgierską wersję tego wyrażenia."}
{"id": "q_943", "question": "Jak nazywa się dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Dział językoznawstwa obejmujący badanie dźwiękowej strony języka nazywa się **fonetyką**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Fonetyka (dawniej \"głosownia\") to jeden z działów lingwistyki, który zajmuje się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (głosek) od strony ich artykulacji, cech fizycznych (akustycznych) oraz odbioru [2].\n2. Fonetyka jako dziedzina badań jest starsza od fonologii i koncentruje się na materialnej stronie aktów mowy, podczas gdy fonologia bada funkcję fonicznych jednostek języka [2].\n3. W zakres fonetyki wchodzą: fonetyka organogenetyczna (artykulacyjna) oraz fonetyka akustyczna, która bada fizyczne właściwości fal dźwiękowych [3][10].\n\nDodatkowo, w [4] wskazano, że fonetyka i fonologia mogą wchodzić w zakres gramatyki, co potwierdza ich związek z badaniem dźwiękowej strony języka."}
{"id": "q_945", "question": "Na terenie którego państwa wznosi się najwyższy szczyt Hindukuszu, który nazywa się Tiricz Mir?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir (7706 m n.p.m.), wznosi się na terytorium Pakistanu. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że Tiricz Mir jest położony w północno-wschodniej części Pakistanu. Potwierdza to również [2], gdzie wskazano, że Hindukusz graniczy z Pakistanem, a Tiricz Mir jest najwyższym szczytem tego łańcucha górskiego. \n\nDodatkowo, w [5] i [7] wspomniano, że polscy wspinacze (Rafał Chołda i Artur Hajzer) zdobyli Tiricz Mir w 1983 roku, co potwierdza jego lokalizację w Pakistanie, ponieważ w tych latach polskie wyprawy himalaistyczne koncentrowały się głównie na tym kraju. \n\nWniosek: Najwyższy szczyt Hindukuszu, Tiricz Mir, znajduje się w Pakistanie [1][2][5][7]."}
{"id": "q_948", "question": "Jaki jest symbol chemiczny węgla?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Symbol chemiczny węgla to **C**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach, np. w [1] (\"Węgiel (C,  &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"la\"&gt;carboneum&lt;/&gt;) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 6\"), [3] (\"Węgiel jest jednym z niewielu pierwiastków znanych w starożytności\") oraz [8] (\"Dla przykładu: C – to węgiel\"). \n\nWarto zaznaczyć, że w [8] wyjaśniono również, że skróty pierwiastków (w tym węgla) pochodzą od ich łacińskich nazw i są zapisywane zgodnie z konwencją, gdzie pierwsza litera jest wielka, a pozostałe małe."}
{"id": "q_951", "question": "Jak nazywa się jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jeden z najsłynniejszych na świecie teatrów operowych znajdujący się w Mediolanie to **La Scala**, właściwie **Teatro alla Scala**. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie podano, że jest to \"jeden z najsłynniejszych teatrów operowych na świecie\". Dodatkowo w [2] wskazano, że Mediolan jest jednym ze światowych centrów sztuki operowej, a La Scala jest wymieniona jako jedna z najbardziej znanych scen operowych."}
{"id": "q_947", "question": "Z jakiego języka pochodzi słowo „abrakadabra”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowo „abrakadabra” prawdopodobnie pochodzi z języka aramejskiego, gdzie miało formę „Abəra kaDavəra” [1]. W starożytności, średniowieczu i wczesnej nowożytności używano go jako formuły magicznej, a obecnie stosuje się je żartobliwie do określenia wypowiedzi pozbawionej sensu [1]. \n\nWarto zauważyć, że słowo to jest również związane z imieniem „Abraxas” (lub „Abrasax”), które pojawia się w hellenistycznych papirusach magicznych i na amuletach, a jego etymologia jest niejasna [1][2]. Niektórzy badacze sugerują, że może mieć związek z hebrajskimi wyrazami „ha-berak-hah” („błogosławieństwo”) lub koptyjskimi słowami „abrak” i „sax” („święte”, „czcigodne”) [2]. \n\nPierwsze zapisane użycie słowa „ABRACADABRA” pochodzi z „De Medicina Praecepta” Quintusa Sammonicusa Serenusa, gnostycznego lekarza cesarza Karakalli [1]."}
{"id": "q_946", "question": "Jak nazywa się statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco, formułujący cele, zadania, zasady funkcjonowania i działalności ONZ?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Statut ONZ przyjęty w 1945 roku w San Francisco to **Karta Narodów Zjednoczonych**. Dokument ten określa cele, zadania, zasady funkcjonowania oraz działalność Organizacji Narodów Zjednoczonych. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- \"Karta Narodów Zjednoczonych – wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem konstytucją ONZ)\" [1].\n- \"Karta została podpisana 26 czerwca 1945 r. w San Francisco przez 50 z 51 krajów członkowskich\" [1].\n- \"Karta, choć sama nie zawiera katalogu praw podstawowych, podnosi aż siedmiokrotnie kwestie związane z prawami człowieka\" [1].\n- \"Karta wraz z paktami ekonomicznym i prawnym oraz powszechną deklaracją praw człowieka tworzy uniwersalny system ochrony praw człowieka\" [1].\n\nDodatkowo, w innych fragmentach również potwierdzono, że Karta Narodów Zjednoczonych jest statutem ONZ:\n- \"Karta Narodów Zjednoczonych została podpisana 26 czerwca 1945 roku w San Francisco przez 50 z 51 państw członkowskich\" [7].\n- \"Karta Narodów Zjednoczonych do celów ONZ zaliczyła 'popieranie praw człowieka i zachęcanie do poszanowania tych praw i podstawowych wolności dla wszystkich bez względu na różnice rasy, płci, języka lub wyznania.'\" [9]."}
{"id": "q_949", "question": "Co oznaczają słowa „Dies irae”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słowa „Dies irae” pochodzą z łaciny i oznaczają „Dzień gniewu”. Wyrażenie to jest tytułem średniowiecznej rymowanej sekwencji, która została włączona do mszału w XIV wieku i śpiewana jest w liturgii Kościoła rzymskokatolickiego w mszach żałobnych [1]. \n\nW kontekście muzycznym „Dies irae” to również nazwa polskiej grupy deathmetalowej [5] oraz tytuł albumu live francuskiego zespołu Noir Désir [2]. W literaturze natomiast cykl sonetów Jerzego Żuławskiego z 1898 roku nosi tytuł „Dies irae” [3], a powieść Philipa K. Dicka i Rogera Zelazny’ego z 1976 roku nawiązuje do tego wyrażenia w tytule „Deus Irae” [4]. \n\nW hymnie Jana Kasprowicza „Dies irae” to określenie dnia Sądu Ostatecznego, kiedy Bóg-Sędzia ma rozstrzygnąć losy ludzkości [6]. \n\nPodsumowując, „Dies irae” to łacińskie określenie oznaczające „Dzień gniewu”, które w różnych kontekstach kulturowych i artystycznych nawiązuje do tematyki sądu, apokalipsy lub żałoby."}
{"id": "q_954", "question": "Jak z łaciny nazywa się przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z łaciny przejście majątku spod władzy kościelnej pod świecką nazywa się **sekularyzacją**. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa \"saecularis\" (świecki) i oznacza proces przeniesienia kontroli nad majątkiem, urzędami lub innymi sferami życia publicznego z władzy kościelnej na świecką [1]. \n\nW historii sekularyzacja była stosowana m.in. w przypadku przejęcia majątków zakonu krzyżackiego [1] czy likwidacji zakonów po rewolucji francuskiej [8]. W języku polskim termin ten przeszedł z francuskiego \"sécularisation\" [1]."}
{"id": "q_950", "question": "Ile lat trwa kadencja Sejmu w Polsce?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Kadencja Sejmu w Polsce trwa 4 lata. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Kadencja Sejmu, zgodnie z Konstytucją, trwa 4 lata; biegnie od dnia pierwszego posiedzenia nowo wybranego Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji\" [1].  \n- \"Na przykład określona w konstytucji kadencja prezydenta w Polsce trwa 5 lat, a Sejmu i Senatu – 4\" [2].  \n- \"Obie izby wybierane są na 4-letnią kadencję, która rozpoczyna się z dniem pierwszego posiedzenia Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się nowego Sejmu\" [5].  \n- \"Kadencja Sejmu RP i Senatu RP w III RP trwa 4 lata i rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu RP i kończy się w przeddzień pierwszego posiedzenia następnej kadencji\" [7].  \n- \"Władzę ustawodawczą stanowi dwuizbowy parlament (Sejm – 460 posłów, Senat – 100 senatorów) wybierany w bezpośrednich, powszechnych i tajnych wyborach parlamentarnych na 4-letnią kadencję od dnia pierwszego posiedzenia\" [8].  \n\nWszystkie te źródła potwierdzają, że kadencja Sejmu w Polsce wynosi 4 lata."}
{"id": "q_952", "question": "Które miasto jest stolicą Estonii?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stolicą Estonii jest Tallinn. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n- \"Tallinn (od 1219 do 1918 \"Rewel\", niem. hist. <lang=\"de\">Reval</lang>) – stolica i największe miasto Estonii\" [1]  \n- \"Estonia ( <lang=\"et\">Eesti</lang>, Republika Estońska (est. <lang=\"et\">Eesti Vabariik</lang>)) – państwo unitarne w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, nad Zatoką Fińską, nad którą leży Tallinn, stolica i największe miasto kraju\" [2]  \n- \"Stare Miasto (<lang=\"et\">Tallinna vanalinn</lang>) – zabytkowe centrum stolicy Estonii\" [6]  \n- \"Rewel pozostał w rękach Rosji aż do 1918 r., gdy po ogłoszeniu niepodległości Republiki Estońskiej stolica oficjalnie zyskała nazwę Tallinn\" [9]  \n\nNazwa Tallinn obowiązuje od 1918 roku, wcześniej miasto było znane jako Rewel (Reval) [1]."}
{"id": "q_953", "question": "Co charakteryzuje się brakiem sprężystości, nie ma określonego kształtu i przyjmuje zawsze kształt naczynia, w którym się znajduje?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że opisane właściwości charakteryzują ciecz. \n\nCiecz jest stanem skupienia materii, który nie ma określonego kształtu, ale przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje. W przeciwieństwie do ciał stałych, ciecz łatwo zmienia kształt, ale trudno zmienia objętość [1]. \n\nDodatkowo, w przypadku membranofonów, membrana (która może być wykonana z cieczy) również nie ma sprężystości, dopóki nie zostanie napięta na naczyniu. Dopiero wtedy uzyskuje sprężystość i zdolność do drgań [5]. \n\nPodsumowując, ciecz jest substancją, która spełnia wszystkie wymienione warunki: brak sprężystości (w naturalnym stanie), brak określonego kształtu oraz przyjmowanie kształtu naczynia, w którym się znajduje [1]."}
{"id": "q_955", "question": "Który słynny amerykański pisarz napisał „Grona gniewu”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Słynnym amerykańskim pisarzem, który napisał *Grona gniewu*, jest John Steinbeck. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że *Grona gniewu* to amerykańska powieść realistyczna autorstwa Johna Steinbecka.  \n- W [2] podano, że *Grona gniewu* (1939) to jedna z najważniejszych powieści Steinbecka, która przyniosła mu międzynarodową sławę.  \n- W [3] potwierdzono, że film *Grona gniewu* z 1940 roku powstał na podstawie powieści Johna Steinbecka.  \n- W [4] i [6] również wymieniono Steinbecka jako autora *Gron gniewu*, podkreślając jego znaczenie w literaturze amerykańskiej.  \n\nDodatkowo w [9] podano szczegóły dotyczące pierwszego wydania powieści, co potwierdza autorstwo Steinbecka."}
{"id": "q_956", "question": "Jaką nazwę nosi ugrupowanie, sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ugrupowanie sprawujące krwawe rządy w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku nosiło nazwę **Czerwoni Khmerzy**. Była to ekstremistyczna organizacja łącząca ideologię komunistyczną z khmerskim nacjonalizmem, której przywódcami byli m.in. Pol Pot, Khieu Samphan i Ieng Sary [1]. W 1975 roku Czerwoni Khmerzy przejęli władzę w kraju, tworząc **Demokratyczną Kampuczę**, państwo o totalitarnym charakterze, gdzie prowadzono politykę ludobójstwa, doprowadzając do śmierci od 10% do nawet 25% ludności kraju [3][7]. Rządy Czerwonych Khmerów zakończyły się w 1979 roku w wyniku interwencji wojsk wietnamskich [3]."}
{"id": "q_962", "question": "Charlie Chaplin w momencie otrzymania Oscara za całokształt kariery miał mniej czy więcej niż 80 lat?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Charlie Chaplin otrzymał Oscara za całokształt kariery w 1972 roku [6]. W tym czasie miał 83 lata, ponieważ urodził się 16 kwietnia 1889 roku [3]. \n\nOdpowiedź: W momencie otrzymania Oscara za całokształt kariery Charlie Chaplin miał więcej niż 80 lat."}
{"id": "q_958", "question": "Pod jakim imieniem przeszła do historii księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Księżna Zofia Augusta Fryderyka von Anhalt-Zerbst przeszła do historii pod imieniem Katarzyna II Wielka. Po przejściu na prawosławie w 1745 roku zmieniła imię na Katarzyna, a później objęła władzę w Rosji jako imperatorowa Katarzyna II Wielka [1]. \n\nTok rozumowania:  \n1. W [1] podano, że urodziła się jako Zofia Augusta Fryderyka, ale po konwersji na prawosławie przyjęła imię Katarzyna.  \n2. W [2] i [3] potwierdzono, że rządziła jako Katarzyna II Wielka, co jest również zgodne z informacjami o jej panowaniu w [1].  \n3. W [8] wspomniano, że w Szczecinie urodziła się jako Zofia Fryderyka Augusta, ale później była znana jako Katarzyna II Wielka.  \n\nCytowania:  \n- „Na chrzcie [...] otrzymała imiona Zofia Augusta Fryderyka. W 1745 roku [...] zmieniła imię na Katarzyna” [1].  \n- „Przedstawicielka dynastii Anhalt-Zerbst – Zofia Augusta Fryderyka – rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka” [2].  \n- „Jej starszą siostrą była Zofia Augusta Fryderyka (zm. 1796), znana bardziej jako imperatorowa Rosji Katarzyna II Wielka” [3]."}
{"id": "q_960", "question": "Kto od śmierci Jerzego Giedroycia pełni obowiązki redaktora paryskiej „Kultury”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Po śmierci Jerzego Giedroycia w 2000 roku, zgodnie z jego wolą, miesięcznik „Kultura” przestał wychodzić. Zatem od tego czasu nikt nie pełni obowiązków redaktora paryskiej „Kultury”. \n\nWynika to z następujących fragmentów:\n- „Kontynuowała edycję „Zeszytów Historycznych” (w październiku 2000 ukazał się ostatni numer, 637, „Kultury”, który zgodnie z wolą Jerzego Giedroycia przestał wychodzić po jego śmierci)” [8]\n- „Po śmierci Jerzego Giedroycia kierowała Instytutem Literackim. Kontynuowała edycję „Zeszytów Historycznych” (w październiku 2000 ukazał się ostatni numer, 637, „Kultury”, który zgodnie z wolą Jerzego Giedroycia przestał wychodzić po jego śmierci)” [8]\n\nDodatkowo, w [5] potwierdzono, że pierwszy numer „Kultury” ukazał się w 1947 roku, a w [8] wskazano, że ostatni numer został wydany w październiku 2000 roku, co ostatecznie zamyka kwestię kontynuacji pisma po śmierci założyciela."}
{"id": "q_961", "question": "Czy rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, rozgwiazdy są zwierzętami drapieżnymi. Większość gatunków rozgwiazd to drapieżcy, które polują na różne organizmy morskie, takie jak małże, ślimaki, jeżowce czy polipy koralowców. Niektóre rozgwiazdy, jak np. rozgwiazda grzebieniasta, są nocnymi myśliwymi, które polują na jeżowce i małże [2]. Inne gatunki, jak rozgwiazda czerwona, żywią się głównie małżami i ślimakami, wykorzystując swoje nóżki ambulakralne do otwierania muszli i wynicowywania żołądka, aby strawić ofiarę [2]. \n\nNiektóre rozgwiazdy, jak korona cierniowa, są wyspecjalizowane w odżywianiu się polipami koralowców, wykorzystując swoje soki trawienne do rozpuszczania tkanki ofiar [2]. \n\nWarto również zaznaczyć, że niektóre gatunki rozgwiazd, jak np. korona cierniowa, posiadają jadowite kolce, które mogą służyć do obrony przed drapieżnikami, ale także do polowania na inne organizmy [5]. \n\nPodsumowując, rozgwiazdy są głównie drapieżnikami, które odgrywają ważną rolę w ekosystemach morskich jako konsumenci różnych organizmów bentosowych [2][5][9]."}
{"id": "q_957", "question": "Jak nazywamy materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec nazywany jest moreną. Jest to wszelki materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca, jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr [1]. \n\nMorena może również oznaczać formę ukształtowania powierzchni Ziemi o charakterze akumulacyjnym, taką jak wzniesienie (np. pagórki, pagóry, wzgórza, ciągi wzgórz, wały) utworzone z materiału skalnego osadzonego przez lodowiec lub przemieszczonego pod jego naciskiem [1]. \n\nW zależności od położenia w lodowcu, moreny dzielą się na:\n- morenę powierzchniową – materiał transportowany w górnej, powierzchniowej partii lodowca [2],\n- morenę denną – materiał transportowany w dolnej części lodowca, pochodzący z niszczenia podłoża i materiału wytopionego z lodowca [3],\n- morenę wewnętrzną – materiał transportowany wewnątrz lodu lodowcowego, głównie zwietrzelina skalna z otaczających lodowiec zboczy [4],\n- morenę boczną – materiał transportowany i przymarznięty do boków jęzora lodowcowego [5]. \n\nDodatkowo, w wyniku wytapiania moreny powierzchniowej lub wewnętrznej może powstać morena ablacyjna – materiał skalny zgromadzony na powierzchni lodu lodowcowego [10]."}
{"id": "q_963", "question": "Kto pokonał rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r p.n.e.?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Rzymskiego wodza Pompejusza Wielkiego pod Farsalos w 48 r. p.n.e. pokonał Gajusz Juliusz Cezar. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W [1] wskazano, że bitwa pod Farsalos była starciem między wojskami Cezara i Pompejusza, zakończonym zwycięstwem Cezara.  \n- W [4] podano, że Cezar dzięki swojej taktyce i błędom Pompejusza pokonał przeważające siły wroga i zdobył jego obóz.  \n- W [5] opisano, że po bitwie Cezar darował wolność jeńcom i zdobył orły legionowe oraz godła przeciwnika.  \n- W [8] i [9] również potwierdzono, że Cezar odniósł znakomite zwycięstwo nad Pompejuszem pod Farsalos.  \n\nDodatkowo w [6] i [7] wspomniano o klęsce Pompejusza pod Farsalos, co potwierdza ten sam wynik bitwy."}
{"id": "q_964", "question": "Czyim atrybutem jest pierścień rybaka?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierścień Rybaka jest atrybutem papieża jako następcy Piotra Apostoła. Symbolizuje on władzę papieską i służy jako pieczęć do sygnowania brewe oraz listów prywatnych [1]. \n\nWizerunek na pierścieniu przedstawia świętego Piotra zarzucającego sieć, a wokół niego wygrawerowane jest imię papieża [1]. Papież otrzymuje go podczas uroczystej mszy inaugurującej pontyfikat, a po śmierci pierścień jest niszczony, aby nie mógł już służyć jako pieczęć [1]. \n\nDodatkowo, w kontekście historycznym, Pierścień Rybaka jest również wymieniany jako symbol władzy papieskiej w powieści Jean Raspaila, gdzie odnosi się do antypapieża Benedykta XIII i jego następców [5]. \n\nPodsumowując, Pierścień Rybaka jest atrybutem papieża, zarówno w sensie praktycznym (jako pieczęć), jak i symbolicznym (jako oznaka godności następcy Piotra Apostoła) [1][2]."}
{"id": "q_966", "question": "Współtwórcą którego kierunku w malarstwie francuskim był Henri Matisse?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Henri Matisse był współtwórcą kierunku zwanego fowizmem. Informacja ta znajduje się w [2], gdzie podano, że Matisse był czołową postacią grupy fowistów, a także w [3], gdzie wymieniono go jako przedstawiciela fowizmu. Dodatkowo w [5] potwierdzono, że to właśnie podczas wystawy Matisse’a w Salonie Jesiennym w 1905 roku krytyk Louis Vauxcelles nadał nazwę kierunkowi, mówiąc: „Ależ to klatka z dzikimi zwierzętami!”. \n\nWskazówki:\n- Fowizm charakteryzował się żywą kolorystyką i oderwaniem od rzeczywistości [2].\n- Matisse był jednym z głównych przedstawicieli tego kierunku [2][3].\n- Nazwa „fowizm” pochodzi od określenia „dzikie zwierzęta”, które zostało użyte w kontekście jego twórczości [5]."}
{"id": "q_970", "question": "Który stan USA leży na ośmiu głównych wyspach i 120 mniejszych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Stan Hawaje leży na ośmiu głównych wyspach (Hawaiʻi, Oʻahu, Kauaʻi, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui, Niʻihau i Kahoʻolawe) oraz ponad 100 mniejszych przybrzeżnych wysepkach [1]. Archipelag obejmuje również Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie, które ciągną się na długości 2400 km, jednak tylko wyspy Midway stanowią odrębne terytorium zamorskie USA, a pozostała część archipelagu to właśnie stan Hawaje [10]. \n\nWarto zaznaczyć, że Hawaje są jedynym stanem USA leżącym wyłącznie na wyspach [4]."}
{"id": "q_965", "question": "Czy w Polsce żyły tury?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Tak, w Polsce żyły tury. \n\nInformacje na ten temat znajdują się w kilku fragmentach:\n1. W [3] wskazano, że tury były wymarłym ssakiem żyjącym dawniej w okolicznych lasach, a ich nazwa pochodzi od tura. \n2. W [4] podano, że jednym z bardzo nielicznych miejsc, w których w XIV wieku żyły tury było Mazowsze, gdzie przywilej polowania na nie był jedynie w rękach książąt. \n3. W [7] opisano preferencje pokarmowe i środowiskowe turów, wskazując, że zamieszkiwały one tereny zwartych puszcz, w tym na terenie ówczesnych puszcz głównie charakterystyczne dla nizin obszary podmokłe i bagienne. \n4. W [8] podano, że w XIV w. okolice Turowa były porośnięte rozległą gęstą puszczą, gdzie żyły między innymi tury. \n\nZatem tury żyły na terenie Polski, głównie na Mazowszu i w innych obszarach porośniętych gęstymi lasami."}
{"id": "q_968", "question": "Do pomiaru jakiej właściwości płynu służy wiskozymetr?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości płynów, zarówno cieczy, jak i gazów. Lepkość jest właściwością charakteryzującą tarcie wewnętrzne płynu, które wynika z przesuwania się względem siebie warstw płynu podczas przepływu [1]. Wiskozymetry mogą mierzyć różne rodzaje lepkości, w tym lepkość kinematyczną (np. lepkościomierze kapilarne, takie jak Ostwalda, Pinkiewicza czy Ubbelohdego) [4][6][7] oraz lepkość dynamiczną (np. reowiskozymetry, takie jak lepkościomierz Höpplera) [2][3]. \n\nLepkość jest jedną z kluczowych cech płynów, wpływającą na ich przepływ i zachowanie w różnych warunkach [5]. Pomiary lepkości są wykorzystywane w wielu dziedzinach, takich jak przemysł chemiczny, farmaceutyczny, spożywczy czy paliwowy [8]."}
{"id": "q_967", "question": "W którym roku został wyzwolony obóz w Auschwitz Birkenau?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Obóz w Auschwitz-Birkenau został wyzwolony 27 stycznia 1945 roku przez Armię Czerwoną. Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [8]. W [1] podano, że wyzwolenie nastąpiło o godzinie 15:00 tego dnia, a w [2] i [8] potwierdzono tę datę w kontekście obchodów rocznicowych. \n\nDodatkowo, w [7] wskazano, że po wyzwoleniu NKWD utworzyło na terenie obozu dwa obozy przejściowe dla jeńców niemieckich, co również potwierdza, że wyzwolenie miało miejsce w 1945 roku. \n\nW [5] podano, że obóz funkcjonował regularnie do października 1944 roku, co sugeruje, że wyzwolenie nastąpiło później, a w [6] opisano ewakuację obozu w lutym 1945 roku, co również wskazuje na wyzwolenie w tym samym roku. \n\nJedynie w [3] podano inną datę wyzwolenia (2 maja 1945), ale dotyczy ona obozu w Neustadt-Glewe, a nie Auschwitz-Birkenau. \n\nPodsumowując, główne źródła wskazują na 27 stycznia 1945 roku jako datę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau [1][2][8]."}
{"id": "q_969", "question": "Który stopień w marynarce wojennej jest najwyższy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najwyższym stopniem w Marynarce Wojennej RP jest stopień **admirała**. \n\nWynika to z następujących informacji:  \n- W 1921 roku ustanowiono stopień \"admirała\", który od tego momentu jest najwyższym stopniem wojskowym w polskiej Marynarce Wojennej [5].  \n- W 2002 roku wprowadzono stopień \"admirała floty\", który znajduje się pomiędzy \"wiceadmirałem\" a \"admirałem\", jednak **\"admirał\" pozostał najwyższym stopniem**, odpowiadającym \"generałowi\" w innych rodzajach Sił Zbrojnych RP [3][5].  \n- Stopień \"admirała\" jest zaszeregowany dla grupy uposażenia nr 20 i odpowiada kodowi NATO OF-09 [5].  \n\nDodatkowo, w historii innych marynarek wojennych (np. niemieckiej) istniał stopień **Grossadmiral** (\"Wielki Admirał\"), który był najwyższym stopniem admiralskim, ale nie ma on odpowiednika w polskiej hierarchii [6].  \n\nPodsumowując, w Marynarce Wojennej RP najwyższym stopniem jest **admirał** [3][5]."}
{"id": "q_976", "question": "Jak brzmi liczba mnoga słowa protokół?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_974", "question": "Nazwa którego języka programowania pochodzi od nazwiska znanego francuskiego uczonego?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nazwa języka programowania Pascal pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Blaise’a Pascala. Informacja ta znajduje się w [8], gdzie podano: *\"Pascal – język programowania wysokiego poziomu opracowany przez Niklausa Wirtha w 1970 roku.\"* oraz *\"Nazwa języka, nadana przez DoD, pochodzi od imienia lady Augusty Ady Lovelace.\"* [7]. \n\nDodatkowo, w [1] opisano życie i osiągnięcia Pascala, w tym jego wkład w matematykę i fizykę, co potwierdza, że chodzi o tego samego uczonego."}
{"id": "q_973", "question": "Nazwa którego tańca węgierskiego występuje w tytule słynnej operetki Imre Kalmana?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W tytule słynnej operetki Imre Kálmána występuje nazwa tańca węgierskiego **czardasz**. Operetka ta nosi tytuł *Księżniczka czardasza* (niem. *Die Csárdásfürstin*) [7]. \n\nPotwierdzenie tej informacji znajduje się również w [8], gdzie wymieniono *Księżniczkę czardasza* jako jeden z największych sukcesów Kálmána, obok *Manewrów jesiennych*. \n\nDodatkowo, w [1] i [4] wyjaśniono, że czardasz to taniec pochodzenia węgierskiego, składający się z dwóch części: wolnej *lassan* i szybkiej *friss*, co koresponduje z opisem muzyki w operetce Kálmána. \n\nW [2] podkreślono również, że czardasz jest narodowym tańcem węgierskim, co dodatkowo wzmacnia jego znaczenie w kontekście operetki."}
{"id": "q_972", "question": "W 2006 roku Pluton stracił status planety. Która planeta jest obecnie najmniejsza w Układzie Słonecznym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W 2006 roku Pluton stracił status planety i został zakwalifikowany jako planeta karłowata [3][10]. W związku z tym w Układzie Słonecznym pozostało osiem planet, a najmniejszą z nich jest Merkury. \n\nMerkury ma średnicę wynoszącą 4879 km, co czyni go najmniejszą planetą skalistą w Układzie Słonecznym [6][8]. Jego rozmiar jest mniejszy niż największych naturalnych satelitów planet gazowych, takich jak Ganimedes czy Tytan [8]. \n\nWarto zaznaczyć, że Merkury jest mniejszy od Plutona, który przed 2006 rokiem był uznawany za najmniejszą planetę [10]. Obecnie Pluton jest klasyfikowany jako planeta karłowata i nie jest uwzględniany w gronie pełnoprawnych planet [3][10]. \n\nPodsumowując, najmniejszą planetą w Układzie Słonecznym jest Merkury [6][8]."}
{"id": "q_979", "question": "Kto jest autorem siedemnastowiecznego obrazu „Trzy gracje”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Nie udało mi się odnaleźć odpowiedzi na pytanie."}
{"id": "q_971", "question": "Jak nazywa się wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Wstążka naszywana na mundurze lub marynarce, zastępująca odznaczenie, nazywa się **baretka**. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Baretka to \"wąski pasek wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia, noszony (przede wszystkim) na mundurze zamiast pełnej odznaki\" [2].\n2. Układ barw na baretce jest identyczny z układem barw wstążki przewidzianej dla danego odznaczenia, a jej szerokość równa jest zazwyczaj szerokości wstążki stosowanej w najniższej klasie danego orderu lub odznaczenia [2].\n3. Baretki nosi się na lewej piersi, w kolejności określonej przez starszeństwo odznaczeń, od środka piersi i od góry do dołu [2].\n4. W przypadku odznaczeń wielokrotnych, kolejne nadania oznacza się poprzez nałożenie na baretkę odpowiednich oznaczeń, takich jak gwiazdki lub pęki liści dębowych [5][9].\n\nDodatkowo, w przypadku odznaczeń cywilnych, zamiast baretek stosuje się miniaturki, rozetki lub wstążeczki [2]."}
{"id": "q_975", "question": "Na jakiej nawierzchni rozgrywany jest turniej tenisowy na kortach Wimbledonu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Turniej tenisowy na kortach Wimbledonu rozgrywany jest na nawierzchni trawiastej. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. W [1] wskazano, że nawierzchnia kortów to od 2001 roku rodzaj trawy o nazwie życica trwała (\"Lolium perenne\", perennial ryegrass). \n2. W [2] podkreślono, że Wimbledon jest w tej chwili jedynym turniejem wielkoszlemowym, rozgrywanym na trawie. \n3. W [3] potwierdzono, że turniej odbywa się na tamtejszych kortach trawiastych All England Lawn Tennis and Croquet Club. \n4. W [9] zaznaczono, że infrastruktura klubu obejmuje 18 kortów tenisowych z nawierzchnią trawiastą. \n\nDodatkowo, w [1] wyjaśniono, że trawa ma wysokość 8 mm i jest koszona codziennie, co podkreśla specyfikę tej nawierzchni."}
{"id": "q_981", "question": "Jak z łaciny nazywa się przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Z analizy dokumentów wynika, że przymusowe usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu w języku łacińskim określa się mianem **rumacji**. \n\nWynika to z następującego fragmentu:  \n*\"Rumacja (łac. \"rumatio\") to usunięcie siłą opornego dłużnika z nieruchomości. Pojęcie to występowało w procesie egzekucyjnym w XVI i XVII-wiecznej Polsce. Była to przymusowa egzekucja.\"* [2]  \n\nNie ma innych łacińskich określeń tego zjawiska w pozostałych dokumentach."}
{"id": "q_977", "question": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki renesansu czy baroku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Giovanni Lorenzo Bernini był wybitnym artystą epoki baroku. Wniosku tego można dokonać na podstawie następujących informacji zawartych w dokumentach:\n\n1. Bernini żył i tworzył w okresie baroku – urodził się w 1598 roku, a zmarł w 1680 roku, co pokrywa się z chronologią tej epoki [1].  \n2. Jego twórczość charakteryzowała się cechami typowymi dla baroku, takimi jak dynamizm, ekspresja, łączenie różnych dziedzin sztuki (rzeźba, architektura, malarstwo) oraz teatralność kompozycji [1][3][9].  \n3. Bernini jest wymieniany jako jeden z najważniejszych przedstawicieli baroku w rzeźbie, malarstwie i architekturze, obok takich artystów jak Caravaggio czy Borromini [2][3][6].  \n4. Jego dzieła, takie jak \"Ekstaza św. Teresy\" czy przebudowa Placu św. Piotra, są uznawane za ikony baroku ze względu na ich monumentalność, iluzjonizm i emocjonalny przekaz [3][9].  \n\nW przeciwieństwie do tego, w dokumentach nie ma wzmianek o Berninim jako artyście renesansu – jego styl i czas działalności jednoznacznie wiążą go z barokiem."}
{"id": "q_980", "question": "W którym roku powstała Warszawska Giełda Papierów Wartościowych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Warszawska Giełda Papierów Wartościowych (GPW) powstała w 1991 roku. W kwietniu tego roku uruchomiono handel na giełdzie, a pierwszymi notowanymi spółkami były m.in. Tonsil, Próchnik, Krosno, Exbud i Kable [2][4]. \n\nPotwierdza to również informacja o pierwszej sesji giełdowej, która odbyła się 16 kwietnia 1991 roku w budynku przy ul. Królewskiej 14 [3]. W tym samym roku GPW została utworzona przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w 2000 roku na giełdzie notowano już akcje 194 spółek, co świadczy o dynamicznym rozwoju instytucji w pierwszej dekadzie jej działania [2]."}
{"id": "q_983", "question": "Ilu graczy bierze udział w grze w warcaby?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W grze w warcaby bierze udział dwóch graczy. Informacja ta znajduje się w opisach zasad różnych odmian warcabów, np. w warcabach klasycznych (64-polowych) [1], warcabach dwuliniowych [4], warcabach polskich (międzynarodowych) [5], warcabach angielskich (amerykańskich) [9] oraz warcabach 100-polowych [7]. W każdym z tych przypadków gra toczy się między dwoma osobami. \n\nJedynym wyjątkiem jest trylma, nazywana \"chińskimi warcabami\", która jest grą wieloosobową (dla 2-6 graczy) [2], jednak nie jest to odmiana warcabów w ścisłym sensie."}
{"id": "q_978", "question": "Cymbały są instrumentem strunowym czy perkusyjnym?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Cymbały są instrumentem strunowym, należącym do grupy chordofonów prostych lub cytr. Są one uderzane pałeczkami, co sprawia, że zaliczane są do instrumentów strunowych uderzanych [1]. \n\nW klasyfikacji Hornbostela-Sachsa cymbały oznaczone są numerem 314.122, co potwierdza ich przynależność do chordofonów [1]. Budowa instrumentu obejmuje struny rozciągnięte na drewnianej płycie w kształcie trapezu, które są uderzane specjalnymi pałeczkami [1]. \n\nMimo że cymbały są uderzane, co mogłoby sugerować ich przynależność do instrumentów perkusyjnych, ich klasyfikacja jako chordofonów jest jednoznaczna. W przeciwieństwie do instrumentów perkusyjnych, które wydają dźwięk poprzez uderzanie membrany lub twardego przedmiotu, cymbały wydobywają dźwięk poprzez uderzanie strun, co jest charakterystyczne dla instrumentów strunowych [1][5]. \n\nWarto również zauważyć, że w niektórych kontekstach, np. w organach kinowych, cymbały mogą być wymieniane jako element sekcji perkusyjnej, jednak jest to raczej wyjątek niż reguła [7]. W większości przypadków cymbały są klasyfikowane jako instrument strunowy [1][8]."}
{"id": "q_984", "question": "Co jest podstawowym składnikiem musztardy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Podstawowym składnikiem musztardy są nasiona gorczycy – białej, czarnej lub sarepskiej [1]. W przypadku musztardy diżońskiej wykorzystuje się wyłącznie gorczycę brązową (*Brassica juncea*) [5]. \n\nProces produkcji musztardy polega na połączeniu zmielonych nasion gorczycy z octem, a także dodaniu soli i cukru [1]. W przypadku musztardy diżońskiej do nasion gorczycy dodaje się mieszaninę wody, octu, przypraw i soli, a następnie poddaje fermentacji [5]. \n\nWarto zaznaczyć, że w zależności od rodzaju musztardy, proporcje składników i dodatków mogą się różnić, co wpływa na smak i konsystencję produktu [1]."}
{"id": "q_985", "question": "Kto był autorem ilustracji do Małego Księcia?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Autorem ilustracji do *Małego Księcia* był sam Antoine de Saint-Exupéry. Jak wskazano w [1], \"To jedyna książka, której nadał formę baśni i którą sam zilustrował\". Dodatkowo w [3] potwierdzono, że muzeum w Nowym Jorku posiada akwarele autorstwa Saint-Exupéry’ego, które nie znalazły się w książce, co również wskazuje na jego zaangażowanie w tworzenie ilustracji. \n\nW innych dokumentach nie ma informacji o innych ilustratorach związanych z *Małym Księciem*, co potwierdza, że Saint-Exupéry był jedynym autorem ilustracji do tej książki."}
{"id": "q_982", "question": "Kim dla Józefa Piłsudskiego był Bronisław Piłsudski?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Bronisław Piłsudski był starszym bratem Józefa Piłsudskiego. Wspólnie wychowywali się w rodzinie Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii z Billewiczów, a ich dzieciństwo i młodość upłynęły w majątku Zułów oraz później w Wilnie [2][3]. \n\nBronisław odegrał istotną rolę w życiu Józefa, zwłaszcza w kontekście ich wspólnej działalności niepodległościowej. W 1887 roku Bronisław został wciągnięty w spisek przeciwko carowi Aleksandrowi III, co doprowadziło do jego skazania na 15 lat katorgi i zesłania na Sachalin. Józef, choć początkowo był tylko świadkiem w procesie, również został skazany na pięcioletnie zesłanie w głąb Rosji [8]. \n\nW późniejszych latach, gdy Bronisław zajmował się badaniami etnograficznymi na Dalekim Wschodzie, utrzymywał kontakty z Józefem, co potwierdzają listy wymieniane między braćmi [7]. \n\nPodsumowując, Bronisław Piłsudski był dla Józefa zarówno starszym bratem, jak i towarzyszem w działalności niepodległościowej, który wpłynął na jego losy poprzez wspólne doświadczenia związane z zesłaniem i późniejszą emigracją."}
{"id": "q_986", "question": "Z której dynastii wywodzili się Leszek Biały i Leszek Czarny?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Leszek Biały i Leszek Czarny wywodzili się z dynastii Piastów. \n\nLeszek Biały był synem Kazimierza II Sprawiedliwego i Heleny Znojemskej, a wnukiem Bolesława III Krzywoustego [1]. Należał do linii Piastów małopolskich, która wywodziła się od Kazimierza II Sprawiedliwego [8]. \n\nLeszek Czarny był synem Kazimierza I kujawskiego i Konstancji wrocławskiej [2]. Należał do linii Piastów kujawskich, która wywodziła się od Kazimierza I kujawskiego [4]. \n\nObie linie – małopolska i kujawska – były gałęziami dynastii Piastów."}
{"id": "q_987", "question": "Jaki był herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Herb Maćka i Zbyszka z Bogdańca to **Tępa Podkowa**. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- W opisie Zbyszka z Bogdańca wskazano, że jego ród pieczętował się herbem „Tępa Podkowa” i miał zawołanie „Grady” [1].  \n- Maćko z Bogdańca również pieczętował się herbem Tępa Podkowa, a jego zawołanie rodowe brzmiało „Grady” [2].  \n- W herbarzu wymieniono, że postacie fikcyjne Zbyszko i Maćko z Bogdańca pieczętowały się herbem Tępa Podkowa [3].  \n\nOpis herbu:  \n- W polu niebieskim podkowa barkiem do góry, z złotym krzyżem w środku.  \n- Labry niebieskie podbite srebrem i złotem.  \n- W klejnocie skrzydło srebrne [3]."}
{"id": "q_990", "question": "Jak nazywa się najdłuższa rzeka Chin?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Najdłuższą rzeką Chin jest Jangcy, zwana również Rzeką Błękitną. Jej długość wynosi 5520 km, a wypływa z Wyżyny Tybetańskiej, uchodzi zaś do Morza Wschodniochińskiego [1]. W innych źródłach można znaleźć długość 6300 km, co również potwierdza jej status najdłuższej rzeki w Chinach [2]. \n\nDodatkowo, Jangcy jest najważniejszą pod względem gospodarczym rzeką w Chinach, a na obszarze jej dorzecza mieszka około 40% ludności kraju [2]."}
{"id": "q_989", "question": "Który bóg był władcą na Olimpie?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Władca na Olimpie był Zeus. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- Zeus jest określany jako \"władca nieba i ziemi, nazywany «ojcem bogów i ludzi»\" [10].  \n- W [1] wymieniono Zeusa jako jednego z 12 bogów olimpijskich, a w [10] podkreślono jego pozycję jako najwyższego z bogów.  \n- W [8] opisano, jak Zeus poprowadził walkę przeciw tytanom, umacniając swoją władzę na Olimpie.  \n\nDodatkowo w [5] wskazano, że w mitologii greckiej Olimp uważany był za siedzibę bogów, z których Zeus był najważniejszy."}
{"id": "q_991", "question": "Ksenofilia to niechęć czy sympatia względem obcych?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Ksenofilia to sympatia względem obcych, a nie niechęć. \n\nWynika to z następujących informacji zawartych w dokumentach:\n1. Ksenofilia jest definiowana jako \"bezkrytycznie manifestowana otwartość i sympatia wobec wszystkiego, co odmienne w danej kulturze\" [1].\n2. W przeciwieństwie do ksenofobii, która jest postawą charakteryzującą się lękiem i niechęcią względem obcych, ksenofilia jest wymieniana jako jej przeciwieństwo, obok ksenolatrii [2].\n3. Skrajna forma ksenofilii, prowadząca do odrzucenia wszystkiego co rodzime i kultu cudzoziemszczyzny, jest określana jako ksenolatria [1].\n\nZatem ksenofilia wyraża pozytywne nastawienie do obcych, podczas gdy niechęć i lęk są cechami ksenofobii."}
{"id": "q_988", "question": "Z którego statku padły strzały dające sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Sygnał do szturmu na siedzibę Rządu Tymczasowego w Piotrogrodzie 7 listopada 1917 roku został wystrzelony z krążownika „Aurora”. \n\nWynika to z następujących fragmentów:  \n- „Sygnałem rozpoczęcia powstania miał być wystrzał artyleryjski ślepą amunicją z zakotwiczonego na Newie krążownika 'Aurora'” [1].  \n- „Sygnałem rozpoczęcia przewrotu miał być wystrzał artyleryjski ślepą amunicją z zakotwiczonego na Newie krążownika 'Aurora'” [2].  \n- „Z okrętu oddano tego dnia na polecenie komitetu bolszewickiego strzał ślepym nabojem w celu zaalarmowania okrętów na Newie do stanu gotowości” [3].  \n- „o godzinie 21:45 z dziobowego działa 'Aurory' stojącej na Newie, oddano jedyny strzał ślepym nabojem” [4].  \n\nDodatkowo, późniejsza propaganda utrwaliła wersję, że strzał ten był sygnałem do ataku na Pałac Zimowy, choć relacje uczestników nie potwierdzają, by był to umówiony sygnał [4]."}
{"id": "q_992", "question": "Kto w 1657 roku skonstruował pierwszy zegar wahadłowy?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszy zegar wahadłowy został skonstruowany w 1657 roku przez Christiaana Huygensa. Informacja ta znajduje się w kilku fragmentach:  \n\n- \"Pierwszy zegar wahadłowy został zbudowany przez Christiaana Huygensa, który około roku 1657 zastosował w praktyce prawo ruchu wahadłowego sformułowane przez Galileusza\" [1].  \n- \"W 1657 roku Christian Huygens dokonał zbudowania pierwszego dokładnego zegara wahadłowego, na podstawie swojej teorii wahadła\" [2].  \n- \"Huygens był pierwszym, który zajął się budową precyzyjnych zegarów mechanicznych. [...] Swoje zegary opisał w książce 'Horologium oscillatorium' z 1658\" [4].  \n\nW innych fragmentach podano nieco wcześniejszą datę (1656), jednak większość źródeł wskazuje na rok 1657 jako moment skonstruowania pierwszego zegara wahadłowego przez Huygensa."}
{"id": "q_993", "question": "Który kwas używany jest w sztuce akwaforty?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "W sztuce akwaforty używany jest kwas azotowy. Informacja ta znajduje się w [1], gdzie technika akwaforty jest opisana jako \"technika graficzna wklęsła, także odbitka otrzymana tą techniką\", a proces tworzenia polega na \"wytrawieniu wgłębnego rysunku na płycie\" poprzez zanurzenie jej w kwasie. W [2] również potwierdzono, że werniks akwafortowy jest materiałem kwasoodpornym, co wskazuje na użycie kwasu w procesie trawienia. \n\nCytowanie:  \n* \"Akwaforta, kwasoryt (wł. \"acquaforte\" – mocna woda, czyli kwas azotowy) – technika graficzna wklęsła, także odbitka otrzymana tą techniką\" [1].  \n* \"Werniks akwafortowy jest materiałem kwasoodpornym używanym w procesie trawienia obrazu na płycie metalowej\" [2]."}
{"id": "q_994", "question": "Z której dynastii wywodzi się książę Monako Albert II?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Książę Monako Albert II wywodzi się z dynastii Grimaldich, jednak w linii męskiej jest potomkiem francuskich hrabiów de Polignac. Jego dziadek, hrabia Pierre de Polignac, poślubił księżniczkę Charlotte, nieślubną córkę Ludwika II, księcia Monako [3]. \n\nDodatkowo, w linii badeńskiej Albert II jest potomkiem Jana Wilhelma Friso, księcia Oranii, co czyni go spokrewnionym ze wszystkimi rodzinami królewskimi i książęcymi panującymi w Europie [3]. \n\nMimo że w linii męskiej pochodzi z rodu de Polignac, nosi nazwisko Grimaldi zgodnie ze statutem rodziny Grimaldi, który przewiduje utrzymanie tego nazwiska przez kolejnych dziedziców tronu [6]. \n\nPodsumowując:\n- W linii męskiej: de Polignac [3][6]\n- W linii żeńskiej i oficjalnie: Grimaldi [6][7]"}
{"id": "q_997", "question": "W którym wieku odbył się pierwszy lot ludzi balonem?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Pierwszy lot ludzi balonem odbył się w XVIII wieku. Dokładna data to 21 listopada 1783 roku, kiedy to Jean-François Pilâtre de Rozier i François Laurent d’Arlandes odbyli pierwszy wolny lot balonem na gorące powietrze, skonstruowanym przez braci Montgolfier [5]. \n\nWcześniej, 19 września 1783 roku, przeprowadzono lot z udziałem zwierząt (owcy, koguta i kaczki), który miał na celu zbadanie wpływu wysokości na organizmy żywe przed lotem z ludźmi [1]. \n\nDodatkowo, 15 października 1783 roku Jean-François Pilâtre de Rozier wzniósł się balonem na uwięzi na wysokość 26 metrów, co było przygotowaniem do późniejszego lotu wolnego [5]. \n\nWszystkie te wydarzenia miały miejsce w XVIII wieku."}
{"id": "q_995", "question": "Który z królów francuskich miał przydomek „Król Słońce”?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Przydomek „Król Słońce” (fr. „le Roi-Soleil”) nosił Ludwik XIV Wielki, król Francji i Nawarry w latach 1643–1715. Informacja ta znajduje się w [1], [3] oraz [8]. \n\nPrzykładowo, w [1] napisano: „Ludwik XIV Wielki ( &lt; style=\"font-style: normal;\" lang=\"fr\"&gt;\"Louis XIV\", \"Louis le Grand\"&lt;/&gt;), zwany też Królem Słońce (fr. \"le Roi-Soleil\")”. Podobnie w [3] stwierdzono: „Ludwik XIV chciał sam rządzić i decydować o wszystkim, co się działo w królestwie. Swój kult władzy budował także na wystawności i bogactwie dworu królewskiego oraz na organizowaniu licznych festynów, widowisk i przedstawień teatralnych, sławiących monarchę i jego czyny. [...] Królem słońce nazywano go nie do końca dlatego, że był wielkim monarchą, ale ponieważ lubił się tak przedstawiać oraz kazał wybijać monety ze swoim wizerunkiem na tle słońca”. \n\nW [8] również potwierdzono: „Król-Słońce Ludwik XIV był najdłużej panującym monarchą europejskim, bo aż 72 lata (wliczając okres regencji)”. \n\nPrzydomek ten był związany z kultem władzy absolutnej oraz z upodobaniem króla do przedstawiania się w symbolice słonecznej."}
{"id": "q_996", "question": "Jak nazywamy liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Liczby całkowite, które oprócz siebie i jedności nie mają innych podzielników, nazywamy liczbami pierwszymi. Definicja ta wynika z następujących fragmentów:\n\n1. W [9] stwierdzono: *\"Liczba pierwsza – liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą.\"*  \n2. W [1] potwierdzono tę definicję w kontekście liczb Gaussa: *\"Liczbę Gaussa nazywa się liczbą pierwszą, gdy w każdym jej rozkładzie na iloczyn dwóch liczb Gaussa jeden z czynników jest jednością.\"*  \n3. W [4] wskazano, że liczby pierwsze to te, które mają tylko jedynkę i siebie jako dzielniki: *\"Liczby względnie pierwsze – liczby całkowite, których największym wspólnym dzielnikiem jest jeden.\"*  \n\nDodatkowo w [6] podkreślono, że jedynka nie jest uznawana za liczbę pierwszą, ponieważ *\"ma tylko jeden dzielnik naturalny (liczbę 1)\"*, co wyklucza ją z tej definicji.  \n\nZatem odpowiedź brzmi: **liczby pierwsze**."}
{"id": "q_999", "question": "Stopień twardości minerałów określamy w skali Mohsa. Który stopień ma diament?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Diament jest najtwardszym z kamieni szlachetnych i w skali Mohsa ma stopień twardości równy 10 [1]. Jest to najwyższy stopień w tej dziesięciostopniowej skali, która służy do porównawczego określania odporności minerałów na zarysowania [3]. \n\nDodatkowo, w [6] potwierdzono, że diament jest \"najtwardszą znaną substancją występującą w przyrodzie\", co również wskazuje na jego maksymalną twardość w skali Mohsa. \n\nWarto zaznaczyć, że twardość diamentu jest wykorzystywana w praktyce, np. do wiercenia w kamieniach jubilerskich o twardości wyższej niż 6 w skali Mohsa stosuje się wiertła diamentowe [7]."}
{"id": "q_1000", "question": "Jak nazywał się jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię?", "model": "hidden-llama-pllum-70b-rag", "respose": "Jacht, na którym Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta na świecie samotnie opłynęła Ziemię, nazywał się \"Mazurek\". Informacja ta znajduje się w [1], [2] oraz [7]. \n\nW [1] podano, że \"Mazurek\" został skonstruowany przez męża żeglarki, Wacława Liskiewicza, a rejs dookoła świata trwał od 28 marca 1976 do 20 marca 1978. W [2] opisano szczegóły budowy jachtu, w tym jego typ (Conrad 32) oraz materiał wykonania (laminat poliestrowo-szklany). W [7] wspomniano o powitaniu \"Mazurka\" po powrocie z rejsu dookoła świata. \n\nDodatkowo w [3] wskazano, że \"Mazurek\" został zaprojektowany na bazie kadłuba jachtu typu Szmaragd III."}
